जागतिकीकरण व भारिीय दुग्ध व्यवसाय
Abstract
पार्श्गभूमी :-मानवी उपजीतवके चे महत्त्वपूणग साधन म्हणून शेिी क्षेत्राकडे बतििले जािे.शेिकरी हा कृ षीक्षेत्रािील एक महत्वपूणगिटक होय. कोणिेही देशाची अन्नधान्याची गरज पूणगकरण्याची काम कृ षी क्षेत्रािूनहोिे.भारिीय अर्थगव्यवस्र्था कृ षी आधाररि अर्थगव्यवस्र्था म्हणून ओळखली जािे. देशाच्या अर्थगव्यवस्र्थेि प्राचीनकाळापासून कृ षी क्षेत्राला अग्रगण्य स्र्थान आहे. बदलत्या आधुतनक युगाि देशाच्या एकू ण सकल राष्ट्रीयउत्पन्नाि शेिीचा वाटा कमी होि असला,िरी अन्नधान्यासाठी आजही शेिीवरच अवलंबून राहावेलागिे.प्राचीन काळापासून मानव शेिी बरोबरच पूरक व उदरतनवागहाचेसाधन म्हणून पशुपालन व्यवसायकरीि आलेला आहे. पशुपालनाि दूध उत्पादन हा प्रमुख व्यवसाय आहे. दुधाला पूणगअन्न म्हणून संबोधलेजािे.मानवी पोषण, उपजीतवका आतण जागतिक कृ षी अर्थगव्यवस्र्थेि दुग्ध क्षेत्राचेमहत्त्वपूणगयोगदान आहे.भारिािदुग्ध व्यवसाय हा सवागि मोठा कृ षी उत्पादनावर आधाररि व्यवसाय आहे. जो एकू ण राष्ट्रीय अर्थगव्यवस्र्थेिआपले5 % योगदान देिो.कृ षी क्षेत्रािून जवळ जवळ आठ कोटी लोकांना रोजगार उपलब्ध होिो.ससंधूसंस्कृ िी काळाि गायीच्या दुधाचा अन्न म्हणून वापर करीि असल्याचे समजिे.आज जागतिक स्िरावरदुग्धोत्पादन एक प्रमुख व्यवसाय म्हणून समोर आलेला आहे.
Full text
Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-9(I) |Sept - 2025 132 1, . . 2 , , 1 , . ( ,),. 2 , , . Manuscript ID: JRD -2025(I)-170931 ISSN: 2230-9578 Volume 17 Issue 9(I)| Pp. 132-136 Sept. 2025 Submitted: 9 Aug. 2025 Revised: 20 Aug. 2025 Accepted: 20 Sept. 2025 Published: 30 Sept. 2025 :- . . . . . , . . . . , . . 5 % . . . . ,, . . . . , . , , ,,,,,,,, . . . . 1991 . ,, . Quick Response Code: Website: https://jrdrvb.org/ DOI: 10.5281/zenodo.16885235 Creative Commons (CC BY-NC-SA 4.0) This is an open access journal, and articles are distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International Public License, which allows others to remix, tweak, and build upon the work noncommercially, as long as appropriate credit is given and the new creations ae licensed under the idential terms. Address for correspondence: , , , . ( ,),. How to cite this article: , ,(2025). , Journal of Research & Development, 132-136 Original Article
Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-9(I) |Sept - 2025 133 . , . . , . . . . 2022-23 22% . . . . . 1969 1996 . .... . 1 . 2 . . / . 1 . 2 . 3 . 4 . . . . ,,, , . 1 . 2 . 3 . 4 . 5 . . . . 5.1 . .24 1991 . ... . . . . .
Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-9(I) |Sept - 2025 134 . . 5.2 . . . 536.76 . , , . . , , , , . , , . . 2023-24 . . 1 239.2 2 155.4 3 130 4 65.78 5 41.24 https:/www.pib.gov.in 5.3 . . . . . . 2023-24 5% . 2024-25 5.7% . 1) 0.9% 2 ) .59% . . 1) 2) 3) 4) 5 ) . , ,,, . , . ,, , . . . . 1 . . . . , .
Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-9(I) |Sept - 2025 135 2 ,, . . , , , , , , , . . . . . 3 . 2024 25% . 1998 . 63 . . .. 1 2014-15 146.30 2 2015-16 155.49 3 2016-17 165.40 4 2017-18 176.30 5 2018-19 187.70 6 2019-20 198.40 7 2020-21 209.96 8 2021-22 221.06 9 2022-23 230.58 10 2023-24 239.30 11 2024-25 __________ .. https:/www.nddb.coop ____https:/www.pib.gov.in
Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-9(I) |Sept - 2025 136 63.56% 5.7%... 2021-22. .930 . 2.2% . 25%(2023-24) . , 1 2 3 4 5 6 . . . :- 1) , , ,. 2) , , 2018 3 ) , ,.68,74 :- 1 https://www.nddb.gov.in 2 https://www.pib.gov.in 3 https:// www.ifcndairy.org 4 https://www.worldairyexpo.com