INNOPROVET PROBIOTIGI QO'LLANILGAN TAJRIBADAGI YAPON ZOTLI BEDANALARNING QON TAHLILI NATIJALARI

RESEARCH FOCUS ISSN: 2181-3833 Parranda, baliq, asalari va mo‘ynali hayvonlar kasalliklari bilan qarshi kurashishda dolzarb muammolar va уechimlar | KONFERENSIYA | Research Focus National Scientific Journal, Samarkand 2025 | 18 INNOPROVET PROBIOTIGI QO‘LLANILGAN TAJRIBADAGI YAPON ZOTLI BEDANALARNING QON TAHLILI NATIJALARI Yunusov X.B. b.f.d., professor Achilov O.E. v.f.b.f.d. PhD Shomaxsudov A. Izlanuvchi Samarqand davlat veterinariya meditsinasi, chorvachilik va biotexnologiyalar universiteti https://doi.org/10.5281/zenodo.17319926 Аnnotatsiya Ushbu maqolada Yapon zotli bedanalarda mahalliy birobiotik bo‘lgan Innoprovet probiotigi qo‘llanilganda bedanalar qonidagi o‘zgarishlar tajriba va nazorat guruhi parrandalari bilan solishtirilib ulardan olinadigan mahsulotlarning sifati va xavfsizligiga veterinariya sanitariya jihatdan baho berilgan. Kalit so‘zlar: Bedana, yapon zoti, innoprovet, qon tahlili, Leykotsitlar, Limfotsitlar, Gronulotsitlar foizi, Gemoglobin, Eritrotsitlar, Gemotokrit. Аннотация В данной статье качество и безопасность продукции, полученной от перепелов опытной и контрольной групп, сравнивались с изменениями в крови перепелов при применении у японских перепелов пробиотика Иннопровет - местного биробиотика. Ключевые слова: Перепела, японская порода, Иннопровет, анализ крови, Лейкоциты, Лимфоциты, Процент гранулоцитов, Гемоглобин, Эритроциты, Гематокрит. Annotation In this article, the quality and safety of products obtained from quails of the experimental and control groups were compared with changes in the blood of quails when the probiotic Innoprovet, a local biobiotic, was used in Japanese quails. Keywords: Quail, Japanese breed, innoprovet, blood test, Leukocytes, Lymphocytes, Granulocyte percentage, Hemoglobin, Erythrocytes, Hematocrit. Mavzuning dolzarbligi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2022–2026yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi 2022-yil 29-yanvardagi PF–60-son Farmoni bilan tasdiqlangan 2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasini “Inson qadrini ulug‘lash va faol mahalla yili”da amalga oshirishga oid davlat dasturida belgilangan topshiriqqa muvofiq, qishloq xo‘jaligini ilmiy asosda intensiv rivojlantirish orqali eksportbop mahsulotlar yetishtirish, eksport salohiyatini yana 1 milliard AQSh dollariga oshirish ko‘zda tutilgan. [1] RESEARCH FOCUS ISSN: 2181-3833 Parranda, baliq, asalari va mo‘ynali hayvonlar kasalliklari bilan qarshi kurashishda dolzarb muammolar va уechimlar | KONFERENSIYA | Research Focus National Scientific Journal, Samarkand 2025 | 19 Respublikada parrandachilik sohasini har tomonlama qo‘llab-quvvatlash va rivojlantirish, tashqi bozorlarga yo‘naltirish uchun raqobatbardosh mahsulotlar ishlab chiqarish hajmlarini ko‘paytirish mexanizmlarini yo‘lga qo‘yishni tashkil etish maqsadida “O‘zbekiston Respublikasida parrandachilikni yanada rivojlantirish, bedana go‘shti yetishtirishni sanoatlashtirish hamda mahalliy tadbirkorlik subyektlarining eksport salohiyatini kengaytirishni qo‘llab-quvvatlash” maqsadida bedana go‘shtini eksport qilishga ruxsat berishni ko‘zda tutadigan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoyishi qabul qilindi. [2] Bugungi kunda Respublikamiz dehqon bozorlarida bedanalar mahsulotlari yaniy bedana go‘shti va tuxumlari ko‘payib borayotgani va ushbu mahsulotlarga Respublikamiz oholisi tomonidan talab ortib borayotgani bedanachilik tarmoqlarini yanada rivojlantirish va mahsulot ishlab chiqarish hajmini oshirish maqsadi oldinda turganligini bildiradi. Yuqoridagi mahsulot ishlab chiqarish hajmini oshirish masalasida xozirgi kunda parrandachilik va chorvachilik xo‘jaliklarida keng qo‘llanilib kelinayotgan probiotiklar yuqori mahsuldorlik ko‘rsatkichlarini belgilab bermoqda. [1] Tadqiqot vazifasi: Bedanalarning go‘sht va tuxum mahsulotlarini sifati va xavfsizligiga probiotiklarning ta’siri Innoprovet misolida ko‘rib chiqish va tajribadagi bedanalar qon tarkibida o‘zgarishlarni tahlil qilishdan iborat. Tadqiqot obekti, materiallari va usullari. Samarqand davlat veterinariya meditsinasi, chorvachilik va biotexnologiyalar universitetida tashkil etilgan “Mega loyiha” doirasida ilmiy tadqiqot ishining amaliy tajribalar qismi 30 bosh Yapon zotli bedanalar ustida tajribalar o‘tkazilib dastlabki qon tahlili natijalari olindi. Olingan tadqiqot natijalar va ularning tahlili. O‘tkazilgan tadqiqot natijalariga ko‘ra 30 bosh yapon bedana zoti 21 bosh urg‘ochi va 9 bosh erkak jinsiga mansub. Shulardan 10 bosh nazorat guruhi 10 bosh 1tajriba va 10 bosh 2-tajriba guruhlariga ajratildi. Tajribalar davomida 45 kunlik bedanalarning 1-tajriba guruhiga 7 kun davomida Innoprovet probiotigi quruq kukun shaklidan 1kg ozuqasiga 1g miqdorda qo‘shib berildi va dastlabki qon tarkibidagi o‘zgarishlar o‘rganildi. Tajribadagi bedanalarning 2-tajriba guruhiga 7 kun davomida 1l suviga 1ml miqdorda Suyuq eritma shakildagi Innoprovet probiotigi qushib berildi va dastlabki qon tarkibidagi o‘zgarishlar o‘rganildi. 2-jadval № Ko‘rsatkichlar Olingan natija O‘rtach normal ko‘rsatkichlar O‘lchov birligi 1-tajriba guruhi 2-tajriba guruhi 1. Leykotsitlar 13.6 15.5 20-60 109/l 2. Limfotsitlar 9.3 9.5 11.07-11.54 109/l RESEARCH FOCUS ISSN: 2181-3833 Parranda, baliq, asalari va mo‘ynali hayvonlar kasalliklari bilan qarshi kurashishda dolzarb muammolar va уechimlar | KONFERENSIYA | Research Focus National Scientific Journal, Samarkand 2025 | 20 Tajribaga olingan bedanalarning 10 bosh nazorat guruhiga odatdagi xo‘jalik sharoitidagi ozuqa va oddiy suv berib borildi. Xulosa Bedanalarning mahsuldorligini oshirish maqsadida qo‘llaniladigan probitiklar orasida innoprovet probiotigini bedanalarda qo‘llaganimizda ularning qonidalemfotsitlar 2-tajriba guruhimizda yuqori kursatkichda nomoyon bulganligini hamda ertirotsitlar yuqori kursatkichda nomoyon bo‘lganligini kurishimiz mumkin. Trombotsetlar ko‘rsatkichi 1-tajriba guruhida past ko‘rsatkichda ekanligi aniqlandi. ADABIYOTLAR RO‘YXATI. 1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi 2022-yil 29-yanvardagi PF–60-son Farmoni. 2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 15-dekabrdagi “Tashqi bozorlarda mahalliy mahsulotlar eksport qilinishini rag‘batlantirish va raqobatdoshligini ta'minlash yuzasidan qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PF5286-son Farmoni. 3. Normuxumedov X. I., Raxmatullaev P.E. Bedanani parvarishlash bo‘yicha tavsiyalar. – Toshkent : 2014. 4. Normuxumedov X. I., Raxmatullaev P. E. «O‘zbekiston parrandachiligi» ilmiy-ommabop, axborot-ma’rifiy jurnal. – Toshkent : 2019. 5. Белякова Л., Кочетова Е., Окунева Т. Влияние плотности посадки 3. O‘rtacha o‘lchamli xujayralar soni 2.1 0.8 1.06-1.78 109/l 4. Granulotsitlar 0.40 0.38 084-2.0 109/l 5. Limfotsitlar foizi 83.7 148.5 83-78.0 % 6. O‘rtacha o‘lchamli xujayralar foizi 2.87 1.24 0.050-0.065 % 7. Gronulotsitlar foizi 0.547 0.592 0.5-0.8 % 8. Gemoglobin 112 233 80-130 g/l 9. Eritrotsitlar 2.93 3.50 2.50-5.50 1012/l 10. Gemotokrit 0.450 0.516 0.350-0.450 % 11. O‘rtacha korpuskulyar hajm 153 147.5 235-433 %/l 12. Ertrotsit tarkibidagi gemoglobin miqdori 68.4 66.6 67.59-104.62 p/g 13. Gemoglobinning hujayra konsentratsiyasi 446 451 425-462 g/l 14. Eritrotsitlarning taqsimlanish koeffsinti 0.094 0.099 0.110-0.150 % 15. Eritrotsitlar taqsimlanishining standart meyordan og‘ishi 59.1 59.2 35.0-36.0 %/l 16. Trombotsitlar 100 300 260.0-700.0 109/l RESEARCH FOCUS ISSN: 2181-3833 Parranda, baliq, asalari va mo‘ynali hayvonlar kasalliklari bilan qarshi kurashishda dolzarb muammolar va уechimlar | KONFERENSIYA | Research Focus National Scientific Journal, Samarkand 2025 | 21 перепелов на мясные качества // Птицеводство. 2015. №4. 6. Ежков В.О. Клинико-морфологические особенности нарушения метаболизма у сельскохозяйственных и экзотических птиц и коррекция его кормовыми добавками у кур: дис. … канд. вет. наук / В.О. Ежков // Казань - 2008. 7. “Кормление птиц” Н. А. Шарейко, В. И. Фисинин, И. А. Егоров ; рец.: М. В. Шупик, С. В. Косьяненко. - Минск : "ИВЦ Минфина", 2016. 8. Глинкина И.М., Стебнева Е.А. Яичная продуктивность перепелов различных генотипов // Вести Воронежского государственного аграрного университета. 2011. №4(31). С. 143 - 145. 9. Сметнев С. М. Птицеводство. – М.: 2001. 10. https://belal.by