"KVERTEKS" PREPARATI SAMARALI TISH VOSITASIDIR

136 Volume 5, Issue 10: Special Issue (EJAR) ISSN: 2181-2020 MPHAPP THE 6TH INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE “MODERN PHARMACEUTICS: ACTUAL PROBLEMS AND PROSPECTS” TASHKENT, OCTOBER 17, 2025 in-academy.uz "KVERTEKS" PREPARATI SAMARALI TISH VOSITASIDIR Mirakilova D.B.1 Muxitdinov S.A.2 Rezvanov A.S.3 O'zbekiston kimyo-farmatsevtika ilmiy-tadqiqot instituti (O'zKFITI), Toshkent shahri, O'zbekiston e-mail: [email protected] https://doi.org/10.5281/zenodo.17325898 Karies, gingivit va periodontit kabi og'iz kasalliklari dunyodagi eng keng tarqalgan kasalliklardan biridir. JSST ma'lumotlariga ko'ra, dunyo bo'ylab 3,5 milliardga yaqin odam og'iz bo’shlig’i kasalliklaridan aziyat chekmoqda. Ushbu kasalliklar tishlarning yo'qolishi, yurak-qon tomir kasalliklari kabi jiddiy asoratlarga olib kelishi mumkin. Og'iz bo'shlig'ining yallig'lanish kasalliklarini davolash uchun ishlatiladigan dorilar asosan chet eldan keltiriladi. Respublikada dorivor o'simliklar zaxiralarining boy maydoni mavjud bo'lishiga qaramay, ular asosida stomatologik preparatlar ishlab chiqarish yo'lga qo'yilmagan va ular Respublikamiz tomonidan yiliga 2,6 million AQSh dollaridan ortiq miqdorda chet el valyutasiga sotib olinmoqda. Hukumat loyihasi doirasida biz tomonimizdan o'tkazilgan tadqiqotlar doirasida yallig'lanishga qarshi, yaralarni davolash va gemostatik ta'sirga ega dori vositasi ishlab chiqilgan edi. Dorivor o'simliklar kombinatsiyasi asosida suyuq ekstrakt olish texnologiyasi ham ishlab chiqilgan. An'anaviy ravishda "Kverteks" deb nomlangan preparatning optimal tarkibi topildi va Vaqtinchalik Farmakopeya loyihasi ishlab chiqildi. Ushbu preparatning klinik oldi farmakologik tadqiqotlari to'liq amalga oshirildi. Shunday qilib, mahalliy dorivor o'simliklarning kombinatsiyasi asosida og'iz bo’shlig’i kasalliklarini davolashda ishlatiladigan xorijiy dori vositalaridan kam bo'lmagan yangi dori vositasi yaratildi. Ushbu arzon va hamyonbop dori vositasini ishlab chiqarishga joriy etish import o'rnini bosish va valyutani tejashga olib keladi. Bu yil loyiha tadqiqotchilari "Lafz" MCHJ bazasida "Kverteks" stomatologik vositasini ishlab chiqarishni tashkil etishni taklif qilmoqdalar. Preparat laboratoriya hayvonlarida og'iz bo'shlig'ining yallig'lanish kasalliklarini davolashda tasdiqlangan farmakologik faollikni ko'rsatdi. Grant natijasida yangi dori vositasini davlat ro'yxatidan o'tkazish uchun me'yoriy-texnik hujjatlar tayyorlandi. Davlat ro'yxatidan o'tkazish uchun DVTBTTESDM Davlat unitar korxonasida klinik sinovlar va davlat ro'yxatidan o'tkazish rejalashtirilgan. Og'iz bo’shlig’i kasalliklarida ishlatiladigan mahalliy dorivor o'simliklar kombinatsiyasiga asoslangan "Kverteks" preparatini tayyorlash texnologiyasi birinchi marta yaratilgan. Ushbu texnologiya O'zbekiston Respublikasi intellektual mulk agentligi tomonidan patentlanadi. Hozirgi vaqtda respublikamizda mahalliy o'simliklar asosida to'liq biofarmasevtik tadqiqotlardan o'tgan, klinik sinovlarga tayyor stomatologik vositalar soni juda kam, bu esa olib borayotgan tadqiqotlarimizning ahamiyatini yanada oshiradi.