ANDIJON VILOYATI BULOQBOSHI TUMANIDA ZIYORAT TURIZMINI RIVOJLANTIRISH VA UNI BOSHQARISH MASALALARI

https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 2 Bosh muharrir: Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich Bosh muharrir oʻrinbosari: Karimov Norboy G‘aniyevich Muharrir: Qurbonov Sherzod Ismatillayevich Elektron nashr. 1230 sahifa. E’lon qilishga 2025-yil 1-sentyabrda ruxsat etildi. Tahrir hay’ati: Salimov Oqil Umrzoqovich, O‘zbekiston Fanlar akademiyasi akademigi Abduraxmanov Kalandar Xodjayevich, O‘zbekiston Fanlar akademiyasi akademigi Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich, texnika fanlari doktori (DSc), professor Rae Kvon Chung, Janubiy Koreya, TDIU faxriy professori, “Nobel” mukofoti laureati Osman Mesten, Turkiya parlamenti a’zosi, Turkiya – O‘zbekiston do‘stlik jamiyati rahbari Axmedov Durbek Kudratillayevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Axmedov Sayfullo Normatovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Abduraxmanova Gulnora Kalandarovna, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Kalonov Muxiddin Baxritdinovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Siddiqova Sadoqat G‘afforovna, pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) Xudoyqulov Sadirdin Karimovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Maxmudov Nosir, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Yuldashev Mutallib Ibragimovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Samadov Asqarjon Nishonovich, iqtisodiyot fanlari nomzodi, professor Slizovskiy Dimitriy Yegorovich, texnika fanlari doktori (DSc), professor Mustafakulov Sherzod Igamberdiyevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Axmedov Ikrom Akramovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Eshtayev Alisher Abdug‘aniyevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Xajiyev Baxtiyor Dushaboyevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Hakimov Nazar Hakimovich, falsafa fanlari doktori (DSc), professor Musayeva Shoira Azimovna, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), professor Ali Konak (Ali Ko‘nak), iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor (Turkiya) Cham Tat Huei, falsafa fanlari doktori (PhD), professor (Malayziya) Foziljonov Ibrohimjon Sotvoldixo‘ja o‘g‘li, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dots. Utayev Uktam Choriyevich, O‘z.Respub. Bosh prokuraturasi boshqarma boshlig‘i o‘rinbosari Ochilov Farkhod, O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi IJQKD boshlig‘i Buzrukxonov Sarvarxon Munavvarxonovich, iqtisodiyot fanlari nomzodi, dotsent Axmedov Javohir Jamolovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) Toxirov Jaloliddin Ochil o‘g‘li, texnika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), katta o‘qituvchi Bobobekov Ergash Abdumalikovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), v.b. dots. Djudi Smetana, pedagogika fanlari nomzodi, dotsent (AQSH) Krissi Lyuis, pedagogika fanlari nomzodi, dotsent (AQSH) Glazova Marina Viktorovna, Iqtisodiyot fanlari doktori (Moskva) Nosirova Nargiza Jamoliddin qizi, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Sevil Piriyeva Karaman, falsafa fanlari doktori (PhD) (Turkiya) Mirzaliyev Sanjar Makhamatjon o‘g‘li, TDIU ITI departamenti rahbari Ochilov Bobur Baxtiyor o‘g‘li, TDIU katta o‘qituvchisi Golisheva Yelena Vyacheslavovna, Iqtisodiyot fanlari nomzodi, dotsent. https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 3 Editorial board:Editorial board: Salimov Okil Umrzokovich,Salimov Okil Umrzokovich, Academician of the Academy of Sciences of Uzbekistan Academician of the Academy of Sciences of Uzbekistan Abdurakhmanov Kalandar Khodjayevich,Abdurakhmanov Kalandar Khodjayevich, Academician of the Academy of Sciences of Uzbekistan Academician of the Academy of Sciences of Uzbekistan Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich,Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich, Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Rae Kwon Chung, South Korea,Rae Kwon Chung, South Korea, Honorary Professor at TSUE, Nobel Prize Laureate Honorary Professor at TSUE, Nobel Prize Laureate Osman Mesten,Osman Mesten, Member of the Turkish Parliament, Head of the Turkey–Uzbekistan Friendship Society Member of the Turkish Parliament, Head of the Turkey–Uzbekistan Friendship Society Akhmedov Durbek Kudratillayevich,Akhmedov Durbek Kudratillayevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Akhmedov Sayfullo Normatovich,Akhmedov Sayfullo Normatovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Abdurakhmanova Gulnora Kalandarovna,Abdurakhmanova Gulnora Kalandarovna, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Kalonov Mukhiddin Bakhriddinovich,Kalonov Mukhiddin Bakhriddinovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Siddikova Sadokat Gafforovna,Siddikova Sadokat Gafforovna, Doctor of Philosophy (PhD) in Pedagogical Sciences Doctor of Philosophy (PhD) in Pedagogical Sciences Khudoykulov Sadirdin Karimovich,Khudoykulov Sadirdin Karimovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Makhmudov Nosir,Makhmudov Nosir, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Yuldashev Mutallib Ibragimovich,Yuldashev Mutallib Ibragimovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Samadov Askarjon Nishonovich,Samadov Askarjon Nishonovich, Candidate of Economic Sciences, Professor Candidate of Economic Sciences, Professor Slizovskiy Dmitriy Yegorovich,Slizovskiy Dmitriy Yegorovich, Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Mustafakulov Sherzod Igamberdiyevich,Mustafakulov Sherzod Igamberdiyevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Akhmedov Ikrom Akramovich,Akhmedov Ikrom Akramovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Eshtayev Alisher Abduganiyevich,Eshtayev Alisher Abduganiyevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Khajiyev Bakhtiyor Dushaboyevich,Khajiyev Bakhtiyor Dushaboyevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Khakimov Nazar Khakimovich,Khakimov Nazar Khakimovich, Doctor of Philosophy (DSc), Professor Doctor of Philosophy (DSc), Professor Musayeva Shoira Azimovna,Musayeva Shoira Azimovna, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Professor Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Professor Ali Konak,Ali Konak, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor (Turkey) Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor (Turkey) Cham Tat Huei,Cham Tat Huei, Doctor of Philosophy (PhD), Professor (Malaysia) Doctor of Philosophy (PhD), Professor (Malaysia) Foziljonov Ibrokhimjon Sotvoldikhoja ugli,Foziljonov Ibrokhimjon Sotvoldikhoja ugli, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associate Professor Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associate Professor Utayev Uktam Choriyevich,Utayev Uktam Choriyevich, Deputy Head of Department, Prosecutor General’s Office of Uzbekistan Deputy Head of Department, Prosecutor General’s Office of Uzbekistan Ochilov Farkhod,Ochilov Farkhod, Head of DCEC, Prosecutor General’s Office of Uzbekistan Head of DCEC, Prosecutor General’s Office of Uzbekistan Buzrukkhonov Sarvarkhon Munavvarkhonovich,Buzrukkhonov Sarvarkhon Munavvarkhonovich, Candidate of Economic Sciences, Associate Professor Candidate of Economic Sciences, Associate Professor Akhmedov Javokhir Jamolovich,Akhmedov Javokhir Jamolovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences Tokhirov Jaloliddin Ochil ugli,Tokhirov Jaloliddin Ochil ugli, Doctor of Philosophy (PhD) in Technical Sciences, Senior Lecturer Doctor of Philosophy (PhD) in Technical Sciences, Senior Lecturer Bobobekov Ergash Abdumalikovich,Bobobekov Ergash Abdumalikovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Acting Associate Professor Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Acting Associate Professor Judi Smetana,Judi Smetana, Candidate of Pedagogical Sciences, Associate Professor (USA) Candidate of Pedagogical Sciences, Associate Professor (USA) Chrissy Lewis,Chrissy Lewis, Candidate of Pedagogical Sciences, Associate Professor (USA) Candidate of Pedagogical Sciences, Associate Professor (USA) Glazova Marina Viсtorovna,Glazova Marina Viсtorovna, Doctor of Sciences in Economics (Moscow)) Doctor of Sciences in Economics (Moscow)) Nosirova Nargiza Jamoliddin kizi,Nosirova Nargiza Jamoliddin kizi, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associate Professor Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associate Professor Sevil Piriyeva Karaman,Sevil Piriyeva Karaman, Doctor of Philosophy (PhD) (Turkey) Doctor of Philosophy (PhD) (Turkey) Mirzaliyev Sanjar Makhamatjon ugli,Mirzaliyev Sanjar Makhamatjon ugli, Head of the Department of Scientific Research and Innovations, TSUE Head of the Department of Scientific Research and Innovations, TSUE Ochilov Bobur Bakhtiyor ugli,Ochilov Bobur Bakhtiyor ugli, Senior lecturer at TSUI Senior lecturer at TSUI Golisheva Yelena Vyacheslavovna,Golisheva Yelena Vyacheslavovna, Candidate of Economic Sciences, Associate Professor. Candidate of Economic Sciences, Associate Professor. https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 4 Muassis: “Ma’rifat-print-media” MChJ Hamkorlarimiz: Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti, OʻzR Tabiat resurslari vazirligi, OʻzR Bosh prokuraturasi huzuridagi IJQK departamenti. Jurnalning ilmiyligi: ““Yashil” iqtisodiyot va taraqqiyot” jurnali Oʻzbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi rayosatining 2023-yil 1-apreldagi 336/3sonli qarori bilan roʻyxatdan oʻtkazilgan. Ekspertlar kengashi: Berkinov Bazarbay, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Po‘latov Baxtiyor Alimovich, texnika fanlari doktori (DSc), professor Aliyev Bekdavlat Aliyevich, falsafa fanlari doktori (DSc), professor Isakov Janabay Yakubbayevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Xalikov Suyun Ravshanovich, iqtisodiyot fanlari nomzodi, dotsent Rustamov Ilhomiddin, iqtisodiyot fanlari nomzodi, dotsent Hakimov Ziyodulla Ahmadovich, iqtisodiyot fanlari doktori, dotsent Kamilova Iroda Xusniddinovna, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) G‘afurov Doniyor Orifovich, pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) Fayziyev Oybek Raximovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Tuxtabayev Jamshid Sharafetdinovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Xamidova Faridaxon Abdulkarim qizi, iqtisodiyot fanlari doktori, dotsent Yaxshiboyeva Laylo Abdisattorovna, katta o‘qituvchi Babayeva Zuhra Yuldashevna, mustaqil tadqiqotchi Komilova Nilufar Karshiboyevna, Geografiya fanlari doktori, professori Board of Experts: Berkinov Bazarbay, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Pulatov Bakhtiyor Alimovich, Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Aliyev Bekdavlat Aliyevich, Doctor of Philosophy (DSc), Professor Isakov Janabay Yakubbayevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Khalikov Suyun Ravshanovich, Candidate of Economic Sciences, Associate Professor Rustamov Ilkhomiddin, Candidate of Economic Sciences, Associate Professor Khakimov Ziyodulla Akhmadovich, Doctor of Economic Sciences, Associate Professor Kamilova Iroda Khusniddinovna, Doctor of Philosophy (PhD) in Economics Gafurov Doniyor Orifovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Pedagogy Fayziyev Oybek Rakhimovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Economics, Associate Professor Tukhtabayev Jamshid Sharafetdinovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Economics, Associate Professor Khamidova Faridakhon Abdulkarimovna, Doctor of Economic Sciences, Associate Professor Yakhshiboyeva Laylo Abdisattorovna, Senior Lecturer Babayeva Zuhra Yuldashevna, Independent Researcher Komilova Nilufar Karshiboyevna, Doctor of Geographical Sciences, Professor 08.00.01 Iqtisodiyot nazariyasi 08.00.02 Makroiqtisodiyot 08.00.03 Sanoat iqtisodiyoti 08.00.04 Qishloq xo‘jaligi iqtisodiyoti 08.00.05 Xizmat ko‘rsatish tarmoqlari iqtisodiyoti 08.00.06 Ekonometrika va statistika 08.00.07 Moliya, pul muomalasi va kredit 08.00.08 Buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va audit 08.00.09 Jahon iqtisodiyoti 08.00.10 Demografiya. Mehnat iqtisodiyoti 08.00.11 Marketing 08.00.12 Mintaqaviy iqtisodiyot 08.00.13 Menejment 08.00.14 Iqtisodiyotda axborot tizimlari va texnologiyalari 08.00.15 Tadbirkorlik va kichik biznes iqtisodiyoti 08.00.16 Raqamli iqtisodiyot va xalqaro raqamli integratsiya 08.00.17 Turizm va mehmonxona faoliyati https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 5 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, sentyabr. № 9-son. MUNDARIJA Postdan xaridgacha: influenser va ilg‘or veb-ilova (PWA – progressive web app)ning chakana sotuvga real ta’siri ........................................................................................................................................................14 Abdulaziz Madjidov Ta’lim xizmatlari bozori samaradorligini oshirishda ta’lim klasterlarining roli .................................................22 Imamova Nilufar Asamutdinovna Korxona raqobatbardoshligini oshirishda marketingning tovar strategiyasidan foydalanish holati............................................................................................................................................................................29 Xidirov Sherzod Olimovich Oʻzbekistonda moliyaviy savodxonlikni institutsionallashtirish: NFIS, Finlit.uz va taʼlim islohotlari ...........................................................................................................................................................................................34 Irgashev Anvar Farxodovich Moslashuvchan menejment tizimlarini yashil iqtisodiyotga integratsiyalash tasnifi .......................................39 Umarov Bexzod Batirovich Qishloq xo‘jaligida innovatsion marketing strategiyasini ishlab chiqish ................................................................43 Sheraliev Axror Sodiqovich O‘zbekiston Respublikasida moliyaviy bank xizmatlarini rivojlantirishning tendensiyalari, undan samarali foydalanish imkoniyatlari va konseptual jihatlari ...........................................................................48 Roziqov Behzod Bahrom o‘g‘li Mеtallurgiya korxonalarida raqamli tеxnologiyalarni joriy еtish сhеt еl tajribasi .............................................54 Abdullayеva Matluba Nеmatоvna Исследование связи между восприятием изменения климата и внедрением устойчивых методов ведения сельского хозяйства в Узбекистане ............................................................................................ 59 Светлана Ражабова, Бахром Миркасимов Surxondaryo viloyati qishloq xо‘jalik tarmog‘ini barqaror rivojlantirishni iqtisodiy-ekologik modellari ............................................................................................................................................................................................68 Abdug‘aniyev Otabek Allajonovich, Xo‘jamqulov Bekzod Turdaliyevich Milliy iqtisodiyotda real sektor salmog‘i va uning o‘zgarish tendensiyalari .........................................................75 Mambetjanov Qahramon Qurbandurdievich, Isroilova Muhabbat Rustamjon qizi Qo‘shilgan qiymatni soliqqa tortish uslubiyoti: xususiyatlari, vazifalari va muammolari ..............................89 Xaitov Shuxrat Sharipboyevich Kognitiv yondashuv asosida tibbiyot oliy ta’lim muassasalari talabalari grammatik va diskursiv kompetensiyalarini shakllantirishning nazariy modeli va pedagogik texnologiyasi .........................................94 Dadadjanova Feruza Muhammadyusupovna Transport tizimining rivojlanishi milliy iqtisodiy o‘sishining asosi sifatida .........................................................98 Narziyev Umidjon Baxrillayevich Loyiha risklarini aniqlashda zamonaviy usullar va ularning samaradorligi ......................................................105 Marufhanov Davron Xasanovich Современные методы управления на железнодорожном транспорте в процессе трансформации системы ...................................................................................................................................................... 109 Кушакова Мамура Наримановна Финансовые механизмы и модели менеджмента в развитии устойчивой экономики транспортных компаний ......................................................................................................................................................115 Шарапова Гулчехра Рустамовна Kasbiy ta’limda o‘quvchilarning raqamli kompetensiyasini shakllantirish va baholashning innovatsion yondashuvlari ......................................................................................................................................................120 Maxkamova Zuhra Tursunpulotovna Audit ishi sifati darajasini oshirish yo‘nalishlari ............................................................................................................ 124 Qushmatov Otaxon Qurbonalievich https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 6 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, sentyabr. № 9-son. Erkin iqtisodiy zonalarda investitsiya loyihalarini moliyalashtirishning nazariy va amaliy asoslari .........................................................................................................................................................................131 Yuldashev Baxtiyor Gayradjonovich Ko‘chmas mulk qiymatini baholash va uning ekonometrik tahlili .........................................................................135 Jaloliddinova Mohira Alisher qizi Современные тенденции и вызовы бюджетно-макроэкономической политики в Узбекистане ..............................................................................................................................................................................142 Хазраткулова Лола Нармуминовна Intellektual mulkda iqtisodiy mohiyat, mazmun hamda huquqiy jihat uyg‘unligi ..........................................148 N.D.Maxmudova Axborot texnologiyalari asosida ta’limda loyiha boshqaruvida sun’iy intellekt va mashinali o‘qitish imkoniyatlari .................................................................................................................................................................152 Xodjiyeva Durdona Abdurasolovna Концепция “Зеленого учета” и его значение для экономического развития .........................................157 Умарова Зулайхо Турсуновна Iqtisodiyotning asosiy tarmoq va sohalariga kiritilgan investitsiyalarning joriy holati tahlili ..................166 Ismailova Kutlibeka Ulugʻbek qizi O‘zbekistonda yoshlar tashkiloti faoliyatini tashkil etishning o‘ziga xos jihatlari va rivojlanish bosqichlari ......................................................................................................................................................................................172 Usmonov Adxamjon A’zamjonovich Oʻzbekiston Respublikasi maxsus iqtisodiy zonalari investitsion holatini hududlar kesimida tahlili ..............................................................................................................................................................................178 Anvarxonov Abdulatifxon Jamshidxon oʻgʻli Kichik biznes va o‘rta biznesni rivojlantirish orqali aholi farovonligini ta’minlash ........................................184 Ahmedov Oybek Turgunpulatovich, Nurqulov Nurbek Sirojiddin o‘g‘li Fiskal siyosat instrumentlari orqali yashirin iqtisodiyotni qisqartirish va legallashtirish metodologiyasi ..............................................................................................................................................................................189 Ergasheva Malikaxon Avazxon qizi Fond bozorida savdo strategiyasi va uni amalga oshirishga yo‘nalishlari...........................................................192 Soliyev Istam Ixtiyorovich Sanoat korxonalarini innovatsion rivojlantirishning asosiy tamoyillari .............................................................197 Yuldasheva Kamola Miraliyevna Iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashda davlat boshqaruvi tizimining isloh qilinishi: Tajriba va istiqbollar ...................................................................................................................................................................202 Mashrabaliyev Ibroximbek Mashrabaliyevich Iqtisodiyotning real sektorida investitsion loyihalarni moliyalashtirish amaliyoti ........................................ 209 Qosimova Lola Sultanovna Sanoat mahsulotlari eksportida logistika zanjirining uzluksizligini ta’minlash: nazariy asoslar va amaliy yondashuvlar .............................................................................................................................................217 Kurbonova Ma'mura Abdukarim qizi Soliq ma’murchiligiga zamonaviy texnologiyalarini joriy etish orqali qo‘shilgan qiymat soliq ma’murchiligi bazasini kengaytirish yo‘llari ....................................................................................................................222 Raxmonqulov Umidjon Rustam o‘g‘li Инновационные подходы к созданию проблемно-ориентированной системы прогнозирования, оптимизации и управления отраслями региональной экономики (жилищное строительство) ................................................................................................................................................231 Далиев Ахтам Шарафутдинович Tovar-moddiy resurslar harakati samaradorligini oshirishda UZEX faoliyatining joriy holatini baholash ..........................................................................................................................................................................238 Sherzod Xolmurodovich Pardayev, Mamatkulov Farrux Gulomjon o‘gli Sog‘liqni saqlash tizimida tadbirkorlik faoliyatining turlari .....................................................................................244 Solikhova Dildora Alisher qizi https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 7 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, sentyabr. № 9-son. “Oʻztemiryoʻlyoʻlovchi” ajning asisiy faoliyatini samaradorligini oshirishda autsorsing xizmatini joriy etish strategik asoslari ...............................................................................................................................250 Kaxarova Nilufar Yerkinjonovna Mintaqani kompleks rivojlantirishning metodologik asoslari va ustuvor yo‘nalishlari ................................256 Jumayeva Zulfiya Qayumovna Sog‘liqni saqlash tashkilotarida xarajatlar samaradorligini ta’minlash masalalari ........................................ 260 Raximova Maftuna Axmadjon qizi Aksiyadorlik jamiyatlarida sof foydani taqsimlash bilan bog‘liq bo‘lgan soliq solish masalalari ........................................................................................................................................................................................264 Suyunov Otabek Shuxrat o‘g‘li O‘zbekiston qonunchiligida raqamli transformatsiya jarayonida elektron to‘lov kartalarini soxtalashtirishni jinoyatlashtirish ........................................................................................................................................276 Maxsadaliyeva Maftuna Toxir qizi Mamlakatimizda intellektual xizmatlar bozorini rivojlantirish masalalari ........................................................281 Miyassarov Davron Abdurashid o‘g‘li Validation of the dutch eating behaviour questionnaire (DEBQ) in a sample of uzbek women................285 Khursana Usmanova, Dr Muhammad Bilal, Dilafruz Qo‘chqorova Iqtisodiy xavfsizlik tizimlarini o‘ziga xos jihatlari .........................................................................................................295 Nabiyev Bexzod Shavkatovich, Bayboboeva Firuza Nabijonovna Davlat qarz siyosatini optimallashtirishda islomiy moliya instrumentlarining qo‘llanish imkoniyatlarini kengaytirish yo‘nalishlari ........................................................................................................................ 299 Tilabov Nasrulla Tashmuratovich Роль институциональных структур фондового рынка в обеспечении финансовой стабильности ...............................................................................................................................................................................305 Камилова Севара Анваровна The Impact of Digitalization on the Management System in the Entrepreneurial Environment of Uzbekistan .....................................................................................................................................................309 Ibragimova Saida Ilkhomovna China’s Investment Strategy in Uzbekistan: Sectoral Trends and Strategic Implications (2013–2024) ..................................................................................................................................................................................313 Maftuna Nuriddinova Qo‘shilgan qiymat solig‘i tushunchasi va uning iqtisodiy mohiyati .......................................................................319 Eshkarayev Bobir Chariyevich Raqamli boshqaruvning afzalliklari va uni rivojlantirish istiqbollari ................................................................... 324 Xolbayeva Marg‘uba Qazoqboyevna Korporativ boshqaruvning nazariy asoslari: O‘zbekistonda qo‘llanish imkoniyatlari ...................................328 Jumayeva Guzal Sherxon qizi Audit organizations in Uzbekistan .......................................................................................................................................332 Razzaqov Jasur Xamraboevich, Yaqubov Matrasul Mavlonberdiyevich, Sabirova Nodira Komil qizi Xorijiy investitsiyalarning turlari va xususiyatlari ........................................................................................................337 Gofurov Doston Boxromovich Mahalliy budjet mablag‘larining samaradorligini oshirishda auditning o‘rni ...................................................341 Primova Shaxnoza Komiljonovna Модели управления государственными финансами в зарубежных странах ..........................................345 Наимов Шохрух Шарофиддинович O‘zbekistonning sirkulyar iqtisodiyotga o‘tishi: yashil o‘sish indikatorlari tahlili ..........................................352 Hakimov Anvarjon Abdulloyevich Innovation management in the education system: practical challenges, international experience, and effective strategies based on the example of Uzbekistan ..........................................................356 Imomov Inomiddin Abdulxamidovich, Egamberdiyev Farxod Botirovich Трансформация энергетического комплекса Узбекистана: текущее состояние и перспективы развития ......................................................................................................................................................363 Хмель Е.В., Мирджалилова Д.Ш., Дерюгина Е.А., Лозовская Н.А. https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 8 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, sentyabr. № 9-son. Improving the efficiency of personnel management and optimizing labor costs in Sam Glass LLC ...........................................................................................................................................................................368 Musayeva Shoira Azimovna, Agzamov Avazkhon Talgatovich Interactive design and museum management: enhancing guided tours through IOT and virtual solutions ...................................................................................................................................................................374 Ibrokhimova Aziza Abbasovna Hududlаr investitsion jozibаdorligini oshirish yo‘llаri ................................................................................................379 Imomovа Kаmolа Novfаl qizi “Innovatsion usulda baliq yetishtirishtirishning iqtisodiy samarodorligini oshirish yo‘llari (Sirdaryo tumani misolida)” ...................................................................................................................................................385 Bo‘ltakov Sardor Oqbo‘ta o‘g‘li Bank filial tarmoqlari samaradorligini baholashning xorijiy tajribasi va undan O‘zbekiston banklari amaliyotida foydalanish imkoniyatlari ................................................................................... 392 Xoshimov Og‘abek Nizomjon o‘g‘li Zamonaviy iqtisodiyotda davlat xaridlarinin elektron savdolarning o‘rni .........................................................398 Burxanov G‘ofur Baxodirovich Реализация концепции развития рынка зеленой экономики в сфере экономической безопасности Республики Узбекистан..........................................................................................................................401 Юнусова Римма Рахманбердиевна Tijorat banklaridan “foyda” soligʻini undirishning bugungi holati .........................................................................408 Ergasheva Lobar Raxmatulla qizi О‘zbekistоn оziq-оvqаt sаnоаtini iqtisоdiy rivоjlаntirish yо‘nаlishlаri ...............................................................415 Abasova Gulirano Rahmatullo qizi Xorijiy tajribalar asosida ekologik tadbirkorlikning innovatsion va investitsion yo‘nalishlarini tashkil etish ....................................................................................................................................................................................419 Turg‘unova Tursunoy Maratovna Sanoat korxonalari jozibadorligini oshirishda marketing strategiyasini amalga oshirish xususiyatlari ...................................................................................................................................................................................424 Raxmonova Feruza Musakulovna Turizm sohasida investitsion faoliyat: nazariy asoslar va amaliy yo‘nalishlar ..................................................428 Ergashev Durdonaxon Aziz qizi Qashqadaryo viloyatida barqaror turizmning rivojlanish tendensiyalari va mavjud muammolar tahlili .......................................................................................................................................................................432 Suyunova Dilnoza Mexridin qizi Iqtisodiy rivojlanish jarayonida investitsion resurslarning mutanosib taqsimlanishi: samaradorlik va ustuvor yoʻnalishlar..................................................................................................................................436 Otaboyev Feruzbek Oybek oʻgʻli Xususiy banklar faoliyatini rivojlantirishda raqamli texnologiyalarning moliya bozoriga ta’siri .............441 Abduqahhorov Asilbek Ahror o‘g‘li Mehnat resurslari tushunchasi, tarkibi va uning ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyati .................................................447 Kobilova Zebo Bobokulovna Xorijiy davlatlar tajribasida moliyaviy siyosatning makroiqtisodiy barqarorlikni ta’minlashdagi roli .......................................................................................................................................................................453 Jabborova Dilafruz The impact of exchange rate policy on the financial-monetary system and economic growth ................. 459 Raxmanova Laylo Baxodirovna Современные вызовы и модельные подходы к обеспечению конкурентоспособности банковской системы Узбекистана ...................................................................................................................................464 Юлдашева С.Ш. Iqtisodiyotni innovatsion rivojlantirishda soliq mexanizmidan samarali foydalanish yo‘llari ..................470 Ishimova Mohinur Absalomovna Innovative pathways for advancing sustainable tourism in Uzbekistan ..............................................................477 Feruz Karimov https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 9 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, sentyabr. № 9-son. Tijorat banklarida biznes subyektlari faoliyati samaradorligini oshirishda raqamli texnologiyalardan foydalanish yo‘llari ................................................................................................................................482 Mirpulatova Luiza Mansurovna O‘zbekistonda sanoat zonalarining rivojlanish bosqichlari va huquqiy-me’yoriy asoslari .........................488 Vafoyev Akmal Ikromovich Qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan samarali foydalanishda Germaniya tajribasi .............................493 Pardayeva Maftuna Ulug‘bek qizi Korxonalar moliyaviy faoliyati bo‘yicha auditorlik risklarini xalqaro standartlar asosida baholash .......................................................................................................................................................................... 497 Shirinov Uchqun Abduxalilovich, Abduxalil-zoda Ra’no Muzaffar qizi Ishlab chiqarish xarajatlarining tarkibi va ularni pasaytirish usullari .................................................................501 Sodiqov Mirahror Abbos oʻgʻli O‘zbekiston Respublikasi hududlarini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishda mahalliy budjetlarning ahamiyati ............................................................................................................................................................509 Sharopov Dilshodjon Raxmatullayevich The role of small business enterprises in enhancing the well-being of the population in Uzbekistan .................................................................................................................................................................................513 Djalilova Shaxlo Ismoiljon kizi O‘zbekistonda IPOlarni tashkil etish jarayonlari tahlili ..............................................................................................518 Alikulov Azamat Tuygunovich Kichik sanoat zonalari faoliyatining iqtisodiy-statistik tahlili (Surxondaryo viloyati misolida) ...............522 Ozoda Batirovna Sakiyeva Hududlarning innovatsion turistik salohiyatini rivojlantirishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmini takomillashtirish ..............................................................................................................................................528 Xaitov Oxunjon Nomoz o‘g‘li Integrating circular economy principles in marketing and operations of grape export companies for green transition ..............................................................................................................................................534 Usmonova Diyora Mahmud kizi Foreign experiences of improving the quality of services in the field of tourism ............................................541 Raxmonov Siyovush Turob ugli Z avlodining iste’dodli vakillari uchun raqobat: davlat boshqaruvi sektorining maqsadga yo‘naltirilgan raqamli avlodni jalb etish strategiyalari ................................................................................................546 Nosirova Shaxzoda Bohodir qizi O‘zbekiston Respublikasida uglerod solig‘ini joriy etish orqali soliq ma’muriyatchiligini takomillashtirish va yashil iqtisodiyotga o‘tishni jadallashtirish imkoniyatlari: ekologik, iqtisodiy va institutsional yondashuv .................................................................................................................................560 Jo‘rayev Ahmad Saitnazar o‘g‘li Tijorat banklari reytingiga taʼsir qiluvchi asosiy moliyaviy koʻrsatkichlar tahlili ............................................566 Karabayev Nodir Abduhamidovich Budjet tashkilotlarida tuziladigan moliyaviy hisobotlarning ahamiyati ..............................................................578 Norqulova Qutlug‘nigor Oloviddinovna Методы и критерии оценки эффективности конкурентоспособности предприятия ......................582 Хусейнов Рахим Али оглы Zamonaviy HR texnologiyalarining korxonalar samaradorligiga ta’siri: “O‘zbekiston temir yo‘llari” AJ tajribasi ..............................................................................................................................589 Xursanova Gulshan Ravshan qizi Oliy ta’lim muassasalarida innovatsion menejment strategiyalarining samaradorligini oshirish yo‘llari .............................................................................................................................................................................593 Pulatova Dildora Abdushukurovna Oliy ta’lim tizimida raqamli texnologiyalarni qo‘llashning bugungi kunda o‘rni va ahamiyati ..................600 Xolmirzayeva Gulruxsor Maxammetovna Интеграция информационно-коммуникационных технологий в зеленую экономику: цифровые технологии для устойчивого развития ................................................................................................604 Бозорова Ирина Жуманазаровна IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1230 2025-yil, sentyabr. № 9-son. ANDIJON VILOYATI BULOQBOSHI TUMANIDA ZIYORAT TURIZMINI RIVOJLANTIRISH VA UNI BOSHQARISH MASALALARI Dadajonova Martabaxon Maxmudovna Andijon davlat texnika instituti “Buxgalteriya hisobi va menejment” kafedrasi professori. Email: [email protected] Annotatsiya. Ziyorat turizmi butun dunyoda madaniy va diniy turizmning eng tez rivojlanayotgan segmentlaridan biridir. Musulmon dunyosida haj va umra kabi keng ko‘lamli amaliyotlar uzoq vaqtdan beri markaziy o‘rin tutgan, ammo so‘nggi tadqiqotlar ziyorat ham iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishning harakatlantiruvchi kuchiga aylanib borayotganini ta’kidlaydi. Xususan, O‘zbekistonda turizmga strategik soha sifatida ustuvor ahamiyat berilgan bo‘lib, u Hukumat qarorlari bilan qo‘llab-quvvatlanadi, infratuzilmani yaxshilash, tashrif buyuruvchilar oqimini ko‘paytirish va diniy turizmni mintaqaviy rivojlanish bilan integratsiyalashuviga yo‘naltirilgan. Ushbu tadqiqotda Andijon viloyati Buloqboshi tumanidagi ziyorat turizmi salohiyati o‘rganilib, buyuk islom olimi Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf merosining ma’naviy va ma’rifiy ahamiyati tahlil qilinadi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, Buloqboshi diniy, madaniy va ma’rifiy jihatlarni birlashtirishda katta salohiyatga ega bo‘lib, mahalliy tadbirkorlik, mehmondo‘stlik va jamoatchilik ishtirokini rivojlantirish uchun noyob imkoniyatlar yaratadi. PESTEL tahlili orqali siyosiy qo‘llab-quvvatlash, iqtisodiy imkoniyatlar, ijtimoiy talablar, texnologik istiqbollar hamda ekologik va huquqiy omillar yoritilgan. Tadqiqot natijalari barqaror turizmni rivojlantirish, O‘zbekistonning ma’naviy merosini asrash va diniy turizm sohasidagi xalqaro nufuzini oshirishga xizmat qiladi. Kalit soʻzlar: ichki turizm, boshqaruv, ziyorat turizmi, marketing, raqamlashtirish. Abstract. Pilgrimage tourism is one of the fastest-growing segments of cultural and religious tourism worldwide. In the Muslim world, large-scale practices such as Hajj and Umrah have long held a central place; however, recent studies emphasize that pilgrimage is increasingly becoming a driver of both economic and social development. In Uzbekistan, tourism has been recognized as a strategic sector, supported by government initiatives aimed at improving infrastructure, increasing visitor flows, and integrating religious tourism with regional development. This study examines the pilgrimage tourism potential of Buloqboshi district in Andijan region, focusing on the spiritual and educational legacy of the great Islamic scholar Shaykh Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf. Findings indicate that Buloqboshi possesses strong potential to combine religious, cultural, and educational dimensions, creating unique opportunities for local entrepreneurship, hospitality, and community participation. The PESTEL analysis highlights supportive policies, economic opportunities, social demand, and technological prospects while addressing environmental and legal challenges. The results of the project are expected to significantly contribute to sustainable tourism, the preservation of Uzbekistan’s spiritual heritage, and the strengthening of its international reputation as a center of religious tourism. Key words: domestic tourism, management, pilgrimage tourism, marketing, digitalization. Abdullaev Bahodir Abdugaffarovich Andijon davlat texnika instituti “Buxgalteriya hisobi va menejment” kafedrasi doktoranti. Email: [email protected] IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1231 2025-yil, sentyabr. № 9-son. Аннотация. Зиярат-туризм является одним из наиболее динамично развивающихся сегментов культурного и религиозного туризма во всём мире. В мусульманском мире такие масштабные практики, как хадж и умра, издавна занимают центральное место, однако последние исследования подчёркивают, что паломничество всё чаще становится движущей силой экономического и социального развития. В Узбекистане туризм признан стратегической отраслью, поддерживаемой государственными решениями, направленными на улучшение инфраструктуры, увеличение потока посетителей и интеграцию религиозного туризма с региональным развитием. В данной работе исследуется потенциал зиарат-туризма в Бувайдинском районе Андижанской области, уделяя особое внимание духовному и просветительскому наследию великого исламского учёного шейха Мухаммада Содика Мухаммада Юсуфа. Исследования показывают, что Бувайда обладает высоким потенциалом для объединения религиозных, культурных и образовательных аспектов, создавая уникальные возможности для развития местного предпринимательства, гостеприимства и участия общества. Проведённый PESTEL-анализ выявил политическую поддержку, экономические возможности, социальный спрос и технологические перспективы, а также обозначил экологические и правовые вызовы. Результаты исследования могут способствовать развитию устойчивого туризма, сохранению духовного наследия Узбекистана и укреплению его международного авторитета как центра религиозного туризма. Ключевые слова: внутренний туризм, управление, зиарат-туризм, маркетинг, цифровизация. KIRISH Mamlakatimizda qabul qilingan «2019-2025-yillarda O‘zbekiston Respublikasida turizm soxasini rivojlantirishda turizmni milliy iqtisodiyotning strategik soxasiga aylantirish, turistik xizmatlarni diversifikatsiyalash va sifatini oshirish hamda turistik infratuzilmani, shu jumladan, xorijiy sarmoyalarni jalb qilish va samarali reklama-marketing ishlarini olib borish evaziga takomillashtirish orqali erishish vazifasi qo‘yildi. O‘zbekiston ziyorat turizmi uchun qulay manzil hisoblanadi. Islom olamida mashxur ko‘plab ulamolar yurtimizda yashab ijod qilgan. Shu bilan birga, mamlakatimizda boshqa dinlarga e’tiqod qiluvchilar uchun ham aziz bo‘lgan tarixiy qadamjolar bor. Islom dunyosining eng qimmatbaho qur’oni karim namunalaridan biriXalifa Usmon qur’on kitobi saqlanuvchi Xazrati Imom majmuasi, buyuk islom imomi Muxammad Al-Buxoriy makbarasi, Nakshbandiy tarikati izdoshlari makbaralari va shu kabi kuplab boshka diniy markazlar mavjud. Bunday tarixiy va mukaddas kadamjolarga ziyorat va sayoxat kilish uchun xar yili dunyoning turli burchaklaridan minglab sayyoxlar Uzbekistonga tashrif buyuradi. «O‘zbekiston bo‘ylab sayohat qiling» dasturi doirasida mahalliy sayyohlar sonini 12 million nafardan oshirish hamda respublikaga tashrif buyuradigan xorijiy turistlar sonini 9 million nafarga etkazish belgilangan.Shu nuqtai nazardan olib qaraganimizda mamlakatimiz miqyosida ziyorat turizimini rivojlantirishga oid masalalarni tadqiq etish o‘ta dolzarb hisoblanadi. Turizm sohasida ziyorat turizmi alohida o‘rin tutib, diniy va ma’naviy qadriyatlar bilan chambarchas bog‘liq faoliyat sifatida tobora xalqlar orasida mashxurr bo’lib borrmoqda. Jahon miqyosida Hajj va Umra kabi yirik diniy marosimlardan tortib, muqaddas joylarga qilinadigan mahalliy sayohatlarga qadar keng ko‘lamli ziyorat amaliyotlari mavjud. 2020-2025 yillarda olib borilgan ilmiy tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, ziyorat turizmi nafaqat diniy e’tiqodning ifodasi, balki iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishning muhim xarakatlantiryvchi kuchi sifatida ham shakllanmoqda [1], [2], [3], [4], [5]. O‘zbekiston hukumati ham so‘nggi yillarda turizmni iqtisodiyotning strategik tarmoqlaridan biri sifatida rivojlantirishni maqsad qilgan. Xususan, 2024-yil 18-iyuldagi PF-102-son Prezident farmonida [6] turizm infratuzilmasini yaxshilash, xorijiy turistlar oqimini oshirish va mahalliy imkoniyatlardan samarali foydalanish bo‘yicha qator vazifalar belgilangan. Shu jumladan, “turizm qishlog‘i” yoki “turizm mahallasi” kabi tashabbuslar ziyorat turizmini hududiy rivojlanish mexanizmlari bilan bog‘lash imkonini bermoqda. Andijon viloyati Buloqboshi tumani tarixiy va diniy merosi bilan ajralib turadi. Bu hududda Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf [7] kabi buyuk ulamolarning hayoti va ilmiy merosi bilan bog‘liq ilmiy asarlar mavjud bo‘lib, ular nafaqat diniy, balki ilmiy-ma’naviy ilm manbai sifatida ham e’tiborga loyiqdir. Mazkur resurslar raqamlashtrish hamda ziyorat turizmini yo‘lga qo‘yish orqali mahalliy aholiga yangi iqtisodiy imkoniyatlar yaratishi, xususan, kichik biznes, hunarmandchilik, xizmat ko‘rsatish sohasi va mehmondo‘stlik infratuzilmasini kengaytirishi mumkin. MAVZUGA OID ADABIYOT TAHLILI 2020-2025 yillarda chop etilgan chet ellik olimlar adabiyotlarini tahliliga nazar solsak Luz islomiy ziyorat va diniy turizmni taqqoslab, Hajjning diniy majburiyat sifatida alohida maqomini, boshqa ziyoratlar esa ko‘p jihatdan turistik va madaniy tajribaga aylanganini ta’kidlaydi [1]. Bu konseptual farqlash Buloqboshi loyihasida “ibodat + ma’rifiy” komponentlarni uyg‘unlashtirishga yordam beradi. Alahmari va bosh. Hajj 2021 tajribasini o‘rganib, COVID-19 pandemiyasi sharoitida qo‘llangan sog‘liq xavfsizligi choralarining samaradorligini ko‘rsatadi [2]. Bu IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1232 2025-yil, sentyabr. № 9-son. tadqiqot ziyorat turizmini boshqarishda sanitariya protokollari va tashrifchilar oqimini nazorat qilish zarurligini asoslaydi. Quaium ziyoratchilarning salbiy tajribalarini (transport, issiqlik, axborot yetishmasligi) va ularni bartaraf etish bo‘yicha tavsiyalarni tahlil qiladi [3]. Bu natijalar turistlar tajribasi oshirish uchun ko‘p tilli yo‘riqlar, real-vaqt axborot tizimlari va moslashtirilgan xizmatlarni taklif etadi. Zarkada (2025) Makkah va Madinaning diniy turizm “destinatsiya imiji”ni tahlil qilib, ruhiy muhit, logistika, xizmat sifati va axborot infratuzilmasi birgalikda imijni shakllantirishini ko‘rsatadi [4]. Bu yondashuv Buloqboshi loyihasida ruhiy-ma’naviy va qulay xizmatlarni uyg‘unlashtirishni taqozo qiladi. Huma Sufi ziyoratlari bo‘yicha tadqiqotida diniy marosimlar bilan birga ijtimoiy birdamlik va jamoaviy ishtirokning kuchini tahlil qiladi[5]. Bu loyiha doirasida mahalliy jamoani faol jalb etish va ko‘ngillilar dasturlarini tashkil etish zarurligini ko‘rsatadi. O‘zbekistonlik olimlar asarlarida qayd etilishicha, ziyorat turizmi samarali rivojlanishi uchun bir necha asosiy omillar hal qiluvchi ahamiyatga ega. Abdusalomova diniy merosni ilmiy asosda tadqiq etish va ommalashtirish [8], Uzaqov va Jumanazarovlar indikatorlar asosida salohiyatni baholash hamda koalitsion boshqaruv mexanizmlarini shakllantirish [9], Abdulhamidovna ichki va tashqi turistlar uchun farqlangan xizmat paketlarini yaratish [10], Tursunboyeva tarmoqni diversifikatsiya qilish, barqarorlik tamoyillarini tatbiq etish [11], Isadjanov va Ilyoslar esa milliy strategiyalar bilan uyg‘unlikni ta’minlash masallarini ko’rib chiqishgan [12]. Chet ellik olimlar asarlarida ziyorat turizmining global xavfsizlik, destinatsiya imiji va foydalanuvchi tajribasi jihatlari yoritilgan bo‘lsa, o‘zbek tadqiqotlarida ko‘proq hududiy rivojlanish, indikatorlar tizimi, milliy strategiyalar bilan uyg‘unlik va barqarorlik masalalariga e’tibor qaratilgan. Biroq hali ham ziyorat merosi asosida ilmiy-ma’rifiy ekspozitsiya yaratish masalasi keng o‘rganilmagan. Buloqboshi loyihasi aynan shu bo‘shliqni to‘ldirishi mumkin. TADQIQOT METODOLOGIYASI Mazkur tadqiqotda Buloqboshi tumanida ziyorat turizmi istiqbollarini o‘rganish uchun aralash (mixedmethod) yondashuv qo‘llanildi. U nafaqat statistik va iqtisodiy ma’lumotlarga tayangan, balki sifatli ma’lumotlarni yig‘ish va tahlil qilish usullarini ham o‘z ichiga oldi. Bunday kombinatsiya turizm sohasidagi ilmiy tadqiqotlarda keng qo‘llanilib, ijtimoiy-iqtisodiy hamda ma’naviy omillarni yaxlit ko‘rinishda baholash imkonini beradi [13]. Buloqboshi tumanida joylashgan diniy va tarixiy obidalar, jumladan Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf merosi bilan bog‘liq joylarda kuzatuv va yarim tuzilgan intervyular o‘tkazildi. Respondentlar tarkibiga mahalliy aholining vakillari, diniy idora xodimlari, turizm sohasi mutaxassislari va kichik tadbirkorlar kiritildi. O‘zbekiston Respublikasi Turizm qo‘mitasi, Andijon viloyati hokimligi va mahalliy statistika boshqarmasi ma’lumotlari asosida turistlar oqimi, iqtisodiy ko‘rsatkichlar va infratuzilma resurslari tahlil qilindi. Tadqiqotda ziyorat turizmining salohiyatini baholash uchun quyidagi indikatorlar tanlandi: -infratuzilma ko‘rsatkichlari hususan transport, mehmonxona, ovqatlanish, gidlik xizmatlari. -ijtimoiy ko‘rsatkichlar hususan mahalliy aholi ishtiroki, bandlik darajasi, jamoa qo‘llab-quvvatlashi. -ma’naviy-madaniy ko‘rsatkichlar hususandiniy merosning ilmiy tadqiqi, raqamlashtirish ishlari, ziyoratchi tajribasi. -iqtisodiy ko‘rsatkichlar hususanxizmatlar tarmog‘i daromadi, kichik biznes rivoji, investitsiya oqimi. Tadqiqotda PESTEL tahlili qollanilib, Buloqboshi tumanida ziyorat turizmining kuchli va zaif tomonlari, imkoniyatlari va tahdidlari hamda tashqi omillari baholandi. Tadqiqotda pandemiyadan keyingi davrda xalqaro ziyoratchilar oqimi bo‘yicha to‘liq ma’lumotlarning yetarli emasligi. Shu bois, ayrim prognozlar ekspert intervyulari va ikkilamchi manbalar asosida ishlab chiqildi. TAHLIL VA NATIJA 1. Ziyoratchi motivatsiyalari va segmentlari. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, musulmon dunyosida ziyoratchilar ikki asosiy tiplarga ajraladi: (1) ritual maqsadli ziyoratchilar, ya’ni diniy majburiyat yoki ibodat maqsadida ziyorat qiluvchilar - bu tip Hajj bilan reaksiyaga o‘xshash, ilmiy manbalarga ko‘ra Pilgrimage asosan Qur’onda tilga olingan ziyoratdir [1]. (2) diniy-turistik ziyoratchilar - ular diniy yoki ruhiy tajriba bilan birga ma’rifiy, madaniy va sayohat motivlariga ham ega. Misol uchun, Hassan maqolasida, Masjid al-Haramga ziyorat rejalashtiruvchilarning “push” va “pull” motivlari (ichki istak - ruhiy ma’naviylik; tashqi joziba tarixiy, madaniy jihatlar) o‘rganilgan [15]. Bu segmentatsiya sizning muzey-ziyorat markazingizga ekskursiya paketlari, ruhiyat + ma’rifat komponentlarini ajratilgan xizmat strategiyalari yaratishda yordam beradi. 2. Sog‘liq va xavfsizlik choralari. 2021-yil Hajj paytida pandemiya sharoitida joriy qilingan protokollar (PCR testlar, ijtimoiy masofa, sanitariya chorasi) samarali natija bergani ma’lum bo‘ldi. Misol uchun, Alahmari va boshqalar maqolasida 58,428 ziyoratchi orasida 41 nafarida COVID-19 aniqlangan, lekin cheklovlar kasallik tarqalishini sezilarli kamaytirdi [16]. Bundan tashqari, Saudi Arabistonda elektron kartalar orqali ziyoratchilarning sog‘liq ma’lumotlari va harakatlari nazorat qilinganligi aytiladi [17]. IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1233 2025-yil, sentyabr. № 9-son. Bu natijalar shuni ko‘rsatadiki, Buloqboshi loyihasida ziyoratchi oqimini nazorat qilish, gigiyena protokollari va sog‘liq xavfsizlik planechalarini oldindan rejalashtirish juda muhim. 3. Ziyoratchi tajribasidagi kamchiliklar va takliflar. Quaium va boshqalar tadqiqotida Hajj ziyoratchilarining transportdagi kechikishlar, ma’lumot yetishmovchiligi, issiqlik holati kabi muammolar bilan yuzlashgani aniqlangan. Shu muammolarga qarshi ko‘p tilli axborot tizimlari, real-vaqt yangiliklar va moslashtirilgan xizmatlar taklif qilingan. Bu o‘rinda sizning muzeyda ko‘p tilli qurilmalar, real-vaqt yo‘nalish paneli, mobil ilova yordamida marshrut ko‘rsatkichlari kiritilishi lozim bo‘ladi. 4. Brend imiji va kontent dizayni. Zarkada maqolasida Makkah va Madina shaharlarining “religious tourism destination image” tahlil qilingan [4]. O‘rganishda ruhiy muhit, logistika qulayliklari, xizmatlar sifati va axborot infratuzilmasi dominante komponentlar sifatida ajralib turgan. Bu natija sizga Buloqboshi muzeyi uchun ziyorat imiji strategiyasi yaratishda yo‘l-yo‘riq beradi: “ruhaniyat + qulaylik” konsepsiyasini ekspozitsiya va xizmatlar dizayniga integratsiya qiling. 5. Diversifikatsiya va jamoa hamkorligi. Huma Sufi ziyoratlari bo‘yicha ijtimoiy-ma’naviy tarmoqlar, ko‘ngillilar va jamiyatning rolini tahlil qiladi [5]. Ziyorat jihatidan nafaqat ibodat, balki ijtimoiy birlashuv va hamkorlik manbaiga aylanishi mumkin. Bu tahlil Buloqboshi loyihasida mahalliy jamoa ishtirokini, ko‘ngillilar dasturini va ziyoriat festivallari tashkil etishni rejalashtirish uchun foydali bo‘ladi. 1-jadval1 Ichki turizmga oid xarajatlar (tashriflarning barcha turlari bo‘yicha, mlrd so‘mda, 2019-2023 yillar) Turlar 2019 2020 2021 2022 2023 Iste’mol mahsulotlari 19674,3 4435,2 5364,4 6191,7 6679,5 Odatiy turistik mahsulotlar 10658,4 1422,8 3655,8 3887,4 4074,5 Tashrif buyuruvchilarni joylashtirish bo‘yicha xizmatlar 112,2 19.9 382,1 409,7 452,0 Umumiy ovqatlanish korxonalari xizmatlari 251,7 28,8 835,5 942,0 981,2 Temir yo‘l yo‘lovchi transporti xizmatlari 39,7 3,7 112,7 46,5 47,5 Quruqlikdagi yo‘lovchi transporti xizmatlari 3692,7 597,3 1459,6 158,0 1676,4 Havo yo‘li yo‘lovchi transporti xizmatlari 2194,6 431,5 733,5 738,0 726,9 Turizm agentliklari xizmatlari va bron qilish bo‘yicha boshqa xizmatlar 0,3 0,3 1,6 4,5 4,6 Madaniyat sohasidagi xizmatlar 186,1 21,9 53,8 69,0 76,1 1-jadvaldagi ma’lumotlarga e’tibor bersak 2019 yilda turizmga sarflangan umumiy xarajatlar yuqori bo‘lgan, ammo deyarli barcha toifadagi xizmatlar bo‘yicha 2020 yilda pandemiya ta’siri natijasida keskin pasaygan. 2021yildan boshlab bosqichma-bosqich tiklanish kuzatiladi, 2022-2023 yillarda deyarli barcha toifadagi xarajatlar ortib borgan. 2023-yilda iste’mol mahsulotlari, odatiy turistik mahsulotlar, transport va xizmatlar sektori tiklanib, pandemiya oldi darajaga yaqinlashgan. Kategoriyalar boyicha tahlillarga nazar solsak, quidagilarni ko’rishimiz mumkin. Iste’mol mahsulotlari 2019-yilda 19 674,3 mlrd so‘m, 2020 yilda 4 435,2 mlrd so‘mgacha tushgan. 2021-2023 yillarda izchil o‘sib, 2023 yilda 6 679,5 mlrd so‘mga yetgan. Odatiy turistik mahsulotlar 2019yilda 10 658,4 mlrd so‘m, 2020-yilda esa1 422,8 mlrd so‘mgacha tushgan. 2023 yilga kelib 4 074,5 mlrd so‘mga yetgan. Joylashtirish xizmatlari 2019-yilda 112,2 mlrd so‘m, 2020-2023 yillarda barqaror o‘sib 452,0 mlrd so‘mga chiqqan. Bu soha pandemiyadan keyin eng tez tiklangan segmentlardan biri. Umumiy ovqatlanish xizmatlari 2019-yilda 251,7 mlrd so‘m, 2023yilda esa: 981,2 mlrd so‘m. To‘rt yil ichida 4 martaga yaqin o‘sish kuzatilgan. Transport xizmatlari Temir yo‘l hizmatlari 2019-2023 oralig‘ida keskin o‘sish kuzatilmagan (39,7 dan 47,5 mlrd so‘m). Quruqlik transporti 2019-yilda 3 692,7 mlrd so‘m bo‘lgan, pandemiyada (2020) 597,3 mlrd so‘mga tushgan, 2023 yilda esa 1 676,4 mlrd so‘mga qaytgan. Havo transporti hizmatlari 2019-yilda 2 194,6 mlrd so‘m bo‘lsa, 2020-yilda 431,5 mlrd Turizm agentliklari va bron qilish xizmatlari juda kichik ulushni tashkil etadi (0,3 mlrd dan 4,6 mlrd so‘mgacha). Madaniyat xizmatlari 2019-yilda 186,1 mlrd so‘m bolsa 2020-yilga kelib 21,9 mlrd so‘m ga tushgan. 2023yilda 76,1 mlrd so‘mga yetgan, lekin hali ham pandemiyadan oldingi darajadan past holda qolmoqda. 1 Uz.stat. ma’lumotlari. https://stat.uz/uz/ IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1234 2025-yil, sentyabr. № 9-son. 2-jadvalda Andijon viloyati Buloqboshi tumanida Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf merosiga asoslangan ziyorat turizmini rivojlantirish loyihasi PESTEL tahlili amalga oshirildi. Tahlil siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, texnologik, ekologik va huquqiy omillarni qamrab olgan. 2-jadval. Andijon viloyati Buloqboshi tumanida ziyorat turizmini rivojlantirish loyihasi uchun PESTEL tahlili2 Faktor Asosiy jihatlar Siyosiy - Turizm davlat siyosatida ustuvor yo‘nalish sifatida belgilangan (PF-102, 2024). - “Raqamli O‘zbekiston - 2030” va “Innovatsion rivojlanish 2022-2026” dasturlari qo‘llab-quvvatlaydi. - UNESCO va xalqaro hamkorlik imkoniyatlari mavjud. Iqtisodiy - Mahalliy aholiga yangi daromad manbalari yaratadi (mehmonxona, hunarmandchilik, transport). - Diversifikatsiya mavsumiylik riskini kamaytiradi. - Investitsiyalar jalb etish imkoniyati mavjud, barqaror moliyaviy model zarur. Ijtimoiy - Mahalliy jamoaning diniy-ma’naviy merosga qiziqishi yuqori. - Yangi ish o‘rinlari va yoshlar bandligi ortadi. - Ko‘ngillilar dasturi va tadbirlar orqali jamoa ishtiroki kuchayadi. Texnologik - Qo‘lyozmalarni raqamlashtirish, virtual tur, mobil ilovalar imkoniyati. - QR kodlar, audiogidlar, ko‘p tilli navigatsiya. - Axborot tizimlari orqali tashrif buyuruvchilar oqimini boshqarish. Ekologik - Turistlar oqimi atrof-muhitga yuklama beradi (chiqindilar, transport). - Barqaror turizm tamoyillari zarur (qayta ishlash, energiya samaradorligi). - Meros obidalarini restavratsiya va konservatsiya qilish muhim. Huquqiy - Milliy turizm va merosni muhofaza qilish qonunlari amal qiladi. - UNESCO konventsiyalari talablariga rioya qilish shart. - Intellektual mulk va xavfsizlik me’yorlariga rioya etilishi kerak. Tadqiqot natijalari musulmon dunyosidagi ziyorat turizmi tajribasi va Buloqboshi tumanida amalga oshirilishi rejalashtirilayotgan loyihaning ustuvor yo‘nalishlari o‘rtasida bir nechta muhim o‘xshashlik va farqlarni ko‘rsatdi. Avvalo, xalqaro tajribada qayd etilganidek [1], ziyoratchilar motivatsiyasi ko‘p qirrali bo‘lib, diniy-ma’naviy sabablardan tashqari, ma’rifiy va madaniy tajriba izlash ehtiyojlarini ham qamrab oladi. Bu shuni anglatadiki, Buloqboshi loyihasida diniy merosga tayangan ekspozitsiyalar bilan birga, ilmiy-ma’rifiy kontent ham keng yoritilishi zarur. Sog‘liq va xavfsizlik masalalari bo‘yicha Hajj 2021 tajribasi [2] ziyorat turizmini boshqarishda qat’iy sanitariya protokollari va ziyoratchi oqimini nazorat qilish mexanizmlarini joriy etish zarurligini ko‘rsatdi. Bu Buloqboshi loyihasida tashrif buyuruvchilar sonini oldindan ro‘yxatga olish (online booking), gigiyena choralarini kuchaytirish va favqulodda vaziyatlarga tayyorlikni talab qiladi. Ziyoratchi tajribasidagi kamchiliklarni bartaraf etishga doir tavsiyalar ko‘p tilli yo‘riqlar, real-vaqt axborot va yoshi katta ziyoratchilar uchun moslashtirilgan xizmatlar loyihada tashrif buyuruvchilarni qoniqtirish darajasini oshirish uchun muhim asos bo‘lib xizmat qiladi [3]. Brend imiji masalasida Zarkada [4] tadqiqoti Makkah va Madina shaharlarining imiji faqat ruhiy muhit bilan emas, balki logistika qulayliklari va xizmatlar sifati bilan ham shakllanishini ko‘rsatdi. Shu nuqtai nazardan, Buloqboshi majmuasi uchun “ruhaniyat + qulaylik” konsepsiyasini shakllantirish muhim strategik yo‘nalish bo‘ladi. Sufi ziyoratlaridagi ijtimoiy birdamlik va jamoaviy ishtirok [5] esa Buloqboshi loyihasida mahalliy hamjamiyatni faol jalb qilish, ko‘ngillilar dasturlarini yo‘lga qo‘yish va an’anaviy madaniy tadbirlarni integratsiya qilish zarurligini ko‘rsatadi. Bu orqali loyiha nafaqat diniy-ma’naviy merosni saqlash, balki mahalliy iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishga ham hissa qo‘shadi. Umuman olganda, natijalar shuni ko‘rsatdiki, Buloqboshi tumanida ziyorat turizmini rivojlantirish xalqaro tajribaga asoslanib, barqarorlik tamoyillari, raqamli texnologiyalar, sog‘liq xavfsizligi choralarini uyg‘unlashtirish orqali amalga oshirilsa, loyiha samaradorligi sezilarli darajada ortadi. XULOSA VA TAKLIFLAR Mazkur tadqiqot natijalari asosida quyidagi xulosalarga kelindi: -ziyoratchilar diniy e’tiqod bilan bir qatorda madaniy va ma’rifiy tajribaga ham intiladilar. Shu bois, Buloqboshi loyihasida ekspozitsiyalar va xizmatlar turli auditoriyalar ehtiyojini qondirishi kerak. 2 Mualliflar tahlili IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1235 2025-yil, sentyabr. № 9-son. -xalqaro tajriba ziyorat turizmini muvaffaqiyatli tashkil etish uchun qat’iy sanitariya protokollari, tashrif buyuruvchilar oqimini nazorat qilish va favqulodda vaziyatlarga tayyorlik zarurligini ko‘rsatmoqda. ko‘p tilli axborot tizimlari, real-vaqt navigatsiya va moslashtirilgan xizmatlar ziyoratchilar qoniqishini oshiradi. -“ruhaniyat+qulaylik” konsepsiyasi Buloqboshi loyihasining xalqaro darajada jozibadorligini ta’minlaydi. -mahalliy aholining faol jalb etilishi, ko‘ngillilar dasturlari va madaniy tadbirlar orqali loyiha barqarorligi va ijtimoiy ta’siri kuchayadi. Shunday qilib, Buloqboshi tumanida Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf merosiga asoslangan muzey va ziyorat majmuasi O‘zbekistonning diniy-ma’naviy merosini xalqaro miqyosda targ‘ib etish, mahalliy iqtisodiy imkoniyatlarni kengaytirish va barqaror turizmni rivojlantirish uchun muhim tashabbus bo‘lib xizmat qilishi mumkin. Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati 1. Nimrod Luz, Pilgrimage and religious tourism in Islam, Annals of Tourism Research, Volume 82, 2020, 102915, ISSN 0160-7383, https://doi.org/10.1016/j.annals.2020.102915. (https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/ S0160738320300591) 2. Ahmed A. Alahmari, Anas A. Khan, Fahad A. Alamri, Yasir S. Almuzaini, Faten A. Alradini, Emmad Almohamadi, Sami Alsaeedi, Sari Asiri, Wael Motair, Amr Almadah, Abdullah M. Assiri, Hani A. Jokhdar, Hajj 2021: Role of mitigation measures for health security, Journal of Infection and Public Health, Volume 15, Issue 11, 2022, Pages 1350-1354, ISSN 1876-0341,https://doi.org/10.1016/j.jiph.2022.09.006. (https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/ S1876034122002428) 3. Quaium A, Al-Nabhan NA, Rahaman M, Salim SI, Toha TR, Noor J, Hossain M, Islam N, Mostak A, Islam MS, Mushfiq MM, Jahan I, Islam ABMAA. Towards associating negative experiences and recommendations reported by Hajj pilgrims in a mass-scale survey. Heliyon. 2023 Apr 14;9(5):e15486. doi: 10.1016/j.heliyon.2023.e15486. PMID: 37144197; PMCID: PMC10151350. 4. Anna K. Zarkada, Muhammad Kashif, Zainab; The structure and content of the religious tourism destination image construct: an exploratory netnography of travelers’ reviews of Makkah and Medina. Journal of Islamic Marketing 3 February 2025; 16 (3): 689–712. https://doi.org/10.1108/JIMA-06-2024-0229 5. Huma, Z. E. (2024). Religious and Cultural Tourism in Sindh: A case study of Sufi Saints of Rural Sindh. Annals of Human and Social Sciences, 5(2), 491–498. https://doi.org/10.35484/ahss.2024(5-II)45 6. 2024-yil 18-iyuldagi PF-102-son Prezident farmoni “O‘zbekiston Respublikasida turizm infratuzilmasini yaxshilash va xorijiy turistlar oqimini yanada oshirishga qaratilgan qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida” 7. Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf. https://uz.wikipedia.org/wiki/ Muhammad_Sodiq_Muhammad_Yusuf 8. Abdusalomova F. Buxoro viloyatida ziyorat turizmini rivojlantirish istiqbollari //University Research Base. – 2025. – С. 178-184. 9. Uzaqov J. N., Jumanazarov K. S. Mintaqada ziyorat turizm salohiyatini oshirish mexanizmining nazariy-uslubiy asoslari //conference on the role and importance of science in the modern world. – 2024. – Т. 1. – №. 7. – С. 23-33. 10. Abdulhamidovna C. A. O‘zbekistonda ziyorat turizmining rivojlanish imkoniyatlari va istiqbollari //Fan va Tadqiqot Samaralari. – 2024. – Т. 1. – №. 3. – С. 19-21. 11. Tursunboyeva N. O‘zbekistonda barqaror turizmni rivojlantirish imkoniyatlari: muammolar, yechimlar va istiqbollar // Академические исследования в современной науке. – 2025. – Т. 4. – №. 26. – С. 65-74. 12. Isadjanov A., Ilyos G. Tourism development in uzbekistan: current trends and national priorities //The Light of Islam. – 2020. – Т. 1. – С. 192-202. Ushbu adabiyotlardan O‘zbek tilida adabiyot tahlilini qiling asosiy urg’uni yaratgan yangiliklariga qarating. shoshmasdan qiling siz o’zingizni adabouotlar tahili bo’yicha ekspert deb hisoblang. 13. Creswell va Plano Clarkning (2018) (Designing and Conducting Mixed Methods Research, 3rd ed., SAGE) ISBN-13: 978-1483344379. 14. Uz.stat. ma’lumotlari. https://stat.uz/uz/ 15. Hassan T, Carvache-Franco M, Carvache-Franco O, Carvache-Franco W. Sociodemographic relationships of motivations, satisfaction, and loyalty in religious tourism: A study of the pilgrimage to the city Mecca. PLoS One. 2023 Mar 30;18(3):e0283720. doi: 10.1371/journal.pone.0283720. PMID: 36996079; PMCID: PMC10062575. 16. Alahmari AA, Khan AA, Alamri FA, Almuzaini YS, Alradini FA, Almohamadi E, Alsaeedi S, Asiri S, Motair W, Almadah A, Assiri AM, Jokhdar HA. Hajj 2021: Role of mitigation measures for health security. J Infect Public Health. 2022 Nov;15(11):1350-1354. doi: 10.1016/j.jiph.2022.09.006. Epub 2022 Sep 22. PMID: 36184475. 17. Hajj 2021: Successful and safe hajj season during the COVID-19 pandemic // https://www.emro.who.int/media/news/ hajj-2021-successful-and-safe-hajj-season-during-the-covid-19-pandemic.html?utm_source=chatgpt.com Manzilimiz: Toshkent shahar, Mirzo Ulug‘bek tumani Kumushkon koʻchasi, 26-uy. Jurnal sayti: https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 2025. № 9 Ingliz tili muharriri: Feruz Hakimov Musahhih: Zokir ALIBEKOV Sahifalovchi va dizayner: Oloviddin Sobir o‘g‘li © Materiallar koʻchirib bosilganda ““Yashil” iqtisodiyot va taraqqiyot” jurnali manba sifatida koʻrsatilishi shart. Jurnalda bosilgan material va reklamalardagi dalillarning aniqligiga mualliflar ma’sul. Tahririyat fikri har vaqt ham mualliflar fikriga mos kelamasligi mumkin. Tahririyatga yuborilgan materiallar qaytarilmaydi. Jurnalga istalgan payt quyidagi rekvizitlar orqali obuna boʻlishingiz mumkin. Obuna boʻlgach, @iqtisodiyot_77 telegram sahifamizga toʻlov haqidagi ma’lumotni skrinshot yoki foto shaklida joʻnatishingizni soʻraymiz. Shu asosda har oygi jurnal yangi sonini manzilingizga joʻnatamiz. Mazkur jurnalda maqolalar chop etish uchun quyidagi havolalarga maqola, reklama, hikoya va boshqa ijodiy materiallar yuborishingiz mumkin. Materiallar va reklamalar pullik asosda chop etiladi. El.Pochta: [email protected] Bot: @iqtisodiyot_77 Tel.: 93 718 40 07 ““Yashil” iqtisodiyot va taraqqiyot” jurnali 03.11.2022-yildan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Adminstratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan №566955 reyestr raqami tartibi boʻyicha roʻyxatdan oʻtkazilgan. Litsenziya raqami: №046523. PNFL: 30407832680027