XORIJ TAJRIBASI ASOSIDA ONA TILI TA'LIMIDA "LEARNING BY DOING"METODINI INTEGRATSIYALASHNING INNOVATSION- DIDAKTIK ASOSLARI

INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 14, issue 1, Oktober 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X 148 148 XORIJ TAJRIBASI ASOSIDA ONA TILI TA’LIMIDA “LEARNING BY DOING”METODINI INTEGRATSIYALASHNING INNOVATSIONDIDAKTIK ASOSLARI Tashpulatova Mufazzal Ravshanbekovna Toshkent shahar Mirzo Ulug‘bek tumani 207-maktabning ona tili va adabiyot fani oliy toifali o‘qituvchisi, Xalqaro Nordik Universiteti magistratura bitiruvchisi E-mail: [email protected] Annotatsiya: Maqolada ona tili ta’limi samaradorligini oshirishda xorijiy tajribalarni qiyosiy tahlil asosida “Learning by Doing” metodini integratsiyalashning innovatsion-didaktik asoslari yoritiladi. Finlandiya, Germaniya, Janubiy Koreya, Yaponiya va AQSh tajribalari tahlil qilinib, metodning o‘quvchilarda nutqiy kompetensiyalarni rivojlantirish, faol ishtirok va reflektiv fikrlashni shakllantirishdagi samaradorligi asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari o‘qituvchilar, metodistlar va tadqiqotchilar uchun amaliy ahamiyat kasb etadi. Kalit so‘zlar: Learning by Doing, ona tili ta’limi, didaktika, innovatsion metod, taqqosiy tahlil, xorijiy tajriba, reflektiv yondashuv, integratsiya. Аннотация: В статье рассматриваются инновационно-дидактические основы интеграции метода «Learning by Doing» в преподавание родного языка на основе сравнительного анализа зарубежного опыта. Анализируются педагогические практики Финляндии, Германии, Южной Кореи, Японии и США, показана эффективность метода в развитии речевых компетенций, активного участия и рефлексивного мышления учащихся. Результаты исследования имеют практическую значимость для учителей, методистов и исследователей в сфере образования. Ключевые слова: Learning by Doing, обучение родному языку, дидактика, инновационный метод, сравнительный анализ, зарубежный опыт, рефлексивный подход, интеграция. Annotation : The article explores the innovative and didactic foundations of integrating the “Learning by Doing” method into native language education based on a comparative analysis of foreign experience. The educational practices of Finland, Germany, South Korea, Japan, and the United States are analyzed, highlighting the method’s effectiveness in developing students’ speech competencies, active participation, and reflective thinking. The findings hold practical significance for teachers, methodologists, and education researchers. Keywords: Learning by Doing, native language education, didactics, innovative method, comparative analysis, foreign experience, reflective approach, integration. KIRISH Hozirgi zamon ta’lim tizimi o‘quvchi shaxsining faol ishtirokchi sifatida ta’lim jarayoniga jalb etilishini, mustaqil fikrlash, muloqotga kirisha olish, reflektiv tahlil yuritish kabi ko‘nikmalarini rivojlantirishni talab etadi. Xususan, ona tili ta’limi sohasi jamiyatning ijtimoiy, madaniy va intellektual rivojlanishida muhim o‘rin egallaydi. Til inson tafakkurining asosi, kommunikatsiyaning vositasi va madaniyatning tashuvchisi sifatida nafaqat bilimni yetkazish, INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 14, issue 1, Oktober 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X 149 149 balki shaxsni shakllantirishda ham asosiy vosita hisoblanadi. Shu bois, ona tili ta’limining metodik asoslarini yangilash, zamonaviy didaktik yondashuvlarni joriy etish bugungi kunning dolzarb masalalaridan biridir. So‘nggi yillarda ta’lim jarayonida innovatsion yondashuvlar, xususan, amaliy faoliyatga asoslangan metodlar keng qo‘llanila boshladi. Ularning eng samaralilaridan biri sifatida “Learning by Doing” — ya’ni “amal orqali o‘rganish” metodi ajralib turadi. Bu yondashuvning mohiyati bilimni tayyor shaklda emas, balki o‘quvchilarning amaliy faoliyati, tajribasi va interaktiv ishtiroki orqali egallashga asoslanadi. Shunday qilib, bu metod ta’lim jarayonini o‘quvchi markazida tashkil etish, ularning faol bilish jarayonini ta’minlash va mustaqil fikrlashni rag‘batlantirishga xizmat qiladi. Xorijiy mamlakatlar tajribasi shuni ko‘rsatadiki, ta’lim jarayoniga “Learning by Doing” yondashuvini muvaffaqiyatli tatbiq etgan tizimlarda o‘quvchilarning bilim sifati, nutqiy kompetensiyalari va reflektiv tafakkuri yuqori darajada shakllanadi. Masalan, Finlandiya ta’lim tizimi o‘quvchining faol ishtirokiga asoslangan loyiha va faoliyatga yo‘naltirilgan darslar bilan mashhur bo‘lib, bu jarayonda o‘quvchilar tilni amalda qo‘llash orqali o‘zlashtiradi. Germaniya va Yaponiya kabi davlatlarda esa til ta’limi jarayonida tajribaviy mashg‘ulotlar, muammoli vaziyatlarni yechish va kommunikativ topshiriqlar asosida bilim berish keng qo‘llaniladi. O‘zbekiston ta’lim tizimida ham so‘nggi yillarda metodik yangilanishlar jarayoni kuchaygan bo‘lsa-da, ona tili darslarida hali ham an’anaviy yodlash va reproduktiv uslublar ustunlik qilmoqda. Natijada o‘quvchilarning nutqiy faoliyati, ijodiy fikrlashi va kommunikativ kompetensiyasi yetarli darajada rivojlanmayapti. Shu sababli, “Learning by Doing” metodini xorijiy ilg‘or tajriba asosida mahalliy ta’lim tizimiga integratsiyalash nafaqat dars samaradorligini oshiradi, balki o‘quvchilarni hayotiy ko‘nikmalarga tayyorlashda ham muhim ahamiyat kasb etadi. Mazkur maqolaning maqsadi — xorijiy mamlakatlar tajribasini taqqosiy tahlil qilish asosida “Learning by Doing” metodini ona tili ta’limi jarayoniga integratsiyalashning innovatsiondidaktik asoslarini yoritish, uning samaradorligini ilmiy-amaliy jihatdan asoslab berishdir. Tadqiqot jarayonida ilg‘or xorijiy amaliyotlar tahlil qilinadi, ularning o‘zbek ta’lim tizimiga moslashtirish imkoniyatlari ko‘rsatilib, metodni amaliyotga joriy etish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqiladi. “Learning by Doing” konsepsiyasining ilmiy asoslari “Learning by Doing” atamasi dastlab amerikalik pedagog va faylasuf Jon Dyui tomonidan ilgari surilgan bo‘lib, uning “tajriba orqali o‘rganish” konsepsiyasi zamonaviy pedagogikada faoliyatga asoslangan yondashuvning poydevorini yaratdi. Dyui (1938) ta’lim jarayoni faqat bilim berish emas, balki real hayotiy tajriba bilan uyg‘unlashgan holda shaxsni har tomonlama rivojlantirishi zarurligini ta’kidlaydi. Shuningdek, D. Kolb (1984) tomonidan ishlab chiqilgan “tajribaviy ta’lim modeli”da bilim – faol ishtirok, tahlil va refleksiya natijasida shakllanishi qayd etiladi. Bu nazariy asoslar bugungi kunda til ta’limi metodikasida ham muhim ahamiyat kasb etmoqda. Ona tili fanida “Learning by Doing” metodini qo‘llash deganda, o‘quvchilarning nutqiy faoliyat orqali til birliklarini o‘zlashtirishi, grammatik qoidalarni real kontekstda qo‘llay bilishi, matn yaratish jarayonida yangi bilimni shakllantirishi tushuniladi. Masalan, o‘quvchilar “sifat” INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 14, issue 1, Oktober 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X 150 150 mavzusini o‘rganayotganda tayyor ta’rifni yodlash bilan cheklanmay, balki ularni matnda qo‘llash, real predmetlarni tasvirlash yoki o‘z fikrini ifodalash jarayonida o‘rganadilar. Xorijiy mamlakatlar tajribasi haqida ilmiy manbalarda yondashuvlar Rivojlangan mamlakatlarda ona tili ta’limi metodikasi uzoq yillardan buyon faoliyatga asoslangan yondashuv bilan chambarchas bog‘liq. Masalan, Finlyandiya ta’lim tizimida ona tili darslari loyihaviy faoliyat, real kommunikatsiya mashg‘ulotlari va matn asosida tahliliy ishlar bilan birlashtirilgan (Niemi, Toom & Kallioniemi, 2016). Har bir dars o‘quvchining amaliy ishtirokini ta’minlaydigan topshiriq bilan yakunlanadi. Yaponiyada esa grammatik bilimlar alohida mavzu sifatida emas, balki amaliy yozma va og‘zaki mashg‘ulotlarning tabiiy tarkibiy qismi sifatida o‘rganiladi. O‘quvchilar hikoya tuzish, suhbat tashkil etish, tahliliy matn yozish orqali yangi bilimlarni faol ravishda o‘zlashtiradilar. Bu yondashuvning natijasi sifatida o‘quvchilarning muloqot kompetensiyasi yuqori darajada shakllanadi. Janubiy Koreya ta’lim tizimida “Learning by Doing” metodiga asoslangan rolli o‘yinlar, kommunikativ loyihalar va vazifaviy topshiriqlar keng qo‘llaniladi. O‘quvchilar til birliklarini real hayotiy vaziyatlarda qo‘llash orqali mustahkamlaydilar. Singapurda esa “task-based learning” yondashuvi asosida har bir dars aniq hayotiy vazifani bajarish bilan bog‘lanadi (Nunan, 2004). O‘zbekiston ta’lim tizimidagi mavjud holat O‘zbekiston ta’lim tizimida ham so‘nggi yillarda faoliyatga asoslangan yondashuvning ahamiyati ortib bormoqda. Davlat ta’lim standartlarida til o‘rganish jarayoni o‘quvchi faoliyatini markazga qo‘ygan holda tashkil etilishi belgilangan. Ammo amaliyotda darslarning aksariyati hanuzgacha ma’ruza va yodlash usullariga tayanadi. O‘quvchilarning mustaqil fikrlash, matn yaratish, kommunikativ vazifalarni bajarish kabi faoliyatlari yetarlicha rivojlantirilmayapti. Bu esa “Learning by Doing” metodining ilmiy asoslarini chuqur o‘rganish va xorijiy tajriba bilan uyg‘un holda yangi metodik yondashuvni shakllantirish zarurligini ko‘rsatadi. METODOLOGIYA Tadqiqotning metodologik asoslari zamonaviy pedagogika fanining konstruktivistik, faoliyatga yo‘naltirilgan va kompetensiyaviy yondashuvlariga tayanadi. Unga ko‘ra, ta’lim jarayoni faqat bilim berish emas, balki o‘quvchining faol ishtirokida ularni shakllantirish, mustahkamlash va amaliyotda qo‘llay olish jarayoni sifatida qaraladi. “Learning by Doing” yondashuvi aynan shunday tamoyillarni asos qilib oladi. Bu metodda o‘quvchi bilimni tayyor shaklda emas, balki o‘z faoliyati jarayonida mustaqil ravishda kashf etadi, tahlil qiladi va amaliyotda qo‘llaydi. Tadqiqotning maqsadi va vazifalari Ushbu tadqiqotning asosiy maqsadi — xorijiy mamlakatlar tajribasini tahlil qilish asosida “Learning by Doing” metodini ona tili darslariga integratsiyalashning innovatsion-didaktik asoslarini ishlab chiqish va uning samaradorligini ilmiy asosda isbotlashdan iborat. Ushbu maqsadni amalga oshirish uchun quyidagi vazifalar belgilandi: INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 14, issue 1, Oktober 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X 151 151 1. “Learning by Doing” metodining ilmiy-nazariy asoslarini o‘rganish va ta’rifini aniqlash; 2. Rivojlangan davlatlarning (Finlandiya, Germaniya, Yaponiya, AQSh, Janubiy Koreya) ta’lim tizimlarida mazkur metodning qo‘llanishini o‘rganish; 3. Ona tili ta’limida mavjud an’anaviy metodlar bilan “Learning by Doing” metodining afzalliklarini qiyosiy tahlil qilish; 4. Mazkur metodni O‘zbekiston ta’lim tizimiga moslashtirish imkoniyatlarini aniqlash; 5. Metodning amaliy integratsiyasi uchun model va tavsiyalar ishlab chiqish. Tadqiqot metodlari Tadqiqot aralash uslub (mixed-method) – sifat (qualitative) va miqdoriy (quantitative) yondashuvlarni uyg‘unlashtirgan holda olib borildi. Bu esa jarayonni chuqur tahlil qilish, natijalarni obyektiv baholash va amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga imkon berdi. Tadqiqot uch asosiy bosqichda amalga oshirildi: 1. Tahliliy-boshqaruv bosqichi (2024-yil sentabr – 2025-yil yanvar): xorijiy tajribalarni o‘rganish, ilmiy adabiyotlarni tahlil qilish, ona tili darslarida mavjud metodik holatni diagnostika qilish. 2. Eksperimental-amaliy bosqich (2025-yil fevral – 2025-yil may): “Learning by Doing” asosida ishlab chiqilgan yangi dars modeli asosida sinov darslarini tashkil etish va amaliy ma’lumotlar to‘plash. Analitik yakunlovchi bosqich (2025-yil iyun – 2025-yil avgust): natijalarni tahlil qilish, metod samaradorligini aniqlash, xulosalar va tavsiyalar ishlab chiqish. Tadqiqot davomida quyidagi ilmiy metodlardan foydalanildi: Taqqosiy tahlil: xorijiy mamlakatlarning ilg‘or tajribasi bilan O‘zbekiston ta’lim tizimi o‘rtasida qiyosiy tahlil amalga oshirildi. Eksperimental metod: ona tili darslarida “Learning by Doing” metodini amaliyotda sinov tariqasida joriy etish orqali samaradorlik baholandi. So‘rovnoma va intervyu: o‘qituvchilar va o‘quvchilar bilan suhbatlar orqali metodning foydalilik darajasi o‘rganildi. Statistik tahlil: tajriba-sinov natijalari asosida o‘quvchilarning o‘zlashtirish darajasi va kompetensiyalaridagi o‘zgarishlar miqdoriy tahlil qilindi. Tadqiqot obyekti va predmeti Tadqiqot obyekti — umumta’lim maktablarida ona tili ta’limi jarayoni. Tadqiqot predmeti — “Learning by Doing” metodini ona tili ta’limiga integratsiyalashning innovatsion-didaktik asoslari, shakllari va usullari. Metodning integratsion modeli INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 14, issue 1, Oktober 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X 152 152 Tadqiqot natijasida ishlab chiqilgan model quyidagi bosqichlardan iborat: 1. Motivatsion bosqich: o‘quvchilarda dars mavzusiga nisbatan qiziqish uyg‘otish, real hayot bilan bog‘lash. 2. Amaliy faoliyat bosqichi: o‘quvchilar mustaqil yoki guruhda amaliy topshiriqlarni bajaradi, til birliklarini real nutqiy vaziyatlarda qo‘llaydi. 3. Tahliliy bosqich: bajarilgan faoliyat natijalari muhokama qilinadi, xatolar ustida ishlanadi. 4. Refleksiya bosqichi: o‘quvchilar o‘z faoliyatini baholaydi, o‘rgangan bilimlarini umumlashtiradi va yangi vaziyatlarda qo‘llashni o‘rganadi. NATIJALAR Tadqiqot doirasida Toshkent shahridagi uchta umumta’lim maktabida tajriba-sinov ishlari olib borildi. 5–7-sinflar kesimida jami 180 nafar o‘quvchi ishtirok etdi. Tajriba ikki bosqichda tashkil etildi: Boshlang‘ich bosqich (nazorat): an’anaviy dars uslublari asosida dars o‘tildi. Eksperimental bosqich: “Learning by Doing” metodiga asoslangan darslar tashkil etildi. Tajriba-sinov natijalari Tajriba jarayonida quyidagi asosiy ko‘rsatkichlar kuzatildi: Ko‘rsatkichlar Nazorat guruhi (an’anaviy) Eksperimental guruhi (Learning by Doing) Nutqiy faoliyat darajasi 62% 88% Mustaqil fikrlash ko‘nikmasi 58% 85% Grammatik birliklarni qo‘llay olish 64% 90% Leksik boylikni oshirish 60% 87% Dars jarayonida faol ishtirok 55% 92% INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 14, issue 1, Oktober 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X 153 153 Yuqoridagi jadval shuni ko‘rsatadiki, “Learning by Doing” metodini qo‘llagan guruhlarda barcha asosiy ko‘rsatkichlar 25–35% gacha yaxshilangan. Ayniqsa, nutqiy faoliyat, mustaqil fikrlash va grammatik qo‘llash ko‘nikmalarida sezilarli yuksalish kuzatildi. Amaliy kuzatuvlar Tajriba davomida quyidagi amaliy xulosalar olindi: O‘quvchilar o‘quv jarayonida faol ishtirok etish orqali mavzularni yanada chuqurroq anglay boshladi. Guruhli ish va loyiha asosida tashkil etilgan darslar ularning kommunikativ kompetensiyasini sezilarli darajada rivojlantirdi. Til birliklarini hayotiy vaziyatlarda qo‘llash orqali o‘quvchilar ularni mustahkam eslab qolishdi. Reflektiv tahlil bosqichi o‘quvchilarning o‘z faoliyatiga tanqidiy yondashish va xatolardan saboq olish ko‘nikmasini rivojlantirdi. Xorijiy tajriba bilan solishtirish Finlandiya va AQShda amalga oshirilgan o‘xshash metodik tajribalarda ham shunga o‘xshash natijalar qayd etilgan. Masalan, Finlandiyada til darslarida loyiha asosidagi “Doing tasks” yondashuvi o‘quvchilarning kommunikativ malakasini 30% gacha oshirgan. AQShdagi tajribalar esa “Learning by Doing” metodidan foydalanganda o‘quvchilar mavzuni 2 baravar tez eslab qolishini ko‘rsatgan. Bu holat O‘zbekiston ta’lim tizimida ham metodning yuqori samaradorlikka ega ekanligini tasdiqlaydi. INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 14, issue 1, Oktober 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X 154 154 MUHOKAMA Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, “Learning by Doing” metodini ona tili ta’limiga integratsiyalash o‘quvchilarning bilim, ko‘nikma va kompetensiyalarini sezilarli darajada rivojlantiradi. An’anaviy dars uslublarida o‘quvchi ko‘proq tinglovchi va qabul qiluvchi rolida bo‘lsa, faoliyatga asoslangan yondashuvda u bilimning faol yaratuvchisiga aylanadi. Bu esa zamonaviy ta’lim konsepsiyasining eng asosiy talabi — o‘quvchini faol ishtirokchi sifatida shakllantirish tamoyiliga to‘liq mos keladi. Metodning afzalligi shundaki, u grammatik va leksik bilimlarni faqat nazariy darajada emas, balki real kommunikativ vaziyatlarda qo‘llash imkonini yaratadi. O‘quvchilar turli loyihalar, rolli o‘yinlar, matn yaratish faoliyatlari orqali tilni “tirik vosita” sifatida o‘zlashtiradi. Bu esa ularning nutqiy kompetensiyasi, kommunikativ tafakkuri, mustaqil fikrlash qobiliyati va kreativ yondashuvini rivojlantiradi. Muhokama jarayonida aniqlangan muhim jihatlardan biri — metodning samaradorligi o‘qituvchining pedagogik mahorati va darsni to‘g‘ri loyihalash darajasiga bevosita bog‘liq. Yaxshi loyihalangan darsda “Learning by Doing” faqat faol metod emas, balki didaktik texnologiyaga aylanadi. Shuningdek, xorijiy tajriba bilan qiyosiy tahlil shuni ko‘rsatadiki, bu metod butun dunyoda til ta’limining sifatini oshirishda asosiy strategiyalardan biriga aylangan. Masalan: Finlandiyada til darslarida loyiha asosidagi topshiriqlar maktab o‘quvchilarining mustaqil fikrlash ko‘nikmasini 35% gacha oshirgan. AQShda amaliy faoliyat asosidagi yondashuvlar o‘quvchilarning tilni real vaziyatlarda qo‘llash darajasini ikki baravar oshirgan. Yaponiyada kommunikativ yondashuv bilan birga qo‘llanilganda, “Learning by Doing” o‘quvchilarning so‘z boyligini 40% gacha kengaytirgan. Bu natijalar O‘zbekiston ta’lim tizimida ham metodni keng joriy etish zarurligini ko‘rsatadi. XULOSA Tadqiqot asosida quyidagi ilmiy va amaliy xulosalarga kelindi: 1. “Learning by Doing” zamonaviy ta’limning eng samarali faoliyatga yo‘naltirilgan yondashuvlaridan biri bo‘lib, u ona tili fanida bilimni faol tarzda o‘zlashtirishni ta’minlaydi. 2. Metodning integratsiyasi o‘quvchilarda mustaqil fikrlash, kommunikativ tafakkur, kreativlik, muammoli vaziyatlarda yechim topish va refleksiya qilish kabi XXI asr kompetensiyalarini shakllantiradi. 3. Xorijiy tajriba bilan qiyosiy tahlil shuni ko‘rsatadiki, bu metod rivojlangan davlatlarda til o‘qitishning markaziy strategiyasiga aylangan va yuqori natijalar bermoqda. 4. O‘zbekiston ta’lim tizimida metodni keng joriy etish orqali o‘quvchilarni hayotiy ehtiyojlarga mos, faol kommunikativ shaxs sifatida shakllantirish mumkin. INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 14, issue 1, Oktober 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X 155 155 5. Metodni samarali qo‘llash uchun o‘qituvchilarning metodik tayyorgarligini oshirish, dars jarayonini loyihalash bo‘yicha maxsus treninglar tashkil etish muhimdir. TAVSIYALAR Tadqiqot natijalari asosida quyidagi tavsiyalar ishlab chiqildi: 1. Ta’lim siyosati darajasida: Ona tili ta’limi bo‘yicha davlat ta’lim standartlariga faoliyatga asoslangan metodlar, xususan “Learning by Doing” yondashuvini integratsiyalash bo‘yicha alohida talablar kiritish. O‘qituvchilar uchun metodik qo‘llanmalar, tavsiyalar va namunaviy dars ishlanmalari ishlab chiqish. 2. Metodik darajada: Ona tili darslarini loyiha, rolli o‘yin, amaliy topshiriq, muammoli vaziyat asosida tashkil etish. Dars jarayonida o‘quvchilarning faol ishtirokini ta’minlaydigan texnologiyalarni (interaktiv metodlar, refleksiya usullari, baholash mezonlari) keng qo‘llash. 3. O‘qituvchilar tayyorgarligi darajasida: Oliy ta’lim muassasalarida bo‘lajak filolog-o‘qituvchilarni faoliyatga yo‘naltirilgan metodlar bilan ishlashga tayyorlash. Amaldagi o‘qituvchilar uchun malaka oshirish kurslarida “Learning by Doing” metodikasi bo‘yicha maxsus modullar tashkil etish. 4. Ilmiy-tadqiqot darajasida: Metodning turli yosh bosqichlari va fan sohalarida qo‘llanish imkoniyatlarini chuqur o‘rganish. O‘zbekistonning turli hududlarida keng miqyosli eksperimental tadqiqotlar o‘tkazish. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI: 1. Mamarajabov, A. (2021). Innovatsion pedagogika asoslari. Toshkent: O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi. 2. Karimov, B. (2022). Faol ta’lim metodlari va ularning ta’lim tizimidagi roli. Toshkent: “Fan va texnologiya”. 3. Qodirova, S. (2020). Ona tili ta’limida zamonaviy yondashuvlar. Samarqand: SamDU nashriyoti. 4. Ismoilov, Z. (2023). Ta’lim jarayonida kompetensiyaviy yondashuv. Toshkent: TDPU nashriyoti. 5. Mamatqulova, N. (2019). Didaktik texnologiyalar asosida ona tili o‘qitish metodikasi. Toshkent: “Ilm ziyo”. INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 14, issue 1, Oktober 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X 156 156 6. Mamarajabov A. Innovatsion pedagogika asoslari. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi, 2021. – 240 b. 7. Karimov B. Faol ta’lim metodlari va ularning ta’lim tizimidagi roli. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2022. – 198 b. 8. Dewey, J. (2015). Experience and Education. New York: Simon & Schuster. 9. Kolb, D. (2014). Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development. New Jersey: Prentice Hall. 10. Bruner, J. (2006). The Culture of Education. Cambridge: Harvard University Press.