BOSHLANG'ICH SINFDA CHIROYLI YOZUV DAQIQALARNING MAZMUNI

429 Vol. 5, No. 10 – Special Issue, Part 2 (EJSSPC) ISSN: 2181-2888 HZTTRMY HOZIRGI ZAMON TA’LIM-TARBIYA TIZIMINI RIVOJLANTIRISH: MUAMMO VA YECHIMLAR” XALQARO ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA DENOV, 16-OKTABR 2025 YIL in-academy.uz BOSHLANG‘ICH SINFDA CHIROYLI YOZUV DAQIQALARNING MAZMUNI Meliyeva Dilfuza O‘ralovna Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti o‘qituvchisi [email protected] Eshmamatova Nodira Ergash qizi Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti Pedagogika fakulteti Boshlangʻich taʼlim yoʻnalishi 4 bosqich talabasi https://doi.org/10.5281/zenodo.17365179 Annotatsiya: mazkur maqolada boshlang‘ich sinfda chiroyli yozuv daqiqalarining mazmuni, ularni tashkil etish tamoyillari va metodik asoslari yoritilgan. Yozuv daqiqalarining o‘quvchi shaxsini har tomonlama rivojlantirishdagi roli, ularning tafakkur, estetik did, diqqat va mehnatsevarlikni shakllantirishdagi o‘rni tahlil qilingan. Shuningdek, yozuv daqiqalarini innovatsion texnologiyalar bilan uyg‘unlashtirish, zamonaviy pedagogik yondashuvlar orqali samaradorligini oshirish yo‘llari bayon etilgan. Kalit so‘zlar: chiroyli yozuv, yozuv daqiqalari, metodika, o‘quvchi tafakkuri, gigiena, innovatsiya, boshlang‘ich ta’lim, o‘qitish samaradorligi. Аннотация: в статье рассматривается содержание минут каллиграфии в начальных классах, их педагогические и методические основы. Анализируется роль каллиграфических минут в формировании личности учащихся, развитии их мышления, эстетического вкуса, внимания и трудолюбия. Освещаются пути повышения эффективности этих минут с помощью инновационных технологий и современных подходов. Ключевые слова: каллиграфия, письменная культура, начальное образование, методика, инновации, эстетика, внимание. Annotation : this article explores the meaning and pedagogical significance of handwriting minutes in primary education. It discusses how these short sessions help develop students’ attention, fine motor skills, aesthetic sense, and diligence. The article also presents innovative and methodological approaches to make handwriting minutes more effective in modern teaching practice. Keywords: handwriting, calligraphy, primary education, methodology, innovation, aesthetic development, attention. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini chiroyli yozishga o‘rgatish — bu ta’lim jarayonining muhim qismi bo‘lib, o‘quvchi shaxsining intizomliligi, diqqat markazida ishlash qobiliyati va estetik didini shakllantiradi. Chiroyli yozuv darslari davomida tashkil etiladigan “chiroyli yozuv daqiqalari” o‘quvchilarning yozuv madaniyatini, harf elementlarini to‘g‘ri yozish malakasini, yozma nutqni ravon ifoda etish qobiliyatini rivojlantiradi. Bu daqiqalar nafaqat yozuv sifatini oshirishga, balki o‘quvchilarning sabr-toqat, aniqlik, e’tibor, gigienik malaka va mehnatsevarlik xislatlarini tarbiyalashga ham xizmat qiladi. Shu bois yozuv daqiqalarining mazmunini to‘g‘ri tashkil etish — boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining eng muhim metodik vazifalaridan biridir. Chiroyli yozuv darslarida tashkil etiladigan qisqa mashg‘ulotlar — bu o‘quvchilarning yozuv malakasini mustahkamlovchi samarali vosita hisoblanadi. Ularning asosiy maqsadi quyidagilardan iborat: • Yozuv jarayonida harf elementlarini to‘g‘ri yozish; • Qalamni to‘g‘ri tutish va daftarni to‘g‘ri joylashtirishga o‘rgatish; 430 Vol. 5, No. 10 – Special Issue, Part 2 (EJSSPC) ISSN: 2181-2888 HZTTRMY HOZIRGI ZAMON TA’LIM-TARBIYA TIZIMINI RIVOJLANTIRISH: MUAMMO VA YECHIMLAR” XALQARO ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA DENOV, 16-OKTABR 2025 YIL in-academy.uz • Yozuvda tozalik, aniqlik, barqarorlikni shakllantirish; • Estetik did va e’tibor tarbiyasini kuchaytirish. Pedagogik nuqtai nazardan, yozuv daqiqalari qisqa, lekin mazmunan chuqur bo‘lishi kerak. 5– 7 daqiqalik yozuv mashqlari o‘quvchilarning diqqatini jamlash, qo‘l harakatlarini muvofiqlashtirish, harflarni bir tekis yozishga o‘rgatadi. Yozuv daqiqalarini samarali o‘tkazish uchun o‘qituvchi quyidagi metodik talablarga amal qilishi zarur: • Mashq uchun aniq maqsad qo‘yish (masalan, harfning balandligini, egilishini, tutashtirilishini mashq qilish); • Yozuv namunasini doskada yoki slaydda ko‘rsatish; • O‘quvchilarga yozishdan oldin qo‘l harakatlarini mashq qildirish; • Har bir o‘quvchining yozuvini tahlil qilib, rag‘batlantirish. Shuningdek, har bir yozuv daqiqasi mavzuli bo‘lishi mumkin. Masalan: ❖ “Eng toza harf”; ❖ “Eng chiroyli so‘z”; ❖ “Bir xil oraliqda yozamiz”; ❖ “Kulgili harflar o‘yini” va boshqalar. Bunday o‘yinli yondashuv o‘quvchilarda ijobiy hissiyot uyg‘otadi va mashg‘ulotni yanada samarali qiladi. Gigienik talablarni saqlamasdan yozuv daqiqalarining samarasi bo‘lmaydi. Buning uchun quyidagi shartlar muhim: ➢ O‘quvchi stul va parta o‘lchamiga mos joyda o‘tirishi; ➢ Daftar ko‘zdan 30 sm uzoqda joylashishi; ➢ Yorug‘lik chap tomondan tushishi; ➢ Qo‘l va bilak erkin harakatlanishi. Psixologik jihatdan, o‘quvchi yozuv vaqtida o‘zini ishonchli his qilishi kerak. O‘qituvchi tanqid qilish o‘rniga, har bir kichik yutuqni maqtash orqali motivatsiyani oshiradi. Shu tarzda bola yozuvni mehnat emas, ijod deb qabul qiladi. Yozuv daqiqalarining samaradorligi uchun quyidagilarni amalga oshirish lozim: ➢ Interfaol o‘yinlar va musobaqalar tashkil etish; ➢ Ijodiy topshiriqlar kiritish; ➢ Yozuv daqiqalarini boshqa fanlar bilan integratsiya qilish; ➢ O‘quvchilar ishini devoriy ko‘rgazmalarda namoyish etish. Xulosa qilib aytganda, boshlang‘ich sinfda chiroyli yozuv daqiqalari — bu o‘quvchilarning yozuv madaniyatini shakllantiruvchi, ularning shaxsiy sifatlarini rivojlantiruvchi samarali pedagogik vositadir. Ularni to‘g‘ri tashkil etish o‘quvchilarda yozuvga mehr uyg‘otadi, sabr, e’tibor, estetik did va mehnatsevarlikni tarbiyalaydi. Chiroyli yozuv daqiqalari nafaqat yozma savodxonlikni, balki o‘quvchining umumiy tafakkurini, axloqini va madaniyatini shakllantirishga xizmat qiladi. Zamonaviy o‘qituvchi bu daqiqalarni innovatsion texnologiyalar bilan uyg‘unlashtirib, ularni o‘quvchilar uchun qiziqarli va foydali pedagogik jarayonga aylantirishi zarur. 431 Vol. 5, No. 10 – Special Issue, Part 2 (EJSSPC) ISSN: 2181-2888 HZTTRMY HOZIRGI ZAMON TA’LIM-TARBIYA TIZIMINI RIVOJLANTIRISH: MUAMMO VA YECHIMLAR” XALQARO ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA DENOV, 16-OKTABR 2025 YIL in-academy.uz References: 1. Abdullayeva, M. (2023). Boshlang‘ich sinflarda yozuv darslarini tashkil etish metodikasi. Toshkent: TDPU. 2. Amonov, Sh. (2022). Yozuv madaniyatining psixologik asoslari. Samarqand: SamDU. 3. Qodirova, N. (2024). Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida chiroyli yozuv ko‘nikmalarini shakllantirish. Namangan: NDU. 4. Rahmonova, D. (2021). Boshlang‘ich ta’limda yozuv daqiqalarining gigienik talablari. Termiz: TDPI. 5. Vygotskiy, L. S. (1991). Psixologiya obucheniya i razvitie detey. Moskva: Pedagogika. 6. Meliyeva, D. O. (2025). Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining mustaqil ishlash ko‘nikmalarini innovatsion yondashuv asosida takomillashtirish mexanizmi. Inter education & global study, (2), 320–328. 7. Мелиева, Д. (2024). Bоshlang‘ich sinf о‘quvchilarining mustaqil ishlash qоbiliyatini rivоjlantirishning davlat miqyоsidagi ahamiyati. Журнал универсальных научных исследований, 2(5), 1106–1108. 8. Yuldasheva, D. (2023). Innovatsion texnologiyalar asosida chiroyli yozuvni o‘rgatish metodikasi. Buxoro: BDU nashriyoti. 9. Karimova, G. (2020). Boshlang‘ich ta’limda estetik tarbiya vositalari. Toshkent: Fan.