MAKTABGACHA VA BOSHLANG'ICH TA'LIM TIZIMIDA O'QITISHNING ZAMONAVIY PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARI

585 Vol. 5, No. 10 – Special Issue, Part 2 (EJSSPC) ISSN: 2181-2888 HZTTRMY HOZIRGI ZAMON TA’LIM-TARBIYA TIZIMINI RIVOJLANTIRISH: MUAMMO VA YECHIMLAR” XALQARO ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA DENOV, 16-OKTABR 2025 YIL in-academy.uz MAKTABGACHA VA BOSHLANG'ICH TA'LIM TIZIMIDA O'QITISHNING ZAMONAVIY PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARI Ergasheva O. Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti "Boshlang‘ich ta’lim metodikasi" kafedrasi o'qituvchisi Turayev Bahtovar Bahodur o'g'li Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti Boshlang‘ich ta’lim yo'nalishi 5 kurs talabasi https://doi.org/10.5281/zenodo.17371759 Annotatsiya: Ushbu maqolada maktabgacha va boshlang‘ich ta’lim tizimida qo‘llanilayotgan zamonaviy pedagogik texnologiyalar, ularning ta’lim-tarbiya jarayonidagi ahamiyati va samaradorligi tahlil qilinadi. Shuningdek, interfaol metodlar, innovatsion yondashuvlar hamda axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishning afzalliklari ochib beriladi. Tadqiqot davomida zamonaviy pedagogik texnologiyalarning o‘quvchilarning bilim olish faolligini oshirish, mustaqil fikrlashni rivojlantirish va shaxsiy qobiliyatlarini namoyon etishdagi roli ko‘rsatib o‘tiladi. Kalit so‘zlar: maktabgacha ta’lim, boshlang‘ich ta’lim, pedagogik texnologiyalar, zamonaviy ta’lim, interfaol metodlar, innovatsion yondashuv, axborot texnologiyalari. АННОТАЦИЯ В данной статье рассматриваются современные педагогические технологии, применяемые в системе дошкольного и начального образования, их значение и эффективность в учебно-воспитательном процессе. Также раскрываются преимущества использования интерактивных методов, инновационных подходов и информационнокоммуникационных технологий. В ходе исследования показана роль современных педагогических технологий в повышении активности учащихся, развитии самостоятельного мышления и проявлении личных способностей.0 Ключевые слова: дошкольное образование, начальное образование, педагогические технологии, современное образование, интерактивные методы, инновационный подход, информационные технологии ANNOTATION This article analyzes modern pedagogical technologies used in the preschool and primary education system, their significance and effectiveness in the educational process. It also highlights the advantages of applying interactive methods, innovative approaches, and information and communication technologies. The study demonstrates the role of modern pedagogical technologies in increasing students’ learning activity, developing independent thinking, and fostering the expression of individual abilities. Keywords: preschool education, primary education, pedagogical technologies, modern education, interactive methods, innovative approach, information technologies. KIRISH Bugungi globallashuv jarayonida ta’lim tizimini zamon talablari asosida rivojlantirish muhim ahamiyat kasb etmoqda. Xususan, maktabgacha va boshlang‘ich ta’lim bosqichida qo‘llaniladigan zamonaviy pedagogik texnologiyalar o‘quvchilarni har tomonlama rivojlantirish, mustaqil fikrlashga o‘rgatish va ularda ijodiy salohiyatni yuzaga chiqarishda muhim vosita bo‘lib xizmat qiladi. 586 Vol. 5, No. 10 – Special Issue, Part 2 (EJSSPC) ISSN: 2181-2888 HZTTRMY HOZIRGI ZAMON TA’LIM-TARBIYA TIZIMINI RIVOJLANTIRISH: MUAMMO VA YECHIMLAR” XALQARO ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA DENOV, 16-OKTABR 2025 YIL in-academy.uz Ta’lim jarayonida interfaol metodlardan foydalanish, innovatsion yondashuvlarni qo‘llash hamda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini integratsiya qilish orqali o‘quvchilarning bilim olish faoliyatini samarali tashkil etish mumkin. Shuningdek, maktabgacha va boshlang‘ich ta’limda ilg‘or pedagogik tajribalarni amaliyotga tatbiq etish o‘quvchilarning o‘zlashtirish darajasini oshirish, ijtimoiy ko‘nikmalarini shakllantirish va ta’lim jarayoniga bo‘lgan qiziqishini kuchaytiradi.Shu boisdan, mazkur maqolada maktabgacha va boshlang‘ich ta’lim tizimida o‘qitishning zamonaviy pedagogik texnologiyalarini joriy etishning nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilinadi. ASOSIY QISM Maktabgacha va boshlang‘ich ta’limda qo‘llaniladigan zamonaviy pedagogik texnologiyalar bir nechta yo‘nalishlarga bo‘linadi. Ularning har biri ta’lim-tarbiya jarayonida muhim ahamiyat kasb etib, o‘quvchilarning individual qobiliyatlarini rivojlantirishga xizmat qiladi. 1. Interfaol metodlar Interfaol metodlar o‘quvchilarni ta’lim jarayoniga faol jalb etish imkonini beradi. Masalan: Aqliy hujum – o‘quvchilarning erkin fikrlashini rivojlantiradi; Klaster – bilimlarni tizimlashtirish va mantiqiy fikrlashni shakllantiradi; Insert texnologiyasi – o‘quvchilarni o‘qilgan matnni tahlil qilishga o‘rgatadi; Bumerang usuli – o‘quvchilar orasida hamkorlikni kuchaytiradi. 2. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) Bugungi kunda dars jarayoniga multimedia vositalarini, elektron darsliklarni, onlayn ta’lim platformalarini jalb qilish o‘quvchilarning bilim olish jarayonini qiziqarli va samarali qiladi. Interaktiv doskalar, planshet va kompyuterlardan foydalanish bolalarning vizual va eshitish orqali bilimlarni yaxshiroq o‘zlashtirishiga yordam beradi. 3. Innovatsion yondashuvlar Innovatsion pedagogik yondashuvlar ta’lim sifatini oshirishning asosiy omillaridan biridir. Ular orasida: Keys-stadi (muammoli vaziyatlarni yechish); Rolga kirish metodlari; O‘yin texnologiyalari – bolalarda ijodiy tafakkurni shakllantirishda samarali usul hisoblanadi. 4. Shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim Maktabgacha va boshlang‘ich ta’limda har bir o‘quvchining qobiliyati, yosh va psixologik xususiyatlari hisobga olinishi lozim. Shu sababli o‘qituvchi individual yondashuv asosida dars tashkil etishi zarur. Maktabgacha va boshlang‘ich ta’lim tizimi – ta’lim jarayonining poydevori bo‘lib, bolalarning keyingi bosqichlarda muvaffaqiyatli o‘qishi uchun mustahkam asos yaratadi. Shu sababli bu bosqichda qo‘llaniladigan pedagogik texnologiyalar nafaqat bilim berishga, balki tarbiyaviy, ma’naviy va ijtimoiy jihatdan har tomonlama rivojlangan shaxsni shakllantirishga qaratilgan bo‘lishi zarur.Zamonaviy pedagogik texnologiyalarning asosiy maqsadi – bolalarning o‘quv jarayonida faolligini ta’minlash, ularni izlanishga, mustaqil qaror qabul qilishga, o‘z fikrini asoslab berishga o‘rgatishdan iborat. Endilikda o‘quvchi passiv tinglovchi emas, balki ta’lim jarayonining faol ishtirokchisiga aylanmoqda.Pedagogik texnologiyalarning muhim 587 Vol. 5, No. 10 – Special Issue, Part 2 (EJSSPC) ISSN: 2181-2888 HZTTRMY HOZIRGI ZAMON TA’LIM-TARBIYA TIZIMINI RIVOJLANTIRISH: MUAMMO VA YECHIMLAR” XALQARO ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA DENOV, 16-OKTABR 2025 YIL in-academy.uz yo‘nalishlaridan biri – interfaol metodlardir. Bunday metodlar darsni jonli va qiziqarli o‘tkazishga yordam beradi. Masalan, “Aqliy hujum” usuli orqali bolalar muammoni birgalikda hal qiladi, turli fikrlarni ilgari suradi. “Klaster” texnologiyasi mavzuni yaxlit ko‘rinishda tasavvur qilish, asosiy va ikkilamchi tushunchalarni farqlash imkonini beradi. “Insert” metodi esa o‘quvchilarni matn bilan ishlash, tahlil qilish va xulosa chiqarishga o‘rgatadi.Bugungi kunda ta’lim jarayonida axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) keng qo‘llanilmoqda. Kompyuter, planshet, interaktiv doska, multimedia dasturlari orqali dars o‘tkazish bolalarda vizual idrokni kuchaytiradi, bilimlarni tezroq o‘zlashtirishga yordam beradi. Masalan, maktabgacha ta’lim muassasalarida ta’limiy multfilmlar, boshlang‘ich sinflarda esa elektron darsliklar va test dasturlari keng qo‘llanmoqda.Shuningdek, innovatsion yondashuvlar o‘quvchilarni hayotiy vaziyatlarga moslashishga tayyorlaydi. Keys-stadi texnologiyasi yordamida muammoli vaziyatlarni tahlil qilish, turli yechimlarni topish malakasi rivojlanadi. O‘yin texnologiyalari bolalarda ijodiy tafakkurni rivojlantirib, ularda hamkorlikda ishlash ko‘nikmalarini mustahkamlaydi.Shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim esa har bir bolaning qiziqishi, qobiliyati va psixologik xususiyatlarini inobatga olishni nazarda tutadi. Bu yondashuv orqali o‘quvchilarda mustaqil o‘qishga bo‘lgan ishtiyoq ortadi, bilim olish jarayonidan zavq olishga erishiladi. Umuman olganda, zamonaviy pedagogik texnologiyalardan oqilona foydalanish ta’limtarbiya sifatini oshirish, o‘quvchilarni erkin fikrlaydigan, ijodkor, tashabbuskor va ijtimoiy faol shaxs sifatida shakllantirishga xizmat qiladi. Interfaol metodlar – zamonaviy ta’limning asosiy poydevori hisoblanadi. Ular dars jarayonida o‘quvchilarning faolligini oshiradi, hamkorlikda ishlashni ta’minlaydi. Masalan, “Aqliy hujum” orqali o‘quvchilar turli g‘oyalarni ilgari surib, muammoni birgalikda hal etadi. “Sinkveyn” usuli bolalarda qisqa va aniq fikrlash ko‘nikmasini rivojlantiradi. “Bumerang” esa o‘quvchilarda savol-javob orqali bilimlarni mustahkamlashga yordam beradi. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari ta’limda katta imkoniyat yaratmoqda. Bugungi kunda maktabgacha ta’lim muassasalarida multimedia vositalari, interaktiv darslar, 3Dmodellar va turli elektron dasturlardan foydalanish kengaymoqda. Boshlang‘ich ta’limda esa onlayn testlar, elektron darsliklar va ta’limiy o‘yinlar yordamida o‘quvchilar bilimlarni yanada qiziqarli usulda o‘zlashtirmoqda. Innovatsion yondashuvlar ta’lim jarayoniga yangilik kiritish orqali uning samaradorligini oshiradi. Keys-stadi texnologiyasi muammoli vaziyatlarni tahlil qilish orqali o‘quvchilarning tanqidiy va mantiqiy tafakkurini rivojlantiradi. Rolga kirish metodlari esa ularning hayotiy vaziyatlarda o‘zini erkin tutishiga yordam beradi. Shuningdek, o‘yin texnologiyalari bolalarda tasavvur va ijodkorlikni shakllantiradi. XULOSA Maktabgacha va boshlang‘ich ta’lim tizimida zamonaviy pedagogik texnologiyalarni qo‘llash o‘quvchilarning bilim olish jarayonini samarali tashkil etish, ularning ijodiy va intellektual salohiyatini rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Interfaol metodlar o‘quvchilarni faollikka undaydi, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari esa ta’lim jarayonini qiziqarli va zamonaviy ruhda tashkil etadi. Innovatsion yondashuvlar orqali esa o‘quvchilarda mustaqil fikrlash, tanqidiy tafakkur va muammoli vaziyatlarni hal etish ko‘nikmalari shakllanadi. 588 Vol. 5, No. 10 – Special Issue, Part 2 (EJSSPC) ISSN: 2181-2888 HZTTRMY HOZIRGI ZAMON TA’LIM-TARBIYA TIZIMINI RIVOJLANTIRISH: MUAMMO VA YECHIMLAR” XALQARO ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA DENOV, 16-OKTABR 2025 YIL in-academy.uz Shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim yondashuvi o‘quvchilarning yosh va psixologik xususiyatlarini inobatga olgan holda dars jarayonini samarali tashkil qilish imkonini beradi. Shu bois zamonaviy pedagogik texnologiyalardan oqilona foydalanish nafaqat bilim berish, balki kelajakda raqobatbardosh, mustaqil fikrlovchi va ijtimoiy faol shaxsni shakllantirishning muhim sharti hisoblanadi. References: 1. Karimova V. Pedagogik mahorat va innovatsion texnologiyalar. – Toshkent: Ilm ziyo, 2021. 2. Xoliqova N., Sharipova G. Boshlang‘ich ta’limda zamonaviy metodlar. – Samarqand: Zarafshon, 2022. 3. UNESCO. Innovative Pedagogy for Early Childhood and Primary Education. – Paris, 2022.