BOSHLANG'ICH TA'LIMDA BO'LAJAK O'QITUVCHILARNING IJODIY FAOLIYATINI METODIK TASHKIL ETISH MEXANIZMI

ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 17 BOSHLANG‘ICH TA’LIMDA BO‘LAJAK O‘QITUVCHILARNING IJODIY FAOLIYATINI METODIK TASHKIL ETISH MEXANIZMI Zarpullayeva Kamola Zafar qizi Abdulla Qodiriy Nomidagi Jizzax Davlat Pedagogika Universiteti Tayanch Doktorant Annotatsiya: Ushbu maqolada boshlang‘ich ta’lim yo‘nalishida ta’lim olayotgan bo‘lajak o‘qituvchilarning ijodiy faoliyatini rivojlantirish va metodik tashkil etish mexanizmlari tahlil qilinadi. Bo‘lajak mutaxassislarning kasbiy tayyorgarligi jarayonida ijodiy yondashuvni shakllantirish, innovatsion metodlardan foydalanish va pedagogik texnologiyalarni tatbiq etishning nazariy va amaliy jihatlari yoritiladi. Maqolada shuningdek, ijodiy faoliyatni samarali tashkil etishda psixologik-pedagogik omillar va ularning o‘quv jarayoniga ta’siri alohida o‘rin olgan. Kalit so‘zlar: ijodiy faoliyat, metodik tashkil etish, boshlang‘ich ta’lim, bo‘lajak o‘qituvchi, innovatsion texnologiyalar, ta’lim jarayoni. Kirish Hozirgi davrda ta’lim tizimi oldida turgan asosiy vazifalardan biri – o‘quvchilarni ijodiy fikrlashga o‘rgatish, ularda mustaqil izlanish, yangilik yaratish, muammolarga kreativ yondashuv qobiliyatini rivojlantirishdir. Bu jarayon avvalo o‘qituvchining shaxsiy va kasbiy faoliyatida namoyon bo‘ladi. Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini tayyorlash jarayonida ijodiy faoliyatni metodik tashkil etish — zamonaviy ta’lim islohotlarining markaziy masalalaridan biridir. O‘zbekiston Respublikasida olib borilayotgan ta’lim siyosati, jumladan, “Ta’lim-tarbiya tizimini yanada takomillashtirish”ga qaratilgan qaror va dasturlar ijodiy tafakkurga ega kadrlarni tayyorlashga ustuvor yo‘nalish sifatida qaramoqda. Shu bois ijodiy faoliyatni metodik jihatdan asoslangan mexanizmlar orqali tashkil etish boshlang‘ich ta’limning sifatini oshirishda muhim o‘rin tutadi. Metodologiya Bo‘lajak o‘qituvchilarda ijodiy faoliyatni shakllantirish mexanizmlarini o‘rganishda quyidagi metodologik yondashuvlarga tayanildi: 1. Pedagogik tahlil – ta’lim jarayonida qo‘llaniladigan metodlar, texnologiyalar va ularning samaradorligini tahlil qilish. 2. Psixologik kuzatuv – talabalarning ijodiy topshiriqlarga munosabatini, ijodkorlik darajasini aniqlash. 3. Kompetensiyaga asoslangan yondashuv – o‘qituvchining kasbiy mahoratini baholashda ijodiy kompetensiyalarni alohida mezon sifatida o‘rganish. 4. Taqqoslama metod – ijodiy faoliyatni rivojlantirishda an’anaviy va innovatsion yondashuvlarning afzalliklari va kamchiliklarini solishtirish. 5. Amaliy tajriba – interfaol metodlardan, muammoli ta’limdan, loyiha usulidan foydalanish orqali bo‘lajak o‘qituvchilar faoliyatida yuzaga kelgan natijalarni kuzatish. ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 18 Ushbu metodlar asosida bo‘lajak o‘qituvchilarda ijodiy tafakkurni rivojlantirish, ta’lim jarayonini qiziqarli va samarali tashkil etish imkoniyati tahlil qilindi. Natijalar Tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, bo‘lajak o‘qituvchilarning ijodiy faoliyatini metodik jihatdan to‘g‘ri tashkil etish quyidagi natijalarga olib keladi: 1. Ijodiy tafakkurning rivojlanishi – talabalar o‘z fikrini erkin ifoda etishga, muammolarga noodatiy yechim topishga odatlanadi. 2. Kasbiy motivatsiyaning oshishi – o‘qituvchilik kasbiga qiziqish kuchayadi, yangi g‘oyalarni amaliyotga tadbiq etishga intilish ortadi. 3. Interfaol muhitning shakllanishi – guruhiy va jamoaviy ishlash ko‘nikmalari rivojlanadi, talabalar orasida muloqot madaniyati mustahkamlanadi. 4. Innovatsion yondashuvlarning qo‘llanilishi – axborot texnologiyalari, loyiha ishlari, muammoli vaziyatlar asosidagi topshiriqlar ta’lim jarayonida samarali natija beradi. 5. O‘zini baholash va refleksiya ko‘nikmalarining shakllanishi – talaba o‘z faoliyatini tahlil qila oladi, xatolarini ko‘rib chiqadi va takomillashishga intiladi. Muhokama Olingan natijalar shuni ko‘rsatadiki, ijodiy faoliyatni metodik tashkil etishda quyidagi omillar alohida ahamiyatga ega: Psixologik omillar: bo‘lajak o‘qituvchining tashabbuskorligi, yangilikka ochiqligi, mustaqil qaror qabul qilish qobiliyati. Pedagogik omillar: interfaol metodlarni qo‘llash, darslarda muammoli vaziyatlar yaratish, innovatsion topshiriqlar berish. Ijtimoiy omillar: ta’lim muassasasida yaratilgan ijodiy muhit, jamoaviy ishlash imkoniyatlari, kasbiy muloqot. Biroq amaliyot shuni ko‘rsatmoqdaki, ba’zi hollarda talabalarda ijodiy topshiriqlarga bo‘lgan qiziqish sust bo‘lishi mumkin. Buning sababi ko‘pincha an’anaviy metodlarga haddan tashqari tayanish, innovatsion vositalardan yetarlicha foydalanilmasligidadir. Shunday ekan, metodik tashkil etish mexanizmlari doimiy ravishda takomillashtirib borilishi, talabalarning ehtiyoj va qiziqishlariga moslashtirilishi lozim. Xulosa Xulosa qilib aytganda, boshlang‘ich ta’limda bo‘lajak o‘qituvchilarning ijodiy faoliyatini metodik tashkil etish ularning kasbiy rivojlanishida hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Interfaol metodlardan foydalanish, muammoli ta’limni joriy qilish, innovatsion topshiriqlarni tizimli berish va refleksiya jarayonini yo‘lga qo‘yish orqali bo‘lajak o‘qituvchilarda ijodiy tafakkur shakllantiriladi. Bunday yondashuv nafaqat o‘qituvchi shaxsini rivojlantiradi, balki boshlang‘ich ta’lim sifatini ham oshiradi. Demak, ijodiy faoliyatni metodik tashkil etish mexanizmlarini samarali qo‘llash kelajak ta’lim tizimining muvaffaqiyatini ta’minlovchi muhim omildir. ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 19 Foydalanilgan adabiyotlar: 1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Ta’lim-tarbiya tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarorlari. 2. Xolmuminov J., Pedagogik texnologiyalar va innovatsion metodlar. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2021. 3. Saidov U., Boshlang‘ich ta’lim metodikasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2020. 4. Mavlonova R., Pedagogik mahorat va pedagogik texnologiyalar. – Toshkent, 2019. 5. To‘xtayeva S., Ijodiy pedagogika asoslari. – Toshkent, 2022.