KRITA , SKETCHBOOK VA INFINITE PAINTER DASTURLARINING TASVIRIY SAN'AT TA'LIMIDAGI QULAYLIKLARI

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE ON “MODERN APPROACHES AND TRENDS IN TEACHING FINE ARTS, DRAFTSMANSHIP AND MUSIC IN HIGHER PEDAGOGICAL EDUCATION” OCTOBER 22-23, 2025 5 KRITA , SKETCHBOOK VA INFINITE PAINTER DASTURLARINING TASVIRIY SAN’AT TA’LIMIDAGI QULAYLIKLARI Abdumajitov Avazjon Shuhrat o‘g’li Chirchiq davlat pedagogika universiteti, Tasviriy san’at va dizayn kafedrasi o‘qituvchisi https://doi.org/10.5281/zenodo.17386734 Annotatsiya. Ushbu tezis O‘zbekiston tasviriy san’at ta’limida Krita, SketchBook va Infinite Painter grafik dasturlarini integratsiya qilishning kelajakdagi imkoniyatlarini prognoz qiladi va tajriba rejasini taqdim etadi. Tadqiqot “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi doirasida ta’limni raqamlashtirishning dolzarbligiga asoslanadi.Chirchiq Davlat Pedagogika Universitetining Tasviriy san’at va muhandislik grafikasida 2026-yilda 150 nafar talaba ishtirokida 4 oylik tajriba va so‘rovnoma (N=150) o‘tkazish rejalashtirilmoqda. Rejaning maqsadi ushbu dasturlarni ta’lim jarayoniga joriy etish orqali talabalarning raqamli savodxonlik ko‘nikmalarini oshirish samaradorligini baholashdir. Krita (ochiq manbali), SketchBook (professional dastur) va Infinite Painter (mobil qurilmalar uchun qulay) dasturlari bepul yoki arzon narxlardagi mavjudligi, foydalanuvchi uchun qulay interfeysi va ijodiy vositalari tufayli raqamli savodxonlikni 35% ga oshirishi kutiladi. Infratuzilma cheklovlari va o‘qituvchilar malakasining yetishmasligi muammolar sifatida bashorat qilinadi, ularga yechim sifatida aniq strategiyalar taklif etiladi. Reja ta’lim muassasalariga ushbu dasturlarni integratsiya qilish bo‘yicha yo‘l xaritasini taqdim etadi. Kalit so‘zlar: krita, sketchbook, infinite painter, tasviriy san’at, raqamli savodxonlik, grafik dasturlar, ta’lim Аннотация. Тезис прогнозирует возможности интеграции графических программ Krita, SketchBook и Infinite Painter в образование изобразительного искусства в Узбекистане и представляет план эксперимента. Исследование опирается на стратегию «Цифровой Узбекистан – 2030», подчеркивающую важность цифровизации образования. В 2026 году в Чирчикском государственном педагогическом университете на направлении «Изобразительное искусство и инженерная графика» планируется проведение 4месячного эксперимента и опроса (N=150) с участием 150 студентов. Цель плана — оценить эффективность повышения цифровой грамотности студентов путем внедрения этих программ. Ожидается, что доступность, удобный интерфейс и творческие инструменты программ повысят цифровую грамотность на 35%. Проблемы инфраструктуры и квалификации преподавателей прогнозируются как препятствия, для которых предложены решения. План предлагает дорожную карту для интеграции программ в учебные заведения. Ключевые слова: krita, sketchbook, infinite painter, изобразительное искусство, цифровая грамотность, графические программы, образование Abstract. This thesis forecasts the potential of integrating Krita, SketchBook, and Infinite Painter graphic software into fine arts education in Uzbekistan and presents a plan for a future experiment. Aligned with the “Digital Uzbekistan – 2030” strategy, the study emphasizes educational digitalization. A 4-month experiment and survey (N=150) are planned for 2026 at INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE ON “MODERN APPROACHES AND TRENDS IN TEACHING FINE ARTS, DRAFTSMANSHIP AND MUSIC IN HIGHER PEDAGOGICAL EDUCATION” OCTOBER 22-23, 2025 6 Chirchik State Pedagogical University in the Fine Arts and Engineering Graphics program. The plan aims to evaluate the effectiveness of enhancing students’ digital literacy skills through these programs. Krita (open-source), SketchBook (professional software), and Infinite Painter (mobile-friendly) are expected to increase digital literacy by 35% due to their affordability, userfriendly interfaces, and creative tools. Infrastructure limitations and insufficient teacher qualifications are anticipated challenges, with solutions proposed. The plan provides a roadmap for integrating these programs into educational institutions. Keywords: krita, sketchbook, infinite painter, fine arts, digital literacy, graphic software, education Zamonaviy globallashuv davrida oliy ta’lim tizimi talabalarni innovatsion raqamli ko‘nikmalar bilan ta’minlashga va ijodiy yondashuvlarni rivojlantirishga alohida e’tibor qaratmoqda. O‘zbekiston Respublikasining “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi ta’limni raqamlashtirishni asosiy maqsad sifatida belgilaydi 1 . Krita (ochiq manbali), SketchBook (professional grafik dastur) va Infinite Painter (mobil qurilmalar uchun moslashtirilgan) grafik dasturlari iqtisodiy samaradorlik va foydalanuvchi uchun qulaylik ta’minlaydi, bu ularni tasviriy san’at va muhandislik grafikasida joriy etish uchun ideal vositalar hisoblanadi. 2 Ushbu tezis O‘zbekiston ta’lim tizimida ushbu dasturlarni integratsiya qilishning kelajakdagi afzalliklarini prognoz qiladi va Chirchiq Davlat Pedagogika Universitetida 2026-yilda o‘tkaziladigan tajriba rejasini taqdim etadi. Tadqiqotning maqsadi talabalarni zamonaviy mehnat bozori talablariga tayyorlash orqali raqamli savodxonlikni oshirishdir. Tadqiqot 2026-yilning yanvar-aprel oylari davomida Chirchiq Davlat Pedagogika Universitetining Tasviriy san’at va muhandislik grafikasida 150 nafar talaba ishtirokida o‘tkazilishi rejalashtirilmoqda. Talabalar tasodifiy tanlash usuli orqali tajriba (N=75) va nazorat guruhlariga (N=75) bo‘linadi. Tajriba rejasi quyidagi bosqichlardan iborat: Talabalar 4 oy davomida Krita, SketchBook va Infinite Painter dasturlarida raqamli chizish va ijodiy loyihalar (raqamli portretlar, muhandislik grafikasiga oid loyihalar, mobil ilovalarda grafik dizayn) ishlab chiqadi. Darslar haftada 3 soatdan, jami 48 dars sifatida tashkil etiladi. Nazorat guruhida:An’anaviy chizish usullari (qog‘oz va qalam) qo‘llaniladi.Muallif tomonidan ishlab chiqilgan “Tasviriy san’at va muhandislik grafikasini Rangtasvir nomli o’quv qo‘llanmasi tajriba guruhida qo‘llaniladi. 3 Qo‘llanma rangtasvir fanida grafik dasturlardan foydalangan holda dasturiy vositalarni o‘zlashtirish va loyiha ishlab chiqish bo‘yicha amaliy ko‘rsatmalarni o‘z ichiga oladi. So‘rovnoma 150 nafar talaba orasida o‘tkaziladi (N=150). Savollar Likert shkalasi (1-5 ball) asosida tuziladi va quyidagi jihatlarni baholaydi: Dasturlarning foydalanuvchi uchun qulayligi. Grafik dasturlarda ishlash ko‘nikmalarni rivojlantirishdagi samaradorlig. 1 O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-oktyabrdagi “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’limi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-5847-son Farmoni. https://lex.uz/docs/4545884 2 Krita Foundation. (2023). Krita in Education: A Practical Guide for Art Instructors. https://krita.org/en/education 3 Abdumajitov A.Sh. (2025). Rangtazsvir o’quv qo’llanma INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE ON “MODERN APPROACHES AND TRENDS IN TEACHING FINE ARTS, DRAFTSMANSHIP AND MUSIC IN HIGHER PEDAGOGICAL EDUCATION” OCTOBER 22-23, 2025 7 Ta’lim jarayonidagi iqtisodiy samaradorligi. Dasturlarni o‘zlashtirish tezligi. So‘rovnoma savollari ro‘yxati qo‘shimchada keltiriladi (Qo‘shimcha A). Natijalar SPSS 26 dasturida tahlil qilinadi. Raqamli savodxonlik darajasi boshlang‘ich va yakuniy testlar (masalan, grafik dasturlarda loyihalarini bajarish vaqtini o‘lchash) orqali aniqlanadi. Tajriba va nazorat guruhlari o‘rtasidagi farqning statistik ahamiyatliligi t-test yordamida baholanadi (p<0.05). O‘zlashtirish динамикаси har oyda testlar orqali kuzatiladi (1-oy: 20-30%, 2-oy: 5060%, 3-oy: 70-80%, 4-oy: 85-90% o‘zlashtirish darajasi kutiladi). Tajriba o‘tkazilishi uchun 30 ta zamonaviy kompyuter (minimal talab: 8 GB RAM, i5 protsessor), 10 ta planshet (Infinite Painter uchun) va yuqori tezlikdagi internet aloqasi ta’minlanadi.Dasturiy ta’minot: Krita (bepul), SketchBook (arzon litsenziya), Infinite Painter (mobil ilova sifatida). ajriba quyidagi natijalarni keltirib chiqarishi prognoz qilinadi: 1. O‘zlashtirish dinamikasi: Krita, SketchBook va Infinite Painter dasturlari oy davomida o‘zlashtirish darajasini 85-90% ga yetkazadi 1-rasm. Dasturlarni o‘zlashtirish dinamikasi (prognoz) 2. Raqamli savodxonlik: Tajriba guruhida raqamli savodxonlik 35% ga oshadi (p<0.05), nazorat guruhida esa bu ko‘rsatkich 20% atrofida bo‘ladi. 3. Foydalanuvchi tajribasi: So‘rovnoma natijalariga ko‘ra, 90% talaba dasturlarni “juda qulay” yoki “qulay” deb baholaydi (4 yoki 5 ball). INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE ON “MODERN APPROACHES AND TRENDS IN TEACHING FINE ARTS, DRAFTSMANSHIP AND MUSIC IN HIGHER PEDAGOGICAL EDUCATION” OCTOBER 22-23, 2025 8 4. Iqtisodiy samaradorlik: Krita dasturining bepul mavjudligi va SketchBook, Infinite Painter dasturlarining arzon narxlari ta’lim muassasalari xarajatlarini 45% ga kamaytiradi. 4 Krita, SketchBook va Infinite Painter dasturlari ta’lim muassasalari uchun iqtisodiy samaradorlik va foydalanuvchi uchun qulaylik ta’minlaydi.Krita ochiq manbali bo‘lib, resurslari cheklangan muassasalar uchun ideal, SketchBook professional dizayn loyihalari uchun mos, Infinite Painter esa mobil qurilmalarda talabalarga moslashuvchanlik beradi. Ushbu dasturlar talabalarga raqamli chizmachilik va muhandislik grafikasini o‘zlashtirishda yordam beradi. 5 1. Ammo, infratuzilma cheklovlari (eski kompyuterlar, sekin internet) va o‘qituvchilarning raqamli malakasining yetishmasligi muammolar sifatida kutilmoqda.Ushbu muammolarni bartaraf etish uchun quyidagi strategiyalar taklif qilinadi: 2. Infratuzilma yaxshilanishi: Davlat-xususiy sheriklik orqali zamonaviy kompyuterlar va planshetlar xarid qilish, yuqori tezlikdagi Wi-Fi tarmog‘ini o‘rnatish. 3. O‘qituvchilar malakasini oshirish: Krita, SketchBook va Infinite Painter bo‘yicha 3 haftalik treninglar tashkil etish, xalqaro onlayn platformalar (Coursera, Udemy) orqali sertifikatlash. 4. Ta’lim dasturlarini yangilash: Ushbu dasturlarni tasviriy san’at va muhandislik grafikasida majburiy komponent sifatida kiritish. Xorijiy tajribalar, masalan, AQSh va Yevropada raqamli grafik dasturlarning muvaffaqiyati, O‘zbekiston uchun yo‘l ko‘rsatuvchi namuna bo‘ladi. Krita, SketchBook va Infinite Painter dasturlari kelajakda O‘zbekiston tasviriy san’at ta’limida raqamli savodxonlikni oshirishda muhim vositalar bo‘lishi kutiladi. Ularning iqtisodiy samaradorligi va qulay interfeyslari talabalarni zamonaviy mehnat bozoriga tayyorlaydi. Quyidagi tavsiyalar ta’lim muassasalariga ushbu dasturlarni integratsiya qilishda yordam beradi: 1. Krita, SketchBook va Infinite Painter dasturlarini Tasviriy san’at va muhandislik grafikasida majburiy o‘quv komponenti sifatida kiritish. 2. O‘qituvchilar uchun 3 haftalik treninglar tashkil etish, har chorakda 25 nafar o‘qituvchi uchun seminarlar o‘tkazish. 3. Infratuzilmani yaxshilash uchun davlat-xususiy sheriklik dasturlarini jalb qilish, masalan, 50 ta zamonaviy kompyuter va 20 ta planshet xarid qilish. 4. Kelgusidagi tadqiqotlar ushbu dasturlarning animatsiya, 3D dizayn va arxitektura sohasidagi ta’sirini o‘rganishga yo‘naltirilishi tavsiya etiladi. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR 1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-oktyabrdagi “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’limi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF5847-son Farmoni. https://lex.uz/docs/4545884 2. Krita Foundation. (2023). Krita in Education: A Practical Guide for Art Instructors. https://krita.org/en/education 3. Abdumajitov A.Sh. (2025). Rangtazsvir o’quv qo’llanma 4 Infinite Painter. (2023). Mobile Art Tools for Creative Education. https://www.infinitepainter.com/education 5 Autodesk. (2023). SketchBook in Education: Enhancing Digital Art Skills. https://www.autodesk.com/education INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE ON “MODERN APPROACHES AND TRENDS IN TEACHING FINE ARTS, DRAFTSMANSHIP AND MUSIC IN HIGHER PEDAGOGICAL EDUCATION” OCTOBER 22-23, 2025 9 4. Autodesk. (2023). SketchBook in Education: Enhancing Digital Art Skills. https://www.autodesk.com/education 5. Infinite Painter. (2023). Mobile Art Tools for Creative Education. https://www.infinitepainter.com/education 6. Abdumajitov, a. S. (2025, iyun). Application of open-source graphic programs in uzbek fine arts education: methodology for increasing the creative competence of future teachers. Modern american journal of linguistics, education, and pedagogy, 1(3). Chirchiq state pedagogical university. Https://www.researchgate.net/publication/393050503 7. Abdumajitov, a. (2025). O‘zbek tasviriy san’ati ta’limda ochiq manbali grafik dasturlarni qo‘llanish: bo‘lajak o‘qituvchilar ijodlik sakolatligini oshirish metodikasi. Zamonaviy amerika tilshunoslik, ta'lim va pedagogika jurnali , 1 (3), 500-507. 8. Abdumajitov, A. Sh. (2023, iyun). Grafik dasturlar orqali o‘quvchilarga rasm chizishni o‘rgatish [oʻzbekistonda fanlararo innovatsiyalar va ilmiy tadqiqotlar jurnali, 20-son]. Chirchiq davlat pedagogika universiteti. Https://www.researchgate.net/publication/394998573_o%27zbekistonda_fanlararo_innovats iyalar_va_ilmiy_tadqiqotlar_jurnali 9. Abdumajitov, A. (2025). Using open source graphic software in Uzbek fine arts education: a methodology for improving the creative skills of future teachers. Journal of Contemporary American Linguistics, Education and Pedagogy, 1 (3), 500-507.