KOMPYUTER GRAFIKASI FANINI AUTOCAD VA 3D DASTURLAR ASOSIDA O'QITISHDA INNOVATSION YONDASHUVLAR

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE ON “MODERN APPROACHES AND TRENDS IN TEACHING FINE ARTS, DRAFTSMANSHIP AND MUSIC IN HIGHER PEDAGOGICAL EDUCATION” OCTOBER 22-23, 2025 526 KOMPYUTER GRAFIKASI FANINI AUTOCAD VA 3D DASTURLAR ASOSIDA O‘QITISHDA INNOVATSION YONDASHUVLAR Bunyodbek Abdulazizov Islomjon o‘g‘li CHDPU San’atshunoslik fakulteti o‘qituvchisi Gʻayratov Sardor Ilgʻor oʻgʻli Tasviriy san’at va muhandislik grafikasi yo‘nalishi talabasi https://doi.org/10.5281/zenodo.17430121 Annotatsiya. Mazkur maqolada kompyuter grafikasi fanini zamonaviy ta’lim texnologiyalari asosida o‘qitishda AutoCAD va 3D dasturlarning o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Dasturiy vositalardan foydalanish orqali grafik topshiriqlarni bajarishning samarali metodlari, virtual modellashtirish va vizualizatsiya usullari yoritiladi. Shuningdek, talabalarning mustaqil ijodiy loyihalarini shakllantirishda innovatsion yondashuvlar qo‘llash imkoniyatlari ko‘rsatib beriladi. Kalit so‘zlar: Kompyuter grafikasi, AutoCAD, 3D modellashtirish, vizualizatsiya, innovatsion metodlar, loyihalash, ijodiy kompetensiya. Аннотация. В статье рассматривается значение использования AutoCAD и 3D программ в преподавании дисциплины «Компьютерная графика» на основе современных образовательных технологий. Освещены эффективные методы выполнения графических заданий с применением программных средств, способы виртуального моделирования и визуализации. Также показаны возможности формирования самостоятельных творческих проектов студентов с применением инновационных подходов. Ключевые слова: Компьютерная графика, AutoCAD, 3D моделирование, визуализация, инновационные методы, проектирование, творческая компетенция. Annotation. This article analyzes the role and significance of AutoCAD and 3D software in teaching Computer Graphics based on modern educational technologies. Effective methods of completing graphic tasks using software tools, virtual modeling, and visualization techniques are discussed. The article also highlights the opportunities of applying innovative approaches to develop students’ independent creative projects. Keywords: Computer graphics, AutoCAD, 3D modeling, visualization, innovative methods, design, creative competence. Bugungi kunda ta’lim jarayonida raqamli texnologiyalardan samarali foydalanish muhim ahamiyat kasb etmoqda. Xususan, muhandislik va texnika yo‘nalishlarida kompyuter grafikasi fanini AutoCAD va 3D dasturlar asosida o‘qitish talabalarning nazariy bilimlarini mustahkamlash, amaliy ko‘nikmalarini rivojlantirish hamda ijodiy loyihalarini shakllantirishda beqiyos imkoniyatlar yaratadi. AutoCAD, 3ds Max, Blender, SolidWorks kabi dasturlar yordamida talabalar nafaqat ikki o‘lchamli grafik topshiriqlarni, balki murakkab uch o‘lchamli modellarni ham yaratish imkoniga ega bo‘ladilar. Bu esa ularning loyihalash kompetentligini oshirish bilan birga, zamonaviy sanoat talablari bilan uyg‘unlashadi. INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE ON “MODERN APPROACHES AND TRENDS IN TEACHING FINE ARTS, DRAFTSMANSHIP AND MUSIC IN HIGHER PEDAGOGICAL EDUCATION” OCTOBER 22-23, 2025 527 1. Dasturiy vositalar orqali grafik topshiriqlarni bajarish kompyuter grafikasi fanini o‘qitishda dasturiy vositalardan foydalanish quyidagi ustunliklarni beradi: ➢ Aniqlik va tezkorlik – chizma va modellarni aniq o‘lchovlarda yaratish imkoniyati. ➢ Qayta ishlash qulayligi – topshiriqlarni tahrirlash va yangilash oson kechadi. ➢ Amaliy integratsiya – ishlab chiqarish jarayonlarida qo‘llaniladigan formatlarda eksport qilish mumkin. Masalan, AutoCAD dasturi yordamida talabalar detalning proeksiyalarini, chizma geometriya masalalarini yechishni va murakkab shakllarni modellashtirishni o‘rganadilar. Bu jarayon ularning fazoviy tasavvurini rivojlantirishga xizmat qiladi. 2. Virtual modellashtirish va vizualizatsiya usullari 3D dasturlar yordamida ob’ektlarni virtual muhitda modellashtirish va vizualizatsiya qilish orqali talabalarda quyidagi ko‘nikmalar shakllanadi: ➢ Uch o‘lchamli modellarni yaratish va ularni texnologik jihatdan tahlil qilish; ➢ Rang, material, yorug‘lik kabi parametrlarni qo‘llash orqali realizmga erishish; ➢ Virtual makon orqali loyihani oldindan sinovdan o‘tkazish. Vizualizatsiya texnologiyalari talabalarga loyihaning yakuniy natijasini oldindan ko‘rish imkonini beradi, bu esa amaliy mashg‘ulotlarda motivatsiyani oshiradi. 3. Talabalarning mustaqil ijodiy loyihalarini shakllantirish Innovatsion yondashuvlardan yana biri – talabalarning mustaqil ijodiy loyihalarini ishlab chiqishga yo‘naltirishdir. Bunda quyidagi bosqichlar samarali hisoblanadi: ✓ Muammoni qo‘yish – talaba amaliy vaziyat asosida grafik topshiriq oladi. ✓ Dasturiy vositalarda ishlash – AutoCAD yoki 3D dasturda modellashtirish jarayoni. ✓ Natijani taqdim qilish – virtual model yoki tayyor grafik hujjat shaklida. ✓ Baholash va tahlil – loyiha sifat jihatdan ekspertiza qilinadi. Bu metod orqali talabalarda nafaqat texnik ko‘nikmalar, balki ijodiy fikrlash va mustaqil qaror qabul qilish qobiliyati ham rivojlanadi. INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE ON “MODERN APPROACHES AND TRENDS IN TEACHING FINE ARTS, DRAFTSMANSHIP AND MUSIC IN HIGHER PEDAGOGICAL EDUCATION” OCTOBER 22-23, 2025 528 4. Innovatsion yondashuvlarning pedagogik samarasi AutoCAD va 3D dasturlardan foydalanish: ✓ Talabalarning fazoiy tasavvurini rivojlantiradi; ✓ Texnik tafakkurini kuchaytiradi; ✓ Mustaqil ishlash va ijodiy yondashuvni shakllantiradi; ✓ Amaliy bilimlarni bozor talablariga moslashtirish imkonini beradi. Shuningdek, bu metodika raqamli pedagogika konsepsiyasi bilan uyg‘unlashib, oliy ta’limda innovatsion yondashuvlarni rivojlantirishga xizmat qiladi. Kompyuter grafikasi fanini AutoCAD va 3D dasturlar asosida o‘qitish – talabalarning kasbiy kompetentligini shakllantirishda muhim omil hisoblanadi. Bu jarayon nafaqat an’anaviy grafik topshiriqlarni bajarishni samarali qiladi, balki virtual modellashtirish, vizualizatsiya va ijodiy loyihalash imkoniyatlarini ham kengaytiradi. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR 1. Беруний А. Канон Мас’удий. – Тошкент: Фан, 1973. 2. Ibn Sino. Donishnoma. – Тошкент: Fan, 1980. 3. AutoDesk. AutoCAD Official Documentation. – 2023. 4. Blender Foundation. Blender User Manual. – 2024. 5. Абдуллаев А., Нурматов Ш. Kompyuter grafikasi va dizayn asoslari. – Тошкент: O‘qituvchi, 2019. 6. Karimov B. Muhandislik grafikasi fanida 3D texnologiyalarni qo‘llash metodikasi. – Toshkent, 2021. 7. UNESCO. ICT in Education: Policy and Practice. – Paris, 2022. 8. Kapustin, V., Makarov, A. Компьютерная графика и САПР. – Москва: Академия, 2020. 9. Rogers, D. F., Adams, J. A. Mathematical Elements for Computer Graphics. – New York: McGraw-Hill, 2018. 10. Zeid, I. Mastering CAD/CAM. – Boston: McGraw-Hill, 2021.