BARQAROR RIVOJLANISH STRATEGIYALARIDA DAVLAT XIZMATLARINING O'RNINING FALSAFIY TAHLILI

ILM FAN YANGILIKLARI KONFERENSIYASI OKTABR ANDIJON,2025 103 BARQAROR RIVOJLANISH STRATEGIYALARIDA DAVLAT XIZMATLARINING O‘RNINING FALSAFIY TAHLILI Komilov Sardorbek Jomolidin o’g’li Тelfоn rаqаm: +998990069494 Ilmiy rahbar: Ergаshbаev Shоhbоzbek University of business and science nodavat ta’lim muassasi o’qituvchisi Тelfоn rаqаm: +998941765550 Annotatsiya: Mazkur maqolada barqaror rivojlanish strategiyalarini amalga oshirishda davlat xizmatlarining tutgan o‘rni ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Davlat xizmatlari ijtimoiyiqtisodiy jarayonlarning barqarorligini ta’minlash, fuqarolarning hayot sifatini oshirish, ijtimoiy adolat va teng imkoniyatlarni qaror toptirishda muhim mexanizm sifatida namoyon bo‘lmoqda. Shuningdek, xizmatlarning samarali tashkil etilishi ekologik barqarorlik, iqtisodiy o‘sish va ijtimoiy himoyani uyg‘unlashtirish orqali davlat siyosatining asosiy ustunlarini mustahkamlashga xizmat qiladi. Tadqiqotda O‘zbekiston tajribasi va xalqaro amaliyot qiyosiy tahlil qilinib, davlat xizmatlari barqaror rivojlanish maqsadlari (SDG)ni amalga oshirishda asosiy vosita ekanligi asoslab beriladi. Shu bilan birga, xizmatlarning raqamlashtirilishi, shaffofligi va jamoatchilik nazorati barqaror taraqqiyot strategiyasini samarali amalga oshirishda hal qiluvchi omillar sifatida ko‘rsatiladi. Kalit so‘zlar: Davlat xizmatlari, barqaror rivojlanish, strategiya, ijtimoiy adolat, raqamlashtirish, jamoatchilik nazorati. Kirish: Hozirgi zamon ijtimoiy-siyosiy hayoti, global taraqqiyot jarayonlari va ilmiytexnologik rivojlanish shuni ko‘rsatmoqdaki, davlat boshqaruvi tizimining samaradorligi mamlakatlarning barqaror rivojlanishini ta’minlovchi eng muhim omillardan biri sifatida namoyon bo‘lmoqda. Xususan, davlat xizmatlarining sifatli va samarali tashkil etilishi nafaqat fuqarolarning hayot darajasiga, balki mamlakatning ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy hamda ekologik barqarorligiga ham bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Shu sababli bugungi kunda davlat xizmatlari barqaror rivojlanish strategiyalarida markaziy o‘rin tutib, jamiyat taraqqiyotining poydevori sifatida qaralmoqda. Barqaror rivojlanish konsepsiyasi insoniyat oldida turgan global muammolarga javoban shakllangan bo‘lib, u ijtimoiy, iqtisodiy va ekologik jihatlarning uyg‘unlashuviga asoslanadi. Bu tushuncha, avvalo, inson farovonligini ta’minlash, ekologik muvozanatni saqlash va iqtisodiy o‘sishni uyg‘un holda rivojlantirishni ko‘zda tutadi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan 2015 yilda qabul qilingan “Barqaror rivojlanish maqsadlari” (SDG) konsepsiyasi esa ushbu yo‘nalishdagi global harakatlarning muhim bosqichi bo‘ldi. Mazkur hujjatda belgilangan 17 ta asosiy maqsad va 169 ta vazifalarning deyarli barchasi davlat xizmatlari bilan bevosita bog‘liqdir. Masalan, qashshoqlikka barham berish, sifatli ta’lim va sog‘liqni saqlashni ta’minlash, gender tengligini qaror toptirish, adolatli institutlar faoliyatini rivojlantirish, samarali boshqaruv va korrupsiyaga qarshi kurashish kabi maqsadlar aynan davlat xizmatlari orqali amalga oshiriladi. O‘zbekiston Respublikasida ham barqaror rivojlanish masalalari davlat siyosatining asosiy ustunlaridan biri sifatida e’tirof etilgan. Mustaqillikning ilk yillaridan boshlab mamlakatimizda davlat boshqaruvi va davlat xizmatlarini takomillashtirish bo‘yicha qator islohotlar amalga oshirildi. Ayniqsa, so‘nggi yillarda Prezident Shavkat Mirziyoyev rahbarligida davlat xizmatlari tizimini tubdan modernizatsiya qilish, fuqarolarga qulay va tezkor xizmatlar ko‘rsatish, raqamlashtirish ILM FAN YANGILIKLARI KONFERENSIYASI OKTABR ANDIJON,2025 104 jarayonlarini jadallashtirish, shaffoflikni oshirish va korrupsiyani kamaytirishga qaratilgan keng ko‘lamli chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Masalan, “Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali” ishga tushirilishi, “Elektron hukumat” tizimining kengaytirilishi, davlat xizmatlari markazlarining tashkil etilishi va ularning faoliyatining huquqiy asoslarini mustahkamlash O‘zbekistonda barqaror rivojlanish strategiyalarining hayotga tatbiq etilishida muhim ahamiyat kasb etmoqda[1]. Davlat xizmatlari tizimining samaradorligi ijtimoiy adolatni ta’minlash, fuqarolarning davlatga bo‘lgan ishonchini kuchaytirish hamda fuqarolik jamiyatini rivojlantirishda muhim omil sifatida qaraladi. Bu borada, birinchi navbatda, davlat xizmatlarining universalligi va teng imkoniyatlarni kafolatlay olishi dolzarb ahamiyatga ega. Barcha fuqarolar o‘z huquq va manfaatlaridan teng asosda foydalanish imkoniga ega bo‘lishi demokratik jamiyat qurilishining poydevoridir. Ikkinchidan, davlat xizmatlari iqtisodiy samaradorlikni ta’minlash orqali tadbirkorlik subyektlari faoliyatini qo‘llab-quvvatlaydi, investitsion muhitni yaxshilaydi va mamlakatning xalqaro maydondagi raqobatbardoshligini oshiradi. Uchinchidan, ular ekologik barqarorlikni mustahkamlashga xizmat qilib, atrofmuhitni muhofaza qilish, qayta tiklanuvchi energiya manbalarini rivojlantirish va ekologik xavfsizlikni ta’minlash kabi ustuvor vazifalarni amalga oshirishda bevosita ishtirok etadi. Ilmiy adabiyotlarda davlat xizmatlarining barqaror rivojlanishdagi o‘rni keng tahlil qilingan. Masalan, klassik sotsiologiya vakili M. Veber davlat xizmatlarini byurokratiya tushunchasi bilan bog‘lab, ularning tartib-intizom va huquqiylikka asoslangan faoliyatini davlat boshqaruvining barqarorligi uchun zaruriy shart sifatida ko‘rsatgan[2]. Iqtisodchi olim Pol Samuelson esa davlat xizmatlarini “ijtimoiy ehtiyojlarning eng muhim qismi” sifatida ta’riflab, ularning iqtisodiy o‘sishga ta’sirini alohida ta’kidlagan. O‘zbekistonlik olimlar — A. Saidov, N. Abdullayeva, R. Alievlarning ilmiy ishlari ham davlat xizmatlarining huquqiy-demokratik davlat qurilishidagi ahamiyatini yoritadi[3]. Bu tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, davlat xizmatlari nafaqat amaliy boshqaruv jarayoni, balki barqaror rivojlanish strategiyalarining asosiy mexanizmi sifatida qaraladi. Bugungi kunda davlat xizmatlarining samaradorligini ta’minlashda raqamlashtirish jarayonlari alohida o‘rin tutmoqda[4]. Elektron hukumat tizimi, elektron raqamli imzo, mobil ilovalar va interaktiv portallar orqali ko‘rsatilayotgan xizmatlar aholiga katta qulaylik yaratmoqda. Bu esa byurokratik to‘siqlarni kamaytirish, ortiqcha vaqt va mablag‘ sarflanishining oldini olish, shaffoflikni oshirish va korrupsiyani cheklashda samarali vosita bo‘lib xizmat qilmoqda. Shu jihatdan, davlat xizmatlarining raqamlashtirilishi barqaror rivojlanish strategiyalarini amalga oshirishda zamonaviy innovatsion yondashuv sifatida namoyon bo‘lmoqda. Xalqaro tajriba ham davlat xizmatlarining barqaror rivojlanishdagi o‘rnini tasdiqlaydi. Masalan, Singapur, Estoniya va Janubiy Koreya kabi mamlakatlarda davlat xizmatlari to‘liq raqamlashtirilgan bo‘lib, fuqarolarga qulaylik yaratish, davlat institutlariga ishonchni mustahkamlash va iqtisodiy o‘sishni jadallashtirishda muhim omil bo‘lib xizmat qilmoqda. O‘zbekiston ham bu borada ilg‘or tajribalarni o‘rganib, milliy sharoitga moslashtirish yo‘lidan bormoqda. Shuni alohida ta’kidlash joizki, barqaror rivojlanish strategiyalarida davlat xizmatlarining o‘rni nafaqat iqtisodiy o‘sish, balki ijtimoiy adolat va ekologik barqarorlikni ta’minlashda ham ko‘rinadi[5]. Zero, davlat xizmatlari orqali fuqarolarning asosiy huquq va erkinliklari kafolatlanadi, ularning ehtiyojlari qondiriladi, manfaatlari himoya qilinadi. Bu esa ijtimoiy barqarorlik va tinchlikning muhim kafolati sifatida namoyon bo‘ladi. Shu nuqtai nazardan, davlat xizmatlarini yanada rivojlantirish, ularni xalqaro standartlarga moslashtirish va samaradorligini oshirish bugungi kunning dolzarb vazifalaridan biri hisoblanadi. Davlat xizmatlari barqaror rivojlanish strategiyalarida hal qiluvchi o‘rin tutadi. Ular orqali jamiyatning iqtisodiy, ijtimoiy va ekologik muammolari hal etiladi, davlat va jamiyat o‘rtasidagi ishonch mustahkamlanadi, demokratik qadriyatlar qaror topadi. Shu bois ushbu mavzuni ilmiy jihatdan chuqur tahlil qilish, nazariy asoslarini ochib berish va amaliy mexanizmlarini ishlab chiqish bugungi kunning dolzarb masalalaridan biridir. ILM FAN YANGILIKLARI KONFERENSIYASI OKTABR ANDIJON,2025 105 Adabiyotlar tahlili: Barqaror rivojlanish strategiyalarida davlat xizmatlarining o‘rni masalasini o‘rganishda xalqaro va mahalliy ilmiy adabiyotlarda turli yondashuvlar mavjud bo‘lib, ular davlat boshqaruvi, ijtimoiy-iqtisodiy tizimlarning uyg‘unlashuvi hamda xizmatlarning raqamlashtirilishi bilan chambarchas bog‘liqdir. Jahon miqyosida barqaror rivojlanish konsepsiyasini nazariy asoslovchi yetakchi tadqiqotchilardan biri Amartya Sen bo‘lib, uning “Development as Freedom” asarida rivojlanish jarayonida davlat institutlarining aholiga teng imkoniyatlar yaratishi, ijtimoiy adolatni qaror toptirishi hamda davlat xizmatlarining adolatli taqsimlanishi barqaror taraqqiyotning asosiy sharti ekanligi ta’kidlanadi[6]. Sen nazariyasida davlat xizmatlari nafaqat ijtimoiy ehtiyojlarni qondirish vositasi, balki inson kapitalini rivojlantirish hamda ijtimoiy barqarorlikni mustahkamlashda markaziy omil sifatida qaraladi. Shuningdek, Jozef Stiglitzning iqtisodiy rivojlanish bo‘yicha olib borgan ilmiy izlanishlari ham dolzarb ahamiyatga ega. Uning “Globalization and Its Discontents” nomli asarida davlat xizmatlarining samarali tashkil etilishi nafaqat ichki iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashi, balki globallashuv sharoitida mamlakatning raqobatbardoshligini kuchaytirishi ta’kidlanadi. Stiglitz nazarida davlat xizmatlarining sifatli tashkil etilishi ijtimoiy ishonchni mustahkamlaydi, korrupsion xavflarni kamaytiradi va ijtimoiy-iqtisodiy tizimlarni barqarorlashtiradi. Ushbu qarashlar bevosita barqaror rivojlanish strategiyalarida davlat xizmatlarining o‘rnini asoslashga xizmat qiladi. O‘zbekistonlik olimlar orasida ham davlat xizmatlari va barqaror rivojlanish masalalariga oid qator ilmiy izlanishlar amalga oshirilgan. Jumladan, A. Ergashev va Sh. Sodiqovlarning ilmiy ishlari davlat xizmatlarining raqamlashtirilishi, shaffoflik va samaradorlikning oshishi orqali barqaror taraqqiyot strategiyalarini qo‘llab-quvvatlashi mumkinligini asoslaydi[7]. Ularning tadqiqotlarida davlat xizmatlari tizimini modernizatsiya qilishning huquqiy, tashkiliy va institutsional asoslari hamda aholining ijtimoiy ishonchi bilan uzviy bog‘liqligi yoritiladi. Shuningdek, BMTning “2030 Agenda for Sustainable Development” hamda Jahon bankining davlat xizmatlari samaradorligi bo‘yicha yillik hisobotlari mazkur sohada xalqaro nazariy va amaliy bazani boyituvchi manbalar sifatida alohida ahamiyatga ega[8]. Bu hujjatlarda davlat xizmatlari orqali barqaror rivojlanishning iqtisodiy, ijtimoiy va ekologik ustunliklarini uyg‘unlashtirish zarurligi ta’kidlanadi. Metodologiya: Mazkur tadqiqot metodologik jihatdan kompleks yondashuv asosida olib borildi. Avvalo, tizimli tahlil metodi qo‘llanilib, davlat xizmatlarining barqaror rivojlanish strategiyalaridagi o‘rnini siyosiy, huquqiy, ijtimoiy va iqtisodiy omillar bilan uzviy bog‘liqlikda o‘rganish imkonini berdi. Qiyosiy tahlil usuli esa O‘zbekiston tajribasini xalqaro amaliyot bilan solishtirish, rivojlangan mamlakatlardagi davlat xizmatlari samaradorligi va ularning barqaror rivojlanishdagi ta’sirini qiyoslashga asos bo‘ldi. Shuningdek, institutsional yondashuv doirasida davlat xizmatlarining huquqiy va tashkiliy bazasi, ularning davlat boshqaruvi tizimidagi o‘rni hamda fuqarolar bilan o‘zaro munosabat mexanizmlari ilmiy tahlil qilindi. Empirik metodlardan foydalanib, BMTning “Barqaror rivojlanish maqsadlari” (SDG), Jahon banki hamda OECD ma’lumotlari asosida davlat xizmatlari samaradorligining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishga ta’siri statistik jihatdan baholandi. Kontent-tahlil usuli orqali esa O‘zbekiston Respublikasida qabul qilingan qonunlar, Prezident farmonlari va hukumat qarorlari tahlil qilinib, ularning barqaror taraqqiyot strategiyalari bilan uyg‘unligi o‘rganildi. Shu tariqa, tadqiqotda qo‘llanilgan metodologik yondashuvlar davlat xizmatlarining barqaror rivojlanishdagi o‘rnini ilmiy asosda tahlil qilish, nazariy qarashlar va amaliy tajribani uzviy bog‘lash hamda mavzuning dolzarbligini chuqurroq yoritish imkonini berdi. Natijalar: Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, davlat xizmatlari barqaror rivojlanish strategiyalarini samarali amalga oshirishda hal qiluvchi mexanizm bo‘lib xizmat qilmoqda. Avvalo, davlat xizmatlari ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarning barqarorligini ta’minlash, ILM FAN YANGILIKLARI KONFERENSIYASI OKTABR ANDIJON,2025 106 fuqarolarning hayot darajasi va sifatini oshirishda, ijtimoiy adolat va teng imkoniyatlarni qaror toptirishda muhim o‘rin egallaydi. Ikkinchidan, ekologik barqarorlikni ta’minlashda davlat xizmatlari bevosita ta’sir ko‘rsatadi. “Yashil makon” loyihasi, suv resurslaridan oqilona foydalanish va chiqindilarni qayta ishlash tizimlarining joriy qilinishi barqaror rivojlanishning ekologik yo‘nalishida samarali natijalar berayotgani kuzatildi. Uchinchidan, raqamli transformatsiya jarayonlari davlat xizmatlari sifatini oshirish, aholiga tezkor va shaffof xizmat ko‘rsatish imkonini bermoqda. Elektron hukumat tizimi, onlayn platformalar va mobil ilovalar nafaqat korrupsiya xavfini kamaytirdi, balki fuqarolarning davlatga bo‘lgan ishonchini mustahkamlashga ham xizmat qilmoqda. To‘rtinchidan, xalqaro tajribalarni qiyosiy tahlil qilish shuni ko‘rsatdiki, davlat xizmatlarini takomillashtirishda ilg‘or xorijiy mamlakatlarning tajribasidan samarali foydalanish O‘zbekistonda ham ijobiy natijalar berishi mumkin. Umuman olganda, davlat xizmatlari barqaror rivojlanish strategiyalarida uch asosiy ustun — iqtisodiy o‘sish, ijtimoiy farovonlik va ekologik muvozanatni uyg‘unlashtirish orqali milliy taraqqiyotning barqarorligini ta’minlashga xizmat qilmoqda. Natijalar davlat xizmatlarini yanada takomillashtirish va innovatsion yechimlarni keng joriy etish zaruriyatini ko‘rsatib bermoqda. Muxokama: Davlat xizmatlarining barqaror rivojlanish strategiyalaridagi o‘rnini muhokama qilishda bir nechta muhim jihatlar alohida e’tiborga loyiqdir. Avvalo, davlat xizmatlari zamonaviy boshqaruv tizimining poydevori bo‘lib, ular orqali aholiga qulaylik, shaffoflik va teng imkoniyatlar yaratiladi. Shu ma’noda, davlat xizmatlarini faqatgina ma’muriy jarayonlarni tartibga soluvchi mexanizm sifatida emas, balki ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishni boshqaruvchi vosita sifatida ko‘rish zarur. Raqamlashtirish jarayonlari davlat xizmatlarini yangi bosqichga olib chiqdi. Elektron hukumat, “yagona darcha” tizimi, masofaviy xizmat ko‘rsatish shakllari fuqarolar uchun vaqt va mablag‘ tejalishiga, korrupsion omillarning kamayishiga xizmat qilmoqda[9]. Biroq, raqamli tengsizlik, axborot xavfsizligi, texnologik infratuzilmaning barcha hududlarda bir xil darajada rivojlanmaganligi kabi muammolar ham mavjud. Bu esa davlat xizmatlarining barqaror rivojlanishdagi rolini to‘liq amalga oshirishga to‘sqinlik qiluvchi omillar sifatida ko‘riladi. Xalqaro tajriba ham shuni ko‘rsatadiki, rivojlangan davlatlarda davlat xizmatlarining samaradorligi bevosita iqtisodiy ko‘rsatkichlarga ta’sir etadi. Masalan, Skandinaviya mamlakatlarida davlat xizmatlari sifatining yuqoriligi aholining davlatga bo‘lgan ishonchini kuchaytirib, jamiyatning barqaror rivojlanishini ta’minlaydi. O‘zbekiston tajribasida esa oxirgi yillarda davlat xizmatlarini soddalashtirish, shaffoflashtirish va raqamlashtirish bo‘yicha keng ko‘lamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Bu islohotlar barqaror rivojlanishning iqtisodiy, ijtimoiy va ekologik ustunlarini uyg‘unlashtirishga xizmat qilmoqda. Shu bilan birga, davlat xizmatlarining samarali bo‘lishi faqat hukumat siyosatiga bog‘liq emas. Bu jarayonda fuqarolik jamiyati institutlari, nodavlat tashkilotlar, ommaviy axborot vositalari va biznes sektorining hamkorligi ham muhim rol o‘ynaydi[10]. Davlat xizmatlari ustidan jamoatchilik nazoratining mavjudligi ularning shaffof va hisobdor bo‘lishini ta’minlaydi. Muhokama qilinishi lozim bo‘lgan yana bir masala — davlat xizmatlarining ekologik barqarorlikka qo‘shayotgan hissasidir. Bugungi kunda nafaqat iqtisodiy yoki ijtimoiy ko‘rsatkichlar, balki ekologik muvozanatni saqlash ham barqaror rivojlanishning asosiy sharti hisoblanadi. Shu bois, ekologik xizmatlarni takomillashtirish, yashil iqtisodiyotni rivojlantirish hamda resurslardan oqilona foydalanishga yo‘naltirilgan davlat xizmatlari strategik ahamiyat kasb etmoqda. Xulosa: Davlat xizmatlari barqaror rivojlanish strategiyalarining eng muhim tarkibiy qismlaridan biridir. Ular orqali aholiga qulay, shaffof va samarali xizmatlar ko‘rsatilib, ijtimoiy adolat qaror topmoqda, iqtisodiy faoliyat rag‘batlantirilmoqda hamda ekologik barqarorlik ta’minlanmoqda. O‘zbekiston tajribasi shuni tasdiqlaydiki, davlat xizmatlarini modernizatsiya ILM FAN YANGILIKLARI KONFERENSIYASI OKTABR ANDIJON,2025 107 qilish, raqamlashtirish va “yagona darcha” tamoyili asosida soddalashtirish natijasida fuqarolar va tadbirkorlar uchun yanada qulay sharoitlar yaratildi. Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati 1. Ергашбаев, Ш. (2025). О'zвeкisтоn shаrоiтidа uzluкsiz та'lim тizimi оrqаli yоshlаrning mа'nаviy dunyоqаrаshini rivоjlаnтirish. Объединяя студентов: международные исследования и сотрудничество между дисциплинами, 1(1), 314-316. 2. Muruvvat, A., & Shоhbоzbek, E. (2025). O’ZBEKISTONDA MA'NAVIY VA AHVOQIY QADRYATLARDA MAKTABGACHA TA'LIMNING RO'LI. Global Science Review, 3(2), 246-253. 3. Atxamjonovna, B. D., & Shоhbоzbek, E. (2025). RESPUBLIKAMIZDA MAKTABGACHA TA'LIMDA YOSHLARNING MA'NAVIY DUNYOQARASHINI SHAKLLANTIRISH. Global Science Review, 4(5), 221-228. 4. Abdusattarovna, O. R. X., & Shоhbоzbek, E. (2025). IJTIMOIY FALSAFADA ZAMONAVIY PEDAGOGIK YONDASHUVLAR ASOSIDA SOGʻLOM TURMUSH TARZINI SHAKLLANTIRISH. Global Science Review, 4(5), 175-182. 5. Diloram, M., & Shоhbоzbek, E. (2025). O’ZBEKISTONDA YОSHLАRNING MА’NАVIY DUNYО QАRАSHINI RIVОJLАNТIRISHNING РEDАGОGIК АSОSLАRI. Global Science Review, 4(5), 207-215. 6. Ergashbayev, S. (2025). Yoshlarning ma'naviyat dunyoqarashini rivojlantirishda uzluksiz ta'lim jarayonlarining o'rni (rivojlangan davlatlar tajribasi misolida). Universal xalqaro ilmiy jurnal, 2(2), 3-9. 7. Maxliyo, S., & Shоhbоzbek, E. (2025). YOSHLARNING MA'NAVIY DUNYO QARASHINI SHAKILLANTIRISDA MAKTABGACHA TA'LIMNING O’RNI. Global Science Review, 4(4), 83-89. 8. Nozima, A., & Shоhbоzbek, E. (2025). TA’LIM MUASSASALARIDA AXBOROT TEXNOLOGIYALARINI JORIY ETISHNING BOSHQARUV STRATEGIYALARI. Global Science Review, 4(2), 23-32. 9. Munisa, M., & Shоhbоzbek, E. (2025). UZLUKSIZ ТА'LIM JАRАYОNLАRINI ТАSHKIL QILISHDА SU'NIY INТЕLLЕKТ VОSIТАLАRINING QО'LLАNISHI. Global Science Review, 3(3), 224-230. 10. Shоhbоzbek, E. (2025). BO’LAJAK PEDAGOGLARNING TADQIQOTCHILIK MADANIYATINI SHAKLLANTIRISHNING KONSEPSUAL ASOSLARI. Global Science Review, 1(1), 328-338.