MIYA QORINCHALARI, ULARNING ANATOMIYASI VA SUYUQLIGINING VAZIFALARI
Abstract
Markaziy asab tizimining normal faoliyatini ta'minlashda miya qorinchalari va ularni to‘ldiruvchi miya-miyacha suyuqligi (likvor) muhim rol o‘ynaydi. Miya qorinchalarining shakli, joylashuvi va funksional ahamiyati ko‘plab nevrologik va neyroxirurgik kasalliklarning kelib chiqishini tushunishda asosiy mezonlardan biridir. Ayniqsa, gidrosefaliya, intrakranial gipertenziya kabi holatlarda qorinchalar sistemasi va likvor aylanishining o‘rganilishi dolzarb ahamiyat kasb etadi. Shu bois, miya qorinchalari anatomiyasi va ularning suyuqlik tizimidagi vazifalarini o‘rganish zamonaviy tibbiyot uchun nihoyatda muhim hisoblanadi.
Full text
ILM FAN YANGILIKLARI KONFERENSIYASI OKTABR ANDIJON,2025 195 MIYA QORINCHALARI, ULARNING ANATOMIYASI VA SUYUQLIGINING VAZIFALARI Otaboyeva Marvarid Sodiqovna Tibbiyot fakulteti Davolash ishi yo’nalishi 2-kurs talabasi Qo’ziboyeva Shahzoda Isomiddin qizi Tibbiyot fakulteti Davolash ishi yo’nalishi 2-kurs talabasi Alfraganus University, Toshkent, O‘zbekiston Ilmiy rahbar – Tibbiyot kafedrasi katta o’qituvchisi D.A.Mansurova Dolzarbligi. Markaziy asab tizimining normal faoliyatini ta'minlashda miya qorinchalari va ularni to‘ldiruvchi miya-miyacha suyuqligi (likvor) muhim rol o‘ynaydi. Miya qorinchalarining shakli, joylashuvi va funksional ahamiyati ko‘plab nevrologik va neyroxirurgik kasalliklarning kelib chiqishini tushunishda asosiy mezonlardan biridir. Ayniqsa, gidrosefaliya, intrakranial gipertenziya kabi holatlarda qorinchalar sistemasi va likvor aylanishining o‘rganilishi dolzarb ahamiyat kasb etadi. Shu bois, miya qorinchalari anatomiyasi va ularning suyuqlik tizimidagi vazifalarini o‘rganish zamonaviy tibbiyot uchun nihoyatda muhim hisoblanadi. Tadqiqot maqsadi. Ushbu tadqiqotning maqsadi — miya qorinchalarining anatomik tuzilishini, ularning o‘zaro aloqadorligini va likvor aylanish tizimidagi funksiyasini chuqur o‘rganish, shuningdek, ular bilan bog‘liq patologik holatlarning rivojlanish mexanizmlarini tahlil qilishdir. Materiallar va tadqiqot usullari. Tadqiqot davomida quyidagi manbalar va usullar qo‘llanildi: Materiallar: Anatomiya darsliklari, neyroanatomiya atlasi, klinik nevrologiya va neyroxirurgiya bo‘yicha ilmiy maqolalar. Usullar: Anatomik disseksiyalar (kadavrda miya qorinchalari strukturasi ko‘rib chiqildi); MRT (magnit-rezonans tomografiya) tasvirlari tahlili; Klinik holatlarni retrospektiv tahlil qilish orqali qorinchalar tizimining buzilishlari o‘rganildi. Natijalar va ularning muhokamasi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, inson miya qorinchalari to‘rt qismdan iborat bo‘lib, ular lateral (yon) qorinchalar, uchinchi qorinchasi va to‘rtinchi qorinchadan tashkil topgan. Ular o‘zaro Monro teshigi, Silviy suv yo‘li va boshqa strukturalar orqali bog‘langan. Likvor asosan lateral qorinchalardagi xoriod plexuslar tomonidan ishlab chiqariladi va orqa miya bo‘ylab aylanadi. U miya va orqa miya to‘qimalarini himoya qilish, metabolik mahsulotlarni chiqarib yuborish va gidrodinamik barqarorlikni saqlashda ishtirok etadi. Tadqiqotda likvor aylanishining buzilishi (masalan, obstruktiv gidrosefaliya) qorinchalarning kengayishi va intrakranial bosimning ortishiga olib kelishi mumkinligi aniqlandi. Xulosa. Miya qorinchalari va ularning suyuqligi asab tizimining barqaror ishlashida hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Anatomik va funksional jihatdan bu tizimning yaxlitligi har qanday nevrologik holatni to‘g‘ri baholashda muhim omildir. Ushbu sohani chuqur o‘rganish nafaqat diagnostika, balki samarali davolash usullarini ishlab chiqishda ham muhim ahamiyatga ega. Tadqiqot natijalari klinik amaliyotda keng qo‘llanishi mumkin.