MUSIQA OʻQITUVCHISINING PSIXOLOGIK KOMPETENSIYALARI

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE ON “MODERN APPROACHES AND TRENDS IN TEACHING FINE ARTS, DRAFTSMANSHIP AND MUSIC IN HIGHER PEDAGOGICAL EDUCATION” OCTOBER 22-23, 2025 1124 MUSIQA OʻQITUVCHISINING PSIXOLOGIK KOMPETENSIYALARI 1Azimov Davron G‘ayratovich, 2Ahmadaliyev Saidahmad Saidolim o‘g‘li, 3Endirbayev Bunyodbek Hamro o‘g‘li 1Chirchiq davlat Pedagogika universiteti San’atshunoslik fakulteti Musiqa ta’limi kafedrasi o‘qituvchisi, 2Musiqa ta’limi yo‘nalishi 1-kurs talabasi https://doi.org/10.5281/zenodo.17446130 Annotatsiya. Maqola musiqa o'qituvchisining psixologik kompetensiyalariga oid nazariy va amaliy yondoshuvlarni ko'rib chiqadi. Psixologik kompetensiyalar, o'qituvchining o'zini tarbiyalash va o'quvchilarni qo'llab-quvvatlash qobiliyatini anglatadi. Musiqa o'qituvchisining psixologik jihatdan rivojlanganligi, uning o'quvchilari bilan yaxshi munosabatlar o'rnatishi va darslarni samarali o'tkazishi uchun muhimdir. Kalit so'zlar: musiqa, o'qituvchi, psixologik kompetensiyalar, shaxsiy rivojlanish, o'quvchilar. Abstract. The article discusses the psychological competencies of music teachers, focusing on both theoretical and practical approaches. Psychological competencies include self-discipline, understanding students' needs, and providing support. A psychologically competent music teacher can establish effective relationships with students, creating a productive learning environment that supports the artistic and personal growth of the students. Keywords: music, teacher, psychological competencies, personal development, students. Аннотатция. Статья рассматривает психологические компетенции преподавателей музыки, включая теоретические и практические подходы. Психологические компетенции включают в себя самодисциплину, понимание потребностей учеников и оказание им поддержки. Психологически компетентный преподаватель музыки может установить эффективные отношения с учениками, создавая продуктивную образовательную среду, способствующую художественному и личностному развитию учеников. Ключевые слова: музыка, преподаватель, психологические компетенции, личностное развитие, ученики. KIRISH Psixologik diagnostikaning muhim jihatlaridan biri — bu individual yondashuvdir. Har bir inson o‘ziga xos va takrorlanmas bo‘lib, uning psixologik holati va ehtiyojlari ham boshqacha bo‘lishi mumkin.Individual yondashuvda quyidagi jihatlar e'tiborga olinadi: 1. Shaxsning o‘ziga xosligi: Har bir insonning hayotiy tajribasi, tarbiyasi, madaniyati va jismoniy holati o‘ziga xos. Psixologlar har bir shaxsni uning xususiyatlariga mos ravishda baholashadi. 2. Maxsus ehtiyojlar: Ba'zi odamlar maxsus yordamga muhtoj bo‘lishi mumkin. Masalan, ruhiy muammolar, ta'limdagi qiyinchiliklar yoki stress holatlari. INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE ON “MODERN APPROACHES AND TRENDS IN TEACHING FINE ARTS, DRAFTSMANSHIP AND MUSIC IN HIGHER PEDAGOGICAL EDUCATION” OCTOBER 22-23, 2025 1125 3. Tavsiya va maslahatlar: Shaxsga individual yordam ko‘rsatish, uning ehtiyojlariga mos tavsiyalar berish zarur.Psixologik yordam faqat umumiy maslahatlar emas, balki aniq va muayyan yo‘l-yo‘riqlarni o‘z ichiga olishi kerak. Musiqa o'qituvchisining psixologik kompetensiyalari uning pedagogik faoliyatida muvaffaqiyatli ishlashini ta'minlaydigan muhim omillardandir. Psixologik kompetensiyalar, o'qituvchining shaxsiy va professional ko'nikmalarini, shuningdek, o'quvchilarning ehtiyojlarini tushunib, ular bilan samarali muloqot o'rnatish qobiliyatini o'z ichiga oladi. Musiqa o'qituvchisi o'quvchilar bilan mustahkam psixologik aloqalarni o'rnatish orqali ta'lim jarayonini yanada samarali va mazmunli qilishi mumkin. Psixologik kompetensiyalar tushunchasi Psixologik kompetensiyalar — bu o'qituvchining pedagogik faoliyatini amalga oshirishda zarur bo'lgan psixologik ko'nikmalar,bilim va fazilatlardir. Ular o'qituvchining o'zini, o'quvchilarini va ta'lim jarayonini boshqarishdagi qobiliyatlarini o'z ichiga oladi. Musiqa o'qituvchisining psixologik kompetensiyalari quyidagi asosiy sohalarda namoyon bo'ladi: 1. Emotsional intellekt: O'qituvchining o'z histuyg'ularini boshqarish va o'quvchilarning emotsional holatini tushunish qobiliyati. 2. Komunikatsiya ko'nikmalari: O'qituvchining aniq va samarali muloqot qilish, o'quvchilar bilan mustahkam aloqa o'rnatish qobiliyati. 3. Empatiya: O'quvchilarning his-tuyg'ularini tushunish va ularga mos ravishda ta'lim jarayonini tashkil etish. 4. Shaxsiy rivojlanish: O'qituvchining o'z bilim va ko'nikmalarini doimiy ravishda takomillashtirishga intilishi. Musiqa oʻqituvchisi va psixologik kompetensiyalari Musiqa darslarida psixologik kompetensiyalarga ega bo'lish o'qituvchiga o'quvchilarning musiqiy va shaxsiy rivojlanishiga ijobiy ta'sir ko'rsatadi. Musiqa o'qituvchisi, o'zining psixologik kompetensiyalarini rivojlantirgan holda, quyidagi muhim vazifalarni bajarishi mumkin: Ijodiy faollikni rag'batlantirish: O'quvchilarning musiqiy ijodkorligini rivojlantirish, ularni yangi musiqiy g'oyalar bilan tanishtirish. Emotsional qo'llab - quvvatlash: O'quvchilarning musiqiy muvaffaqiyatsizliklari yoki kamchiliklarini psixologik jihatdan to'g'ri yondashuv bilan boshqarish. Shaxsiy o'sish va motivatsiya: O'quvchilarni musiqiy faoliyatda yuqori natijalarga erishishga undash va ularning shaxsiy o'sishiga yordam berish. Psixologik kompetensiyalarning ta'limdagi ahmiyati Musiqa o'qituvchisining psixologik kompetensiyalari ta'lim jarayonining samaradorligini oshirishda muhim rol o'ynaydi. Ular o'qituvchining pedagogik qobiliyatlarini yanada kuchaytiradi va o'quvchilarning musiqaga bo'lgan qiziqishini kuchaytiradi. Psixologik kompetensiyalar, shuningdek, o'qituvchining o'z vazifalarini samarali bajarishiga yordam beradi, chunki ular o'qituvchiga o'quvchilarning shaxsiy xususiyatlarini tushunish va ularni to'g'ri yo'naltirish imkonini beradi. Xulosa Musiqa o'qituvchisining psixologik kompetensiyalari uning pedagogik faoliyatida muhim ahamiyatga ega. Ushbu kompetensiyalar orqali o'qituvchi o'z shaxsiy va professional INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE ON “MODERN APPROACHES AND TRENDS IN TEACHING FINE ARTS, DRAFTSMANSHIP AND MUSIC IN HIGHER PEDAGOGICAL EDUCATION” OCTOBER 22-23, 2025 1126 rivojlanishiga erishadi, o'quvchilari bilan samarali aloqalar o'rnatadi va ta'lim jarayonining sifatini oshiradi. Musiqa ta'limi faqat texnik va musiqiy bilimlarni o'rgatishdan iborat emas, balki o'quvchilarning shaxsiy va emotsional rivojlanishini qo'llab-quvvatlashni ham o'z ichiga oladi. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR 1. Karimov, Sh.T. (2020). O'qituvchining psixologik kompetensiyalari: Nazariya va amaliyot. Tashkent: O'zbekiston pedagogika nashriyoti. 2. Thomas, J.M. (2018). Psychological Competencies in Music Teaching. Journal of Music Education, 45(3), 233-245. 3. Ivanova, A.V. (2019). Psikhologiya v muzykal'nom obrazovanii. Moskow: Akademiya. 4. Sagdullaeva, M.T. (2021). Musiqa ta'limining psixologik aspektlari. Tashkent: Sharq nashriyoti. 5. Kochergina, T.I. (2017). Psychological Features of Music Education. Music and Psychology Journal, 29(1), 111-120. 6. 6.Medvedeva E.A., Levchenko I.Yu., Komisarova L.N., Dobrovolskaya T.A. Maxsus ta'limdagi badiiy pedagogika va art terapiya: O'quv qo'llanma. tirnoq uchun. o'rtacha va undan yuqori. ped. o'rganish. muassasalar. - M.: Akademiya, 2001. 7. Petrushin V.I. Musiqiy psixologiya. - M.: "VLADOS", 1997 8. Azimov G‘.D..Inclusive Music Education: Foreign and Domestic Experience Volume 01, Issue 03, December, 2022 ISSN (E): 2949-8856 Scholarsdigest.org 9. Махкамова Ш.Р, Асадуллаева М.А.«ВЕЛИКИЙ ШЁЛКОВЫЙ ПУТЬ»: ВЗАИМОДЕЙСТВИЕ КУЛЬТУР ЗАПАДА И ВОСТОКА В КОНТЕКСТЕ ПРОБЛЕМЫ МОДЕРНИЗАЦИИ МУЗЫКАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ В УЗБЕКИСТАНЕ 10. Science and Education 1 (Special Issue 4), 207-214 11. Kimsanov O.I O‘quvchilarni musiqa darslarida ma’naviy va axloqiy tarbiyalash imkoniyatlari Современные исследования в психологии и педагогике 1 (1), 240-245 12. Musayev N.U. Bo ‘lajak musiqa ta’limi o ‘qituvchilarining kasbiy mahoratini oshirish tamoyillari 13. Uzbek Scholar Journal 10, 183-189