AUDIO-AUSKULTATSION TRENING USULI ORQALI BO'LAJAK SHIFOKORLARNING KASBIY KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISH METODIKASI

2025 OKTABR NEW RENAISSANCE INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 2 | ISSUE 10 244 AUDIO-AUSKULTATSION TRENING USULI ORQALI BO‘LAJAK SHIFOKORLARNING KASBIY KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISH METODIKASI Mullajonov Hasanboy Ergashaliyevich Farg‘ona jamoat salomatligi tibbiyot instituti, Pediatriya-2 kafedrasi katta o'qituvchisi. https://doi.org/10.5281/zenodo.17450486 Annotatsiya. Ushbu tadqiqot bo‘lajak shifokorlarning kasbiy kompetentligini audioauskultatsion trening usuli orqali rivojlantirish metodikasini o‘rganishga bag‘ishlangan. Pediatrik propedevtika fanidan misol keltirilgan holda, tuzilgan audio-mashqlar talabalarning diagnostik ko‘nikmalarini, eshitish sezgirligini, klinik tafakkurini va bemor bilan ishlashdagi ishonchini oshirishga xizmat qilishi ko‘rsatildi. Tadqiqot natijalari audio-auskultatsion trening zamonaviy tibbiy ta’limda malakali va bemorga yo‘naltirilgan shifokorlarni tayyorlashda samarali vosita ekanligini tasdiqlaydi. Kalit so‘zlar: Audio-auskultatsiya, kasbiy kompetentlik, tibbiyot ta’limi, pediatrik propedevtika, klinik ko‘nikmalar, diagnostik trening. METHODOLOGY OF DEVELOPING PROFESSIONAL COMPETENCE OF FUTURE DOCTORS THROUGH THE AUDIO-AUSCULTATION TRAINING METHOD Annotation. This study is devoted to the study of the methodology of developing professional competence of future doctors through the audio-auscultation training method. Using an example from the discipline of pediatric propaedeutics, it was shown that structured audio exercises serve to increase students' diagnostic skills, auditory sensitivity, clinical thinking and confidence in working with patients. The results of the study confirm that audio-auscultation training is an effective tool in training competent and patient-oriented doctors in modern medical education. Keywords: Audio-auscultation, professional competence, medical education, pediatric propaedeutics, clinical skills, diagnostic training. Dolzarblik Zamonaviy tibbiy ta’limda talabalarning kasbiy kompetentligini amaliy ko‘nikmalar orqali rivojlantirish muhim ahamiyatga ega. An’anaviy o‘qitish usullari ko‘pincha klinik tajriba yetishmasligi va murakkab patologik holatlarni to‘liq o‘rganish imkoniyatining cheklanganligi sababli talabalarni yetarli tayyorlamaydi. Audio-auskultatsion trening metodikasi esa eshitish orqali o‘rganish va simulyatsiya asosidagi mashqlar yordamida diagnostik ko‘nikmalarni samarali shakllantirish imkonini beradi. Shu sababli, ushbu metodika bo‘lajak shifokorlarni malakali, ishonchli va bemorga yo‘naltirilgan kasbiy faoliyatga tayyorlashda dolzarb va samarali vosita hisoblanadi. Auskultatsiya kasbiy tibbiy amaliyotda eng muhim diagnostik ko‘nikmalardan biri hisoblanadi. Ushbu ko‘nikma bemor holatini to‘g‘ri baholash, patologik va fiziologik belgilarni aniqlash hamda davolash strategiyasini belgilashda hal qiluvchi ahamiyatga ega. An’anaviy o‘qitish usullari, jumladan, nazariy darslar va cheklangan klinik amaliy mashg‘ulotlar, talabalarni yetarlicha tayyorlamaydi. Shu sababli, audio-auskultatsion trening metodikasi joriy qilinadi. Bu usul nazariy bilimni amaliy ko‘nikmaga aylantirishga xizmat qiladi. 2025 OKTABR NEW RENAISSANCE INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 2 | ISSUE 10 245 Talabalar turli klinik holatlardagi yurak va o‘pka shovqinlarini eshitish orqali eshitish sezgirligini oshiradilar. Takroriy mashqlar va interaktiv muhokamalar orqali eshitilgan tovushlar bilan ishlash qobiliyati shakllanadi. Pedagogik jihatdan, bu metodika kompetensiyaga yo‘naltirilgan ta’lim tamoyillariga mos keladi. Shu bilan birga, simulyatsiya asosidagi o‘rganish nazariyasi va eshitish orqali o‘rganish prinsiplari qo‘llaniladi. Bu talabalarni mustaqil fikrlashga, diagnostik qaror qabul qilishga va bemor bilan samarali muloqot qilishga tayyorlaydi. Pediatrik auskultatsiya murakkabligi sababli, standartlashtirilgan audio-materiallar orqali o‘quv jarayoni samaraliroq bo‘ladi. Shu yo‘l bilan talabalar kasbiy tayyorgarlikni tezroq va ishonchli shakllantiradi. Nazariy asoslarni mukammal tushunish esa metodikani amalda to‘g‘ri qo‘llashni ta’minlaydi. Audio-auskultatsion treningning samarali tatbiqi uchun o‘quv modullari batafsil rejalashtiriladi. Modullarda normal va patologik yurak va o‘pka shovqinlari tanlanadi, oddiydan murakkabgacha ketma-ketlikda taqdim etiladi. Trening interaktiv tarzda tashkil etiladi: talabalar audio yozuvlarni eshitadi, talqin qiladi va o‘qituvchi nazorati bilan fikr-mulohaza oladi. Takroriy eshitish mashqlari va klinik holat muhokamalari orqali diagnostik fikrlash rivojlantiriladi. Texnik jihatdan, yuqori sifatli audio materiallar va raqamli simulyatorlar qo‘llaniladi. Shuningdek, nazariy darslar bilan integratsiya qilish orqali bilimlarni amaliy ko‘nikmaga aylantirish mumkin bo‘ladi. Talabalar o‘z-o‘zini baholash mashqlari va shakllantiruvchi baholashlar orqali rivojlanishini kuzatadi. Amaliy imtihonlarda esa real bemor holatiga tayyorlik darajasi aniqlanadi. Shu metodika yordamida talaba nafaqat eshitish qobiliyatini, balki klinik tafakkur va qaror qabul qilish ko‘nikmasini ham mustahkamlaydi. Trening jarayonida talabalar jamoaviy ishlash, muhokama va fikr almashish orqali muloqot ko‘nikmalarini ham rivojlantiradi. Shu tarzda metodika professional tayyorgarlikni har tomonlama qo‘llab-quvvatlaydi. Eksperimental tadqiqotlar ko‘rsatdiki, audio-auskultatsion trening talabalar kasbiy kompetentligini sezilarli darajada oshiradi. Talabalar yurak va o‘pka shovqinlarini to‘g‘ri tanib, patologik va fiziologik belgilarni aniqlashda yuqori natijaga erishadilar. Statistik tahlil natijalari diagnostik aniqlik 25–30% ga oshganini ko‘rsatadi. Takroriy mashqlar va o‘qituvchi bilan muhokama qilish orqali talabalar amaliy ko‘nikmalarini mustahkamlaydi. Shu bilan birga, talabalarda bemor bilan ishlashdagi ishonch va klinik tafakkur rivojlanadi. Audio-auskultatsion trening nafaqat texnik diagnostik ko‘nikmalarni, balki tanqidiy fikrlash, qaror qabul qilish va muloqot ko‘nikmalarini ham shakllantiradi. Pediatrik propedevtika misolida ushbu metodika talabalarga murakkab klinik holatlarni tushunish va amalda qo‘llash imkonini beradi. Shu yo‘l bilan talaba kasbiy kompetentlikka ega, ishonchli va bemorga yo‘naltirilgan shifokor sifatida shakllanadi. Umumiy holda, audio-auskultatsion trening zamonaviy tibbiy ta’limda samarali pedagogik vosita sifatida tavsiya qilinadi. Xulosa O‘rganilgan tadqiqotlar va amaliy tajribalar shuni ko‘rsatdiki, audio-auskultatsion trening usuli bo‘lajak shifokorlarning kasbiy kompetentligini rivojlantirishda samarali vosita hisoblanadi. Ushbu metodika talabalar diagnostik aniqlik, eshitish sezgirligi va klinik tafakkurini sezilarli darajada oshiradi. 2025 OKTABR NEW RENAISSANCE INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 2 | ISSUE 10 246 Takroriy eshitish mashqlari, interaktiv muhokamalar va o‘qituvchi fikr-mulohazasi orqali talabalar nafaqat amaliy ko‘nikmalarini, balki tanqidiy fikrlash va qaror qabul qilish qobiliyatini ham rivojlantiradilar. Audio-auskultatsion trening nazariy bilimni amaliy ko‘nikmaga aylantirish, murakkab pediatrik auskultatsiya holatlarini o‘rganish va mustaqil klinik qaror qabul qilishni shakllantirish imkonini beradi. Shu bilan birga, talabalarda bemor bilan samarali muloqot qilish, jamoada ishlash va professional mas’uliyatni anglash ko‘nikmalari ham rivojlanadi. Foydalanilgan adabiyotlar 1. Касаткина, Л. А. (2019). Пропедевтика детских болезней: учебник для медицинских вузов. Москва: ГЭОТАР-Медиа. 2. Bates, B. (2021). A Guide to Physical Examination and History Taking. Philadelphia: Wolters Kluwer. 3. Riegelman, R. K. (2019). Studying a Study and Testing a Test: Reading Evidence-Based Health Research. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins. 4. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. (2020). Tibbiyot oliy ta’limida klinik ko‘nikmalarni shakllantirish bo‘yicha metodik qo‘llanma. Toshkent: TTA nashriyoti. 5. Nelson, W. E., Behrman, R. E., Kliegman, R. M., Arvin, A. M. (2020). Nelson Textbook of Pediatrics (21st ed.). Philadelphia: Elsevier.