BOSHLANG'ICH TA'LIMDA FANLARARO INTEGRATSIYA VA STEAM YONDASHUVNING ZARURATI
Abstract
ushbu maqolada boshlang‘ich ta’limda fanlararo integratsining yosh avlodni tarbiyasida zarura ekanligini yoritib, fanlarni uyg‘unlashtirish orqali bolada yahlit tushuncha, tizimli fikrlash, tanqidiy tahlil kabi ko‘nikmalar shakllanadi. Maqolada yosh avlodni tarbiyalashda steam ta’lim zarurati haqida so‘z boradi.
Full text
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 1130 BOSHLANG‘ICH TA’LIMDA FANLARARO INTEGRATSIYA VA STEAM YONDASHUVNING ZARURATI Mirzayeva Nodira Abduxamidovna Alfraganus universiteti Stomatologiya va Farmatsiya fakul’teti tibbiyot kafedrasi dotsenti Annotatsiya: ushbu maqolada boshlang‘ich ta’limda fanlararo integratsining yosh avlodni tarbiyasida zarura ekanligini yoritib, fanlarni uyg‘unlashtirish orqali bolada yahlit tushuncha, tizimli fikrlash, tanqidiy tahlil kabi ko‘nikmalar shakllanadi. Maqolada yosh avlodni tarbiyalashda steam ta’lim zarurati haqida so‘z boradi. Kalit so‘zlar: boshlang‘ich, steam, integratsiya, metodika, tabiiy fan. МЕЖДИСЦИПЛИНАРНАЯ ИНТЕГРАЦИЯ И НЕОБХОДИМОСТЬ ПОДХОДА STEAM В НАЧАЛЬНОМ ОБРАЗОВАНИИ Аннотация: В статье подчеркивается необходимость междисциплинарной интеграции в начальном образовании для воспитания подрастающего поколения. Благодаря интеграции дисциплин у ребёнка формируются такие навыки, как целостное понимание, системное мышление и критический анализ. В статье обсуждается необходимость STEAMобразования в воспитании подрастающего поколения. Ключевые слова: начальное образование, STEAM, интеграция, методика, естественные науки. INTERDISCIPLINARY INTEGRATION AND THE NEED FOR A STEAM APPROACH IN PRIMARY EDUCATION Abstract: This article highlights the need for interdisciplinary integration in primary education in the upbringing of the younger generation, and through the integration of disciplines, skills such as holistic understanding, systematic thinking, and critical analysis are formed in the child. The article discusses the need for STEAM education in the upbringing of the younger generation. Keywords: primary, STEAM, integration, methodology, natural science. Kirish. Mа‘nаviy bаrkаmol insonni tаrbiyаlаsh, tа‘lim vа tаrbiyаni yuksаltirish, yаngi аvlodni voyаgа yetkаzish dаvlаtimizning eng muhim vаzifаlаridаn biri bo‘lib hisoblаnаdi. Texnologiyаlаr shunchаlik tez rivojlаnmoqdа vа o‘zgаrib bormoqdаki, mаktаbgаchа tа‘lim tаshkiloti pedаgogi hаr doim hаm ulаr bilаn birgа bo‘lа olmаydi. So‘nggi o‘n yillikdа pedаgogikа hаr doim hаm pedаgoggа tushunаrli bo‘lmаgаn yаngi аtаmаlаr bilаn to‘lib bormoqdа [2]. Bolаlаr uchun judа sаmаrаli resurs imkoniyаtlаrigа egа bo‘lgаn tа'lim yechimlаri (qurilish to‘plаmlаri, rаqаmli lаborаtoriyаlаr, robot-to‘plаmlаr vа o‘yinlаr, kompyuter o‘yinlаri mаjmuаlаri, muаlliflik o‘yin vositаlаri, multstudiyаlаr vа boshqаlаr) turlаri ko‘pаyib bormoqdа. Ushbu to‘plаmlаrning mаqsаdi: STEАM texnologiyаlаri hаqidаgi tushunchаlаrini аniqlаshtirish vа eng yаxshi nаtijаlаrgа erishish.
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 1131 Respublikаmizdа oliy tа‘lim tizimini yаnаdа rivojlаntirish, uni xаlqаro stаndаrtlаr dаrаjаsigа ko‘tаrish, аyniqsа mаktаbgаchа tа‘lim muаssаsаlаri uchun yetuk vа mаlаkаli pedаgog kаdrlаrni tаyyorlаsh jаrаyonini tubdаn tаkomillаshtirish dаvlаt tа‘lim siyosаtining ustuvor yo‘nаlishlаridаn birigа аylаndi. O‘zbekiston Respublikаsi oliy tа‘lim tizimini 2030-yilgаchа rivojlаntirish KONSEPSIYАSI O‘zbekiston Respublikаsi Prezidentining 2019-yil 8-oktаbrdаgi PF-5847-son Fаrmoni oliy tа‘lim tizimini ijtimoiy sohа vа iqtisodiyot tаrmoqlаri ehtiyojlаridаn kelib chiqqаn holdа, fаn, tа‘lim vа ishlаb chiqаrishning mustаhkаm integrаtsiyаsini tа‘minlаsh аsosidа tа‘lim sifаtini yаxshilаsh, rаqobаtbаrdosh kаdrlаr tаyyorlаsh, ilmiy vа innovаtsion fаoliyаtni sаmаrаli tаshkil etish, xаlqаro hаmkorlikni rivojlаntirish mаqsаdidа ishlаb chiqilgаn bo‘lib quyidаgilаr oliy tа‘lim tizimini rivojlаntirishning strаtegik mаqsаdlаri hisoblаnаdi; - mаmlаkаtni modernizаtsiyа qilish, ijtimoiy-iqtisodiy jihаtdаn bаrqаror rivojlаntirish uchun yuqori mаlаkаli kаdrlаr tаyyorlаsh sifаtini oshirish, inson kаpitаlini mehnаt bozori tаlаblаri аsosidа rivojlаntirish; -oliy tа‘lim bilаn qаmrov dаrаjаsini oshirish, xаlqаro stаndаrtlаr аsosidа yuqori mаlаkаli, kreаtiv vа tizimli fikrlаydigаn, mustаqil qаror qаbul qilа olаdigаn kаdrlаr tаyyorlаsh, ulаrning intellektuаl qobiliyаtlаrini nаmoyon etishi vа mа‘nаviy bаrkаmol shаxs sifаtidа shаkllаnishi uchun zаrur shаrt-shаroit yаrаtish; -sohаdа sog‘lom rаqobаt muhitini shаkllаntirish, uning jozibаdorligini oshirish, jаhon miqyosidаgi rаqobаtbаrdoshligini tа‘minlаsh [4]. Oliy tа‘lim bilаn qаmrovni kengаytirish, oliy mа‘lumotli mutаxаssislаr tаyyorlаsh sifаtini oshirish bo‘yichа quyidа tаdbirlаr аmаlgа oshirilishi belgilаngаn; -oliy mа‘lumotli mutаxаssislаr tаyyorlаshning mаqsаdli pаrаmetrlаrini Investitsiyа dаsturlаri, hududiy vа tаrmoq dаsturlаri, vаsiylik kengаshlаri tаlаblаri, jаhon miqyosidаgi texnologik o‘zgаrishlаrni inobаtgа olgаn holdа shаkllаntirish, tа‘lim yo‘nаlishlаri vа mutаxаssisliklаrini optimаllаshtirish, bundа STEАM yo‘nаlishlаrini [6] (аniq fаnlаr, texnologiyа, injiniring, ijodiy sаn‘аt vа mаtemаtikа) rivojlаntirishgа аlohidа e‘tibor qаrаtish; -mustаqil tа‘lim soаtlаri ulushini oshirish, tаlаbаlаrdа mustаqil tа‘lim olish, tаnqidiy vа ijodiy fikrlаsh, tizimli tаhlil qilish, tаdbirkorlik ko‘nikmаlаrini shаkllаntirish, o‘quv jаrаyonidа kompetensiyаlаrni kuchаytirishgа qаrаtilgаn metodikа vа texnologiyаlаrni joriy etish, o‘quv jаrаyonini аmаliy ko‘nikmаlаrni shаkllаntirishgа yo‘nаltirish, bu borаdа o‘quv jаrаyonigа xаlqаro tа‘lim stаndаrtlаrigа аsoslаngаn ilg‘or pedаgogik texnologiyаlаr, o‘quv dаsturlаri vа o‘quv-uslubiy mаteriаllаrni keng joriy etish [8]; - gumаnitаr vа pedаgogik yo‘nаlishlаrdа kаdrlаr tаyyorlаsh sifаtigа e‘tiborni kuchаytirish, pedаgogik tа‘lim yo‘nаlishlаri vа mutаxаssisliklаri bo‘yichа o‘quv rejа vа dаsturlаrini ilg‘or xorijiy tаjribа аsosidа qаytа ko‘rib chiqish vа tаkomillаshtirish, mаzkur yo‘nаlishdа tаhsil olаyotgаn tаlаbаlаrdа tа‘lim jаrаyonidа zаmonаviy pedаgogik texnologiyаlаrni qo‘llаsh ko‘nikmаlаrini shаkllаntirish, pedаgogik tа‘lim infrаtuzilmаsini yаxshilаsh, hududlаrdаgi bаrchа umumtа‘lim mаktаblаrigа xorijiy tillаrni o‘zlаshtirgаn, yuqori mаlаkаli professionаl pedаgog kаdrlаrni yetkаzib berish;
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 1132 Konsepsiyаni аmаlgа oshirishdаn kutilаyotgаn nаtijаlаr: -xаlqаro tаjribаlаrdаn kelib chiqib, oliy tа‘limning ilg‘or stаndаrtlаri joriy etilаdi, jumlаdаn o‘quv dаsturlаridа nаzаriy bilim olishgа yo‘nаltirilgаn tа‘limdаn аmаliy ko‘nikmаlаrni shаkllаntirishgа yo‘nаltirilgаn tа‘lim tizimigа bosqichmаbosqich o‘tilаdi; -oliy tа‘lim mаzmuni sifаt jihаtidаn yаngi bosqichgа ko‘tаrilаdi, ijtimoiy sohа vа iqtisodiyot tаrmoqlаrining bаrqаror rivojlаnishigа munosib hissа qo‘shаdigаn, mehnаt bozoridа o‘z o‘rnini topа olаdigаn yuqori mаlаkаli kаdrlаr tаyyorlаsh tizimi yo‘lgа qo‘yilаdi; -oliy tа‘limning investitsiyаviy jozibаdorligi oshirilаdi, xorijiy tа‘lim vа ilmfаn texnologiyаlаri jаlb etilаdi; -tаlаbа-yoshlаr tа‘lim-tаrbiyаsi uchun qo‘shimchа shаroitlаr yаrаtishgа qаrаtilgаn kompleks chorа-tаdbirlаrni o‘z ichigа olgаn beshtа tаshаbbus аsosidа rivojlаntirilаdi; Bu nаtijаlаrgа rishish esа uzluksiz tа‘limning poydevori bo‘lgаn mаktаbgаchа tа‘lim tizimigаdаn boshlаnsаginа mаqsаdgа muvofiq bo‘lаdi chunki 2014-yildа Quddusdа bo‘lib o‘tgаn «STEАM forwаrd» xаlqаro konferensiyаsidа quyidаgi bаyonotlаr bildirildi [7]. STEAM ta’limini o‘rganish zarurati kelajakka tayyorgarlik tarzida amalga oshirilib, ilm-fan, texnologiya, muhandislik, san’at va matematika (STEAM) innovatsiyalarni rivojlantirayotgan va turli sohalarni shakllantirayotgan bugungi tez rivojlanayotgan dunyoda STEAM ta’limini o‘rganish zaruratga aylandi. Texnologiya va avtomatlashtirishning jadal rivojlanishi bilan mehnat bozori doimiy ravishda rivojlanib bormoqda. Ko‘pgina an’anaviy ish joylari eskirmoqda, STEAM bilan bog‘liq sohalarda yangi imkoniyatlar paydo bo‘ladi. STEAM ta’limni o‘rganish orqali o‘quvchilar hozirgi va kelajakdagi mehnat bozoriga yaxshi tayyorgarlik ko‘rishlari mumkin bo‘lgan muhim ko‘nikma va bilimlarga ega bo‘ladilar, mukofotlash va yaxshi maoshli martaba olish imkoniyatlarini oshiradilar. STEAM ta’lim tanqidiy fikrlash, muammolarni hal qilish va tahlil qilish qobiliyatlarini ta’kidlaydi. O‘quvchilar ijodiy fikrlashga, murakkab muammolarga ko‘p jihatdan yondashishga va innovatsion yechimlarni ishlab chiqishdan ibratdir. Ushbu ko‘nikmalar nafaqat STEAM sohalarida, balki hayotning boshqa turli jabhalarida ham qimmatli bo‘lib, o‘quvchilarga muammolarni samarali hal qilish, ongli qarorlar qabul qilish va jamiyatga mazmunli hissa qo‘shish imkonini beradi. STEAM ta’limi ko‘pincha o‘quvchilar umumiy maqsadlarga yerishish uchun jamoalarda birgalikda ishlaydigan hamkorlikdagi loyihalarni o‘z ichiga oladi. Ushbu hamkorlikdagi yondashuv professional dunyoda juda talab qilinadigan samarali muloqot, jamoaviy ish va shaxslararo ko‘nikmalarni rivojlantiradi. Turli jamoalarda ishlashni o‘rganish o‘quvchilarni hamkorlik qilish, muzokaralar olib borish va birgalikda yechimlarni topish qobiliyatiga yega bo‘lib, ular duch kelishi mumkin bo‘lgan haqiqiy dunyo ssenariylarini aks yettiradi. STEAM ta’lim bir nechta fanlarni birlashtiradi, bu o‘quvchilarga turli mavzular o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni tushunishga imkon beradi. Ilm-fan, texnologiya, muhandislik, san’at va matematikaning integratsiyasi ularning o‘zaro bog‘liqligini yaxlit tushunishni rivojlantiradi, har
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 1133 tomonlama barkamol shaxslarni tarbiyalaydi. Ushbu intizomiy yondashuv o‘quvchilarni tor siloslardan tashqarida o‘ylashga va muammolar va yechimlarni kengroq nuqtai nazardan qabul qilishga undaydi [10]. An’anaviy ta’lim tizimlarida ko‘pincha ye’tibordan chetda qolgan san’at STEAM ta’limida muhim rol o‘ynaydi. San’atning kiritilishi o‘quvchilarni ijodiy salohiyatini o‘rganishga, qutidan tashqarida fikrlash qobiliyatini oshirishga va innovatsion g‘oyalarni taklif qilishga undaydi. Bu, o‘z navbatida, bugungi jadal o‘zgarib borayotgan dunyoda taraqqiyot va taraqqiyot uchun muhim bo‘lgan innovatsiya madaniyatini rivojlantirishga xizmat qiladi. STEAM ta’limi (fan, texnologiya, muhandislik, san’at, matematika) zamonaviy dunyoda tobora muhim va dolzarb bo‘lib bormoqda. Bu yerda uning ahamiyatini ta’kidlaydigan bir nechta asosiy jihatlar: Zamonaviy dunyoga tayyorgarlik: STEAM education o‘quvchilarga tez o‘zgaruvchan texnologik muhitga muvaffaqiyatli moslashish uchun zarur bo‘lgan bilim va ko‘nikmalarni beradi. Zamonaviy dunyo odamlardan nafaqat ilmiy va texnik jihatlarni tushunishni, balki ushbu ma’lumotni amalda qo‘llash qobiliyatini ham talab qiladi. Fanlararo bog‘liqlik: STEAM yondashuvi turli xil bilim sohalarini birlashtirib, o‘quvchilarga fan, texnologiya, muhandislik, san’at va matematika o‘rtasidagi aloqalarni ko‘rish imkonini beradi. Bu ularga chuqur tushunishni rivojlantirishga va zamonaviy dunyoda muhim mahorat bo‘lgan murakkab muammolarni hal qilishga yordam beradi. Tanqidiy fikrlashni rivojlantirish: STEAM education tanqidiy fikrlashni rivojlantirishga, axborotni tahlil qilishga va qaror qabul qilishga qaratilgan. O‘quvchilar savollar berishni, yechimlarni izlashni va ularni sinab ko‘rishni o‘rganadilar, bu ularga ijodiy va mustaqil fikrlovchi bo‘lishga yordam beradi. Kelajakdagi kasblarga tayyorgarlik: Kelajakdagi ko‘plab kasblar fan, texnologiya va muhandislik bilan bog‘liq bilim va ko‘nikmalarni talab qiladi. STEAM education o‘quvchilarga mehnat bozorida raqobatbardoshligini ta’minlab, bunday kasblarga tayyorgarlik ko‘rishga yordam beradi. Ijodiy qobiliyatlarni rivojlantirish: STEAM ta’limida san’at muhim rol o‘ynaydi, o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishga hissa qo‘shadi. Bu ularga o‘zlarini ifoda yetishga, nostandart yechimlarni topishga va yangi g‘oyalarni yaratishga yordam beradi. Global muammolar va yechimlar: STEAM education o‘quvchilarni iqlim o‘zgarishi, tibbiy tadqiqotlar, tabiiy resurslarning kamayishi va boshqalar kabi global muammolarni tushunishga va hal qilishga tayyorlaydi. Bu ularga sayyoramiz kelajagi uchun yechimlarni izlashda faol ishtirokchilar bo‘lish imkonini beradi. Umuman olganda, STEAM ta’limi nafaqat o‘quvchilarning bilimlarini boyitadi, balki hayotning istalgan sohasida qo‘llashi mumkin bo‘lgan ko‘nikmalarni rivojlantiradi. Bu murakkab vazifalarni hal qilishga va kelajak muammolarini yengishga qodir bo‘lgan yangi avlod rahbarlari va innovatorlarini tayyorlashga yordam beradi. “STEAM” atamasi fan, texnologiya, muhandislik, san’at va matematikani anglatadi. Bu beshta fanni yaxlit va fanlararo asosga birlashtirgan ta’limiy yondashuv. STEAM yondashuvi ushbu sohalarning o‘zaro bog‘liqligini tan
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 1134 oladi va murakkab muammolarni hal qilish va innovatsiyalarni rivojlantirish uchun ijodkorlik, tanqidiy fikrlash va texnik ko‘nikmalarni birlashtirish muhimligini ta’kidlaydi. So‘nggi yillarda ta’lim tizimi, STEAM ta’lim XXI-asrda talab qilinadigan tanqidiy ko‘nikmalarni rivojlantirish, o‘rganishga yaxlit yondashuvni taklif yetadi. Ushbu hisobotda keltirilgan qoidalarga rioya qilish STEAM ta’limida samarali o‘qitish va muvaffaqiyatli ta’lim natijalariga olib keladi. 1991 yilda amerikalik olimlar Nil Xov va Uilyam Strauss dunyoda har 20 yilda qayta tug'iladigan yangi avlod nazariyasini taqdim etdilar. Bu nazariyaga ko’ra bir avlod odamlari bir xil xususiyatlarga, ba'zi odatlarga va ko’p hollarda bir hil dunyoqarashga ega edilar. Ularni bir hildagi filmlar, qo'shiqlar, reklama roliklari umumlashtirib turadi. Biz ota-onalarimizga va ular dunyoqarashi esa bizning bolalarimiz bizga o'xshamaydi. Biz bir sayyorada yashasakda, juda xilma-xil bo'lib o’sganmiz. Bugungi kun insonlari besh avlod xususiyatlarini o’zida mujassam etgan: - Sokin insonlar avlod - Baby Bumers - X Avlod - Y Avlodi - Z Avlodi Sokin insonlar avlodi (Jim avlod) - (1920 yildan 1940 yilgacha tug'ilgan) ularning xususiyatlarini bobo va buvilarda ko’rish mumkin. Ular 20-asrning eng dahshatli voqeasiikkinchi jahon urushini, vayronagarchilik va ocharchilik ko’rgan insonlar boshlandi. Shu sabab ular: sabrli, bardoshli va sokindirlar. Zaxira to’plash va tejash xarakterlidir. Ular nazdida yaxshi bola – qorni to’q farzand sanaladi. Bu avlod qonunga bo'ysunuvchan, hamma narsada konservativ:tish pastasidan tortib siyosiy qarashlargacha va mehnatsevar sanaladi [5]. Baby Bumers (1940 yildan 1960 yilgacha tug'ilgan). Uning xususiyatlarini ota-onalarda ko’rish mumkin. "Baby Boomers" o'z nomini "be-bi-bum" tushunchasidan olgan bo’lib, tug'ilish darajasi keskin ko'tarilib, urush davrida halokatidan keyin dunyoni qamrab olgan mehnatkashlar, kollektivistlar, optimistlar, faollar kiradi. Ular g'oliblar psixologiyasiga ega avlod bo’lib, ular sog'liqni saqlash, to'g'ri ovqatlanish va sport bilan shug'ullanadilar. Bu avlodda yaxshi bola - faol bola sanaladi. Ular porloq kelajakka ishonishadi. Hamma narsada jamoaviy ruhiyat bilan harakat qiladilar, sportda ham (voleybol, basketbol, futbol). X avlod (1960 yildan 1980 yilgacha tug'ilgan). "Bolalar" deb nomlangan bo'ynidagi kalit bilan." Ularning ota-onalari (mehnatsevar "Bumerlar") ko'p ishladilar va ko’pincha uyda bo’lmas edilar. Shuning uchun, x avlod bolaligidan mustaqil tarzda bo’lib: ular o'zlari maktabga borishardi, uy vazifalarini bajarishdi, tushlik qilishardi va ularning bo'yniga kvartiraning kaliti osilgan bo’lar edi. Ular individual va hatto ekstremal sport turlarini yaxshi ko'radilar. Ular vaqt va resurslarni qadrlashadi, qulaylik va tezlik uchun pul to'lashga tayyor.
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 1135 Faqat o'zlariga ishonadilar. Ular uchun yaxshi bola bu - mustaqil bola sanalgan. O'zgarishga va butun umr o'rganishga tayyor bo’lib gender tenglik tarafdori sanaladi. Y avlodi (1980 yildan 2000 yilgacha tug'ilgan). Pessimizm o’rnini ijtimoiy tarmoqlar yoki ming yillik avlodining pushti ko'zoynaklari egallaydi. Ular konfort va qulayliklar dunyosida tug'ilgan va o'zining soddaligi va go'zallikka bo'lgan ishonchi bilan oldingi avlodlarni hayratda qoldirgan. Ular hayotdan zavqlanishni biladilar, erkinlikni sevadiganlar. Ammo itoat qilishni bilishmaydi. Ular katta hajmdagi ma'lumotlarga yo'naltirilgan bo’lib, oson moslashadi, doimiy ravishda yangi bilim va rivojlanishga intilishadi. Ular uchun yaxshi bola aqlli bola. Faol, o’z qadriyatlari uchun kurashadilar. Adolat va axloqning tug'ma tuyg'usi ularda kuchli rivojlangan. Gipermarketlar, savdo markazlari x avlod uchun katta hovli kabi bo’lib, ular u erda aylanadi, ovqatlanadilar, do'stlari bilan uchrashadilar. Z avlodi (2000 yildan 2020 yilgacha tug'ilgan). Yangi avlod shakllanmoqda, ammo sotsiologlar bu qanday bo'lishini allaqachon taxmin qilishmoqda. z avlodi bizning o'yinchoqlarimizga muhtoj emas, ular o'zlari yaratishni xohlashadi. Z avlodi besh yoshga kelib soddalik chegarasini yoyishdi va endi hech narsadan hayron bo'lishmadi. Ular hamma narsaning mantiqiy izohi borligini bilishadi. Z avlod bolalari tabiatan olimlar, kasb bo'yicha muhandislar, huquq bo'yicha daholar sanaladi [2]. X va Y avlodlari uchun "kelajak texnologiyalari" deb atagan texnologiyalar z avlod uchun haqiqatga aylandi. Fantastik filmlar endi fantastika emas, balki ertangi kun uchun reja sanaladi. Tug'ilganidan beri z avlodi texnorivojlanishga tayyorlanmoqda. Xulosa. Shunday ekan, kelajak farzandlarini tarbiya qilishda ko’nikma va qay darajada bilimlar zarur ekanligi har bir davr farzandlar hususisyatlaridan kelib chiqadi. Ta’kidlash joizki, STEAM ta’limini o‘rganish o‘quvchilarni texnologik yutuqlar va fanlararo hamkorlik bilan ajralib turadigan kelajakka tayyorlashda juda muhimdir. O‘quvchilarni fan, texnologiya, muhandislik, san’at va matematika bo‘yicha ko‘nikmalar bilan jihozlash orqali STEAM ta’lim ularga moslashuvchan, tanqidiy fikrlovchi, muammolarni samarali hal qiluvchi va jamiyatga innovatsion hissa qo‘shadigan bo‘lishga imkon beradi [3]. Dunyo rivojlanishda davom yetar yekan, ta’lim tizimining asosida o‘quvchilarni oldinda turgan qiyinchiliklar va imkoniyatlarga yetarlicha tayyorlash uchun sifatli STEAM ta’limiga bo‘lgan yehtiyojni tan olishlari va birinchi o‘ringa qo‘yishlari shart. Foydalanilgan adabiyotlar 1. Forbes, A., Chandra, V., Sheffield, R. STEM Education in the Primary School: A Teacher’s Toolkit. – Cambridge: Cambridge University Press, 2021. – 254 p. 2. Yakman, G. STEAM Education: An Overview of Creating a Model of Integrative Education // STEAM Education Journal. – 2008. – № 2. – P. 12–18. 3. Bequette, J. W., Bequette, M. STEM + Arts = STEAM // Art Education. – 2012. – Vol. 65(5). – P. 40–47. 4. Perignat, E., Katz-Buonincontro, J. STEAM in Practice and Research: An Integrative Literature Review // Thinking Skills and Creativity. – 2019. – Vol. 31. – P. 31–43. 5. Duo-Terrón, P. et al. STEAM in Primary Education: Impact on Linguistic and Mathematical Competences // Frontiers in Education. – 2022. – Vol. 7. – P. 1–10. 6. Marín-Marín, J. A. et al. STEAM in Education: A Bibliometric Analysis // Sustainability. – 2021. – Vol. 13(8). – P. 1–20.
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 1136 7. Арипов, И.Ю. STEAM замон талаблари асосида технология дарсларида таълимтарбия бериш // Педагогика фанлари журнали. – 2021. – №3. – Б. 55–60. 8. Иноятов, У. Янги Ўзбекистонда узлуксиз таълим. – Тошкент: 2024. – 350 б. 9. Мактабгача таълимда STEAM технологиясининг ўрни // Interscience. – 2022. – №11. – Б. 120–124. 10. UNDP. STEM/STEAM бўйича Ўзбекистон таҳлилий ҳисоботи. – Тошкент: UNDP, 2023. – 68 p.