MUSTAQILLIK YILLARIDA DINIY TA'LIMNING TIKLANISHI VA RIVOJLANISHI

ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 1855 MUSTAQILLIK YILLARIDA DINIY TA'LIMNING TIKLANISHI VA RIVOJLANISHI Tashkent International University of Education magistranti Mardonov Zokirjon Aliqul o‘g‘li +998946990070 Annotatsiya: Ushbu maqolada O'zbekiston mustaqillikka erishgandan so'ng diniy ta'lim tizimida amalga oshirilgan keng ko'lamli islohotlar va yutuqlar tahlil qilingan. Maqolada e'tiqod erkinligining ta'minlanishi, diniy ta'lim muassasalarining rivojlanishi, zamonaviy texnologiyalarning joriy etilishi va malakali diniy kadrlar tayyorlash tizimining takomillashtirilishi masalalari yoritilgan. Shuningdek, 2016-2018-yillarda qabul qilingan muhim qarorlar va ularning amaliy natijalari ko'rib chiqilgan. Kalit so'zlar: diniy ta'lim, mustaqillik, islom ta'limoti, e'tiqod erkinligi, diniy muassasalar, kadrlar tayyorlash, ma'naviy-ma'rifiy islohotlar, Toshkent islom universiteti, hanafiy mazhabi. O'zbekiston mustaqillikka erishgandan so'ng mamlakatimizda huquqiy demokratik davlat va erkin fuqarolik jamiyati barpo etishning muhim bosqichlari boshlandi. Davlatimiz rahbarining tashabbusi bilan diniy-ma'rifiy sohada keng ko'lamli yangilanishlar amalga oshirildi, milliy an'ana va qadriyatlarimiz tiklandi hamda rivojlantirildi. Muqaddas ziyoratgohlar, masjidlar obodonlashtirildi va diniy ta'lim tizimi tubdan isloh qilindi. Mustaqillik sharoitida mamlakatimizda e'tiqod erkinligi Konstitutsiya darajasida kafolatlandi. Hur O'zbekistonimiz musulmonlari erkin nafas olish imkoniyatiga ega bo'ldilar. Yurtimizda turli millat va konfessiyalar vakillari o'rtasida do'stlik, hamjihatlik va mo'tadillik muhiti shakllandi. Xilma-xil diniy e'tiqodga ega bo'lganlarning bir zaminda ezgu niyatlar yo'lida hamkor yashashi diniy bag'rikenglik va huquqiy tenglikning yorqin namunasi hisoblanadi. Davlatimiz tomonidan ezgulik va oliyjanob fazilatlarga undovchi dinning ravnaqi uchun keng imtiyozlar yaratib berildi. Istiqlolimizning dastlabki kunlaridanoq sof islom dinini o'rganishga va ilmiy izlanishlarga keng imkoniyatlar paydo bo'ldi. Hozirgi kunda O'zbekiston musulmonlari idorasi tasarrufida 2000 dan ortiq masjid, bir nechta o'rta maxsus islom bilim yurti va Toshkent islom instituti faoliyat olib bormoqda. 2017-yildan so'ng Mir Arab oliy madrasasi, Hadis ilmi maktabi, Imom Termiziy madrasasi kabi yangi diniy ta'lim muassasalari tashkil etildi. Natijada O'zbekiston musulmonlari idorasi tasarrufidagi diniy ta'lim muassasalari soni o'n uchtaga yetdi. Diniy ta'lim muassasalarida talabalar ona vatanimizning porloq kelajagini qurishda o'z hissalarini qo'shish, ulug' bobokalonlarimiz ishlarini davom ettirish, sof islom ta'limotini targ'ib qilish maqsadida ham diniy, ham dunyoviy ilmlarni g'ayrat bilan o'rganmoqdalar. Bugungi kunda diniy ta'lim muassasalarida ta'lim jarayonlari oliy ma'lumotli pedagog kadrlar tomonidan olib borilib, ma'naviy-ma'rifiy tadbirlar keng ko'lamda tashkil etilmoqda. Axborot ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 1856 texnologiyalari rivojlanishi pedagoglar va talabalardan zamonaviy texnik vositalardan unumli foydalanish ilmini o'rganishni taqozo etmoqda. Diniy ta'lim muassasalarining moddiy-texnika bazasi yildan yilga boyitilib borilmoqda. O'quv xonalari holati tubdan yaxshilandi. Har bir xonalar fanlarga moslashtirilib ko'rgazmali qurollar, kompyuter, videoproyektor, lingafon kabi o'quv texnika vositalari bilan ta'minlandi. Bu o'qituvchilarning yangi pedtexnologiya asosida darslarni o'tishlari va talabalar fanlarni mukammal o'zlashtirishlarida muhim omil bo'lmoqda. Ta'lim maskanlarining Axborot resurs markazi mutaxassislik va umumta'lim fanlari darslik kitoblari, diniy, ilmiy, siyosiy, badiiy, ma'rifiy kitoblar va darslik qo'llanmalar bilan to'liq ta'minlangan. Talabalarning bo'sh vaqtlarini mazmunli o'tkazishlari uchun ularning qiziqishlarini inobatga olib, turli to'garaklar tashkil etildi. Hafta kunlari chet tillari kuni deb e'lon qilinganligi, bu to'g'risida aniq vazifalar belgilab berilganligi talabalarning arab tili bilan bir qatorda ingliz va rus tillarini puxta o'zlashtirishlari hamda zamon talabiga javob beradigan kadrlar bo'lib yetishishiga xizmat qilmoqda. O'zbekiston musulmonlari idorasi tomonidan har o'quv yilida diniy ta'lim muassasalari bitiruvchilari bilan kelishgan holda o'zlari yashaydigan hududlardagi kadrlar lozim bo'lgan diniy tashkilotlarga ishga taqsimot qilinishi yo'lga qo'yilgan. Buning natijasida bitiruvchilar ish bilan ta'minlanib, o'zlarining doimiy ish o'rinlariga ega bo'lmoqdalar. 2016-yil 2-noyabr kuni Buxoro viloyatidagi Bahouddin Naqshband majmuasida "Mustaqillik va diniy qadriyatlar rivoji" mavzuidagi respublika konferensiyasi bo'lib o'tdi. Anjumanda yurtimizda diniy-ma'naviy sohada amalga oshirilgan ulkan o'zgarishlar va erishilgan yutuqlarni keng jamoatchilikka targ'ib etish masalalari muhokama qilindi. O'zbekiston Prezidentining 2018-yil 16-apreldagi "Diniy-ma'rifiy soha faoliyatini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to'g'risida"gi farmoni diniy-ma'rifiy sohada ta'lim tizimini yuqori bosqichga ko'tarish, istiqbol rejalarini ishlab chiqish hamda yangi islohotlarni amalga oshirishga zamin bo'ldi. Farmonga ko'ra, Qur'oni karim va hadislarning asl mohiyatini, islomiy bilimlarning ilmiy-nazariy asoslarini chuqur o'rgangan, jahon tamadduniga hissa qo'shgan alloma vatandoshlarimizning ilmiy merosini puxta o'zlashtirgan mutaxassislarni tayyorlash maqsadlari qo'yilgan. Diniy xodimlarga qo'yilayotgan zamonaviy talablardan kelib chiqib, diniy va dunyoviy fanlarni chuqur o'zlashtirgan, mafkuraviy xurujlarga qarshi tura oladigan, turli oqimlarning yot g'oyalariga raddiya bera oladigan mutaxassislarni tayyorlash maqsadida yangi uzluksiz ta'lim tizimi shakllantirildi. Asrlar davomida yurtimizda shakllangan an'anaviy hanafiy mazhabi va moturidiy ta'limotiga muvofiq diniy ta'lim tizimi hamda xorijiy yetakchi diniy oliy o'quv yurtlari tajribasini e'tiborga ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 1857 olgan holda, respublikamiz oliy va o'rta maxsus islom ta'lim muassasalari o'quv reja va fan dasturlari yanada takomillashtirildi. Xulosa qilish mumkinki, mustaqillik yillarida O'zbekistonda diniy ta'lim tizimi tubdan isloh qilindi va yuqori darajaga ko'tarildi. E'tiqod erkinligining ta'minlanishi, zamonaviy ta'lim texnologiyalarining joriy etilishi, malakali kadrlar tayyorlash tizimining takomillashtirilishi diniyma'rifiy sohaning rivojlanishiga katta hissa qo'shdi. Diniy va dunyoviy fanlarni uyg'un o'rganish, milliy an'analarimizga sodiqlik va zamonaviy talablarga javob berish printsiplari asosida qurilgan ta'lim tizimi kelajakda ham yanada rivojlanib boradi. Foydalanilgan adabiyotlar 1. O'zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. – Toshkent, 1992. 2. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining "Diniy-ma'rifiy soha faoliyatini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to'g'risida"gi PF-5416-son Farmoni. – Toshkent, 2018-yil 16aprel. 3. O'zbekiston musulmonlari idorasi. Diniy ta'lim muassasalari faoliyati haqida ma'lumot. – Toshkent, 2020. 4. "Mustaqillik va diniy qadriyatlar rivoji" mavzuidagi respublika konferensiyasi materiallari. – Buxoro, 2016-yil 2-noyabr. 5. Karimov I.A. Yuksak ma'naviyat – yengilmas kuch. – Toshkent: Ma'naviyat, 2008. 6. Mirziyoyev Sh.M. Milliy taraqqiyot yo'limizni qat'iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko'taramiz. – Toshkent: O'zbekiston, 2017. 7. O'zbekistonda din va ma'naviyat. Ma'lumotlar to'plami. – Toshkent: O'zbekiston musulmonlari idorasi, 2019. 8. Toshkent islom universiteti. Ta'lim dasturlari va faoliyat yo'nalishlari. – Toshkent, 2021. 9. Alimov B. Islom ta'limoti va zamonaviy ta'lim tizimi. – Toshkent: Fan, 2018. 10. Abdurashidov Z. Diniy ta'limning dolzarb masalalari. // Ma'rifat jurnali. – Toshkent, 2020. – №3. – B. 45-52.