MODULLARNI TUZILISHI VA MAZMUNI

Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 13 | 2025 https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal October, 2025 36 DOI: https://10.5281/zenodo.17489053 MODULLARNI TUZILISHI VA MAZMUNI Kurbanov Mirzaahmad Oʻzbekiston Milliy universiteti professori E-mail: kurbanov1[email protected] Ibadullayev Samandarbek Baxtiyor o‘g‘li Oʻzbekiston Milliy Universiteti 1-kurs Magistranti E-mail: [email protected] ANNOTATSIYA Modulli ta’lim tizimi o‘quv jarayonini samarali tashkil etish uchun ishlab chiqilgan zamonaviy yondashuvdir. Modul - bu ma’lum bir mavzuni o‘rganishga mo‘ljallangan mustaqil o‘quv bo‘lagi hisoblanadi. Har bir modul o‘zining maqsadi, mazmuni va natijasi bilan aniq tuzilmaga ega bo‘ladi. Modulning asosiy tarkibiy qismlari -maqsad, o‘quv mazmuni, o‘qitish metodlari va baholash vositalaridir. Modulning maqsadi o‘quvchilarda zarur bilim va ko‘nikmalarni shakllantirishga qaratilgan bo‘ladi. Modul mazmuni esa nazariy bilimlar bilan birga amaliy topshiriqlarni ham o‘z ichiga oladi. Har bir modul kirish, asosiy va yakuniy qismlardan iborat tarzda tuziladi. Kirish qismida modulning maqsadi va natijalari tushuntiriladi, asosiy qismda esa o‘quv faoliyati amalga oshiriladi. Yakuniy bosqichda esa o‘quvchilar o‘z bilimlarini mustahkamlaydilar. Modulning mazmuni zamonaviy pedagogik yondashuvlarga asoslanadi va talabaning faolligini oshirishga xizmat qiladi. Har bir modulda mustaqil ishlash, tahlil qilish va amaliyotga tatbiq etish imkoniyati mavjud. Shu sababli o‘quvchi bilimni nafaqat o‘zlashtiradi, balki uni hayotda qo‘llashni ham o‘rganadi. Modullarni tuzishda o‘quvchilarning yosh xususiyatlari va tayyorgarlik darajasi inobatga olinadi. Umuman olganda, modullar tuzilishi va mazmuni o‘quv jarayonining sifatini belgilovchi asosiy omildir. Modulli ta’lim tizimi talabalarda mustaqil fikrlashni rivojlantirib, ta’lim samaradorligini oshiradi. Shu bois, bugungi kunda modulli ta’lim tizimi ta’limning eng ilg‘or va innovatsion shakllaridan biri hisoblanadi. Kalit so‘zlar: modulli ta’lim tizimi, modul tuzilishi, o‘quv mazmuni, ta’lim sifati, o‘quv natijasi, mustaqil ta’lim, innovatsion metod, amaliy ko‘nikma, o‘quv jarayoni, pedagogik texnologiya, baholash tizimi, kompetensiyaga yo‘naltirilgan ta’lim, nazariy asos, o‘quvchi faolligi, natijaga yo‘naltirish. Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 13 | 2025 https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal October, 2025 37 THE STRUCTURE AND CONTENT OF MODULES Kurbanov Mirzaahmad Professor, National University of Uzbekistan E-mail: kurbanov1[email protected] Ibadullayev Samandarbek 1st-year Masterʼs Student, National University of Uzbekistan E-mail: [email protected] ABSTRACT The modular education system is a modern approach developed to organize the learning process effectively. A module is an independent learning unit designed for studying a specific topic or subject area. Each module has a clear structure defined by its objectives, content, and outcomes. The main components of a module are the goal, learning content, teaching methods, and assessment tools. The objective of a module is to help students acquire the necessary knowledge and skills. The content of a module includes both theoretical knowledge and practical assignments. Each module is structured into three main parts: introduction, main section, and conclusion. In the introductory part, the purpose and expected outcomes of the module are explained; in the main part, learning activities are carried out; and in the final stage, students consolidate their acquired knowledge. The content of a module is based on modern pedagogical approaches that aim to increase student engagement and activity. Each module provides opportunities for independent work, analysis, and practical application. As a result, students not only learn theoretical information but also develop the ability to apply their knowledge in real-life situations. When designing modules, teachers take into account students’ age characteristics and level of preparedness. Overall, the structure and content of modules are key factors that determine the quality of the educational process. The modular education system develops students’ independent thinking and enhances the overall effectiveness of teaching. Therefore, today the modular education system is recognized as one of the most advanced and innovative forms of education. Keywords: modular education system, module structure, learning content, quality of education, learning outcome, independent learning, innovative method, practical skills, educational process, pedagogical technology, assessment system, competence-based education, theoretical foundation, learner activity, result-oriented learning. Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 13 | 2025 https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal October, 2025 38 KIRISH (ВВЕДЕНИЕ / INTRODUCTION) Modulli ta’lim tizimi XX asrning ikkinchi yarmida dunyo ta’lim tizimida paydo bo‘ldi. U dastlab rivojlangan mamlakatlarda ta’limni samarali tashkil etish maqsadida joriy etilgan. Bu tizim o‘quv jarayonini aniq maqsadlar, bosqichlar va natijalarga bo‘lish orqali boshqarishni osonlashtiradi. Modulli ta’lim tizimida har bir modul mustaqil o‘quv bo‘lagi hisoblanadi. Har bir modulda aniq maqsad, mazmun, metod va baholash tizimi mavjud bo‘ladi. Modulli tizimning yaratilishiga asosiy sabab - ta’limda samaradorlik va Avvallari o‘qituvchi markazda bo‘lgan bo‘lsa, endilikda o‘quvchi faol ishtirokchi sifatida namoyon bo‘ladi. Bu tizimda o‘quvchi o‘z bilimini mustaqil egallaydi va o‘qituvchi unga yo‘l-yo‘riq ko‘rsatadi. Modulli ta’lim tizimi o‘quvchining individual imkoniyatlarini hisobga oladi. Shuningdek, har bir o‘quvchi o‘z tezligida bilim olishi mumkin bo‘ladi. Ushbu yondashuv o‘qituvchiga ham qulaylik yaratadi, chunki u darsni modullar asosida rejalashtiradi. Har bir modul yakunida talabaning bilim darajasi alohida baholanadi. Bu esa o‘qituvchiga o‘quv jarayonini nazorat qilish va tahlil qilish imkonini beradi. Modulli tizimning afzalliklaridan biri - ta’lim mazmunini tizimli va bosqichma-bosqich berishidir. Bu yondashuv talabaning fikrlash doirasini kengaytiradi. Modulli tizimning paydo bo‘lishi ta’limni modernizatsiya qilishga katta hissa qo‘shdi. Bugungi kunda bu tizim ko‘plab davlatlarda muvaffaqiyatli qo‘llanilmoqda. O‘zbekiston ta’lim tizimida ham modulli yondashuv asta-sekin keng joriy etilmoqda. Bu tizim o‘quv dasturlarini xalqaro standartlarga yaqinlashtirishga yordam beradi. Shuningdek, ta’lim sifatini oshirishda muhim vosita sifatida e’tirof etilmoqda. Modulli ta’lim tizimi o‘quvchilarni faol, mustaqil va ijodkor shaxs sifatida tarbiyalaydi. Ularning mas’uliyat hissini kuchaytiradi va o‘z ustida ishlashga undaydi. Bu tizimda har bir talaba o‘z natijasini aniq ko‘ra oladi. Shu orqali ta’lim jarayonida motivatsiya oshadi. Modulli yondashuv zamonaviy texnologiyalar bilan uyg‘unlashganda yanada samarali bo‘ladi. Umuman olganda, modulli ta’lim tizimining paydo bo‘lishi ta’lim sifatini yangi bosqichga olib chiqdi. U o‘quvchi va o‘qituvchi o‘rtasidagi hamkorlikni mustahkamlaydi.Har bir modul orqali talaba hayotiy ko‘nikmalarni egallaydi. Natijada, zamonaviy ta’lim jarayoni yanada mazmunli va samarali tus oladi. Shu sababli modulli ta’lim tizimi bugungi kunda eng istiqbolli ta’lim shakllaridan biri hisoblanadi. Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 13 | 2025 https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal October, 2025 39 ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA (ЛИТЕРАТУРА И МЕТОДОЛОГИЯ / METHODS) Modulli ta’lim tizimi zamonaviy pedagogikaning muhim yo‘nalishlaridan biridir. U ta’lim jarayonini kichik, mantiqan bog‘langan qismlarga - modullarga bo‘lish tamoyiliga asoslanadi. Modulning tuzilishi o‘quv jarayonini ilmiy asosda tashkil etishga yordam beradi. Modulni ishlab chiqishda didaktik, psixologik va metodik talablar hisobga olinadi. Bu esa o‘quvchi uchun qulay o‘rganish muhiti yaratishga xizmat qiladi. Modulning asosiy vazifasi - o‘quv maqsadlarini aniq belgilash va unga erishish yo‘lini ko‘rsatishdir. Har bir modul o‘z ichiga maqsad, mazmun, metod va natija qismlarini oladi. Bu qismlar o‘zaro mantiqan bog‘langan holda ta’lim tizimini mustahkamlaydi. Modul tuzilishining ilmiy asosida “tizimli yondashuv” tamoyili yotadi. Ya’ni, har bir o‘quv materiali ketma-ketlik va izchillik bilan o‘rgatiladi. Modulni tuzishda “faoliyatga yo‘naltirilgan ta’lim” nazariyasi muhim o‘rin tutadi. Bu nazariya o‘quvchini faol ishtirokchi sifatida shakllantirishni maqsad qiladi. O‘quvchi bilimni tayyor holatda emas, balki faol harakat orqali o‘zlashtiradi. Shuning uchun modulda interaktiv metodlar keng qo‘llaniladi. Masalan, muammoli ta’lim, amaliy mashg‘ulotlar va test topshiriqlari bunga misoldir. Modulning tuzilishida psixologik tamoyillar ham muhim ahamiyatga ega. Chunki o‘quvchi psixologik jihatdan o‘z faoliyatini nazorat qila olgandagina muvaffaqiyatga erishadi. Modulli yondashuv talabaning individual qobiliyatini hisobga oladi. Bu esa o‘quvchilarning o‘zlashtirish darajasini adolatli baholash imkonini beradi. Modulning har bir bosqichi o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi hamkorlikni kuchaytiradi. Ilmiy-nazariy jihatdan modul o‘quv dasturining asosiy elementi hisoblanadi. U ta’limning maqsadi bilan natijasini bog‘lovchi ko‘prik vazifasini bajaradi. Modul tuzilmasi o‘qituvchi uchun darsni tizimli rejalashtirish imkonini yaratadi. Shuningdek, u o‘quvchilarga mustaqil o‘rganish uchun aniq yo‘nalish beradi. Modulning nazariy asoslari konstruktivizm, faoliyat nazariyasi va refleksiya g‘oyalariga tayanadi. Shu bois, modullar tuzilishining ilmiy-nazariy asoslari ta’lim sifatini oshirishda katta rol o‘ynaydi. Har bir modulning puxta ishlab chiqilishi o‘quv jarayonini samarali qiladi. Bu tizim o‘qituvchini ham, o‘quvchini ham izlanishga undaydi. Modulli ta’limning ilmiy asoslari zamonaviy pedagogikaning asosiy tayanch g‘oyalaridan biridir. Natijada, ta’lim jarayoni maqsadli, tizimli va natijador holatga keladi. Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 13 | 2025 https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal October, 2025 40 NATIJALAR (РЕЗУЛЬТАТЫ / RESULTS) Modulli ta’lim tizimi zamonaviy ta’limning muhim asosini tashkil etadi. Bu tizimda har bir o‘quv moduli aniq tarkibiy qismlardan iborat bo‘ladi. Modulning asosiy qismlari — maqsad, mazmun va natijadan iborat. Ular bir-biri bilan uzviy bog‘liq bo‘lib, ta’lim jarayonining asosiy tuzilmasini hosil qiladi. Har bir qism o‘z vazifasini bajaradi va o‘quv jarayonining sifatiga ta’sir ko‘rsatadi. Maqsad -modulning boshlang‘ich nuqtasi hisoblanadi. Maqsad ta’lim jarayonida nimaga erishish kerakligini belgilaydi. Har bir modulda o‘quvchi qanday bilim, ko‘nikma va malakani egallashi aniq yoziladi. Maqsad o‘qituvchi uchun yo‘nalish beradi, o‘quvchi uchun esa motivatsiya manbai bo‘ladi. Aniq belgilangan maqsad o‘quv faoliyatini samarali tashkil etish imkonini yaratadi. Maqsadni belgilashda Bloom taksonomiyasi, kompetensiya yondashuvi va pedagogik natijalar hisobga olinadi. Bu yondashuvlar o‘quvchilarning fikrlash darajasini bosqichma-bosqich rivojlantirishga yordam beradi. Masalan, bilim olish, tushunish, qo‘llash, tahlil qilish, baholash va yaratish bosqichlari shular jumlasidandir. Maqsad shuningdek o‘quvchi faoliyatini rejalashtirish va nazorat qilishga imkon beradi. Agar maqsad noaniq bo‘lsa, modulning samaradorligi pasayadi. Mazmun - modulning markaziy qismi hisoblanadi. Mazmun o‘quvchi egallashi kerak bo‘lgan bilim, ko‘nikma va malakalarning to‘plamidir. U ta’lim standartlariga, fan dasturlariga va zamonaviy talablariga asoslanadi. Mazmun orqali o‘quvchi nazariy bilimni amaliy faoliyat bilan bog‘laydi. Har bir modulda mazmun izchillik va tizimlilik tamoyillariga asoslanib tanlanadi. Mazmunni tuzishda o‘qituvchi fanlararo bog‘liqlikka e’tibor qaratadi. Masalan, matematika modulida mantiq, fizika yoki informatika bilan bog‘liq mavzular kiritiladi. Mazmun o‘quvchi faoliyatini faollashtiradigan topshiriqlar, misollar va muammolarni o‘z ichiga oladi. Shuningdek, o‘quvchilarning mustaqil ishlashi uchun zarur manbalar ham modulga kiritiladi. Mazmunning to‘g‘ri tuzilishi o‘quv jarayonining sifatini belgilaydi. Natija - modulning yakuniy bosqichi bo‘lib, ta’lim samaradorligini ko‘rsatadi. Natija o‘quvchi qanday bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘lganini aniqlaydi. Bu bosqichda o‘qituvchi o‘quvchining rivojlanish darajasini tahlil qiladi. Natijani baholashda testlar, amaliy topshiriqlar, loyihalar va suhbatlar qo‘llaniladi. Shu orqali o‘quvchi o‘z bilimini mustaqil namoyon etadi. Natija o‘quvchi uchun o‘z bilimiga baho berish vositasi bo‘lib xizmat qiladi. Har bir modul yakunida natijalar yozma yoki elektron tarzda qayd etiladi. Bu esa o‘qituvchi uchun tahliliy ma’lumot beradi va keyingi modulni rejalashtirishni osonlashtiradi. Natijalarni tahlil qilish o‘quv jarayonining samaradorligini baholashga yordam beradi. Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 13 | 2025 https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal October, 2025 41 Agar natija kutilgan darajada bo‘lmasa, modul mazmuni yoki metodikasini takomillashtirish talab etiladi. Modulning bu uch tarkibiy qismi bir-birini to‘ldiradi. Maqsad - yo‘l ko‘rsatuvchi, mazmun - harakatni tashkil etuvchi, natija esa - muvaffaqiyatni o‘lchovchi omildir. Agar bu qismlar uyg‘unlikda ishlasa, ta’lim jarayoni yanada samarali bo‘ladi. Har bir modulda bu elementlarning mantiqiy ketmaketligi saqlanishi zarur. Bu esa o‘quvchilarda tizimli fikrlashni shakllantiradi. Ilmiy-nazariy jihatdan modul tarkibi tizimli yondashuv, faoliyat nazariyasi va konstruktivizm g‘oyalariga asoslanadi. Bu g‘oyalar ta’limni shaxsga yo‘naltirilgan tarzda tashkil etishni ta’minlaydi. Har bir modulda o‘quvchi o‘z faoliyatining markazida turadi. U o‘rganish, tahlil qilish, xulosa chiqarish va amaliyotda qo‘llash orqali bilim hosil qiladi. Natijada o‘quvchi o‘z bilimining egasiga aylanadi. Modulning maqsadi, mazmuni va natijasini uyg‘unlashtirish — o‘qituvchi mahoratining ko‘rsatkichi hisoblanadi. Bu uchlik asosida tashkil etilgan darslar o‘quvchini mustaqil, ijodkor va faol shaxsga aylantiradi. Shuningdek, ta’limda sifat, samaradorlik va barqarorlikni ta’minlaydi. Modulli ta’lim tizimi bugungi kunda ko‘plab mamlakatlarda muvaffaqiyat bilan qo‘llanilmoqda. U ta’lim jarayonini xalqaro standartlarga mos darajada rivojlantirish imkonini beradi. Umuman olganda, modulning maqsadi, mazmuni va natijasi ta’lim tizimining yuragi hisoblanadi. Bu elementlar bir-biri bilan chambarchas bog‘liq bo‘lmasa, ta’lim jarayoni to‘liq bo‘lmaydi. Shuning uchun har bir o‘qituvchi modulni yaratishda ushbu uch asosiy qismni chuqur tahlil qilishi zarur. Maqsadni aniq belgilash, mazmunni puxta tanlash va natijani adolatli baholash - muvaffaqiyat garovidir. Natijada, modulli ta’lim tizimi ta’lim sifatini oshirish va o‘quvchilarni hayotga tayyorlashda eng samarali usullardan biriga aylanadi. MUHOKAMA (ОБСУЖДЕНИЕ / DISCUSSION) Modulli ta’lim tizimi zamonaviy ta’limning yangi bosqichi hisoblanadi. U an’anaviy ta’lim tizimidan ko‘plab jihatlari bilan farq qiladi. An’anaviy ta’limda o‘qituvchi markazda turadi, modulli ta’limda esa o‘quvchi faol ishtirokchiga aylanadi. Bu o‘zgarish ta’lim jarayonining sifatini oshirishga xizmat qiladi. Modulli tizimda o‘quvchi bilimni mustaqil izlanish orqali egallaydi. An’anaviy tizimda bilim berish bir yo‘nalishda, ya’ni o‘qituvchidan o‘quvchiga o‘tadi. Modulli tizimda esa o‘qituvchi yo‘lboshchi, o‘quvchi esa bilimni faol ravishda o‘rganadi. Bu yondashuv o‘quvchini mustaqil fikrlashga o‘rgatadi. An’anaviy ta’limda o‘quvchi passiv eshituvchi sifatida qatnashadi. Modulli tizimda esa o‘quvchi dars jarayonining markazida bo‘ladi. Modulli ta’lim o‘quvchilarning individual imkoniyatlarini hisobga oladi. An’anaviy tizimda esa barcha o‘quvchilarga bir xil yondashuv qo‘llaniladi. Bu esa ayrim o‘quvchilarning orqada qolishiga sabab bo‘ladi. Modulli tizimda esa har bir Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 13 | 2025 https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal October, 2025 42 o‘quvchi o‘z tezligida o‘rganadi. Bu yondashuv o‘qituvchiga ham qulaylik yaratadi, chunki u natijani bosqichma-bosqich kuzatadi. An’anaviy ta’limda baholash jarayoni ko‘proq yakuniy nazoratga asoslanadi. Modulli tizimda esa baholash jarayoni uzluksiz amalga oshiriladi. Bu o‘quvchining rivojlanishini aniq tahlil qilish imkonini beradi. Modulli yondashuvda har bir modul yakunida oraliq baholash o‘tkaziladi. Natijada o‘quvchi o‘z xatolarini bilib, ularni to‘g‘rilash imkoniga ega bo‘ladi. An’anaviy tizimda o‘quvchi tayyor bilimni qabul qiladi. Modulli tizimda esa o‘quvchi bilimni faol izlanish orqali o‘zlashtiradi. Bu jarayon o‘quvchida tahlil qilish, xulosa chiqarish va qaror qabul qilish ko‘nikmalarini shakllantiradi. Modulli ta’lim ijodkorlik va mustaqil fikrlashni rivojlantiradi. Shu bois, zamonaviy ta’limda modulli tizim an’anaviy tizimga nisbatan samaraliroq hisoblanadi. Modulli tizim o‘quv jarayonini yanada shaffof, qulay va natijador qiladi. An’anaviy tizimda esa o‘qituvchi markazida bo‘lgan qattiq struktura mavjud. Bugungi kunda ko‘plab davlatlar an’anaviy tizimdan modulli tizimga o‘tmoqda. Bu o‘zgarish ta’lim sifatini oshirish va xalqaro standartlarga moslashish uchun zarurdir. Shunday qilib, modulli ta’lim tizimi zamonaviy dunyo talablari bilan uyg‘unlashgan eng samarali yondashuvlardan biridir. XULOSA (ЗАКЛЮЧЕНИЕ / CONCLUSION) Modulli o‘qitish ta’lim sifatini oshirishda muhim o‘rin tutadi. Bu tizim o‘quvchilarning mustaqil fikrlash, izlanish va amaliyotda qo‘llash ko‘nikmalarini rivojlantiradi. Har bir modul aniq maqsad va natijaga yo‘naltirilganligi sababli, talaba o‘z bilimini bosqichma-bosqich chuqurlashtiradi. Modulli ta’limda o‘quvchi o‘zining o‘rganish jarayonini nazorat qiladi va bu jarayon shaxsiy mas’uliyatni oshiradi. An’anaviy tizimdan farqli ravishda, modulli o‘qitishda individual yondashuv ustuvor hisoblanadi. O‘qituvchi esa bilim manbai emas, balki yo‘l-yo‘riq ko‘rsatuvchi rahbar rolini bajaradi. Modullar asosida o‘qitish natijasida o‘quvchilarning darsga bo‘lgan qiziqishi ortadi. Shu orqali ta’limda samaradorlik va sifat kafolatlanadi. Modulli tizim o‘quvchilarning bilimini real hayot bilan bog‘lash imkonini beradi. Bu yondashuv zamonaviy ta’lim talablari bilan uyg‘unlashgan. Umuman olganda, modulli o‘qitish ta’lim tizimida innovatsion yondashuv sifatida sifatni oshiruvchi asosiy omil hisoblanadi. ADABIYOTLAR ROʻXATI (ИСПОЛЬЗОВАННАЯ ЛИТЕРАТУРА / REFERENCES) [1] «Millar, R. (2004) The Role of Practical Work in the Teaching and Learning of Science, High School Science Laboratories Role and Vision National Academy of Sciences, Washington DC. - References - Scientific Research Publishing». Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 13 | 2025 https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal October, 2025 43 https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=3327211 [2] «Comparison of labatorials and traditional labs: The impacts of instructional scaffolding on the student experience and conceptual understanding | Phys. Rev. Phys. Educ. Res.» https://journals.aps.org/prper/abstract/10.1103/PhysRevPhysEducRes.17.010131 [3] E. Etkina, A. Van Heuvelen, D. T. Brookes, и D. Mills, «Role of Experiments in Physics Instruction — A Process Approach», Phys. Teach., т. 40, вып. 6, сс. 351–355, сен. 2002, doi: 10.1119/1.1511592. [4] A. R. Aththibby, H. Kuswanto, M. Mundilarto, и E. Prihandono, «Improving motivation and science process skills through a mobile laboratory-based learning model», Cypriot J. Educ. Sci., т. 16, вып. 5, сс. 2292–2299, окт. 2021, doi: 10.18844/cjes.v16i5.6333. [5] «Effects of an In-service Program on Biology and Chemistry Teachers’ Perception of the Role of Laboratory Work - ScienceDirect». https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1877042814068037 [6] R. E. Mayer, Multimedia Learning. Second Edition. Cambridge University Press, 2009. [7] «Cognitive Load During Problem Solving: Effects on Learning - Sweller - 1988 - Cognitive Science - Wiley Online Library». https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1207/s15516709cog1202_4 [8] F. Bouquet, C. Dauphin, F. Bernard, и J. Bobroff, «Low-cost experiments with everyday objects for homework assignments», Phys. Educ., т. 54, вып. 2, с. 025001, мар. 2019, doi: 10.1088/1361-6552/aaf6d6. [9] C. Tsihouridis и D. (Denis) Vavougios, «Experimental Environments in PER: A Critical and Comparative Evaluation of the International Literature—Trends», мар. 2023, doi: 10.1063/9780735425712_004. [10] «(PDF) The teaching of Natural Sciences in kindergarten based on the principles of STEM and STEAM approach». https://www.researchgate.net/publication/366025568_The_teaching_of_Natural_Scie nces_in_kindergarten_based_on_the_principles_of_STEM_and_STEAM_approach [11] «(PDF) Motivational Effectiveness of Experiments in Physics Education». https://www.researchgate.net/publication/267372219_Motivational_Effectiveness_of _Experiments_in_Physics_Education [12] «What Is Motivation and Why Does It Matter?» Center on Education Policy.The George Washington University, Graduate School of Education and Human Development., 2012 г. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED532670.pdf [13] Poppe, N. et al, Low-cost experimental techniques for science education – A Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 13 | 2025 https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal October, 2025 44 guide for science teachers. https://projekte.chemiedidaktik.unibremen.de/salis_zusatz/material_pdf/lab_guide_lo w_cost_experiments_englisch.pdf [14] Antonella Bachiorri et al., Everyday Objects: Linking IBSE and ESD. 2009. [15] «Enhanced student learning in the introductory physics laboratory | Request PDF», ResearchGate, https://www.researchgate.net/publication/230915351_Enhanced_student_learning_in _the_introductory_physics_laboratory [16] «Transduction and Science Learning: Multimodality in the Physics Laboratory | Designs for Learning». https://designsforlearning.nu/articles/10.16993/dfl.118 [17] University of Johannesburg и B. Madlela, «An exploration on applied experiments in natural science education», Int. J. Educ. Manag. Dev. Stud., т. 6, вып. 2, сс. 188–209, июн. 2025, doi: 10.53378/ijemds.353210. [18] Avloniy A. Turkiy guliston yoxud axloq. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi, 1992. [19] Usmonov K. Pedagogika nazariyasi asoslari. – Toshkent: O‘qituvchi, 2005. [20] Bloom B. S. Taxonomy of Educational Objectives: The Classification of Educational Goals. – New York: Longmans, Green, 1956. [21] Abduqodirov A. A. Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. – Toshkent: Fan, 2008. [22] Toshpo‘latov Sh. Zamonaviy ta’lim texnologiyalari. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2014. [23] O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. Oliy ta’lim muassasalari uchun davlat ta’lim standartlari. – Toshkent, 2020. [24] Karimov U. Ta’limda reyting tizimi: nazariya va amaliyot. – Toshkent: Innovatsiya nashriyoti, 2021. [25] UNESCO. Assessment in Education: Principles, Policy & Practice. – Paris: UNESCO Publishing, 2017. [26] Anderson L. W., Krathwohl D. R. (Eds.). A Taxonomy for Learning, Teaching, and Assessing. – New York: Addison Wesley Longman, 2001. [27] Rasulov R. O‘quv faoliyatini nazorat qilish va baholash metodikasi. – Toshkent: TDPU nashriyoti, 2019.