Bo'ljajak oilaviy shifokorlarning boshqaruvchanlik kompetensiyalarini shakllantirishda didaktik imkoniyatlar

AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI Pedagogika, psixologiya fanlariga ixtisoslashgan ilmiy jurnal ISSN: 3060-4613 Pedagogika fanlari Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar bo‘yicha) Maxsus pedagogika Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqichlari bo‘yicha) Ta’limda menejment Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi Ijtimoiy pedagogika Tarix fanlari Psixologiya fanlari Fizika-matematika fanlari Kimyo fanlari Biologiya fanlari Falsafa fanlari Filologiya fanlari Geografiya fanlari 13.00.00 13.00.01 13.00.02 13.00.03 13.00.04 13.00.05 13.00.06 13.00.07 13.00.08 13.00.09 07.00.00 19.00.00 01.00.00 02.00.00 03.00.00 09.00.00 10.00.00 11.00.00 2025 №10 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI VAZIRLIGI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI Elektron nashr. 1658 sahifa, 3-oktyabr, 2025-yil. Muassis: “Tadbirkor va ishbilarmon” MChJ Hamkorlarimiz: O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi, O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti BOSH MUHARRIR: Karimova E’zoza Gapirjanovna – O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vaziri BOSH MUHARRIR O‘RINBOSARI: Ibragimova Gulsanam Ne’matovna – Pedagogika fanlari doktori, professor TAHRIRIYAT KENGASHI A’ZOLARI Ibragimov X.I. – pedagogika fanlari doktori, akademik Shoumarov G‘.B. – psixologiya fanlari doktori, akademik Qirg‘izboyev A.K. – Тarix fanlari doktori, professor Jamoldinova O.R. – pedagogika fanlari doktori, professor Sharipov Sh.S. – pedagogika fanlari doktori, professor Shermuhammadov B.Sh. – pedagogika fanlari doktori, professor Ma’murov B.B. – pedagogika fanlari doktori, professor Madraximova F.R. – pedagogika fanlari doktori, professor Kalonov M.B. – iqtisodiyot fanlari doktori, professor Nabiyev D.X. – iqtisodiyot fanlari doktori, professor Qo‘ldoshev Q. M. – iqtisodiyot fanlari doktori, professor Ikramxanova F.I. – filologiya fanlari doktori, professor Ismagilova F.S. – psixologiya fanlari doktori, professor (Rossiya) Stoyuxina N.Yu. – psixologiya fanlari nomzodi, dotsent (Rossiya) Magauova A.S. – pedagogika fanlari doktori, professor (Qozog‘iston) Rejep O‘zyurek – psixologiya fanlari doktori, professor (Turkiya) Wookyu Cha – Koreya milliy ta’lim universiteti rektori (Koreya) Polonnikov A.A. – psixologiya fanlari nomzodi, dotsent (Belarus) Mizayeva F. O. – Pedagogika fanlari doktori, dotsent Baybayeva M.X. – pedagogika fanlari doktori, professor Muxsiyeva A.T. – pedagogika fanlari doktori, professor Aliyev B. – falsafa fanlari doktori, professor G‘afurov D. O. – falsafa fanlari doktori (Phd) Shomurodov R.T. – iqtisodiyot fanlari nomzodi (PhD), dotsent Mirzayeva F. O. – pedagogika fanlari doktori (DSc), dotsent Jalilova S.X. – psixologiya fanlari nomzodi (PhD), dotsent Bafayev M.M. – psixologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Usmonova D.I. – Samarqand iqtisodiyot va servis institute dotsenti Saifnazarov I. – falsafa fanlari doktori, professor Nematov Sh.E. – pedagogika fanlari nomzodi (PhD) Tillashayxova X.A. – psixologiya fanlari nomzodi (PhD), dotsent Yuldasheva F.I. – pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD),dotsent Doniyorov S. M. –“Yangi O‘zbekiston” va “Pravda Vostoka” gazetalari tahririyati DM bosh muharriri, O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan jurnalist, filologiya fanlari nomzodi (PhD) Yuldasheva D.B. – filologiya fanlari bo‘yicha falsafa (PhD) doktori, dotsent Tangriyev A. T. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti kafedra professori Ashurov R. R. – psixologiya fanlari bo'yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Panjiyev M. A. – Qashqadaryo viloyati Maktabgacha va maktab ta’limi boshqarmasi boshlig‘ining birinchi o‘rinbosari Xudayberganov N. A. – Xorazm Ma'mun akademiyasi Tabiiy fanlar bo‘limining katta ilmiy xodimi, biologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali 26.09.2023-yildan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan №С-5669363 reyestr raqami tartibi bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tkazilgan. Litsenziya raqami: №136361 EDITOR-IN-CHIEF: Karimova E’zoza Gapirzhanovna – Minister of Perschool and School Education of the Republic of Uzbekistan DEPUTY EDITOR-IN-CHIEF: Ibragimova Gulsanam Ne’matovna – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor EDITORIAL BOARD MEMBERS: Ibragimov X.I. – Doctor of Pedagogical Sciences, Academician Shoumarov G‘. B. – Doctor of Psychological Sciences, Academician Qirg‘izboyev A. K. – Doctor of Historical Sciences, Professor Jamoldinova O.R. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Sharipov Sh.S. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Shermuhammadov B.Sh. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Ma’murov B.B. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Madraximova F.R. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Kalonov M.B. – Doctor of Economic Sciences, Professor Nabiyev D.X. – Doctor of Economic Sciences, Professor Koldoshev K. M. – Doctor of Economic Sciences, Professor Ikramxanova F.I. – Doctor of Philological Sciences, Professor Ismagilova F.S. – Doctor of Psychological Sciences, Professor (Russia) Stoyuxina N.Yu. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor (Russia) Magauova A.S. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor (Kazakhstan) Rejep O‘zyurek – Doctor of Psychological Sciences, Professor (Turkey) Wookyu Cha – President of the National University of Education, Korea (South Korea) Polonnikov A.A. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor (Belarus) Mizayeva F. O. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Baybayeva M.X. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Muxsiyeva A.T. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Aliyev B. – Doctor of philosophy, professor Gafurov D. O. – Doctor of Philosophy (PhD) Shomurodov R.T. – Candidate of Economic Sciences (PhD), Associate Professor Mirzayeva F. O. – Doctor of Pedagogical Sciences (DSc), Associate Professor Jalilova S.X. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor Bafayev M.M. – Doctor of Philosophy in Psychological Sciences (PhD), Associate Professor Usmonova D.I. – Associate Professor, Samarkand Institute of Economics and Service Saifnazarov I. – Doctor of philosophy, professor Nematov Sh.E. – Candidate of Pedagogical Sciences (PhD) Tillashayxova X.A. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor Yuldasheva F.I. – Doctor of Philosophy in Pedagogical Sciences (PhD), Associate Professor Doniyorov S. M. – Editor-in-Chief of the Editorial Board of the newspapers "Yangi Uzbekiston" and "Pravda Vostoka", Honored Journalist of the Republic of Uzbekistan, Candidate of Philological Sciences (PhD) Yuldasheva D.B. – Doctor of Philosophy (PhD) in Philological Sciences, Associate Professor Tangriyev A.T. – is a professor of Tashkent State University of Economics Ashurov R. R. – Doctor of Philosophy (PhD) in Psychology, Associate Professor Panjiyev M. A. – First Deputy Head of the Department of Preschool and School Education of the Kashkadarya Region Khudaiberganov N. A. – Senior Researcher of the Department of Natural Sciences of the Khorezm Mamun Academy, Doctor of Philosophy (PhD) in Biological Sciences “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali O‘zbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasining quyidagi qarorlariga asosan pedagogika va psixologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) hamda fan doktori (DSc) ilmiy darajasiga talabgorlarning dissertatsiyalaridagi asosiy ilmiy natijalarni chop etish uchun milliy ilmiy nashrlar ro‘yxatiga kiritilgan: Pedagogika fanlari bo‘yicha: OAK Kengashi tavsiyasi (26.08.2024-y., №11-05-4381/01) asosida: • Ekspert kengashi (29.10.2024-y., №10) • Rayosat qarori (31.10.2024-y., №363/5) Psixologiya fanlari bo‘yicha: Toshkent davlat pedagogika universiteti murojaatiga asosan OAK tavsiyasi (24.04.2025-y., №11-05-2566/01): • Ekspert kengashi (25.05.2025-y., №10) • Rayosat qarori (08.05.2025-y., №370/5) AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 4 2025-yil, oktyabr, 10-son MUNDARIJA The Use of Innovative Pedagogical Technologies in the Development of Critical Thinking ........................ 16 Gulnar Atakhanova Orinbaevna Current Aspects of Designing and Implementing Extracurricular Educational Activities at the Primary General Education Level....................................................................................... 20 Amankosova Dinara Gabitovna Maktabgacha ta’lim tizimida tarbiyachi shaxsiyati va kasbiy mahorati shakllanishining nazariy asoslari .... 24 Axmadaliyeva Moxlaroy To‘xtapolatovna Pedagogical Model and Stages of Teaching Subjects Through a Project-Based Approach ....................... 28 Bannayev Qosimjon Lotin tili va zamonaviy tibbiy terminologiya: tarixi, vazifasi va amaliy ahamiyati ......................................... 31 Eshmurodova Shirin Oybekovna Motor alaliyaning nonutqiy simptomatikasi .................................................................................................. 34 Isayeva Mushtariy Alisher qizi Talabalar etnomadaniy kompetentligini rivojlantirishning pedagogik-psixologik omillari ............................. 38 Isomiddinov Asliddin Baxriddin o‘g‘li Texnologiya darslarida o‘quvchilarning texnik savodxonligini robototexnika elementlari asosida rivojlantirish.................................................................................................................. 41 Jabborova Umida Fizika fanini mutaxassislik fanlari integratsiyasi asosida o‘qitishda bo‘lajak muhandislarning kasbiy kompetentligini rivojlantirishning ilmiy-nazariy asoslari .................................................................... 45 Xayrullayev Asliddin Isatullayevich Talaba tomonidan mutaxassislik tilini o‘zlashtirishda monologik nutqni o‘rgatishning samarali usullari masalasi haqida................................................................................................................ 51 Karimov N. M. Zamonaviy pedagog kadrlar tayyorlashda kasbiy motiv va motivatsiyaning o‘rni ....................................... 54 Melikova Elnora Shuxratovna Bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarini tayyorlashda pragmatik kompetensiyaning roli ......................................... 58 Mustafayeva Nilufar Ulashovna O‘quvchilarda iqtisodiy tafakkurni rivojlantirishning pedagogik strategiyalari .............................................. 62 Nishonova Dilafruz Computer-Based Formative Assessment: Advantages and Challenges in Teaching English to High School Students .............................................................................................. 66 Obidjonova Shokhista Bakhtiyorovna Metata’lim texnologiyalari asosida bo‘lajak maktabgacha ta’lim mutaxassislarini tayyorlash tizimini takomillashtirish.............................................................................................................. 70 Oʻrolboyeva Durdona Sayfiddin qizi Sun’iy intellekt asosidagi darslarning an’anaviy darslarga nisbatan samaradorligini qiyosiy tahlil qilish ..... 73 Rasulev Bobirjan Atxamovich Pedagogik faoliyatda pedagogning kasbiy taraqqiyoti motivatsiyasining psixologik xususiyatlari .............. 78 Rustamova Surayyo Shaxobiddinovna Innovatsion kompetentlik tushunchasi va uning ilmiy-pedagogik asoslari ................................................... 84 Soliyev Eliyor Ravshan o‘g‘li Nutqida nuqsoni bo‘lgan bolalar eshituv idrokini o‘yinlar yordamida rivojlantirishning samarali usullari ..... 88 Xalilova Shahnoza Zamonaviy ta’limda kommunikativ kompetensiyaning o‘rni va ahamiyati.................................................... 92 Yaqubova Nigoraxon Ibrohimjon qizi Soliq yuki – mamlakat soliq soliq tizimining asosiy mezonidir ..................................................................... 97 Suyunov Otabek Shuxrat o‘g‘li Bo‘lajak o‘qituvchilarda kasbiy kompetensiyalarini rivojlantirish va takomillashtirish yo‘llari ....................... 101 Ibodova Sarvinoz Sayfilloyevna Oliy taʼlim muassasalarida gospital pedagogika fanini oʻqitishning dolzarb masalalari va uning uslubiy taʼminoti ................................................................................................................................. 106 Inogamova Dilfuza Rahmatullaevna AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 5 2025-yil, oktyabr, 10-son Chizma geometriya va kompyuter grafikasi: an’anaviy fan va zamonaviy texnologiyaning uyg‘unlashuvi . 111 Raximov А. M., Tairova N. S., Sabirova D. U., Xasanova S. T., Tashpulatov R. X. Геймификация в обучении английскому языку на начальном этапе обучения .................................... 114 Курбанова Назира Низомиддиновна Talabalarda tanqidiy va evristik fikrlashni shakllantirishda raqamli texnologiyalarning o‘rni .........................117 Adjiyev Nayrullo Nazrulloyevich Konstruktiv yondashuv asosida tabiiy fanlar (science)ni o‘qitish metodikasi ................................................122 Amirullayeva Barno Abdulhaqovna Kimyo oʻqitishda oʻquvchilarning ijodiy faoliyatini shakllantirishning tajriba-sinov natijalari ..........................126 Artiqov Maqsud Bahodirovich, Babanazarova Ayzada Omirbaevna Kichik maktab yoshidagi o‘quvchilarni bilingvist sifatida shakllantirishda til oʻrganish koʻnikmalari va kompetentsiyalarining rivojlanishi .....................................................................131 Axmadjonova Gulira’no Muxtorjon qizi Talabalarning ijtimoiy kompetensiyalarini shakllantirishda kooperativ ta’limning metodik yondashuvlari .....135 Botiraliyeva Gulobar Mahamadismoil qizi Talabalarni intellektual faoliyatga tayyorlashda ijtimoiy sherikchilikning pedagogik va metodik asoslari .....139 Dilbarjonov Avazbek Ravshanbek o‘g‘li Teacher-Centered and Child-Centered Methods in Early Childhood Education: Insights From Finland and Uzbekistan .........................................................................................................143 Djaparova Gulnoza Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida “Metodik mahorat kuni” va “Metodik mahorat soati”ni tashkil etish .......150 Do‘stov Davron Zulhaydarovich Theoretical, Methodological, and Practical Factors of Differentiated Education ..........................................155 Ergash Shonazarovich Khasanov Maktabgacha yoshdagi bolalarning intellektual qobiliyatini rivojlantirishda kognitiv yondoshuv ..................160 Gulbahor Xamidova Mustaqil ta’lim – mustahkam bilim ................................................................................................................ 164 Halima Shukurova Sunatullayevna Integrating Google Classroom and Project-Based Learning for Enhanced Synchronous and Asynchronous Education ................................................................................168 Inomkhojaeva Shodiyakhon Abdukodirkhoja qizi O‘quvchilarning innovatsion fikrlash ko‘nikmalarini takomillashtirishning nazariy asoslari ...........................174 Mamadaliyev Axadjon G‘aniboyevich Hududiy rivojlanishda innovatsion yondashuvlarni strategik boshqaruvga integratsiya qilish yo‘llari ...........177 Mo‘minov Fazliddin Xusniddin o‘g‘li O‘rta yoshdagi ayollarda harakat faoliyatini rivojlantirishda milliy o‘yinlarning pedagogik ahamiyati ...........184 Mustafoyev Sherali Pedagogical and Psychological Foundations of Developing Higher-Order Thinking Skills in Students .......188 Nasimova Zarina Isomiddin kizi Pedagogik ijodkorlikning kasbiy professionallikda namoyon bo‘lish xususiyatlari ........................................193 Numonova Dildor Umurzoqovna Ko‘zi ojiz boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining kommunikativ kompetentsiyasini o‘rganishning nazariy asoslari ......................................................................................................................196 Qarshiboyev Asliddin Maktabgacha tа’lim tаshkilоtlаrida ta’lim-tarbiya jarayonini tashkil etish masalalari.....................................200 Qilichova Marxabo Xudayqulovna The Transformation of Existential Thought in British Literature: Iris Murdoch’s Philosophical Humanism and the Reinterpretation of Freedom .........................................................................................204 Rahmonqulova Zarnigor Nasimjon qizi Sportchilarning elektron platformalardan foydalanishning metodik tahlili .....................................................209 Saydullayev Zafar Erkinovich Adabiy ta’limda estetik tarbiya ......................................................................................................................216 Sharipov Elmurod Sa’dulla o‘g‘li O‘qituvchi-trenerning ko‘p qirrali kasbiy-pedagogik funksiyalari ...................................................................220 Sulaymonov Jaxongir Solijonovich Uzluksiz kasbiy rivojlanishda art-pedagogikaning o‘qituvchilar hissiy farovonligiga ta’siri ...........................223 Suvanova Kamola Raimqul qizi AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 6 2025-yil, oktyabr, 10-son Raqamlashtirish muhitida umumta’lim maktablarida ta’lim sifatini oshirish ..................................................226 Xamidova Komila Maxmudovna Oliy ta’limda kvest texnologiyasi yordamida fizika fanining murakkab tushunchalarini o‘zlashtirish samaradorligini oshirish metodikasi.................................................................231 Yo‘lchiyev Shaxriyor Xusanovich, O‘rinboyeva Kumushoy Sultonbek qizi Совершенствование профессиональных компетенций будущих инженеров на основе интегративного подхода ...........................................................................................................235 Умарова Гулчехра Абитовна Kichik maktab yoshidagi o‘quvchilarning aqliy qobiliyatining psixologik xususiyatlari ..................................238 Alanazarova Sholpan Artikbaevna, Artiqbaeva Miyassar Jumanazarovna Biologiya ta’limida innovatsion metodlarni joriy etishda ta’lim menejmentining roli ......................................241 Allayorova Maloxat Normaxmat qizi Integrating Innovative Technologies for the Enhancement of Speech and Communication Skills Among Learners With Intellectual Disabilities in Uzbekistan: Pedagogical Approaches and Developmental Outcomes ............................................................................244 Donisheva Gulruy Akhrorkulovna Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini o‘quvchilar o‘qish savodxonligini rivojlantirishga metodik jihatdan tayyorlash ..................................................................................................247 Doniyarov Mavlonbek Arabovich Kimyoviy birikmalarda bog‘lar sonini hisoblashning yangi matematik usullari ..............................................252 Ergashev Vahob Ergashevich Boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining mantiqiy tafakkurini rivojlantirish pedagogik muammo sifatida .............257 G‘aniyeva Maftuna Abduaziz qizi Pedagogika oliy o‘quv yurtlarida steam fanlarini raqamli texnologiyalar asosida o‘qitishning metodik asoslari ...........................................................................................................261 Jamolova Sitora Muzaffar qizi Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining matematik tafakkurini rivojlantirishda didaktik o‘yinlar va interaktiv metodlardan foydalanish samaradorligi ..........................................................264 Mamadiyorov Jamol Zamonaviy ta’lim jarayonida talabalar mustaqil faoliyatini rivojlantirishda pedagogik yondashuvlar ............268 Mamayusupova Nafisa Abdulatifovna Para yengil atletikachilarda nayza uloqtirish texnikasini takomillashtirish uslubiyati ....................................271 Qiyomova Shohsanam Yarash qizi Difficulties in Enhancing Communicativeness of Pre-Service English Teachers .......................................... 275 Kurbonova Maftuna Fakhriddinovna, Mirzayeva Gulshan Azamatovna Principles of Teaching Basic Foreign Language Skills (EFL) .......................................................................278 Samandarova Gulsara Ismatilloyevna O‘quvchilarning innovatsion ta’lim muhitida tayanch kompetensiyalarini shakllantirishning dolzarbligi .......282 Toshpulatova Farida Radjabovna Корпоративная культура педагогов и внутренняя стабильность ДОО ...................................................286 Буранова Шохноза Абдуразаковна Развивать личностные качества учащихся на уроках географии ........................................................... 290 Шадиева Нигора Шариповна Raqamli texnologiyalar yordamida oliy ta’lim sifatini oshirishda innovatsion yondashuvlar .........................295 Baytileuova Gulnaz Quralbay qizi Yangi avlod pedagoglarini tayyorlash: kompetensiyalar va qadriyatlarning roli ............................................298 Ro‘ziboyeva Ma’mura Abdunabiyevna Astronomiya fanini o‘qitishda integrativ yondashuvdan foydalanib o‘qitishning ta’lim tizimidagi o‘rni ..........301 Barakayeva Sarvinoz To‘lqunovna Alohida e’tiborga muhtoj bolalar bilan ishlashda yangi pedagogik texnologiyalarni qo‘llash ........................ 305 Usmonov Salohiddin Dushan o‘g‘li, Namozova Sevinch Asqar qizi Ma’naviy-axloqiy sifatlarni tarbiyalashda pеdagogik qadriyatlarning ustuvorligi ...........................................310 Jumayeva Gulnara Tursunpulatovna Talabalarni maktabgacha ta’lim tashkilotlarini maqsadli boshqarishga tayyorlashning nazariy asoslari ......314 Mahmudova Zulfiya Xomitovna Pedagogical Methodology Improve Students’ Professional Mobility in Acquisition of Specialty ...................319 Khidirova Muhabbat Murodillayevna AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 7 2025-yil, oktyabr, 10-son Boshlang‘ich sinf ona tili darslarida pedagogik texnologiyalardan foydalanish ............................................322 Ismoilova Surmaxon Amonovna, Yusupova Mohinur Qoraqalpoqlarning dehqonchilik marosimlari ...............................................................................................326 Orinboyeva Go‘zal Polatovna The Complexity of Training Teaching Staff for Work in Public Schools Organized in Medical Stations in Uzbekistan ................................................................................................................. 330 Inogamova Dilfuza Rakhmatullaevna Boshlang‘ich ta’lim texnologiya fanini o‘qitishda STEM yondashuvi orqali o‘quvchilarda mustaqil va tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirish ...............................................................................335 Jabbarova Zuhra Omondullayevna Eshitishda nuqsoni mavjud bolalarni nutqini shakllantirish metodikasi ........................................................338 Z. N. Mamarajabova 5–7-sinf qizlarida raqamli texnologiyalar ta’sirida tarbiya jarayonining o‘ziga xosliklari ................................341 Abdurazoqova Marg‘uba Muxammad qizi Maktabgacha yoshdagi bolalarda emotsional intellektni rivojlantirish diagnostikasi: metodlar va natijalar ..345 Abduxamidova Dilorom Abdumuminovna PISA topshiriqlari asosida o‘quvchilarda tadqiqotchilik ko‘nikmalarini shakllantirish ....................................349 Axunjanova Shirmonoy Isroiljonovna Bo‘lajak surdotarjimonlar uchun faoliyat turlarini tanlashda ko‘maklashish ..................................................354 Dehqanova Muborakxon G‘iyosiddinovna Mustaqil ta’limni tashkilllashtirishda tarjimadan foydalanish jarayonlari .......................................................357 Erkayev Elmirza Temirovich Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining kasbiy faoliyat samaradorligini oshirishda kreativ va tanqidiy fikrlash kompetensiyalarining o‘rni ..................................................................................361 Jumayeva Muxlisa Shokir qizi Tasks, Exercises, and Activities in the English Classroom: Differences, Similarities, and Effective Use .....366 Qodirov Olim Odilovich Maktabgacha yoshdagi bolalarda kommunikativ kompetentlikni rivojlantirish masalalari ............................372 Safarova Mohichehra Xonzafarovna Malaka oshirish tizimida boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini tabiiy-ilmiy savodxonligini rivojlantirish masalalari..........................................................................................................376 Saidova Dilnoza Maripovna O‘zbekiston va Yaponiya dzyudo trenerlarining mashg‘ulot jarayonlarini qiyosiy tahlili ................................380 Sharipov Xabibullo Abduqahhorovich “Kompyuter lingvistikasi”ning rivojlanish tendensiyasi ..................................................................................386 Xusanboyeva Muxlisa Ikrojon qizi Педагогические технологии стратегического развития взаимного сотрудничества организаций дошкольного образования и родителей ..............................................................................392 Тухлиев Муслимбек Шерзод угли Oliy ta’limda inklyuziv ta’lim tizimini joriy etish muammolari .........................................................................397 Dilbar Nurkeldiyeva Ixtisoslashtirilgan ta’lim muasasalarida tarbiyaning o‘rni ..............................................................................401 Laylo Sharopovna Nurmuxamedova Intellektida kamchiligi bo‘lgan bolalarning ijtimoiylashuvida muloqotning shakllanish xususiyatlari ............. 405 Shahnoza Amirsaidova Aqli zaif bolalarga ta’lim jarayonida o‘yin faoliyatini shakllantirishning ahamiyati .........................................409 Ziyodullayeva E’zoza Ne’matjonovna Pedagogik texnologiyalar metodlarini tanlash va qо‘llashning umumiy mezonlari .......................................412 Abdullayeva Komila Tursunovna Didaktik o‘yinlar vositasida 2-sinf o‘quvchilarida bog‘lanishli nutq ko‘nikmalarini shakllantirishning pedagogik imkoniyatlari ...................................................................................................416 Askarova Gulayim Arislan qizi Yugurib kelib uzunlikka sakrovchilarda tezkorlikni samarali va jadal rivojlantirishni ilmiy asoslash..............420 Avazov Shukrullo Ibatovich, Nuraliyeva Oʻgʻiloy Shomurotovna, Mustafayev Ismoil Nuralioʻgʻli Boshlang‘ich sinflarda kreativ ta’limning o‘ziga xos xususiyatlari va zaruriyati.............................................425 Axmedova Mastura Jamoliddinovna Imkoniyati cheklangan o‘quvchilarda tabiatshunoslik kompetensiyasini shakllantirishning pedagogik shart-sharoitlari ...........................................................................................................................430 Azizova Dilnora AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 8 2025-yil, oktyabr, 10-son Bo‘lajak shifokorlarda tibbiy – deontologik kompetensiyalarni shakllanishida tibbiy amaliyotning ahamiyati........................................................................................................................435 Babadjanova Gulchexra Baxtiyarovna Bolaning aqliy rivojlanishini yoritadigan ko‘rsatkichlar ..................................................................................440 Bozorboyev Javlon Davlatali o‘g‘li Bo‘lajak oligofrenopedagoglarning kasbiy-metodik kompetensiyalarini rivojlantirish xususiyatlari ...............445 Daminova Maftuna Asqarali qizi Kreativ pedagogika fani va mantiqiy fikrlash kompetentligi orasidagi bog‘liqlik ............................................449 Diyora Egamberdiyeva Oilani mustahkamlovchi va ajralishiga olib keluvchi omillar .........................................................................454 Haqberdiyev Jamoliddin Abdug‘affor o‘g‘li Quality Management as a Functional and Attributive Characteristic of Modern Management ..................... 458 Jabbarbergenova Bibimaryam Amangeldievna Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining ijodiy faoliyatini rivojlantirishda pedagogik va psixologik jarayonlar ................................................................................................................................464 Mamedova Maxfuza Erkinovna Huquqiy ong va madaniyatni shakllantirishda yuridik ta’limning roli: tahlil va takliflar ..................................470 Mansurova Zilola Akromxonovna Pedagogik ta’limda klaster yondashuvi: O‘zbekiston va jahon tajribasi .......................................................474 Nafisa Tokhirova Dilshod qizi Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining kasbiy kompetentligini rivojlantirishning nazariy-pedagogik asoslari: zamonaviy yondashuvlar va innovatsion imkoniyatlarning integratsiyasi asosida shakllanish jarayoni ................................................................................................... 478 Norqulov Lutfullo Mamarajabovich Montessori metodikasi va undagi bolalar sensomotorikasini rivojlantirishga doir tajribalar tahlili ................484 Parmonova Laylo Ilxomovna Molekulyar fizikani modellashtirish orqali o‘qitish metodikasini takomillashtirish..........................................488 Q. U. Tog‘ayeva Milliy tarbiyada raqamli vositalardan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari ............................................493 Qoʻshnazarova Nozima Maxmutjon qizi Learning Intercultural Communication Through Social Media: the Approach of Modern Students ..............498 Raxmonqulova Feruza Akmal qizi Aqliy rivojlanishda muammolari bor maktab o‘quvchilarida geometrik tushunchalarni shakllantirishning nazariy asoslar ................................................................................................................. 502 Shodiyeva Navbaxor Xabibulla qizi Logopedning kasbiy faoliyatida deontologiya va kompentlikning roli va ahamiyati ......................................506 Temurova Gulchexra Xudoyqulovna, Isomitdinova Shaxinabonu Zavqiddin qizi STEAM ta’limida lego konstruktorlarining o‘rni va ahamiyati ........................................................................511 Toshpulatova Farida Radjabovna Diagnostikasi va reabilitatsiya qilishda eshitishida nuqsoni boʻlgan bola va ularning ota-onalari bilan bogʻliq muammolar ...............................................................................................514 Toshpulova Nodira Sultonmurod qizi Talabalarni maktabgacha ta’lim tashkiloti va ota-onalar hamkorligi o‘rtasidagi o‘zaro munosabat shakllari ........................................................................................................................... 518 Turdiqulova Luiza Zayniddinovna O‘zbekistonda ESG tamoyillarining ta’limga integratsiyasi: yutuqlar, muammolar va istiqbollari .................522 Tursunova Shahzoda Baxromovna Maktabgacha yoshdagi aqli zaif bolalarning fazoviy tasavvurlarini shakllantirish ........................................526 Xamidova Muyassar Polsaidovna Mustaqil ta’limni tashkil etishning asosiy didaktik prinsiplari.........................................................................530 Yuldashev Shukrullo Комплексная методика развития и обучения юных футболистов ..........................................................536 Ортиков Умиджон Худойбердиевич Особенности деятельности детей с нарушением зрения .......................................................................544 Юсупова Назира Integration of Music and Language: Creative Approaches to Teaching English to Music Students .............548 Akbarova Moxichexra AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 9 2025-yil, oktyabr, 10-son Ingliz tilidа yоzuv mаlаkаlаrini tаkоmillаshtirishdа bаhоlаsh metоdikаsi ......................................................553 Alimardonova Malika Botir qizi Yosh kurashchilarni jismoniy va aqliy rivojlantirishda basketbol o‘yinining ahamiyati ..................................560 Haqnazarov Qurbon Qo‘shayevich Voleybol murabbiylarining innovatsion fikrlash qobiliyatini shakllantirish usullari .........................................566 Haqqulov Akbar Abdiraupovich Sociolinguistic Competence and Intercultural Communicative Competence: Intertwining Concepts and Practical Implications .........................................................................................571 Kuchmurodova Gulnora Khatamovna Ilk qadam davlat dasturida steam ta’lim elementlaridan foydalanish imkoniyati ..........................................575 Nazarova Aziza Sohib qizi Kasbiy rivojlanish jarayonida rahbar shaxsiy sifatlarini rivojlantirishning zamonaviy yo‘nalishlari ................579 Roziqova Nazokat Alisher qizi Deontologik yondashuvning nazariy-pedagogik asoslari va uning ta’lim tizimidagi ahamiyati .....................583 Tashpulatova Nodira Olimjon qizi Kasbiy-pedagogik tayyorgarlikda fanlararo integratsiya asosida boshlang‘ich ta’lim yo‘nalishi o‘qituvchilarining metodik salohiyatini oshirish yo‘llari .........................................................586 Xashimova Aziza Alisherovna Природа и механизм действия биологических иммуностимуляторов на организм животных .............590 Койилова Мехринисо Джураевна Badiiy asarlar ustida ishlash jarayonida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining emotsional intellektini shakllantirish mezonlari .............................................................................................594 Jamalova Kamola Shahobiddinovna Bo‘lajak o‘qituvchilarning tanqidiy fikrlashini rivojlantirish asosida fizika o‘qitish metodikasini takomillashtirish .......................................................................................................................600 Musurmonova Shaxnoza Dilshod qizi Futbolchilarda texnik tayyorgarlikni takomillashtirishning ilmiy-metodik asoslari..........................................606 Babayev Anvarjon Axmedovich Semantik afaziya va uni bartaraf etish yo‘llari ..............................................................................................611 Umida O‘tabasarova Mexmanovna, G‘anieva Gulrux Tavakkaljon qizi Сравнительный анализ национальных видов борьбы Японии ............................................................... 616 Даминов Илхом Аширалиевич Pedagogik jarayonda kognitiv rivojlanishga ta’sir qiluvchi omillar va bu faoliyatni rivojlantiruvchi interaktiv metodlar va texnologiyalar ................................................................621 Abdiraimova Gulrux Samad qizi Aqli zaif kichik maktab yoshidagi bolalarda o‘qishni o‘zlashtirishga motivatsion tayyorlikni shakllantirish ...625 Abdunazarov Abdumutal Olimovich, Xaitboyeva Kumushxon Farxodjon qizi Psixik rivojlanishida kechikishi bo‘lgan bolalar nutqini rivojlantirishda neyrokorreksiyali mashg‘ulotlarning ahamiyati .............................................................................................628 Akramova Xafiza Samadovna, Jumanova Mashhura Shokir qizi Pedagogik amaliyotning boʻlajak oʻqituvchilar tayyorlash tizimidagi oʻrni .....................................................632 Aliyeva Mavjudaxon Baxromjon qizi O‘zbek tili darslarida media matnlardan foydalanish usullari ........................................................................637 Allakhova Bagdagul Djoldasbayevna Media axborot vositalarining bolalar va o‘smir yoshlarga ta’siri ....................................................................640 Arobova Shohsanam Akram qizi Biologiya ta’limida tizimli-faoliyatli yondashuvning nazariy-metodologik asoslari .........................................645 Asrorova Odinaoy Otabek qizi Maktabgacha yoshdagi dizartirik bolalarning so‘z boyligini rivojlantirish yo‘llari ...........................................650 Azizova Nilyufar Mirziyadovna Ijtimoiy pedagog faoliyatida innovatsion yondashuvlar ................................................................................656 Bahriddinova Gavhar Oydinovna Taʼlim tizimida deontologik yondashuvlarning pedagogik imoniyatlari ..........................................................659 Boboxujayev Johonmirzo Umar o‘g‘li Zamonaviy ta’limda imkoniyati cheklangan bolalarga nisbatan inklyuziv yondashuv ...................................662 Djurayeva Hurshida Libos va aksessuarlar orqali milliy estetik didni shakllantirishning pedagogik mexanizmlari .......................666 Doniyorova Shahnoza Erkin qizi AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 16 2025-yil, oktyabr, 10-son Muhandislik grafikasi ta’limida raqamli transformatsiya: o‘quv jarayonini takomillashtirishda zamonaviy pedagogik texnologiyalar (Cad, 3D modellashtirish, VR) roli .....................................................1281 Tadjiyeva Feruza Muxtarovna Raqamli ta’lim ekotizimi: AKT asosida axborot-ta’lim muhiti va virtual laboratoriyalarni joriy etish tajribasi .1286 Toshkentov Akmal Mamirovich Boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarida chiroyli yozish texnologiyalarini rivojlantirish pedagogik muammo sifatida.........................................................................................................................1290 Usmonova Gulnoza Abdurashid qizi Теория коммуникации как методологическая основа изучения трансформации языковой нормы в эпоху цифровых медиа ...............................................................................................1294 Дилшодбеков Темур Дилшодбек угли Значение усвоения учебных материалов в процессе формирования биологических понятий у учащихся...........................................................................................................1297 У. О. Шарибаева Specifics of Teaching Professional Terminology to Students of Economic Specialties ................................1301 Хамдамов Рамзбек Мадаминжонович Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida tarbiyalanuvchilarni kasbga yo‘naltirish: pedagogik yondashuvlar va amaliy tajribalar................................................................................................1306 Ahmedova Lola Abdivasi qizi Madaniyat tushunchasi va uni xorijiy til o‘qitishda o‘rganish zarurati............................................................1311 Ma’murova Farangiz Ne’matovna Grafik organayzer tushunchasining mohiyati va uning turlari .......................................................................1315 Nabijanov Yusufjon Inomiddin o‘g‘li Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining kasbiy kompetensiyasini shakllantirish va rivojlantirishning ilmiy metodik asoslari.........................................................................................................1319 Xidirova Gavhar Babaqul qizi Pedagogik nizo va stress holatlarida o‘qituvchining o‘zini boshqarish malakasini shakllantirish .................1322 Razzakova Dilnoza Akramovna Kompyuter grafikasi darslarida loyihaviy yondashuvni amalga oshirishning metodik asoslari ..................... 1326 Nazarova Shahnoza Shokirovna Kichik yoshdagi o‘quvchilarda universal ta’limiy faoliyatlarni shakllantirish nazariyasi .................................1330 Abdullayev A’zimjon Abduvali o‘g‘li ART pedagogikaning tarixi va kelib chiqishi .................................................................................................1335 M. K. Abulova Dasturiy-didaktik ta’minot asosida talabalarning kiberpedagogik kompetensiyalarini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish ...................................................................................................1338 Bekchonova Shoira Bazarbayevna Bo‘lajak pedagoglarning fasilitatsion kompetentligini raqamli texnologiyalar vositasida rivojlantirish mexanizmi ................................................................................................................................1342 Eshmatova Go‘zaloy Ziyoyidin qizi Mashqalalí oqítíwdí qaraqalpaq ádebiyatí sabaǵínda qollaníwdíń abzallíqlarí ............................................1346 Jaksimova Urziya Jumabaevna Forming Primary-School Teachers’ Creative Pedagogical Culture Through Professional Reflection ...........1349 Komiljonova Dilyoraxon Professional ta’limda o‘quvchilarda tadqiqotchilik ko‘nikmalarini shakllantirishning nazariy-metodik asoslari (fizika ta’limi misolida) ........................................................................................... 1352 Kosimova Yanglish Baxtiyorovna Maktabgacha yoshdagi bolalarga ta’lim-tarbiya berishda ertak terapiyasidan foydalanish .......................... 1355 Mamataliyeva Mahbuba Abduvoris qizi Oliy ta’lim muassasalarida imkoniyati cheklangan talabalarni ijtimoiy moslashtirish tizimini takomillashtirishning nazariy-pedagogik asoslari .........................................................................................1358 Nazarova Zarrina Allaberdiyevna Mantiqiy fikrlashni rivojlantirish texnologiyalari asosida pedagogik loyihalashtirish .....................................1361 Polvonova Yulduzxon Saparboyevna SMART texnologiyalar asosida bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari kasbiy mahoratini shakllantirish modeli ........................................................................................................1364 Qipchaqova Yorqinoy Hamidjonovna Talabalarda emotsional intellektni boshqarishning ijtimoiy-psixologik usullari ..............................................1368 Rustamova Barno Abduxalilovna AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 17 2025-yil, oktyabr, 10-son Nofilologik ta’lim yo‘nalishi talabalariga chet tili o‘qitish jarayonida pragmatik kompetensiyani rivojlantirish xususiyatlari .................................................................................................... 1371 Sadirova Dinara Sadikovna The Effectiveness of Project-Based Collaborative Learning in Improving English Speaking Skills of High School Students .........................................................................................1378 Salikhova N. I., İzzetullah Zeki Jadidlarning pedagogik merosi va zamonaviy ta’limda akmeologik yondashuv integratsiyasi .....................1383 Shodiyeva Nasiba Rustamovna Serebral falajli bolalar uchun xavfsiz muhit yaratish .....................................................................................1387 Shokirova Shaxnoza Dilmurodovna Diplomatik hujjatlar bilan ishlashning pedagogik modeli ..............................................................................1391 Sobirova Shahlo Jamolovna Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini kreativ fikrlashga o‘rgatishning zamonaviy usullari .....................................1394 Suyarov Adham Begmuradovich Globalization and The Changing Role of English Teachers in Non-Native Contexts ...................................1399 Toirova Shohida Kamolovna The Role of the Literary Heritage of the Timurid Era in Shaping National Identity and Spiritual Values ......1402 Tokhliyeva Shafoat Rustam kizi Mantiqiy fikrlashni rivojlantirishning mavjud ilmiy-nazariy tavsiflari ..............................................................1405 Toshboyeva Saida Talabalarning mustaqil ish loyihasini ishlash jarayonidagi ruhiy holatlari .....................................................1408 Uzaqbaeva Venera Abatbaevna, Kubeysinova Nilufar Maxmutovna O‘qituvchilarda mantiqiy fikrlash kompetensiyasini shakllantirishning mazmuni va mexanizmlari ...............1412 Xursanova Zilola Mirzaxolmatovna Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarda ijtimoiy-emotsional kompetensiyalarni shakllantirish: metod va yondashuvlar ................................................................................................................................1416 Ziyayev Adxamjon Developing Students’ Speech Skills Based on Multimodal Approach in English Teaching ..........................1419 Bultakova Mokhinur Shuhratboy qizi Kreativ yondashuv asosida talabalarni tarbiyaviy faoliyatga tayyorlashning samarali yo‘llari ......................1422 G. M. Adizova A Comparative Study of Linguistic and Cultural Expression in Uzbek and English Literary Discourse ........1426 Ismoilova Shakhnoza Ilkhomovna Fitrat asarlarida vatanparvarlik va milliy ong masalalarining talqini ..............................................................1429 Isomiddinov Yo‘ldosh Yusubboyevich Bo‘lajak tarbiyachilarni pedagogik mahoratni egallash jarayonini takomillashtirish ......................................1433 Jabborova Marifat Qodiraliyevna Umumta’lim maktablarida ijtimoiy sheriklik asosida ta’lim samaradorligini oshirish mexanizmlari ...............1436 Kumush Xamrakulova Ekologik bilimlar asosida maktabgacha yoshdagi bolalarda tabiatga qadriyatli munosabatlarni shakllantirishning tarixiy asoslarini o‘rganishda xorijiy tajribalar ...................................................................1440 Mirxamidova Maftunaxon Xusanboy qizi O‘yin nomlarining lingvomadaniy ahamiyati .................................................................................................1444 Mаtmusаyevа Muhаyyo Аzаmovnа Umumta’lim maktablarida elektroliz jarayonini o‘qitish metodikasi ...............................................................1446 O‘rinova Ozodaxon O‘ljayevna, Toshtemirov Asadbek Bo‘lajak maktabgacha ta’lim tizimi pedagoglarining ekoestetik madaniyatini rivojlantirishda ekologik ta’lim-tarbiyaning o‘rni ............................................................................................1450 Oygul Ashurova Anvarjonovna Inklyuziv ta’limda alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalar majburiyat yuklatilgan shaxslar emas ................ 1453 Moʻminov Sulton Akbar oʻgʻli, Toshmurodova Muxabbat Nazaraliyevna Nogironligi bo‘lgan o‘smir bolalarni ota-onalari bilan hamkorlikda ijtimoiy hayotga moslashtirish samaradorligini oshirish ................................................................................1460 Salixova Gulnoza Maxmudovna Talabalarning o‘quv faoliyatini oʻyinli texnologiyalar asosida tashkil etishning nazariy asoslari ...................1463 Umarov Nurbek Irkinovich Maxsus maktablarda eshitishida nuqsoni bor bolalar nutqini interfaol metodlar orqali rivojlantirish ............1466 Teshaboyeva Feruza Raximovna AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 18 2025-yil, oktyabr, 10-son Media to‘garaklarini gospital ta’limda tashkil etishga oid xorijiy tajribalar tahlili ........................................... 1469 Abduraximova Nozimaxon Baxadirovna Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining intellektual ko‘nikmalarini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish tizimi ............................................................................................................. 1475 Abduraxmonova Noila Nasim qizi Raqamli transformatsiyaning mohiyati, xususiyatlari va sotsiomadaniy jarayonlarga taʼsiri ........................ 1479 Bakirov Otabek Bo‘ranovich Ingliz tilini o‘qitishda mediatexnologiya vositalarini tadbiq qilishning optimal shakl va usullari .................... 1484 Eshboyev Shoira Azamatovna Singapur, Angliya, Rossiya va O‘zbekiston o‘quv dasturlarida o‘qish savodxonligi yondashuvlari ............. 1488 Eshonkulova Hilola Rajab qizi O‘quv mashg‘ulotlarini tarbiyaviy funksiyalarini amalga oshirishda uchraydigan muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari ...................................................................................................................... 1492 Fayziyeva Maftuna Ilxomovna Badiiy asarlarni o‘rganish jarayonida bolalarni bilish ko‘nikmalarini rivojlantirishning pedagogik shart-sharoitlari .......................................................................................................................... 1496 Jaloldinova Madinaxon Xojakanovna Oliy harbiy ta’lim tizimida kursantlarning psixologik moslashuvi va shaxsiy shakllanishining psixologik omillari ................................................................................................. 1499 Kushbayev Sardor Kenjabayevich Nutqi to‘liq rivojlanmagan bolalarning so‘zlashuv nutqini rivojlantirishning samarali usullari ...................... 1502 Lola Ibragimova Bo‘lajak iqtisodchi mutaxassislar uchun mustaqil ta’limni tashkil etish modeli ............................................ 1506 Muqimova Zulxumor Ziyataliyevna 4K modeli asosida darslarni tashkil etish..................................................................................................... 1511 Nazarova Mavluda Uktamovna Ota-onalarning bolalar tarbiyasidagi masʼuliyatini oshirishda pedagogik targʻibotning oʻrni ........................ 1514 Ochilova Dilrabo Ibragimovna Tasviriy faoliyat vositasida maktabgacha yoshdagi bolalarning kombinatsion qobiliyatlarini rivojlantirish .. 1517 Raxmatova Gulobod Tuyboy qizi Muhandislik ta’limida texnologik tafakkurni rivojlantirishning zamonaviy yondashuvlari ............................. 1520 Turayeva Nargiza Nasrullayevna Logistik tizimlarda axborot kommunikatsiya texnologiyalari fanini о‘qitishda zamonaviy metodlarning oʻrni va ahamiyati................................................................................................. 1524 Ulug‘murodova Nargiza Norovna Experimental Justification and Evaluation of the Effectiveness of a Gymnastics Exercise Complex Based on a Differential Approach In The Prevention of Metabolic Syndrome and Overweight In Women of Reproductive Age ....................................................... 1528 Urazova Muborak Yuldoshevna PIRLS xalqaro tadqiqotida o‘qituvchi omilining o‘quvchilar natijasiga ta’siri ................................................ 1532 Usmonova Yulduz Abdusaid qizi Когнитивные стили обучающихся как ключевой нейропсихологический компонент ........................... 1537 Эгамбердиева Фарида Октамовна Markaziy Osiyoda dizaynning rivojlanish istiqbollari .................................................................................... 1540 Abdijalilov Abdivohid Abdihalimovich Bo‘ljajak oilaviy shifokorlarning boshqaruvchanlik kompetensiyalarini shakllantirishda didaktik imkoniyatlar .......................................................................................................... 1544 Yusupova Shaxnoza Qodirjonovna, Abduvahobova Nozima Rahmanovna Oliy ta’lim sifatining ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotga ta’siri ............................................................................. 1549 Alimova Mavluda Shuxratbekovna Bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarining kasbiy malakalarini takomillashtirish metodikasi (filologiya va tillarni o‘qitish: ingliz tili yo‘nalishi misolida) ............................................................................ 1553 Axadova Shaxnoza Odiljonovna Algorithmic Filtering and Social Polarization ............................................................................................... 1556 Azizova Shodiya Utkur kizi Malaka oshirish jarayonida pedagoglarning huquqiy madaniyatni rivojlantirishmetodlari ........................... 1560 Boymirzayeva Raximaxon Xoshimjonovna AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 19 2025-yil, oktyabr, 10-son Globallashuv sharoitida oilaning an’anaviy qadriyatlari va zamonaviy tendensiyalari nisbati ..................... 1565 Ergashova Guljahon Akmal qizi Turli yoshdagi maktabgacha yoshdagi bolalarda (5–6 va 6–7 yosh) kognitiv rivojlanishni tashkil etishda o‘yin turlarini tanlashning pedagogik asoslari ...................................................................... 1569 Fozilova Odina Nabiyevna Tibbiy ta’lim talabalarining amaliy ko‘nikmalarini rivojlantirishda interaktiv simulyatorlardan foydalanishning nazariy asoslari ....................................................................... 1572 Аbdullajanov Baxrom Rustamjanovich, Yakubbekova Mavluda Kozimjonovna, Isakov Qobiljon Komiljon o‘g‘li Fitrat asarlarida vatanparvarlik va milliy ong masalalarining talqini ............................................................. 1576 Isomiddinov Yo‘ldosh Yusubboyevich “Temurbeklar maktabi” o‘quvchilarinning mustaqil ishlash kompetensiyalarini elektron ta’lim resurslari vositasida rivojlantirishning samaradorlik darajasi................................................ 1580 Jumayev Javlonbek Abduqahhor o‘g‘li Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ingliz tilida og‘zaki nutqini qo‘shiqlar orqali shakllantirishning psixolingvistik masalalari ....................................................................................... 1585 Karimova Dilyora Raximjon qizi Talabalarni kasbiy faoliyatga tayyorlashni pedagogik loyihalashtirishda reflektiv yondashuvi turlari .......... 1589 Nurmanov Alisher Shaymardonovich Оliy tа’lim muаssаsаlаridа bо‘lаjаk o‘qtuvchilarni raqamli texnologiyalar vositasida kasbiy-pedagogik faoliyatga tayyorlash jarayonlarini takomillastirish .......................................................... 1591 Sh. A. Abdullayev Tibbiy ta’limda talabalar kognitiv tafakkurini rivojlantirish texnologiyalarining nazariy-metodik asoslari ...... 1594 Аbdullajanov Baxrom Rustamjanovich, Supichakov Xondamir Xamidovich, Yusupova Shaxnoza Kadirjanovna, Isakov Qobiljon Komiljon o‘g‘li O‘quvchilarda ingliz tilidagi lingvistik kompetensiyani shakllantirishda tizimli yondashuvning roli ............... 1598 Tojiyeva Anora Baxtiyorovna Inklyuziv ta’lim tushunchasi va rivojlanish bosqichlari ................................................................................. 1602 Toshboltayeva Malohatoy Valijon qizi Raqamli ta’lim muhitida o‘quvchilarning tanqidiy fikrlashini rivojlantirish ..................................................... 1605 Turobova Nilufar Umedullayevna Bo‘lajak pedagoglarda fasilitatorlik sifatlarini rivojlantirishning samaradorligi.............................................. 1610 Xamidova Sabrina Abduvahob qizi Tibbiy ta’limda interaktiv simulyatorlardan foydalanishning didaktik imkoniyatlari ....................................... 1615 Abdullajanov Baxrom Rustamjanovich, Yakubbekova Mavluda Kozimjonovna Maktabgacha yoshdagi bolalarning diologik nutqini o‘stirishda kompyuter o‘yinlarining o‘rni ..................... 1620 Yalgasheva Zilola Haziratkul qizi O‘quvchilarda kreativlik ko‘nikmalarini shakllantirish ................................................................................... 1624 Yuvashov Sherzod Ulmasovich Формирование лингвокультурной компетенции студентов-филологов в процессе изучения русского языка как неродного .................................................................................. 1628 Имомалиев Шукурулло Шухратович “Time Management” tushunchasi va oliy ta’lim muassasalari talabalarining o‘quv yutuqlari o‘rtasidagi bog‘liqlik ............................................................................................................. 1631 Sirojova Nafisa Isomiddin qizi Oilaviy shifokorlarni tayyorlashda boshqaruvchanlik kompetentsiyalarini rivojlantirish: mazmuni va turlari .. 1635 Yusupova Shahnosa Qodirjanovna, Abduvahobova Nozima Rahmonovna Birlamchi sogliqni saqlash tizimida oilaviy shifokorni tayyorlashda an’anaviy institutsional yondashuv (adabiyotlar sharhi)............................................................................................... 1639 Abduvaxobova Nozima Raxmanovna, Yusupova Shaxnoza Qodirjanovna Oila shifokorining tibbiy faoliyatining kommunikativ asoslarini rivojlantirish ................................................ 1643 Yusupova Shaxnoza Kadirjanovna, Abduvahobova Nozima Rahmanovna Oilaviy shifokorlarni tayyorlashda boshqaruv kompetensiyalarini shakllantirish (adabiyotlar sharhi) .......... 1652 Yusupova Shaxnoza Qodirjanovna, Abduvaxobova Nozima Rahmonovna AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 1544 2025-yil, oktyabr, 10-son BO‘LJAJAK OILAVIY SHIFOKORLARNING BOSHQARUVCHANLIK KOMPETENSIYALARINI SHAKLLANTIRISHDA DIDAKTIK IMKONIYATLAR Yusupova Shaxnoza Qodirjonovna T.f.d., dotsent. Andijon davlat tibbiyot instituti gospital terapiya va endokrinologiya kafedrasi mudiri Abduvahobova Nozima Rahmanovna Andijon davlat tibbiyot instituti gospital terapiya va endokrinologiya kafedrasi katta o‘qituvchisi Annotatsiya: Mazkur maqolada bo‘lajak oilaviy shifokorlarni tayyorlash jarayonida boshqaruvchanlik kompetensiyalarini shakllantirishdadidaktikimkoniyatlarkengtahlilqilingan.MualliflarVVV(Volume–hajm,Velocity–tezlik,Variety–turli xil) modelining afzalliklarini ko‘rsatib, uning katta hajmdagi ma’lumotlar bilan ishlash ko‘nikmasini rivojlantirish, qaror qabul qilish tezligini oshirish, turli xil tibbiy muammolarni tushunish va yechish, sun’iy intellekt hamda raqamli texnologiyalardan samarali foydalanish, shuningdek, virtual voqelik va simulyatsiya vositalari orqali amaliyot tajribasini oshirishdagi o‘rnini asoslagan. Kalit so‘zlar: oilaviy shifokor, boshqaruvchanlik, kompetensiya, shakllantirish, didaktik usullar. Abstract: This article analyzes the didactic possibilities of forming managerial competencies in the training of future familydoctors.TheauthorssubstantiatetheadvantagesoftheVVVmodel(Volume,Velocity,Variety),whichincludethe development of skills to work with large amounts of data, acceleration of decision-making, understanding and solving variousmedicalproblems,effectiveuseofartificialintelligenceanddigitaltechnologies,aswellastheenhancementof practical experience through virtual reality and simulation tools. Key words: family doctor, managerial competence, formation, didactic methods. Аннотация:Вданнойстатьеподробнорассмотреныдидактическиевозможностиформированияуправленческих компетенцийвпроцессеподготовкибудущихсемейныхврачей.АвторыобосновываютпреимуществамоделиVVV (Volume–объем,Velocity–скорость,Variety–разнообразие),котораяспособствуетразвитиюнавыковработыс большимиобъемамиданных,ускорениюпроцессапринятиярешений,пониманиюирешениюразличныхмедицинских проблем, эффективному использованию искусственного интеллекта и цифровых технологий, а также повышениюпрактическогоопытазасчетприменениявиртуальнойреальностиисимуляционныхсредств. Ключевые слова:семейныйврач,управленческаякомпетенция,формирование,дидактическиеметоды. KIRISH Zamonaviy tibbiyotda oilaviy shifokorning kasbiy mahoratining tarkibiy-funksional kontseptsiyasi shifokor– bemor tizimidagi munosabatlarni “ijtimoiy o‘zaro ta’sir ko‘rsatishning bir turi” sifatida qaraladi [1, 4]. Bir qator mualliflarning nazariyalariga asoslanib, oilaviy shifokor (psixoanalitik) va bemor o‘rtasidagi munosabatlarni tibbiy kasb modelida kuzatishning shaxsiy tajribasidan foydalangan holda, umuman olganda, xorijiy va mahalliy tadqiqotchilarning ilmiy ishlarida keltirilgan professionallikning ijtimoiy mexanizmlarini ochib beradi [2, 6]. Xorijiy tadqiqotchilarning professionallik haqidagi g‘oyasi uning strukturaviy funksionalizm nazariyasini – AGIL ni aks ettiradi, bu struktura/funktsiya munosabatlari tushunchalar bilan ifodalanadi: A – xulq-atvorli organizm / adaptatsiya (adaptation); G – shaxsiyat / maqsadga erishish (goal attainment); I – madaniy tizim / integratsiya (integration); L – ijtimoiy tizim / latent struktura ni saqlash (latent pattern maintenance). AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI 1545 MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 2025-yil, oktyabr, 10-son O‘zbekistonRespublikasidatibbiyotvaoliytibbiyta’limninginstitutsionalizatsiyasi,mahalliymualliflarning fikricha,ko‘pjihatdantibbiyta’limolishningo‘zigaxosxususiyatlaribilanbog‘liq.Ya’ni:“Amaliyta’limnazariyva universitet ta’limidan keskin ajratilgan. Tibbiyot ... allaqachon klinik tayyorgarlikning birligini aniqlashga imkon beradigan tushunchalarga ega bo‘lgan. Amaliy ta’lim tibbiyot me’yorlari bilan ijtimoiy guruh sifatida belgilangan bo‘lib, bunda universitetdagi ta’lim esa tibbiyotdan ajratilmagan, ko‘proq yoki kamroq tipologik tibbiyot bilan bog‘liq bo‘lgan” [4, 5, 7]. Oila shifokorining kasbiy kompetensiyasining o‘ziga xos talqini kadrlar tayyorlash loyihasini tahlil qilishdan iborat bo‘lib, bu yerda shifokorlarni zargarlar kabi, ya’ni qimmatli buyumlar ishlab chiqarmaydigan, biroq uni ishlab chiqaradigan yoki o‘lchaydiganlarni davolaydigan ikkilamchi ishlab chiqarish ishtirokchilari kabi nazorat qilish lozim: “Shu bois, ayniqsa, shifokorlar, jarrohlar, terapevtlar, pediatrlarning bilimi, ko‘nikmalari, qobiliyati, malakasi, axloqiy odatlari bir xil darajada sinchkovlik bilan tekshirilishi lozim” [8, 11]. Tibbiyotkasbiningsotsiologikkontseptsiyasinibirqatormualliflarningklassikasarlarimisolidatahlilqilish quyidagi xulosalar chiqarishga imkon beradi [9, 12]: • tibbiy kasblar (oilaviy shifokorlar) ijtimoiy nazorat funksiyalarini bajaradigan ijtimoiy institutda tashkil etilgan; • oilaviy shifokorning ijtimoiy ahamiyati kasbiy malakaning ijtimoiy–psixologik tarkibiy qismiga yuqori talablarni belgilaydi; • tibbiy ta’lim tibbiy amaliyot bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, uning uzluksizligiga bo‘lgan ehtiyojni va oilaviy shifokor uchun kreativlik va harakatchanlik uchun muayyan talablarni belgilaydi; • oilaviy shifokorning muhim xususiyatlaridan biri uning korporativligi bo‘lib, u kasbiy axloq va madaniy xususiyatlarini belgilaydi; • oila shifokorining ijtimoiy tabiati kasbiy mehnat repertuarining xususiyatlarini belgilaydi. Oila shifokorining ijtimoiy institut va ijtimoiy o‘zaro ta’sirning bir turi sifatida an’anaviy kontseptsiyasi zamonaviy ijtimoiy–iqtisodiy tendensiyalar, xususan, tibbiy xizmatlar bozorini shakllantirish bilan yangilangan fanlararo tadqiqotlar sohasidagi zamonaviy tadqiqotlar yo‘nalishlarini belgilaydi [3, 10]. Mualliflaroilaviyshifokorkasbinimukammalkasbturidebhisoblaydilar.Zero,birqatortadqiqotchilarning fikrigako‘ra,professionallarbozorgaxosbo‘lmaganijtimoiyguruhgamisolbo‘lib,ularningyagonamotivatsiyasi bemorlarga xizmat ko‘rsatish yoki faning shaxsan bo‘lmagan yutuqlariga xizmat qilishdan iborat. Ushbu kon tekstdagi kasblar zamonaviy jamiyatning bozor mafkurasidan tushib qoladi. Shu munosabat bilan, tibbiyot kasblarining ijtimoiy o‘zaro ta’siri kontseptsiyasi birlamchi tibbiy yordam bo‘g‘inining ijtimoiy institut sifatida hamda, xususan, tibbiy xizmatlar bozorining shakllanishida zamonaviy rivojlanishiga zid keladi. Tibbiyotning bozor sharoitiga kirishi mutaxassisning raqobatbardoshligini oshirishni va nafaqat oilaviy shifokorning mavzu bo‘yicha malakasini oshirishni, balki “ishbilarmon shaxs”ning shaxsiy xususiyatlari mavjudligini ham talab qiladi. Oilaviy shifokorlar tibbiy ko‘nikmalar bilan birga samarali boshqaruv malakasiga ham ega bo‘lishi kerak. Bu jarayonda didaktik imkoniyatlar muhim o‘rin tutadi. Quyidagi ta’lim yo‘nalishlari va metodik yondashuvlar shifokorlarning boshqaruv qobiliyatini shakllantirishda samarali bo‘lishi mumkin. Interaktiv ta’lim metodlari: 1. Keys–metod (Case Study) – boshqaruvga oid voqealarni tahlil qilish va ularga yechim topish orqali mutaxassislarning muammo yechish qobiliyatini shakllantirish. 2. Rol o‘ynash (Role–Playing) – shifokor va bemorlar o‘rtasidagi munosabatlarni boshqarish, jamoaviy ishlash va tashkiliy ko‘nikmalarni rivojlantirish. 3. Trening va simulyatsiya dasturlari – tibbiy muassasalardagi real boshqaruv vaziyatlarini yaratish va ularni hal qilish ko‘nikmasini oshirish. Axborot texnologiyalaridan foydalanish: 1. Virtual ta’lim platformalari (MOOCs, Webinars, LMS) – masofaviy boshqaruv kompetensiyasini rivojlantirish uchun onlayn kurslar. 2. Sun’iy intellekt va simulyatorlar – sun’iy intellekt yordamida qaror qabul qilish modellarini o‘rganish. 3. Telemeditsina va elektron tibbiy hujjatlar – menejment tizimlarini o‘rganish va samarali boshqaruv mexanizmlarini o‘zlashtirish. AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 1546 2025-yil, oktyabr, 10-son Mutaxassislikka yo‘naltirilgan ta’lim dasturlari: 1. Tibbiy menejment va liderlik kurslari – tibbiy rahbarlik asoslari, jamoaviy ish va strategik boshqaruvni o‘rgatuvchi maxsus dasturlar. 2. Magistratura va malaka oshirish kurslari – oilaviy shifokorlar uchun sog‘liqni saqlash menejmenti yo‘nalishida magistr darajasi olish imkoniyatlari. 3. Sohaviy stajirovkalar va xalqaro tajriba almashish – boshqaruv tajribasiga ega mutaxassislar bilan ishlash va ularning bilimlarini o‘zlashtirish. Refleksiya va o‘z–o‘zini baholash usullari: 1. Fikrlashni rivojlantiruvchi mashqlar–boshqaruvqarorlarinitahlilqilish,tanqidiyfikrlashnishakllantirish. 2. Boshqaruv jarayonidagi muammolarni tahlil qilish – qabul qilingan qarorlarning samaradorligini ba - holash. 3. Mentorlik va kouching dasturlari – tibbiy rahbarlar bilan maslahatlashish va shaxsiy rivojlanish strategiyasini ishlab chiqish. Bo‘ljajak oilaviy shifokorlarning boshqaruvchanlik kompetensiyasini shakllantirish uchun interaktiv va innovatsion ta’lim usullarini qo‘llash kerak. Zamonaviy axborot texnologiyalari, multimodel ta’lim, mutaxassislik kurslari va tajribaviy o‘quvlar shifokorlarning rahbarlik salohiyatini oshirishga yordam beradi. Oilaviyshifokorlarnafaqattibbiybilimlarga,balkiboshqaruv,tashkilotchilikvastrategikfikrlashqobiliyatiga ham ega bo‘lishi lozim. Zamonaviy tibbiyotda shifokorlardan muammolarni tezkor hal qilish, jamoani samarali boshqarish va sog‘liqni saqlash tizimidagi o‘zgarishlarga moslashish talab qilinadi. Bu kompetensiyalarni shakllantirishuchunquyidagididaktikimkoniyatlardanfoydalanishmaqsadgamuvofiq. Tibbiy ta’limda interaktiv yondashuvlar: Interaktiv metodlar shifokorlarning boshqaruvchanlik qobiliyatlarini shakllantirishda eng samarali vositalardan biri hisoblanadi. Keys–metod (Case Study). Real tibbiy vaziyatlar tahlil qilinadi. Muammoni yechishda turli boshqaruv strategiyalari sinovdan o‘tkaziladi. Oilaviy shifokorlar sog‘liqni saqlash tizimini boshqarishdagi mas’uliyatni anglaydi. Shifokorlarga katta yuk tushayotgan poliklinika sharoitida bemorlarni qabul qilish va taqsimlash strategiyasini ishlab chiqish topshirig‘i beriladi. Ular ushbu muammolarga yechim topish jarayonida menejment qobiliyatlarini rivojlantiradilar. Simulyatsiya va virtual treninglar boshqaruv qarorlarini real hayotda sinovdan o‘tkazish imkoniyatini beradi. Qaror qabul qilish jarayonini aniqroq tahlil qilish imkonini yaratadi. Tibbiy rahbarlik jarayonlarini o‘rganish uchun virtual muammolar ustida ishlash imkonini beradi. Simulyatsiya platformalarida (masalan, “MediSim” va “Oxford Medical Simulations”) shifokorlar klinik boshqaruvga oid murakkab qarorlarni qabul qilishni o‘rganadilar. Bo‘ljajak oilaviy shifokorlarning boshqaruvchanlik kompetensiyasini shakllantirish uchun interaktiv ta’lim, raqamli texnologiyalar, maxsus kurslar, jamoaviy ishlash metodikalari va refleksiya usullaridan foydalanish kerak. Shu metodlar shifokorlarning muammolarni tezkor hal qilish, jamoani samarali boshqarish va tibbiy muassasalardagi jarayonlarni tashkil qilish qobiliyatini rivojlantiradi. Biz bo‘ljajak oilaviy shifokorlarning boshqaruvchanlik kompetensiyasini shakllantirish uchun interaktiv ta’limtexnologiyalaridanVVVmodelidanfoydalanishnitaklifqilamiz. MAVZUGA OID ADABIYOTLAR SHARHI Tibbiy ta’lim jarayonida shifokorlarning kasbiy va boshqaruv kompetensiyalarini shakllantirish bo‘yicha ko‘plab ilmiy izlanishlar olib borilgan. Vorobyevning tadqiqotlarida dalillarga asoslangan tibbiyot tamoyillari shifokor kompetentligini oshirishda asosiy omil sifatida ta’kidlangan. Denisov va hamkorlari esa shifokorlarning amaliyotda samarali faoliyat yuritishi uchun kommunikativ ko‘nikmalar muhimligini ko‘rsatib bergan. So‘nggi yillarda tibbiy tashkilotlarda korporativ madaniyatni shakllantirish va boshqaruv kompetensiyalarini rivojlantirish masalalari ham dolzarb bo‘lib, Zadvornaya va Alekseevning ishlari bunga alohida e’tibor qaratadi. Shu bilan birga, Yo‘ldoshev o‘z darsligida innovatsion menejment vositalari orqali ta’lim jarayonida boshqaruvchanlik sifatlarini rivojlantirishning ilmiy asoslarini yoritgan. Madalieva va Asimov tadqiqotlarida shifokorlarda kommunikativ kompetensiyani shakllantirish vositalari tahlil qilinib, talabalarda loyiha faoliyatining kompetensiyalarni rivojlantirishdagi ahamiyati Kibisheva tomonidan asoslab berilgan. Yevropa tajribasida Junge va hamkorlari tomonidan o‘tkazilgan tadqiqot esa bo‘lajak oilaviy shifokorlarning eng muhim kompetensiyalarini aniqlashga qaratilgan bo‘lib, bu natijalar O‘zbekiston ta’lim tizimi uchun ham metodik ahamiyatga ega. AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI 1547 MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 2025-yil, oktyabr, 10-son TADQIQOT METODOLOGIYASI Tadqiqot metodologiyasi sifatida ma’lumotlar ilmiy maqolalar, o‘quv qo‘llanmalar, rasmiy statistik hisobotlar hamda soha mutaxassislari bilan suhbatlar orqali yig‘ildi. Olingan ma’lumotlar taqqoslash, tahlil qilish va umumlashtirish usullari yordamida qayta ishlanib, asosiy ilmiy xulosalar chiqarildi. Shu asosda mavzuga oid nazariy hamda amaliy jihatlar yoritildi. TAHLIL VA NATIJALAR VVV modeli nima? VVV(Volume,Velocity,Variety–Hajm,Tezlik,Turlilik)modeliaxborottexnologiyalarivata’limjarayonida katta hajmdagi ma’lumotlarni qayta ishlash, ularni tezkor tahlil qilish va turli manbalardan ma’lumot olish kontseptsiyasiga asoslanadi. Ushbu modelni bo‘ljajak oilaviy shifokorlarning boshqaruvchanlik kompetensiyasini shakllantirishda qo‘llash samarali bo‘lishi mumkin. Hajm (Volume). Katta hajmdagi ma’lumotlar bilan ishlash, shifokorlarning zamonaviy tibbiy ma’lumotlar bazalari, EHR (elektron tibbiy hujjatlar) va tibbiy statistika ni boshqarishni o‘rganishi kerak. Hayotiy voqealarga asoslangan bilimlar, simulyatsion ta’lim texnologiyalari va telemeditsina platformalari orqali real tibbiy jarayonlar ustida ishlashni o‘rgatadi. Elektron tibbiy hujjatlarni o‘zlashtirish esa IBM Watson Health – katta ma’lumotlarni qayta ishlash, prognoz qilish hamda Epic Systems – tibbiy hujjatlar va pasiyent ma’lumotlarini tahlil qilish elektron bazalardan foydalanish orqali erishiladi. Tezlik (Velocity). Oilaviy shifokorlar boshqaruvchanlik kompetensiyalarini rivojlantirishda tez qaror qabul qilish katta ahamiyatga ega. Shifokorlar bemorlarga tez va to‘g‘ri qaror qabul qilishni o‘rganishi kerak, bu jarayonda raqamli texnologiyalar yordam beradi. Boshqaruv va muloqot ko‘nikmalarini rivojlantirish, turli tibbiy muassasalardagi boshqaruv tizimlari bilan tanishib, bemorlar va jamoa bilan samarali muloqotni rivojlantirishlari zarur. Masalan: onlayn ta’lim platformalari (Coursera, edX, FutureLearn) – tibbiy liderlik va boshqaruv kurslarini o‘qishmaqsadgamuvofiqbo‘ladi. Turli lik (Variety). Bo‘ljajak oilaviy shifokorlar bilimlarni oshirish maqsadida turli xil manbalardan foydalanish kompetensiyalarini rivojlantirishi lozim. Tibbiy ta’limda turli xil resurslardan foydalanish talabalar va shifokorlarning ko‘nikmalarini rivojlantirishda muhimdir. Bu ularga interaktiv ta’lim va hamkorlikda ishlash ko‘nikmalarini shakllantirishga yordam beradi. VVV modelining tarkibiy qismlari, boshqaruvchanlik kompetensiyasiga ta’siri va uning texnologiyalari 1-jadvalda keltirilgan. 1-jadval: VVV modelining tarkibiy qismlari, boshqaruvchanlik kompetensiyasiga ta’siri va uning texnologiyalari VVV modelining ta’lim jarayoniga tatbiq qilinishi VVV tarkibiy qismlari Bo‘lajak oilaviy shifokorlarning boshqaruvchanlik kompetensiyasiga ta’siri Texnologiyalar Hajm (Volume) Katta tibbiy ma’lumotlar bazasi bilan ishlash, diagnostika va statistika tahlili IBM Watson Health, Epic Systems Tezlik (Velocity) Qaror qabul qilish tezligini oshirish, favqulodda holatlarda reaksiya berish Google DeepMind, Qventus, telemeditsina platformalari Turlilik (Variety) Tibbiy muassasalarni boshqarish, turli xil kasalliklar bo‘yicha ko‘nikmalarni rivojlantirish Microsoft HoloLens, WHO Academy,VRvaARtexnologiyalari Qo‘llaniladigan texnologiyalarga quyidagilar kiradi: • Onlayn ta’lim platformalaridan (Coursera, edX, FutureLearn, WHO Academy) foydalanish. • VRvaARasosidagitreninglar(MediSim,TouchSurgery,MicrosoftHoloLens)o‘tkazish. • Telemeditsinavositalariyordamida(Doxy.me,TeladocHealth,MDLIVE)o‘zko‘nikmalarinioshirish. • Interaktiv klinik o‘yinlar va simulyatsion texnologiyalarda (Laerdal SimMan 3G, CAE Healthcare Apollo) foydalanish orqali amaliy ko‘nikmalarni oshirish. Turli lik komponentlaridan foydalanish quyidagi natijalarni beradi: • ShifokorlaruchunrealvaziyatlarniVRvaARorqalisimulyatsiyaqilish. • Onlayn ta’lim platformalaridan foydalanish orqali tibbiy va boshqaruv bilimlarini rivojlantirish. AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 1548 2025-yil, oktyabr, 10-son • Turli xil tibbiy muassasalarda ishlashni tashkil qilish (masalan, shahar va qishloq tibbiy markazlarida stajirovka o‘tash). VVVmodelinibo‘ljajakoilaviyshifokorlarnitayyorlashdaqo‘llash,ularningboshqaruvchanlikkompetensiyasini shakllantirishda samarali yo‘nalishlardan biri hisoblanib, katta hajmdagi tibbiy ma’lumotlar bilan ishlashni o‘rgatadi, qaror qabul qilish tezligini oshiradi hamda turli xil tibbiy va boshqaruv kompetensiyalarini shakllantiradi. Tadqiqotning quyidagi imkoniyatlari bor: • VVVmodeliningoilaviyshifokorlartayyorlashdasamaradorliginibaholash. • Telemeditsina va AI asosidagi texnologiyalarning boshqaruvchanlik kompetensiyasiga ta’siri. • Virtualvoqelik(VR)vasimulyatsiyatexnologiyalariningklinikbilimlarvaboshqaruvko‘nikmalarigata’siri. • Bo‘ljajak oilaviy shifokorlarning boshqaruvchanlik kompetensiyasini shakllantirishda VVV (Hajm,Tezlik, Turli lik) modelini tatbiq etish. Boshqaruvchanlik kompetensiyasi bo‘ljajak oilaviy shifokorlar uchun muhim bo‘lib, u tibbiy muassasalarni samarali boshqarish, qaror qabul qilish, tibbiy xizmatni yaxshilash, resurslar taqsimoti va jamoa bilan ishlash qobiliyatlarini o‘z ichiga oladi. Ushbu model katta ma’lumotlar (Big Data) va zamonaviy ta’lim texnologiyalari asosida yosh oilaviy shifokorlarning kompetensiyalarini shakllantirishga yordam beradi. XULOSA VA TAKLIFLAR Xulosaqilibaytganda,VVVmodeliningtibbiyta’limdagibo‘ljajakoilaviyshifokorlarnitayyorlashdaquyidagi afzalliklari mavjud: 1. Katta hajmdagi ma’lumotlar bilan ishlash ko‘nikmasini shakllantiradi. 2. Qaror qabul qilish tezligini oshiradi. 3. Turli xil tibbiy muammolarni tushunish va yechishga yordam beradi. 4. Sun’iy intellekt va raqamli texnologiyalardan samarali foydalanishni o‘rgatadi. 5. Virtualvoqelikvasimulyatsiyavositalariyordamidaamaliyottajribasinioshiradi. Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati 1. VorobyevK.P.Dokazatelnayameditsinaikompetentnostvracha//Ukrainskiymeditsinskiychasopis.2013.№1.S. 134-140 (http://www.umj.com.ua/wp-content/uploads/2013/02/4067.pdf). 2. DenisovI.N.,RezeA.G.,VolnukhinA.V.Kommunikativnyenavykivracheyvambulatornoymeditsine//Problemysotsialnoy gigieny, zdravookhraneniya i istorii meditsiny. - 2012; 5: 18-22. 3. ZadvornayaO.L.,AlekseevV.A.,BorisovK.N.Formirovanieirazvitiekorporativnoykulturymeditsinskikhorganizatsiy //MIR(Modernizatsiya.Innovatsii.Razvitie).2016.№3(27).S.142149. 4. Yo‘ldoshev N.Q. “Innovatsion menedjment”. Darslik. T.: TDIU, 2012. 304-b. 5. Qayumova N.A., Suropov B.M. Ta’lim jarayonida pedagogik va axborot texnologiyalarini integratsiyalash ta’limni axborotlashtirish va yangi sifat bosqichiga ko‘tarish. “Amir Temur obod etgan yurt” Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari to‘plami. N-jild. 20-21 may. Qashqadaryo. Kitob. -2016. 158-160-b. 6. Kibisheva R.S. Proektnaya deyatelnost studentov kak sredstvo formirovaniya kompetensiy // Perspektiva-2020: materialy Mezhdunarodnoy nauchnoy konferentsii studentov, aspirantov i molodykh uchenykh. Nalchik, 2020. - S. 96-100. 7. Qosimova D.S. Boshqaruv nazariyasi. “Aloqachi” nashriyoti. - Toshkent, 2009. 238-b. 8. Madalieva S.X., Asimov M.A., Ernazarova S.T. Formirovanie i razvitie kommunikativnoy kompetentnosti vracha // Nauchnoeobozrenie.Pedagogicheskienauki.2016.№2.S.6673;URL:https://sciencepedagogy.ru/ru/article/ view?id=1485 (data obrascheniya: 09.11.2024). 9. RezeA.Kommunikativnyenavyki.Strukturavrachebnoykonsultatsii//Arkhiv.Vypusk:Tom27,№2(2016).S.8183. URL: https://journals.eco-vector.com/0236-3054/article/view/116598. ID: 116598. 10. Junge H., Poppleton A., Sun S., et al. What competencies do European general practice trainees value the most? A prioritisation exercise using a Delphi-informed approach, Education for Primary Care. 2023. https://doi.org/10.1080/1 4739879.2023.2222718. 11. Modi J.N., Anshu, Chhatwal J., et al. Teaching and assessing communication skills in medical undergraduate training //IndianPediatr.2016.Vol.53,No.6.P.497504.DOI:10.1007/s133120160879z. 12. SeljelidB.,VarsiC.,NesL.S.Adigitalpatientprovidercommunicationintervention(InvolveMe):qualitativestudyon theimplementationpreparationbasedonidentifiedfacilitatorsandbarriers.JournalofMedicalInternetResearch. 2021; 23(4): e22399. AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 240 2025-yil, oktyabr, 10-son Pedagogika fanlari Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar bo‘yicha) Maxsus pedagogika Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqichlari bo‘yicha) Ta’limda menejment Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi Ijtimoiy pedagogika Tarix fanlari Psixologiya fanlari Fizika-matematika fanlari Kimyo fanlari Biologiya fanlari Falsafa fanlari Filologiya fanlari Geografiya fanlari 13.00.00 13.00.01 13.00.02 13.00.03 13.00.04 13.00.05 13.00.06 13.00.07 13.00.08 13.00.09 07.00.00 19.00.00 01.00.00 02.00.00 03.00.00 09.00.00 10.00.00 11.00.00