NABI JALOLIDDIN IJODIDA MUHABBAT MAVZUSI

ILM FAN YANGILIKLARI KONFERENSIYASI OKTABR ANDIJON,2025 1027 NABI JALOLIDDIN IJODIDA MUHABBAT MAVZUSI Inobat Bazarbayeva Annotatsiya: Mazkur tezisda yozuvchi Nabi Jaloliddinning “Sevgi” nomli hikoyasi qamrovga olinib, tahlil qilinadi, hikoyalarning uslubi, mavzu va g‘oyasi, yozuvchi mahorati, obraz va obrazlilik, uning hikoyasi mazmun-mohiyati, asar g‘oyasining badiiyatida tutgan o‘rni masalasi ochib berilgan. Adib asarlaridagi voqealar bayoni tahlil qilingan. Kalit so‘zlar: hikoya uslubi, mavzu, g‘oya, obraz, obrazlilik, hikoya, epik janr, monolog, tasviriy ifoda. Аннотация: В данной диссертация анализируется рассказ писателя Наби Джалолиддина «Любовь». Рассматриваются стиль, тема и идея произведения, мастерство писателя, образы и образность, смысловое содержание рассказа, а также роль идейного замысла в художественности произведения. Проанализировано изложение событий в произведении. Ключевые слова: стиль рассказа, тема, идея, образ, образность, рассказ, эпический жанр, монолог, изобразительное выражение. Annotation: This thesis analyzes the story Love by the writer Nabi Jaloliddin. It examines the style, theme, and idea of the story, the writer's craftsmanship, characters and imagery, the meaning and essence of the story, and the role of its central idea in the artistic value of the work. The narration of events in the story is also analyzed. Keywords: story style, theme, idea, character, imagery, story, epic genre, monologue, descriptive expression. Hikoya badiiy adabiyotda o‘ziga xos o‘ringa ega bo‘lgan kichik epik janr hisoblanadi va unda ijodkor tomonidan yoritiladigan mavzular insonlarning kundalik turmush-tarzi, orzu va umidlari bilan birga ko‘ngil kechinmalari ixcham bayon qilinadi. U inson va uning o‘yxayollari bilan bog‘liq bo‘lgani sababli o‘tmishda folklor asarlari tarkibida bayon qilingan. O‘zbek adabiyotshunosligi nasrida hikoya saviyasi baland bo‘lgan didaktik ma’no kasb etuvchi va odamlarga ma’naviy ozuqa berish uchun xizmat qiladigan badiiy janr. Nabi Jaloliddinzamonaviy o‘zbek adabiyotining yorqin vakillaridan biri bo‘lib, uning asarlari inson ruhiyatining nozik jihatlarini yoritishi, chuqur psixologizm va badiiy tasvirlarning jonliligi bilan ajralib turadi. Yozuvchi o‘ziga xos badiiy tasvir uslubi, hayotiy syujetlar va inson qalbining murakkab tomonlarini yoritishdagi mahorati bilab o‘zbek adabiyotida alohida o‘rin tutadi. Uning asarlari faqat syujet jozibadorligi bilan emas, balki ruhiy tahlil, estetik go‘zallik va falsafiy mazmun bilan ham ajralib turadi. Yozuvchining mavzu tanlash mahoratini alohida ta’kidlab o‘tish kerak. Muhabbat mavzusi uning ijodida muhim o‘rin tutadi, lekin bu faqat romantik muhabbat emas, balki insoniy fojia, yo‘qotish va sadoqat bilan uyg‘unlashgan. Uning asarlarida hayot, insoniy munosabatlar, taqdir va axloqiy qadriyatlar haqida chuqur mushohadalar uchraydi. Quyida Nabi Jaloliddingning “Sevgi” hikoyasini tahlil qilgan holda, uning badiiy jihatlari, obrazlar tizimi va g‘oyaviy mazmunini o‘rganib chiqamiz. Dastlab, hikoyaning mavzusi va asosiy g‘oyasiga e’tiborni qaratish muhimroqdir. “Sevgi” hikoyasi insoniy munosabatlarning murakkab tabiati, sadoqat va xiyonat, kechirim va iztirob mavzularini qamrab olgan. Muallif muhabbatni faqat romantik tuyg‘u emas, balki insoniy fojia va hayotning sinovlari bilan chambarchas bog‘liq hodisa sifatida tasvirlaydi. Hikoyaning bosh qahramonlarisevgi azobiga duch kelgan shaxslar. Ularning har biri sevgi orqali o‘zining ichki dunyosini kashf etadi va bu his-tuyg‘u ularning taqdiriga ta’sir qiladi. Asar hikoyachi tilidan hikoya qilinadi. Hikoyadagi asosiy shaxs bu hikoyachidir. Uning xarakteri murakkab va ziddiyatli. U o‘z sevgisiga sodiq qolishga intiladi, biroq hayot sinovlari va ichki kechinmalar uni ojizlantiradi. Muhabbatning rost yoki yolg‘onligini tushunishga urinar ekan, u doimiy ichki kurash ichida qoladi. ILM FAN YANGILIKLARI KONFERENSIYASI OKTABR ANDIJON,2025 1028 Hikoyada ayol obrazi ham muallif tomonidan sezilarli darajada badiiy tasvirlar orqali tasvirlangan. Oygul hikoya davomida mehr va iztirob o‘rtasida qolgan, taqdirning murakkab burilishlari ostida ezilgan obraz sifatida tasvirlangan. U sevgisining samimiyligi yoki undan voz kechish lozimligi borasida ikkilanadi. Hikoyada Oygul obrazi badiiy tasvir vositalari orqali mahorat bilan tasvirlangan. Muallif hikoyada badiiy tasvir vositalaridan keng foydalanadi. Tasviriy ifodalar, ruhiy holatni ochib beruvchi monologlar va tafsilotlar hikoyaning ta’sirchanligini oshiradi. Rangtasvir, tashbeh, timsollar orqali sevgi mavzusi yanada chuqurlashtiriladi. Misol uchun, hikoyada tabiat tasvirlari yordamida qahramonlarning kayfiyati va ichki kechinmalari beriladi. Bahor faslining go‘zalligi sevgi boshlanishining yorqin ifodasi bo‘lsa, kuz va qish fasllari ayriliq va iztirobni ramziy ma’noda ifodalaydi. Bu usul o‘quvchining his-tuyg‘ulariga ta’sir o‘tkazish uchun muhim sanaladi. Nabi Jaloliddinning “Sevgi” hikoyasi inson qalbining sirli kechinmalari, muhabbat va hayotning sinovlari haqidagi falsafiy asar sifatida o‘quvchiga ta’sir qiladi. Hikoya orqali sevgi faqat baxt emas, balki azob, kechirim va yo‘qotishlar bilan bog‘liq ekanligi yoritiladi. Ushbu tahlilda hikoyaning badiiy xususiyatlari, uning g‘oyaviy mazmuni va obrazlar tizimi keng yoritildi. Nabi Jaloliddinning “Sevgi” hikoyasi insoniy tuyg‘ularning murakkabligi, sevgining turli shakllari va inson ruhiyatining chuqur qatlamlarini o‘rganishga undaydigan asardir. Muallif badiiy tasvir vositalari orqali sevgi haqidagi falsafiy fikrlarni ochib berishga erishgan. Xulosa sifatida ta’kidlash joizki, hikoya nafaqat romantik muhabbatni, balki inson qalbidagi sof tuyg‘ularni ham yuksak badiiy darajada tasvirlaydi. Bu asar sevgi mavzusida yozilgan eng chuqur va ta’sirchan hikoyalardan biri bo‘lib, adabiyot muxlislari uchun muhim ahamiyat kasb etadi. Foydalanilgan adabiyotlar: 1. Dilmurod Quronov “Adabiyot nazariyasi asoslari”. Toshkent “Navoiy universiteti” 2018 2. Nabi Jaloliddin ,, Sevgi” hikoyasi – Toshkent 1997-yil 3. Tohir Shermurodov “ Hikoyalar, nihoyalar… ” maqolasi. “O‘zbekiston adabiyoti va san’ati ” gazetasi, 1991 yil 5 aprel. 4. Qozoqboy Yo‘ldosh “Yoniq so‘z”. Toshkent “Yangi asr avlodi” 2006 5. No‘mon Rahimjonov “Badiiy so‘z estetikasi”. Gʻofur Gʻulom nomidagi nashriyotmatbaa ijod uyi. Toshkent-2017 6. Umarali Normatov “Umid baxsh tamoyillar”. Toshkent “ Ma’naviyat ” 2000