INNOVATSION PEDAGOGIKA VA TA'LIMDA INNOVATSION NAZARIYALARNING ASOSLARI

2025 OKTABR NEW RENAISSANCE INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 2 | ISSUE 10 320 INNOVATSION PEDAGOGIKA VA TA’LIMDA INNOVATSION NAZARIYALARNING ASOSLARI Turemuratova Aziza Begibaevna Qoraqalpoq davlat universiteti “Pedagogika va psixologiya” kafedrasi assistenti. [email protected] Kalmuratova Aygul Polatovna Qoraqalpoq davlat universiteti talabasi. Bazarbayeva Gulendam Rejepdurdiyevna Qoraqalpoq davlat universiteti talabasi. https://doi.org/10.5281/zenodo.17497266 Annotatsiya. Ushbu tadqiqotda ta’limda zamonaviy innovatsion metodlardan foydalanishda asosan innovatsion pedagogik ta’lim nazariyalaridan foydalanish afzal deb hisoblaymiz. Sababi samarali ta’lim dasturlariga asoslangan holda innovatsion ta’limga asoslangan ta’limning kolloborativ shakli hozirda yaxshi natija bermoqda. Ta’lim tizimida yangi pedagogik metodlardan foydalanish va yangi ta’limga oid nazariyalardan foydalanish orqali ta’lim sifatini oshirish imkoniyati mavjud. Zamonaviy innovatsion ta’lim dasturlariga asoslangan pedagogik metodlardan foydalanish bo’yicha nazariy ma’lumotlar keltirib o’tiladi. Kalit so’zlar: Innovatsion ta’lim, pedagogik metodlar, ta’lim dasturi, kolloborativ ta’lim, innovatsion pedagogika, o’qitish texnikasi. INNOVATIVE PEDAGOGY AND THE FOUNDATIONS OF INNOVATIVE THEORIES IN EDUCATION Abstract. In this study, we believe that the use of innovative pedagogical theories of education is desirable when using modern innovative methods in education. The reason is that the form of collaborative education based on innovative education based on effective educational programs is currently yielding good results. There is an opportunity to improve the quality of education by applying new pedagogical methods and new educational theories in the education system. Theoretical data on the use of pedagogical methods based on modern innovative educational programs are presented. Keywords: Innovative education, pedagogical methods, curriculum, collaborative learning, innovative pedagogy, teaching techniques. ИННОВАЦИОННАЯ ПЕДАГОГИКА И ОСНОВЫ ИННОВАЦИОННЫХ ТЕОРИЙ В ОБРАЗОВАНИИ Аннотация. В данном исследовании мы считаем, что при использовании современных инновационных методов в образовании предпочтительнее использовать инновационные педагогические теории образования. Это обусловлено тем, что в настоящее время эффективная форма обучения, основанная на инновационном образовании, основанная на эффективных образовательных программах, дает хорошие результаты. Появляется возможность повышения качества образования за счет использования новых педагогических методов и новых педагогических теорий в системе образования. Представлены теоретические данные об использовании педагогических методов, основанных на современных инновационных образовательных программах. 2025 OKTABR NEW RENAISSANCE INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 2 | ISSUE 10 321 Ключевые слова: Инновационное образование, педагогические методы, учебная программа, совместное обучение, инновационная педагогика, методики обучения. Kirish Bugungi globallashuv davrida jamiyatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi, texnologik yuksalishi va axborot oqimlarining kengayishi ta’lim tizimida yangicha yondashuvlarni talab etmoqda. Ta’lim jarayonida innovatsion pedagogika tushunchasi markaziy o‘rinni egallab, zamonaviy o‘qitish texnologiyalari, yangi nazariy konsepsiyalar va ijodkorlikka asoslangan ta’lim metodlarini shakllantirishda muhim ahamiyat kasb etmoqda. Innovatsion pedagogika — bu pedagogik faoliyatda yangilik kiritish, o‘qitish jarayonini samarali tashkil etish, shaxsning intellektual, ijodiy va ma’naviy salohiyatini rivojlantirishga qaratilgan ilmiy-amaliy yo‘nalishdir. Bu yondashuv, avvalo, o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi o‘zaro aloqani yangicha asosda qurish, ta’limni shaxsga yo‘naltirish, mustaqil fikrlashni rag‘batlantirish va raqamli texnologiyalar imkoniyatlaridan keng foydalanish bilan bog‘liq. Innovatsion pedagogika nafaqat o‘qitish uslublarini, balki butun ta’lim tizimini tubdan yangilash, o‘qituvchining kasbiy kompetensiyasini oshirish, o‘quv dasturlarini zamon talablari bilan uyg‘unlashtirishni ham o‘z ichiga oladi. Shunday ekan, ushbu maqolada innovatsion pedagogikaning mohiyati, asosiy nazariyalari, ta’lim jarayonida innovatsion yondashuvlarning ahamiyati va ularning amaliy qo‘llanilishiga alohida e’tibor qaratiladi. O'quvchining o'z bilimlarini shakllantirishdagi individual ishining ta'lim natijasi guruh va jamoaning faoliyati bilan qo'llab-quvvatlanadi. O'quvchi guruh bilan resurslarni baham ko'radi, o'rganish uchun guruh ishlaridan foydalanadi. Faoliyatning tuzilishi moslashuvchan va ochiq, qidiruv kabi kolloborativ holati yanada shakllanadi. O'qituvchi o'rganishda yordamchi rolini o'ynaydi, guruh esa ma'lumot manbai, motivatsiya, o'z-o'ziga yordam va o'zaro yordam vositasi va jamoaviy bilimlarni qurish uchun o'zaro ta'sirning maxsus joyi sifatida ishlaydi. Hamkorlikdagi ta'limda oddiy qo'shma (kooperativ) ishdagi kabi rollarning apriori taqsimlanishi mavjud emas. Shaxslar sekin-asta bir butunga aylangan va salohiyati uning qismlari yig'indisidan kattaroq bo'lgan guruh bilan birlashadi, bu ko'pincha yuqori sifatli ishlarni bajarishga imkon beradi. Shu bilan birga, umumiy ish uchun individual javobgarlik ham, butun jamoaning mas'uliyati ham mavjud. Guruhning barcha a'zolari yaqin va doimiy aloqada bo'lishadi, har biri guruhga o'z kolloborativ harakatlarini keltiradi, har biri mahsuldorlikni oshirish uchun guruhning boshqa a'zolarining ishiga hissa qo'shishi va shu bilan har birining ish faoliyatini doimiy ravishda takomillashtirish tamoyiliga qo'shilishi mumkin. Kolloborativ rivojlanish vazifa va umuman loyiha ichida amalga oshiriladi. Guruh a'zolarining o'zaro ta'siri uzoq muddatli bo'lib, yakuniy maqsadga erishishda jamoani muvofiqlashtirish yordam beradi. Guruh a'zolari o'rtasida ko'proq muvofiqlashtirish uchun uning ishtirokchilari soni besh kishidan oshmasligi kerak. Ko'pincha, katta yoshdagi o'quvchilar, ba'zan o'qituvchilar hamkorlikda o'rganish atamasini eshitganda, bu avtomatik ravishda guruhda ishlashning salbiy konteksti bilan bog'liq bo'lib, ular maktab muhitida muammolarga duch kelishi ehtimoli mavjud. Kolloborativ ta’limga asoslangan metodlar va mexanizmlar bu esa ularni hamkorlik tushunchasidan (eski metodlardan) voz kechishni istaydi, ular buni haqiqiy emas yoki o'rganish yukini o'qituvchidan talabalarga o'tkazishga urinish deb biladilar. 2025 OKTABR NEW RENAISSANCE INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 2 | ISSUE 10 322 Ochiq masofaviy ta'limda biz hamkorlikdagi ishning afzalliklarini va uning har bir ishtirokchisini qo'llab-quvvatlash zarurligini takrorlab o’tishimiz, ayniqsa, muvaffaqiyatga erishishda tashqi jihat zarur bo'lgan motivatsion dinamika nuqtai nazaridan yaxshi tushuntirishimiz kerak. Ba'zi talabalarning bu birinchi tashvishi diqqatga sazovordir, chunki ko’p vektorli ta’lim asosida bu raqamli tarmoqlarda o'qitish va o'qitishning eng katta hayotiyligiga mutlaqo ajralmas yondashuvga aylangan narsani noto'g'ri tushunish misolidir. Ta’limning kolloborativ mexanizmlarni tanlash va bosqichma-bosqich amalga oshirishda, shuningdek hamkorlikdagi (kolloborativ) ta'lim quyidagi tamoyillarga asoslanishi mumkin: *O’quvchi-yoshlarning birgalikda ishlash natijalari o'zaro tushunishga olib keladi, ehtimol mustaqil ishlashdan ko'ra ko'proq samarali ta’lim jarayonini ta’minlashimiz mumkin bo’ladi; *O’quvchi-yoshlarning og'zaki va yozma muloqotlar eng yaxshi tushunishga yordam beradi; *O’quvchi yoshlarning jamoaviy (kolloborativ) ta’lim dasturida ijtimoiy o'zaro ta'sir va yaxshiroq o'zaro tushunish o'rtasidagi munosabatlarni yashash tajribasi orqali tan olish qobiliyati yanada shakllantiradi; * Yoshlarning dars davomidamavzuni chuqur tushunishning ba'zi elementlari o'ziga xos va oldindan aytib bo'lmaydigan ma’lumotlarni tushinishdagi holatini bilib olish lozim bo’ladi; * Kolloborativ ko’nikmalarini oshirishda yangi innovatsion g’oyalarga asoslangan holda o’yinlarda ishtirok etish ixtiyoriydir va erkinlikni ta'minlashi kerak, lekin ayni paytda kuchli qo'llab-quvvatlanishi kerak degan fikrlarni ilgari surmoqdamiz. Ko'rinishidan, hamkorlikda o'rganish rejimi manfaatdor tomonlarning kengroq ishtirokini talab qiladi. Guruh uchun bu inson kapitalini rivojlantirish qobiliyati ba'zilar tomonidan kollektiv aqlning belgisi sifatida qabul qilinadi. Per Levi ga koʻra, kollektiv razvedka butun dunyo boʻylab tarqalgan intellektdir, chunki hech kim hamma narsani bilmaydi, lekin hamma nimanidir biladi. Bilim insonda mavjud bo'lib, uning jamiyatda yanada kengroq tarqalishini tashkil etuvchi qandaydir transsendent mavjudotda emas; shuning uchun yaxshi tashkil etilgan jamoa - bu real vaqtda shaxsan muvofiqlashtirilgan asosiy inson boyligi sifatida tan olinadi. Pedagogika yo’nalishida ko’p vektorli ta’lim modellarini tashkil etish mexanizmi hamkorlikda o'rganish va kolloborativ metodlar orqali o'rganish bo’yicha o'xshash usullar bo'lib, ular kichik guruh a'zolari - talabalar o'rtasidagi o'zaro ta'sirning ahamiyatiga qaratilgan. Ta'limning hamkorlik (jamoaviy o’qitish) shakllarining maqsadi - o'rganishning oddiy o'quv harakatlaridan o'rganishni tashkil etishning guruh shakliga o'tishidir. "Kolloborativ ko’nikmalarni oshirishda pedagogik metodlar bilan o'rganish" va "ko’p vektorli yondashuvlar asosida hamkorlikda o'rganish" tushunchalarining ta'rifiga kelsak, ularning farqlarini ta'kidlaydigan ta'riflar va "ko'p vektorli yo’nalishlarga asoslangan holda hamkorlikda o'rganish" tushunchalariga muvofiq ta'riflar mavjud. Talabalarning intellektual sa'y-harakatlari tushuntirishlar, yechimlarni izlash va o'quv metodologiyasini yaratish uchun 2 yoki undan ortiq kishidan iborat guruhlarda birlashtirilgan bo’lishi maqsadga muvofiqdir. Ushbu maqolada "hamkorlikda o'rganish" atamasi uni birlashtiruvchi ma'noda qo'llaniladi. Hamkorlik jarayoni quyidagi xususiyatlarga ega bo'lishi kerak. Birinchidan, bu o'ylangan pedagogika yo’nalishida metodlardan to’g’ri foydalanish orqali amalga oshirish mumkin bo’ladi. Metodlarda ko'rsatmalar va tuzilmalarning yo'qligi o'quv maqsadlariga erishishda qiyinchiliklarga olib kelishi mumkin. 2025 OKTABR NEW RENAISSANCE INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 2 | ISSUE 10 323 Ta'limning yuqori sifati aniq o'quv vazifalarini belgilash orqali ta'minlanadi. Hamkorlik bilan o'rganishning ikkinchi xususiyati hamkorlikning davomiyligidir. Hamkorlikdagi o'quv faoliyatida barcha guruh a'zolari maqsadlarga erishish uchun birgalikda harakat qilishlari kerak. Ya'ni, agar bitta guruh a'zosi barcha ishni bajarsa, u hamkorlikda o'rganmaydi. Guruhning barcha a'zolariga bir xil topshiriq berilganmi yoki ishtirokchilar birgalikda bitta katta loyihani tashkil etuvchi turli xil vazifalarni bajarishidan qat'iy nazar, barcha talabalar o’quv topshiriqlarini bo'lishishlari kerak. Xulosa Xulosa qilib aytishimiz mumkinki, innovatsion pedagogikaning o’qitish texnikasi orqali amalga oshirilgan natijalari hisobga olingan holda dars davomida talabalarning yangi bilimlarni o'rganish mazmunli bo'lishi kerak, bu mavzuni chuqur tushunish, ob'ektlar va hodisalar o'rtasidagi aloqalarni topish qobiliyati, shuningdek, yangi ma'lumotni mavjud bilimlar bilan bog'lash qobiliyatini shakllantirishda yordam beradi. Shunday qilib, hamkorlikda o'rganish - bu birgalikda ishlaydigan va mo'ljallangan o'quv natijalariga qarab ish yukini teng ravishda taqsimlaydigan ikki yoki undan ortiq talabalar guruhining faolligini ta’minlash uchun eng qulay va samarali usullardan biri hisoblanadi. Ijtimoiy va psixologik jihatlarga qo'shimcha ravishda, kognitiv soha bilan bog'liq bo'lgan ikkita omil hamkorlikda o'rganish samaradorligiga hissa qo'shishi mumkin - puxta o'ylangan vazifani tanlash va o'quv faoliyati uchun zarur bo'lgan aqliy harakat darajasini oshirishga yordam beruvchi metodologiyalardan foydalanish mumkin. Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati 1. Turemuratova A., Kurbanova R., Saidboyeva B. EDUCATIONAL TRADITIONS IN SHAPING THE WORLDVIEW OF YOUNG PEOPLE IN FOLK PEDAGOGY //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 318-322. 2. Jarilkapovich M. A. Program Technology for Choosing an Effective Educational Methodology Based on Modern Pedagogical Research in The Educational System //CURRENT RESEARCH JOURNAL OF PEDAGOGICS. – 2025. – Т. 6. – №. 02. – С. 30-33. 3. Jarilkapovich M. A. USE OF PEDAGOGICAL METHODS BASED ON THE MODERN EDUCATIONAL PROGRAM TO INCREASE THE EFFECTIVENESS OF EDUCATION //European International Journal of Pedagogics. – 2024. – Т. 4. – №. 06. – С. 26-33. 4. Jarilkapovich M. A. The Role of Modern Education and The Teacher's Pedagogical Skills in The Application of Pedagogical Teaching Methods //International Journal of Pedagogics. – 2025. – Т. 5. – №. 04. – С. 266-268. 5. Turemuratova A. B. TA’LIMDA PEDAGOGIK YONDASHUVLAR ASOSIDA O’QUVCHIYOSHLARNING KOLLOBORATIV KO’NIKMALARINI RIVOJLANTIRISH MEXANIZMLARI //Inter education & global study. – 2025. – Т. 3. – №. 4. – С. 242-250. 6. Kurbanova, R. J., and B. E. Saidboeva. "MAKTAB VA OILADA ESTETIK TARBIYANI SHAKLLANTIRISH JARAYONIDA O'QUVCHILARNING AKSIOLOGIK 2025 OKTABR NEW RENAISSANCE INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 2 | ISSUE 10 324 DUNYOQARASHINI RIVOJLANTIRISH." Inter education & global study 9 (2024): 114-121. 7. Begibaevna, Turemuratova Aziza, Kujamuratova Gulnaz Jumabayevna, and Iskendarova Shayra Sabirovna. "PEDAGOGICAL MECHANISMS OF DEVELOPING COLLABORATIVE SKILLS OF STUDENTS BASED ON A MULTI-VECTOR APPROACH." International Journal of Pedagogics 4.09 (2024): 55-62. 8. Begibaevna, Turemuratova Aziza. "APPLYING METHODS THAT IMPROVE STUDENTS'COLLABORATIVE SKILLS BASED ON MULTI-VECTOR PEDAGOGICAL APPROACHES." European International Journal of Pedagogics 4.11 (2024): 178-182. 9. Begibaevna, Turemuratova Aziza, and Asamatdinova Bazargul Bakhadirovna. "PEDAGOGICAL FOUNDATIONS OF DEVELOPING STUDENTS'COLLABORATIVE SKILLS BASED ON A MULTI-VECTOR APPROACH." European International Journal of Pedagogics 4.11 (2024): 183-187. 10. Begibaevna, Turemuratova Aziza. "THE ROLE OF PEDAGOGICAL METHODS BASED ON MULTI-VECTOR APPROACHES IN MODERN EDUCATION IN IMPROVING STUDENTS'COLLABORATIVE SKILLS." CURRENT RESEARCH JOURNAL OF PEDAGOGICS 5.11 (2024): 98-102. 11. Begibaevna, Turemuratova Aziza. "EFFECTIVE EDUCATIONAL INDICATORS OF MULTI-VECTOR APPROACHES IN FORMING COLLABORATIVE SKILLS OF STUDENTS BASED ON PEDAGOGICAL METHODS OF INNOVATIVE EDUCATION." International Journal of Pedagogics 4.11 (2024): 153-157. 12. Begibaevna, Turemuratova Aziza, and Ayimbaeva Aynura Rustamovna. "PEDAGOGICAL ANALYSIS AND ESSENCE OF MULTI-VECTOR APPROACHES IN IMPROVING STUDENTS'COLLABORATIVE SKILLS BASED ON THE EDUCATIONAL PROGRAM." CURRENT RESEARCH JOURNAL OF PEDAGOGICS 5.11 (2024): 88-92. 13. Turemuratova, Aziza. "TRADITIONS OF FORMING THE SPIRITUAL AND MORAL WORLDVIEW OF YOUNG PEOPLE IN PEDAGOGY." Евразийский журнал академических исследований 3.7 (2023): 225-229. 14. Begibaevna, Turemuratova Aziza, Kushbaeva Indira Tursinbaevna, and Dawletmuratova Raxila Genjemuratovna. "THE MAIN ESSENCE OF DEVELOPING STUDENTS'COLLABORATIVE SKILLS BASED ON MULTI-VECTOR PEDAGOGICAL APPROACHES IN MODERN EDUCATION." CURRENT RESEARCH JOURNAL OF PEDAGOGICS 5.09 (2024): 43-46. 15. Turemuratova, Aziza, and Marhabo Kenjayeva. "KO’P VEKTORLI YONDASHUVLAR ASOSIDA TALABALARNING KOLLOBORATIV KO’NIKMALARINI RIVOJLANTIRISHNING PSIXOLOGIK TRENING USLUBI." Modern Science and Research 4.4 (2025): 252-261.