Role of Oryctes elegans (Coleoptera: Scarabaeidae) as a vector of Fusarium proliferatum, the pathogen of Fusarium leaf wilt disease of date palm in Khuzestan province

:تفايرد05/05/8931 :شريذپ ،42/84/8931 :یصصخت ریبدیوزغ نارهم هرشح نمجنا همانناريا يسانش 64-47 ,(1)40 ,1399 Journal of Entomological Society of Iran 2020, 40 (1), 4764 Doi: 10.22117/jesi.2020.127231.1323 خاش کسوس شقنامرخ راد(Coleoptera: Scarabaeidae) Oryctes elegans رد چراق لاقتناFusarium proliferatum گرب يمويرازوف يگدیکشخ یرامیب لماع ناتسزوخ ناتسا رد امرخ یروحیدئاق داز 8 ناحرف ،یلیچک و*8 ، نایفیطل دوعسم 4 یخرف اضر وداژن 8 8هورگ هایگ،یکشزپ هدکشناد ،یزرواشک هاگشناد دیهش نارمچ ،زاوها ،زاوها ناريا 4جيورت و شزومآ ،تاقیقحت نامزاس .ناريا ،جرک ،ینابغاب مولع تاقیقحت هسسوم ،یزرواشک :یکینورتکلا تسپ ،تابتاکم لوئسم*[email protected] هدیکچ خاش کسوس،امرخ راد Oryctes elegans Perll یم امرخ لخن مهم تافآ زا یکيیسررب هب رضاح هعلاطم .دشاب شقن لاقتنا رد تفآ نيا یلامتحا ناتسزوخ ناتسا رد امرخ لخن گرب یمويرازوف یگدیکشخ یرامیبیم یگدیکشخ .دزادرپ گرب یمويرازوف ب زا لخنیرامییم لخن مهم یاهد هک دشاب رلاسناتسلخن زا یعیسو قطانم رد ریخا یاه ناتسزوخ یاه هنومن .تسا هتفاي شرتسگ زا یرادرب42 ناتسرهش رد ناتسلخنوط هب هک ناگداش و رهشمرخ ،نادابآ یاه هب یگدولآ نامزمه ر خاش کسوسراد یرامیب و یم ناشن ار گرب یگدیکشخ ،دندادهنومن .تفرگ تروص کسوس غلاب و یورلا لحارم لماش اه خاش ،گرب ،امرخ رادهشوخ مد و گربمدگرب یگدیکشخ هضراع مئلاع یاراد یاه .دندوب چراقFusarium proliferatum Matsush هنومن زا.دش یياسانش و یزاسادج توافتم یناوارف اب هدش داي یاه یارب ،غلاب تارشح لاقتنا یياناوت یسررب بلاق رد تاشيامزآ.دش ماجنا ليروتکاف تروص هب و یفداصت ًلاماک حرط لماش مکارت راهچ9 ،5 ،7 و3 و کسوس ددع2 لماش چراق نویسناپسوس زا تظلغ 9 80×5 ، 2 80×5 ، 5 80×5 و 6 80×5 یلیم رد روپسا .دش هدافتسا رتیلچراق یناوارف یاه هدش یزاسادج هدش داي چراق لاقتنا ،هدش یسررب یهایگ داوم و غلاب تارشح زاخاش کسوس هلیسو هب ار امرخ راديأتی د یمینعم و تبثم یگتسبمه هدمآ تسد هب جياتن .دنککسوس و گرب یمويرازوف یگدیکشخ یرامیب هب هدولآ ناتخرد نیب راد یاه خاش.داد ناشن ار امرخ راد یرامیب نومزآ جياتنشن یياز ره رد تارشح هک داد نا2 ره و مکارت2 چراق لاقتنا هب رداق تظلغ مکارت رد و دنتسه یرامیب زورب و 7 تظلغ اب ،کسوس ددع 6 80×5 مکارت رد و3 تظلغ اب کسوس ددع یاه 5 80×5 و 6 80×5 یلیم رد روپساشوجاپ یگدیکشخ ببس رتیل.دندش اه هژاو:یدیلک یاه خاش کسوس ،لقان ،امرخ رادلخن گرب یمويرازوف یگدیکشخ یرامیب Role of Oryctes elegans (Coleoptera: Scarabaeidae) as a vector of Fusarium proliferatum, the pathogen of Fusarium leaf wilt disease of date palm in Khuzestan province Hoorizad Ghaedi1, Farhan Kocheili1&*, Masoud Latifian2 & Reza Farrokhi Nejad1 1. Department of Plant Protection, Faculty of Agriculture, Shahid Chamran University, Ahvaz, Iran & 2. Education and Extension organization, Horticulture science research institute. Karaj, Iran. [email protected]: -*Corresponding author, E Abstract 21 یدئاق :ناراکمه وخاش کسوس شقنچراق لاقتنا رد امرخ راد Fusarium proliferatum Oryctes elegans Perll is one of the most important pests of date palm trees. The present study was done to determine the probable role of this pest as a vector of Fusarium wilt disease in date orchards of Khuzestan province. Leaf wilt disease is one of the important diseases observed in date orchards of Khuzestan. Sampling was carried out from 24 date orchards in Abadan, Khorramshahr and Shadegan, which showed simultaneous infestation by O. elegans and fungal leaf wilt diseases. The collected samples included larvae and beetles of the date palm borer, leaves, petioles and fruit bunches of the tress. Fusarium proliferatum Matsush was isolated from collected samples with different percentages. To determine the disease transferring ability of the beetles, the experiments were carried out based on randomized complete design experiment with factorial test. Four densities; 3, 5, 7 and 9 of the beetles and four concentrations of the fungal suspensions 5×103, 5×104, 5×105 and 5×106 spores per ml were used. The frequency of isolated fungi from the insect specimens and plant materials confirmed transmission of fungus by the date palm borer. The results showed a positive and significant correlation between infested trees with Fusarium wilt disease and date palm borer. The pathogenicity test showed that insects in all four densities and all four concentrations were able to transfer the fungus and disease and in the densities of 7 beetles with 5×106 spores per ml and 9 beetles with 5×105 and 5×106 spores per ml caused drying of offshoots. Key words: Oryctes elegans, vector, Fusarium leaf wilt disease Received: 27 July 2019, Accepted: 14 March 2020. همدقم کسوس نایم رد سنج ،یندگرک یاهOryctes یميدق زاسنج نيرتیم نآ یاه دودح لماش هک دشاب20 نوگـــیم هشابـ( دRochat et al., 2004سوس .)ـــش کـــخاراد خـــامر ،Oryctes elegans Perll (Coleoptera: Scarabaeidae) ( تسا هدش شرازگ امرخ ناتخرد مهم تفآ ناونع هبKhudhair et al., 2014; Al Aydeh & Al Dhafer., 2015 لماک تارشح .)O. elegans نلاادهقاس اي ناتخرد هنت رد یياههویم یاه داجيا هدنهد هدرک زا و تفابیم هيذغت هدنز یاه دننک(Al Aydeh & Al Dhafer., 2015)، خاروس ،هلمح تدش اب بسانتم اهورلا اي اه هنت رد یتارفح تخرد یم داجيایم تياهن رد و دننکسکش ثعاب دنناوت( دنوش لخن هنت نتKhalaf, 2016 ناتخرد .) هنک و تارشح یدج تراسخ رب هولاع امرخهایگ یاهیم هدولآ زین رگرامیب نيدنچ طسوت راوخ( دنوشGurr et al., 2009هيذغت راتفر هب یگتسب لخن یاهرگرامیب رتشیب لاقتنا .)( دراد تارشح یاMitchel, 2004; Kaloshian & Walling, 2005 رد یهایگ یاهرگرامیب لقان تارشح .)هناماس موب و دنتسه ناوارف یعیبط و یعونصم یاه یرامیب داجيا ثعاب اهنآ زا یرایسبلگنج و یزرواشک رد برخم یاهیم یراد( دنوشEigenbrode et al., 2017 .) لخن هک یمیلقا و یطیحم تسيز طيارش دنراد رارق نآ رد لقان تارشح و اهرگرامیب ،اه یگنوگچ یور رب زین یم ریثأت یرامیب( دنراذگAbdullah et al., 2010گرب .) اب اما ،دنتسین مهم اهرگرامیب لاقتنا رظن زا لخن یاهراوخ یم هایگ تردق شهاک و هویم دیلوت شهاک هب رجنم زتنسوتف شهاک و یهایگ هریش هدنکم تارشح .دنوش کسوسبوچ یاهلاابروج هتسار زا یتارشح و راوخ لخن ناتخرد رد ار اهرگرامیب هک دنتسه یفلتخم عاونا زا ن یم لقتنم( دننکHoward, 2001; Kaloshian & Walling, 2005یم تارشح نيا .) لحم رد مخز داجيا اب دنناوت ( دنهد لاقتنا ملاس ناهایگ هب ار اهرگرامیب ،هيذغتPurcell & Almeida, 2005چراق .) Fusarium proliferatum Matsush یرامیب ثعاب و تسا ناهج رسارس رد یمهم رگرامیب ،امرخ دننام ناهایگ زا یرایسب رد برخم یاه یم ریس و زایپ ،هبوچرام ،جنرب ،ترذ ،هبنا ،زوم( دوشKhudhair et al., 2014کسوس .) sp. Euwallacea هداوناخ زا Curculionidae هداوناخريز وScolytinaeهنوگ اینرفیلاک رد ، یاهنوگ دنچ و وداکووآ هب ار مويرازوف چراق زا ی نآ یور یمويرازوف یگدیکشخ مئلاع زورب ثعاب و هدرک لقتنم رگيد یهایگ( دوب هدش اهEskalen et al., 2013) . لاقتناFusarium circinatum Nirenberg & O’Donnell کسوس طسوت یاهScolytidae یرتنوم جاک ناتخرد هب سنج ناهایگ رگيد وPinus یداصتقا تراسخ و تسا هدش شرازگ یگزات هب ایلاتيا و هسنارف ،ایناپسا لامش رد لگنج هب یدايزناتسلاهن زین و اهتسا هدرک دراو اه (Bezos et al., 2015; Blank et al., 2019;.) غلاب کسوس هرشح نمجنا همان( ،ناريا یسانش8 )20 ,8933 23 (Coleoptera: Scolytidae) Tomicus piniperda L. چراق یاهروپساF. circinatum یرــلاگ داجيا یط ار یاه یروآداز هيذـــغت ايیا یم لقتنم جاـک ملاــس ناــتخرد هب دوخ( کـــــسوس .دنـــکColeoptera: Scolytidae)Pityophthorus carmeli Swaine هدش شرازگ اینرفیلاک رد یرامیب نيا لقان ناونع هب زین تسا (Bezos et al., 2015سگم .) هداوناخ غلاب یاهEphydridae وSciaridaeیم ،دنناوت چراق F. oxysporum f.sp. radicis-lycopersici هناخلگ رد ارهناخلگ ناهایگ هب اه( دنهد لاقتنا یاScarlett et al., 2013 اهرگرامیب مهم لقان ناونع هب تارشح شقن و ناهایگ هب یچراق لماوع راشتنا نیب .) یطابترادراد دوجو (Feldman et al., 2008خاش کسوس غلاب هرشح .) لقان ناونع هب امرخ رادF. proliferatum رکذ لخن ناتخرد هب .تسا هدش رگرامیب نيایم دیلوت امرخ لخن رد یفلتخم مومس دناوت( دنکKhudhair et al., 2014.) هنوگ یاه فلتخمFusarium ( ترذ ،جنرب ،مدنگ دننام روشک یدربهار و یداصتقا تلاوصحم ردSaremi, 2005 امرخ و ) (Saremi et al., 2007یم داجيا ار یدايز تراسخ و یگدولآ ) ،یگديرپ گنر لماش هدش داجيا مئلاع .دننک یگدرمژپ و یگدیکشخیم( دشابSaleh et al., 2016). یگدیکشخ گرب لاس زا لخن8934 ناتسزوخ ناتسا رد تشهبيدرا ات و دش هدهاشم8939 ناتسلخن زا یعیسو قطانم رد یعیبط تلاح رد .تفاي شرتسگ ناتسزوخ یاه گرب زاهب لخن ینیياپ یاهیم کشخ فيدر ود اي کي لومعم روطدنوش، کشخ تروص هب یرامیب نيا مئلاع اما شگرب فيدر راهچ ات هس عيرس ندیم ینیياپ یاهگرب هتفه هس نامز تدم رد ديدش تلااح رد هک دشابخ اه کش یمیم ناشن یرامیب نيا دروم رد یملع عبانم یسررب .دنوششرازگ رتشیب هک دهد یچراق هدنز لماوع هب طوبرم اه ( تسا یيامسلاپوتیف وShetab boushehri, 2017سوس نامزمه روضح .)خاش ک ناتسا فلتخم قطانم رد امرخ راد لامتحا امرخ لخن گرب یگدیکشخ مئلاع نتفاي شيازفا اب هارمه ناتسزوخ یافيا ناونع هب ار هرشح نيا شقن .درک حرطم یرامیب نيا لماع لقانF. proliferatum کسوس غلاب تارشح زا قارع روشک بونج رد هقطنم جنپ زا خاش( تسا هدش یياسانش و یزاسادج امرخ رادKhudhair et al., 2014 لماوع نیلقان یياسانش یداصتقا رظن زا .) یرامیبن رد ازناتسلختسا ناوارف تیمها زئاح اههعلاطم نونکات ناريا رد .خاش کسوس ندوب لقان دروم رد یا راد خ کسوس یلامتحا شقن و نآ شرتسگ ،یرامیب نيا دروم رد رتشیب هعلاطم ساسا نيا رب .تسا هتفرگن تروص امر خاشیم رظن هب یرورض نآ رگرامیب لماوع لاقتنا رد راد.دیسر شور و داوماه عمجهنومن یروآاه عمجهنومن یروآرماوث یاهاتسور زا اه (N " 76/48' 86 ° 90،E " 41/84' 45 ° 21،) نسح ماما (N " 46' 82 ° 90 ، E " 93' 42 ° 21)(یحوینم ،N " 47/28' 9 ° 90،" E 21' 42 ° 21،) ( ریح هشقنN " 5/4' 89 ° 90،" E 8/36' 44 ° 21،) ( ریشنمهبN " 84/88' 86 ° 90،" E 76/56' 45 ° 21)، یاردیگ یاهاتسور ،نادابآ ناتسرهش رد عقاو(N " 7' 93 ° 90،" E 8' 96 ° 21) هرفانخ و(N " 25' 91 ° 90،" E 47 96 ° 21) رافح یاتسور و ناگداش ناتسرهش رد عقاو(N " 07/28' 4 ° 90،" E 51/86' 84 ° 21) رهشمرخ ناتسرهش زا زا اتسور ره رد .دش ماجنا9 زا عومجم رد و ناتسلخن42 خاش کسوس اب یگدولآ مئلاع هک ناتسلخن ره رد و ناتسلخنلخن گرب یگدیکشخ یرامیب و امرخ راد ار روط هب یم ناشن نامزمههنومن ،دنداد.دش ماجنا یرادرب هنومنهشوخ مد زین و گربمد ،گرب لماش یهایگ یاه یاراد یاه .دوب گرب یگدیکشخ یرامیب مئلاع هلت زا هدافتسا اب غلاب تارشحهمین زا میقتسم شور و یرون یاهی هام دنفسا 8936 هام رويرهش ناياپ ات8937 عمج یروآشوجاپ رانک زا اهورلا .دندشعمج لخن ناتخرد جات زین و اه یروآ دندش، هنومنتکاپ نورد یهایگ یاه ماجنا نامز ات و لقتنم هاگشيامزآ هب سپس و دندش هداد رارق یذغاک یاه 50 یدئاق :ناراکمه وخاش کسوس شقنچراق لاقتنا رد امرخ راد Fusarium proliferatum شيامزآهشیش اي یکیتسلاپ فورظ نورد تارشح .دندش یرادهگن لاچخي نورد اه لقتنم هاگشيامزآ هب یاو رد امد ی47-45 یبسن تبوطر و سویسلس هجرد5± 60 فرظ نورد دصردریغ هرا کاخ یوتحم یاه و یتعنص هکتیتخرد بیس یاه شيامزآ ماجنا یارب و دندش یرادهگن.دنتفرگ رارق هدافتسا دروم اه هایگ زا یرامیب لماع چراق یزاسادج روظنم هب یزاسادج لماوع یرامیبتفاب زا از،یهایگ یاه تفاب ولآهد تدم هب 40 ات 90 هقیقد رد ريز نايرج ميلام سپس و هتسش بآ تاعطق زا یکچوک دح لصاف تفاب هدولآ و لپلاکسا کمک هب ملاس هديرب سپ .دش زا ینوفعدض هنومن یحطستدم هب اه 94 هقیقد اب تيرلکوپیه ميدس5/0 دصرد و وشتسش اب بآ رطقم نورتس و کشخ ندرک رب یور ذغاک یفاص ،نورتس یور طیحم تشک بیس ینیمز زورتسکد راگآ (PDA) رديانسا و شن و (NS( دنتفرگ رارق )Azimi et al., 2005کتشت .)ا رد اه رد دشر کقات یامد4 ± 45 یرادهگن سویسلس هجرد ( راگآ بآ تشک طیحم یور ندرک روپسا کت شور هب یزاس صلاخ .دندشWA تشک طیحم هب لاقتنا سپس و ) PDA .دش ماجنا چراق یزاسادجF. proliferatum هرشح زا ب ندرک صخشم روظنم هچراق لماح غلاب تارشح هکنيا F. proliferatum شوپلاب ،یناهد تاعطق ؛دنتسه اه ( ميدس تيرلکوپیه لولحم اب تاعطق .دنتفرگ رارق هدافتسا دروم اهاپ و8 دصرد تدم هب )9 ینوفعدض هقیقد تدم هب نورتس رطقم بآ رد سپس و ،یحطس9 نورتس یذغاک هلوح رد نتفرگ رارق اب ،سپس .دندش هتسش هقیقد تشک طیحم یور تاعطق ،نآ زا سپ .دندش کشخPDA ( نیسياموتپرتسا تافلوس یواحµg/ml800 و ) ( ديارلکوردیه نیلکیسارتتµg/ml80 لکش( دندش لقتنم )8 .) لکش1خاش کسوس ندب تاعطق نداد رارقامرخ رادOryctes elegans تشک طیحم یور Fig 1. Insertion body parts of Oryctes elegans on the medium کتشتچراق یواح یاها نورد اه ،دشر کقات یامد رد47-45 تدم هب سویسلس هجرد7 -5 .دنتفرگ رارق زور یارب ،ندرک روپسا کت زا دعبحیقلت هدام هیهت، تشک طیحم زاNS نا رد تشک فورظ ،نآ زا سپ .دش هدافتسا کقات رد دشر یامد45 تدم هب سویسلس هجرد84 چراق یزاسادج یارب .دندش یرادهگن زور شور زا اهورلا زا اه تقر هدافتسا هنگرپ شرامش و یلاوتم یاهش راکنيا یارب .د80 هب هنومن زا مرگ30 یلیمقم بآ رتیل رد نورتس رط مجح هب لکش یطورخم فرظ کي850 یلیمیلیم کي سپس دش طولخم هدنهد ناکت هلیسو هب و لقتنم رتیل رتیل هب هدش قیقر لولحم نيا زا3 یلیمیلیم کي ،تياهن رد .دش هدوزفا رطقم بآ رتیل طیحم هب لولحم نيا زا رتیل تشکPDA و شخپ یواسم روط هب نورتس هشیش اب و دش هفاضا یامد رد90 س هجرد سویسل تدم هب42 هنگرپ دادعت شرامش یارب ناياپ رد .دش یرادهگن تعاس( دش یسررب اهOgbalu & Williams, 2015 .) هرشح نمجنا همان( ،ناريا یسانش8 )20 ,8933 58 صلاخ ندرک روپسا کت شور اب یزاس یلیم هن ،یتراک کم هشیش ره هب لولحم رتیل8/0 نیيوت دصرد10 (Tween 80 یامد رد و هفاضا )848 هجرد تدم هب سویسلس40 نورتس هقیقدش حطس رد روپسا یواح چراق تفاب زا یفاک رادقم ،نورتس پول هلیسو هب .د هلول هب تشک طیحمناکت هلیسو هب و هفاضا یتراک کم یاه طولخم هدنهدش هت سپس .دهلول یاه5/8 یلیم یرتیل یرادقم و هدرک خاروس نزوس اب ار رق نآ رد یفاص ناونع هب هشیش مشپب نویسناپسوس .دش نورتس و هداد راه هیهت روپسا هياپ نویسناپسوس بیترت نيا هب .دوش هسير تاعطق زا یراع ات دش هداد روبع یفاص نيا زا هدمآ تسد تظلغ هیهت یارب .دش8/0 یلیم کي ،نورتس رلپمس رس زا هدافتسا اب ،روپسا نویسناپسوسپسوس زا رتیل هياپ نویسنا امزآ هلول هب روپسایلیم هن یواح شي نیيوت بآ رتیل8/0 طولخم هدنهد ناکت هلیسو هب سپس و لقتنم نورتس دصرد تظلغ هیهت یارب .دش08/0 تظلغ زا شور نیمه هب ،روپسا نویسناپسوس8/0 تقر زا .دش هیهت دصرد یاه ،روپسا نویسناپسوس فلتخم8000 تشک طیحم یواح کتشت هب رتیلورکیمPDA هيامتسا اب و ینز شخپ زا هداف هدننکL کتشت .دش شخپ طیحم حطس رد یبوخ هب لکش یامد رد اه41 هب قلطم یکيرات و سویسلس هجرد تدم21-42 هدهاشم اب .دندش یرادهگن تعاسهنگرپ یکتشت رد چراق لقتسم یاه ،هنگرپ دودحم دادعت اب اه هيام هب تبسننآ ینز تشک طیحم هب اهPDA هنگرپ ناونع هب ديدجاه.دش مادقا هدش روپسا کت ی يچراق هيادج يياسانش هب روظنم یياسانش سنج چراق زا یاهدیلک نوسلن (Nelson) و ناراکمه هدافتسا دش(1983 et al.,Nelson .) هيادج ادتباتشک طیحم یور روپسا کت یاه یاهPDA ( راگآ کخیم گرب وCLAتشک .دندش هداد تشک ) اه تشک کقاتا ردرد ( درادناتسا طيارش84 ،یيانشور تعاس84 ،یکيرات تعاس45 رد سویسلس هجرد و زور40 هگن )بش رد سویسلس هجرد تشک طیحم زا هنگرپ دشر خرن و گنر نییعت یارب .دندش یرادPDA نییعت یارب و یگژيو تشک طیحم زا یپوکسورکیم یاهCLA .دش هدافتساروظنم هب هنوگ یياسانش یFusarium ژيویگ یاه تخير مهميدینکورکیم دوجو مدع اي دوجو ،مويدینکورکام لکش لماش یسانشمويدینک هزادنا ،نآ لکش و مو،اه دشر خرن ،روپسودیملاک دوجو مدع اي دوجو ،نیغورد یاهرس و مويدینکورکیم هریجنز نادقف اي دوجو ،دیلایف عون تشک طیحم نيريز حطس زا صوصخ هب نآ گنر و هنگرپPDA روم لکش( تفرگ رارق یبايزرا د4 ،a وb لکش ، 6 a ،b وc جارختسا شور زا ،چراق هنوگ یلوکلوم یياسانش روظنم هب .)DNA یکدنا اب ادورب و ردير شور هب ( دش هدافتسا رییغتRaeder & Broda, 1985.) لکش2- .a تشک طیحمPDA هنگرپ گنر و ،یناقوف حطس زا چراق ی.b تشک طیحمPDA هنگرپ گنر و ی ،یرتپ نيريز حطس زا چراق.c تشک طیحمCLA ،.d مویخودوروپسااه Fig 2. a. PDA media and colony color from upside, b. PDA media and colony color from under side, c. CLA culture media, d. sporodochium فلاجارختساDNA ریثکت و هیحان زا يتمسقtef1 ( ثورب زورتسکد ینیمز بیس عيام طیحم رد هيادج یمویلیسیم هدوت تسيزPDBزيرف هاگتسد رد و هیهت ) جارختسا .دش یدامجنا کشخ رياردDNA ( مرفورلک و لنف رب ینتبم یشور ابAhmadpour et al., 2017.) یارب 54 یدئاق :ناراکمه وخاش کسوس شقنچراق لاقتنا رد امرخ راد Fusarium proliferatum ریثکت8000 موادت لماع نژ زا یشخب زا زاب تفج( همجرتtef1 ) تفج زایاهرگزاغآ یصاصتخاTEF171F (CAAAATGGGTAAGGAGGASAAGAC) وTEF1997R (CAGTACCGGCRGCRATRATSAG ) هدافتسا ( دشOzkale & Demirel, 2017.) هریجنز شنکاو طولخم زارمیلپ یاPCR مجح رد 50 جنپ زا هدافتسا اب رتیلورکیم رتیلورکیم10 x PCR bufferیلیم هس تظلغ ، زا لوم 2 MgCl رگزاغآ رتیلورکیم ود ،میقتسم رگزاغآ رتیلورکیم ود ، رتیلورکیم کي ،سوکعمdNTP ميزنآ رتیلورکیم مین ،Taq DNA polymarase رتیلورکیم ود ،DNA بآ و وگلا یلیم هدش ریطقت راب ود رطقم ویکQ) -(Mili رلکياسومرت هاگتسد رد ریثکت و هیهتGradient Thermal TM MJ Mini Cycler تشرساو هلحرم رد .دش ماجنالوکلوم ،هیلوا یزاسهتشر ود یاه یاDNA یامد رد32 سویسلس هجرد نامز تدم رد5-9 تشرساو ،مود هلحرم رد .دندش ادج مه زا هخرچ کي و هقیقد ( یزاسیامد رد 32 هجرد نامز تدم رد سویسلس90 ترارح اب( لاصتا ،)هیناث64 هجرد نامز تدم رد سویسلس90 شرتسگ و )هیناث ترارح اب( اهرگزاغآ74 نامز تدم رد سویسلس هجرد60) یط هیناث95 یياهن شرتسگ موس هلحرم رد و هخرچ ترارح اب74 نامز تدم رد سویسلس هجرد900 .دش ماجنا هخرچ کي و هیناث بيلاوتيلاوت لیلحت و هيزجت و يبايتسج تایلمع ماجنا اب اه یوجBLASTn يلوکلوم ينژولیف و جارختسا تیک زا هدافتسا اب سپس و دش یزاسادج فده یاهدناب و یزاسادج زراگآ لژ یور یریثکت تاعطق لژ زا GF-1 AmbiClean Kitصلاخدش یزاسیلاوت . زاوها رهش رد عقاو سگرن کیتنژ هاگشيامزآ طسوت یباي یلاوت .دش ماجنامرن زا هدافتسا اب هدمآ تسد هب یاه رازفاBioEdit ver. 4.0.6.2 (Hall, 1999 .دندش یراتساريو ) شناوخمرن زا هدافتسا اب سوکعم و میقتسم یاه رازفاDNABaser ver. 3. 5. 0 یخذ نژ کناب رد و ماجنا .دش هر یلاوت ریثکت زا هدمآ تسد هب هیحان زا یتمسق tef1یلاوت ابهيوس هب طوبرم یاه زا هدافتسا اب ربتعم اي پیت یاه یوجتسج متيروگلاBLASTn لیلحت و هيزجت .دنتفرگ رارق یبايزرا دروم و هسياقم یسانشرابت لیلحت و هيزجت و هیحان رب ینتبم یسانشرابتtef1 ا زا هدافتسا ابتسرد متيروگل( هنیشیب یيامنMaximum likelihood کمک اب و ) مرن رازفاver. 6.0 MEGA (Tamura et al., 2013ماجنا ) .دش یرامیب نومزآ يياز یرامیب یسررب روظنم هبهيادج یياز هدافتسا روپسا نویسناپسوس قيرزت و ندرک یرپسا شور زا یباختنا ی هيادج ادتبا .دش تشک طیحم یور چراق یاهCLA تشذگ زا سپ .دندش تشک5 هيادج زا مادک ره زور هک اه تشک طیحم یور،هدش داي درک دشردوب هدن؛ ،رمخم هراصع یواح هک یتشک طیحم هب آوکفيد ،زکولگ ،نوتپپ راگ تدم هب تشک فورظ .دندش لقتنم دوب رطقم بآ و5 یامد رد زور49-44 سویسلس هجردرد موادم رون طيارش یرتپ حطس سپس ،دندش یرادهگن اب اه80 یلیملوبلگ ملا کمک اب و دش هتسش نورتس رطقم بآ رتیل رامش (Haemocytometer تظلغ اب روپسا نویسناپسوس ،) 6 80×8 ( دش هیهت2005 et al.,Azimi یرامیب نییعت .) یياز هيادج ًلاماک حرط کي بلاق رد اب یفداصت2 و رارکت884 شوجاپ .دش ماجنا رامیت و یدشر طيارش اب ملاس یاه گرب .دندش باختنا نارمعتسا مقر زا ناسکي ینسشوجاپ یاه نویسناپسوس طسوت رامیت دروم یاه 6 80 اب روپسا رک یرپسا لکش( دش هتشغآ اي حیقلت ،ندرک قيرزت زین و ند9 ،a وb قيرزت زین و ندرک یرپسا هلیسو هب دهاش .) لکش( دش هدامآ نورتس رطقم بآ ندرک9 ،c وdشوجاپ .)نآ نادلگ و اه رد و هدیناشوپ بسانم ششوپ اب اه یامد اب هناخلگ 9 ±42 ندش ینیبزاب هتفه شش تدم هب و یرادهگن سویسلس هجردیگتفه تروص هب تادهاشم .د شوجاپ زا رگرامیب لماع ددجم یزاسادج ،خک لوصا قبط نینچمه .دش هسياقم دهاش رامیت اب و تبثدولآ یاه ه ( تفرگ رارق یسررب درومKhudhair et al., 2014.) هرشح نمجنا همان( ،ناريا یسانش8 )20 ,8933 59 لکش3- .a چراق نویسناپسوس اب هدش حیقلت رامیتFusarium proliferatum هتفه رد یلوا، .b هدش حیقلت رامیت چراق نویسناپسوس ابF. proliferatum هتفه رد،مشش ی.c دهاش رامیتهتفه ردلوا ی، .d دهاش رامیت زا سپ هتفه شش و .e چراق نویسناپسوس اب هدش حیقلت رامیتF. proliferatum هتفه شش زا سپ Fig 3. a. Inoculated treatment with Fusarium proliferatum suspension in the first week, b. Inoculated treatment with F. proliferatum suspension in sixth week, c. Control in the first week, d. Control after six weeks and e. Inoculated treatment with F. proliferatum suspension after six weeks نومزآکسوس ندوب لقان تابثا خاش امرخ رادO. elegans روظنم نيا یارب5 کسوس زا ددعچراق هدش هدامآ نویسناپسوس اب اه تظلغ اب 6 80×8 یلیم رد روپسارتیل هب ، هطوغ شوردش حیقلت یرو. سکسوشوجاپ یور هدش حیقلت یاه شوجاپ .دندش یزاس اهر رارکت راهچ رد ملاس هدناشوپ یزلف یروت اب نادلگ وش لکش( د2کسوس دهاش رامیت رد .) شوجاپ یور یگدولآ زا یراع یاه لکش( دندش یزاساهر7 ،aتشادداي ميلاع و یسررب هتفه شش تدم هب اهرامیت .) ش .د لکش4کسوس ندرک حیقلتاهخاش یامرخ راد Oryctes elegans چراق نویسناپسوس اب Fusarium proliferatum شوجاپ یور اهنآ یزاس اهر و Fig 4. Inoculation of Oryctes elegans by Fusarium proliferatum suspension and releasing them on offshoot کسوس ندوب لقان يياناوت نومزآ خاش امرخ رادO. elegans ًلاماک حرط بلاق رد شيامزآ نيا اب ليروتکاف تروص هب و یفداصت9 تظلغ لماش روتکاف فلتخم یاه مکارت ،نویسناپسوسخاش کسوس یاههتفه و امرخ راد رد و شيامزآ ماجنا یاه2 لماش رارکت ره .دش ماجنا رارکت یبيرقت نزو هب شوجاپ کي7-5 هک دوب مرگولیک نادلگ کي لخاد رد40 طيارش رد درادناتسا طيارش قباطم یرتیل 52 یدئاق :ناراکمه وخاش کسوس شقنچراق لاقتنا رد امرخ راد Fusarium proliferatum هناخلگشوجاپ لماک رارقتسا زا سپ .دش یرادهگن یا دودح هک نادلگ رد اه4 تملاس زا نانیمطا و دیشک لوط هام نآ لامعا اهرامیت ،اهش.دش ماجنا ريز لحارم اهرامیت لامعا یارب .د فلاشرورپکسوس خاش امرخ رادO. elegans خاش کسوس یدشر فلتخم لحارمناتسلخن زا امرخ رادعمج ناتسزوخ ناتسا هدولآ یاه هاگشيامزآ هب و یروآ هرشح یامد رد شرورپ .دش هداد لاقتنا یسانش5 ± 47 یبسن تبوطر و سویسلس هجرد5± 60 نورد دصرد داعبا هب یکیتسلاپ فورظ20×40×80 یتناس و هيذغت رتسب ناونع هب یتخرد بیس و هرا کاخ زا .دش ماجنا رتم .دش هدافتسا شرورپ بهيادج تشک يچراق یF. proliferatum هيادج ،ندش روپسا کت زا سپ تشک بسانم یياذغ طیحم رد رگرامیب یچراق یشماک یيازروپسا زا دعب .د ل تشک(82-84 هب تشک طیحم حطس )هزورس هلیسونلرا لخاد رد اهروپسا .دش هداد شارخ لاقتنا نزو یاه هناگادج یواح هک یا80 یلیم لولحم اب نورتس رطقم بآ رتیل05/0 نیئوت دصرد10 عمج ،دوب یروآش .د تدم هب نآ لخاد رد اهروپسا تخاونکي ندش هدنکارپ روظنم هب قوف نویسناپسوس5 مه هب یلودناپ روط هب هقیقد یعت یارب .دش هدزلوبلگ ملا زا چراق روپسا تظلغ نی .دش هدافتسا ،رامش جتظلغ هیهت چراق روپسا فلتخم یاهF. proliferatum شيامزآ ردتظلغ هیهت هب زاین هدش ماجنا یاه کي هب ندیسر یارب .دوب چراق نویسناپسوس زا یتوافتم یاه هدش هیهت هياپ نویسناپسوس تظلغ زا نآ رادقم هچنانچ صخشم تظلغدوب رتمک ،قیقر قيرط زاپ یزاس یپ رد ی صیخشت تردق اب جردم تپیپورکیم زا هدافتسا اب وکي دروم تظلغ ،نورتس رطقم بآ ندرک هفاضا و رتیلورکیم تردق اب ژویفيرتناس هاگتسد زا ،رتلااب تظلغ هب زاین تروص رد اما .دش نیمات رظن8000 تدم هب هقیقد رد رود5 .دش هدافتسا هقیقد دهدولآهطوغ قيرط زا یزاسیرو هيادج یاهروپسا ادتبا رطقم بآ لولحم نورد نتخير زا سپ و هدش هدیشارخ یرتپ حطس زا شيامزآ دروم ی نیئوت و نورتس10 .دش هداد روبع هشیش مشپ یفاص زا هلصاح نویسناپسوس سپس .دمآرد قلعم تلاح هب ،بروظنم ه تظلغ هیهت و اهروپسا شرامشا فلتخم یاهلوبلگ ملا زا مجح دحاو رد روپسهزادنا یارب .دش هدافتسا رامش یریگ هدنزروپسا ینام لولحم نورد ليرتسا تروص هب شيامزآ دروم یاهروپسا زا یکدنا رادقم شيامزآ زا لبق زور اه 05/0 نیئوت دصرد10 رد قیلعت تلاح هب تشک بسانم طیحم یور و هدمآشتشک زا طقف دعب زور .د یياه تسا هدافش زا شیب هک د15 روپسا دصرد لماش زود راهچ .دندوب هدز هناوج نآ یاه 9 80×5 ، 2 80×5 ، 5 80×5 و 6 80×5 یلیم رد روپساهدولآ و هیهت رتیل رد اهنآ اب یضرف لقان یزاس2 مکارت9 ،5 ،7 و3 خاش کسوس ددع راد تیفورپاس فذح و یحطس ینوفعدض روظنم هب ادتبا .دش ماجنا امرخاه نآ ،تارشح ندب حطس زا تدم هب ار اه 90 هطوغ دصرد کي ميدس تيرلکوپیه رد هیناث یارب زین و هدومن رو90 هداد وشتسش نورتس رطقم بآ رد هیناث دندش هداد رارق نمتاو یفاص ذغاک یور هقیقد کي تدم هب یفاضا بآ فذح تهج روکذم تارشح سپس .دندش (Meyling & Eilenbery, 2007 یارب .)نيا زا نانیمطا تفايرد ار تظلغ زا یناسکي تبسن تارشح زا کي ره هک هطوغ نویسناپسوس رد نامزمه روط هب مکارت کي تارشح همه ،دننک( دندش روButt & Goettel, 2000 سپس .) شوجاپ یور رب لقان تارشح زا کي ره بسانم یروت اب نآ یوتحم نادلگ و شوجاپ لک یور و هدش لقتنم اه اد ششوپ ینامز لصاوف اب سپس دش هد8 ،4 ،9 ،2 ،5 و6 یاهرامیت رد گرب یگدیکشخ یرامیب هعسوت دنور هتفه لکش( دش تبث فلتخم2.) هرشح نمجنا همان( ،ناريا یسانش8 )20 ,8933 55 یرامآ لیلحت و هيزجت تظلغ ریثات قیقحت نيا ردمکارت اب هارمه چراق فلتخم یاه هناخلگ طيارش رد ،غلاب تارشح صخشم یاه شوجاپ یورتفرگ رارق یسررب دروم اههدنز دننام یتافص زین و یرامیب زورب تدش نینچمه .شوجاپ ینام و اه نیگنایم هسياقم .دش هبساحم غلاب تارشح نومزآ قيرط زا اهLSD نویسرگر و نوسریپ عون زا یگتسبمه .دش ماجنا .دوب یمهس اي ود هجرد عون زا یيانحنا لیلحت هيزجت یرامآن یریگراکب ابرازفا مر یاهیرامآ SPSS ver. 22(SPSS, 1998 و )(SAS, 2005) SAS ver. 9.1 مرن طسوت اهرادومن مسر و رازفاExcel ماجنا دش. جياتن ثحب و هنومن و امرخ گرب يگدیکشخ مئلاعیرادرب چراقهنومن زا هدش یزاسادج یاهسنج لماش یهایگ یاه یاهAlternaria ، Helminthosporium ، Chaetomium ،Fusarium ،Curvularia ، Cylindrocarpon و Stemphylium چراق و زا هدش یزاسادج یاه غلاب تارشحelegans O. لماش Helminthosporium ،Chaetomium ،Fusarium ،Curvularia و Cylindrocarpon هيادج .دندوب و دمآ تسد هب یهایگ داوم و غلاب تارشح زا کرتشم تروص هب هک یچراق ی یم گرب یگدیکشخ ثعابچراق ،دوشproliferatum Fusariumدوب، چراق هیقب نياربانبیرامیب رظن زا اه دروم یياز شيامزآ رد و دنتفرگن رارق یسرربهناخلگ یاه.دندشن هدافتسا یا هضراع مئلاعکي و نراقتمان تروص هب گرب یگدیکشخ ،گرب یدرز لماش ناتسلخن ردهکل ،هفرطیاه گنر هوهق ،هديرپلکش( دندوب گرب روحم و گرب یور هایس اي یا5). لکش5یرامیب مئلاع امرخ گرب یگدیکشخ رد نناتسلخ Fig 5. Symptoms of leaf wilt disease in date orchards لماع چراق يياسانش یرامیب يياسانش تخيرهيادج يسانش تشک طیحم رد هنگرپ دشر نازیمPDA هب دوب عيرسیروط نامز تدم رد هک80 ربارب زور3 یتناس .دوب رتم مویلیسیمدوب گنر دیفس ادتبا یياوه یاه دنرییغت مرک گنر هب نامز تشذگ اب هک دنداد گنر لکش(4 ،a گنر .) لکش( دوب ریغتم شفنب ات مرک زا هنگرپ نيريز حطس4 ،bمويدینک .)یلپ و دیلایفونوم عون زا هنوگ نيا یيازیلایف د مويدینکورکیم .دوب داعبا هب ،یلولس کت ،یضرع هراويد نودب اه89/8 -7/8×72/8059/5 یضیب .دندوب رتمورکیم فنم تروص هب رتشیب و نیغورد یاهرس نورد ،لکش و در هب لکش( دندش دیلوت هاتوک یاهریجنز تروص هب تردن 6 ،a وb.) مويدینکورکام اه یدودح ات ًلاومعم ،یگدیمخ یکدنا اب تسار یاراد2-9 داعبا هب و یضرع هراويد 18/4×4/5685/24 مويدینکورکام یمکش و یتشپ حطس .دندوب رتمورکیمًابيرقت اه هب هياپ لولس و یزاوم لکش 64 یدئاق :ناراکمه وخاش کسوس شقنچراق لاقتنا رد امرخ راد Fusarium proliferatum Al Aydeh, H. Y. & Al Dhafer, H. M. (2015) Does Oryctes elegans (Coleoptera: Scarabaeidae) abundance determine future abundance of Rhynchophorus ferrugineus (Coleoptera: Rhynchophoridae) in the date palms of Saudi Arabia? African Entomology 23(1), 43–47. Azimi, S., Farrokhi nejad, R. & Mousavi Jorof, S. A. (2005) Pathogenicity identification and investigation of Fusarium with the crown and root of Bean in Khuzestan province. Scientific Journal of Agriculture 28(1), 149–163. (In Persian with English summary). Bezos, D., Martínez Álvarez, P., Diez, J. J. & Fernández, M. M. (2015) The pine shoot beetle Tomicus piniperda as a plausible vector of Fusarium circinatum in northern Spain. Annals of Forest Science, Springer Verlag/EDP Sciences 72 (8), 1079–1088. Blank, L., Martín García, J. Bezos, D., Vettraino, A., Krasnov, H., Lomba, J., Fernández, M. & Diez, j. (2019) Factors affecting the distribution of pine pitch canker in Northern Spain. Forests 10, 305. Butt, T. M. & Goettel, M. S. (2000) Bioassays of entomogenous fungi. In: A. Navon and Ascher, K. R.S. (eds). Bioassays of entomopathogenic microbes and nematodes, pp: 141–145, CABI Publishing. Eigenbrode, S. D., Bosque-P´erez, N. A. & Davis, T. S. (2017) Insect borne plant pathogens and their vectors: ecology, evolution, and complex interactions. Annual Review of Entomology 63, 169–191. Eskalen, A., Stouthamer, R., Lynch, S. C., Rugman Jones, P.F., Twizeyimana, M., Gonzalez, A. & Thibault, T. (2013) Host range of Fusarium dieback and its ambrosia beetle (Coleoptera: Scolytinae) vector in southern California. Plant Disease 97, 938–951. Feldman, T., O’brien, H. & Arnold, A. E. (2008) Moths that vector a plant pathogen also transport endophytic fungi and mycoparasitic antagonists. Microbial Ecology 56, 742– 750. Gurr, G., Fletcher, M. J. & Mitchell, A. (2009) Insect pests and insect‐vectored diseases of palms. Australian Journal of Entomology 48(4), 328–342. Hall, T. A. (1999) BioEdit a user-friendly biological sequence aligment editor and analysis program for Windows 95/98/NT. Nucleic Acids Symposium Series 41, 95–98. Hameed, M. A. (2012) Inflorescence rot disease of date palm caused by Fusarium proliferatum in Southern Iraq. African Journal of Biotechnology 11(35), 8616-8621. Harrison, N. A., Helmick, E. E. & Elliott, M. L. (2008) Lethal yellowing-type diseases of palms associated with phytoplasmas newly identified in Florida, USA. Annals of Applied Biology 153, 85–94. Howard, F. W. (2001) Insect pests of palms and their control. Pesticide Outlook 12, 240– 243. Kaloshian, I. & Walling, L. L. (2005) Hemipterans as plant pathogens. Annual Review of Phytopathology 43, 491–521. هرشح نمجنا همان( ،ناريا یسانش8 )20 ,8933 69 Khalaf, M. Z. & Alrubiae, H. F. (2016) Impact of date palm borer species in Iraqi agroecosystems. Emirates Journal of Food and Agriculture 28(1), 52–57. Khudhair, M. W., Aboud H. M., Khalaf, M. Z. & Shbar, A. K. (2014) Oryctes elegans, a vector of Fusarium proliferatum causing wilt disease symptoms of date palm. International Journal of Phytopathology 03(02), 67–72. Mansoori, B. & Kord, M. H. (2006) Yellow death: A disease of date palm in Iran caused by Fusarium solani. Journal of Phytopathology 154, 125–127. Meyling, N. V. & Eilenberg, J. (2007) Ecology of the entomopathogenic fungi Beauveria bassiana and Metarhizium anisopliae in temperate agroecosystems: potential for conservation biological control. Biological Control 43(2), 145–155. Mitchell, P. L. (2004) Heteroptera as vectors of plant pathogens. Neotropical Entomology 33, 519–545. Nelson, P. E., Toussoun, T. A. & Marasas, W. F. O. (1983) Fusarium Species: An Illustrated Manual for Identification. Pennsylvania State University Press. USA. 193 pp. Ogbalu, O. K. & Williams, J. O. (2015) The edibility, distribution and damage indices of Oryctes Monocerosoliv. (Coleoptera: Scarabaeidae) an edible larva of the oil palms (Elaise Guineensis) and associated microorganism. IOSR Journal of Pharmacy and Biological Sciences 10(6), 118–125. Ozkale, E. & Demirel, P. (2017) Molecular characterization of some soil originated Trichoderma Species. Hecettep Journal of Biology and Chemistry 45(4), 585–591. Purcell, A. H. & Almeida, R. P. P. (2005) Insects as vectors of disease agents. encylopedia of plant and crop science. Encyclopedia of Plant and Crop Science 10.1081/E-EPCS– 120010496. Raeder, U. & Broda, P. (1985) Rapid preparation of DNA from filamentous fungi. Letters in Applied Microbiology 1, 17–20. Rochat, D., Mahammad Poor, K., Malosse, C., Avand Faghih, A., Lettere, M., Beauhaire, J., Morin, J. P., Pezier, A., Renou, M. & Abdollahi, G. A. (2004) Male aggregation pheromone of date palm fruit stalk borer Oryctes elegans. Journal of Chemical Ecology 30, 387–407. Saleh, A. A., Sharafaddin, A. H., El Komy, M. H. & Ibrahim, Y. E. (2016) Fusarium species associated with date palm in Saudi Arabia. European Journal of Plant Pathology 148(2), 367-377. Saremi, H. (2005) Fusarium Biology, Ecology and Taxonomy. Mashhad University Press. First ed. 153 pp. (In Persian with English summary). Saremi, H., Okhovvat, S. M. & Ashrafi, S. J. (2007) Wilting of date palm branches by Fusarium oxysporum in south of Iran and its control managements with soil solarization method. Communications in Agricultural and Applied Biological Sciences 72(4), 831– 7. 62 یدئاق :ناراکمه وخاش کسوس شقنچراق لاقتنا رد امرخ راد Fusarium proliferatum SAS Institute. (2005) SAS/STAT user’s guide, version 9.1. SAS Institute, Cary, NC. Scarlett, K., Tesoriero, L., Daniel, R. & Guest, D. (2013) Sciarid and shore flies as aerial vectors of Fusarium oxysporum f. sp. cucumerinum in greenhouse cucumbers. Journal of Applied Entomolog 138(5), 315–391. Shetab boushehri, M. (2017) Date palm wilt disease. Agricultural Management Publishing 16. SPSS (1998) SPSS 8.0 for Windows. Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ, USA. Tamura, K., Stecher, G., Peterson, D., Filipski, A. & Kumar, S. (2013) MEGA6: molecular evolutionary genetics analysis version 6.0. Molecular Biology and Evolution 30(12), 2725–2729.