TOSHKENT MINTAQASIDA TURIZM TARMOG'INING MINTAQAVIY IQTISODIYOTDAGI O'RNI VA RIVOJLANISH OMILLARI

Vol.3 №10 (2025). October Journal of Effective innovativepublication.uz Learning and Sustainable Innovation 528 TOSHKENT MINTAQASIDA TURIZM TARMOG‘INING MINTAQAVIY IQTISODIYOTDAGI O‘RNI VA RIVOJLANISH OMILLARI Shodiyeva Nafosat Hamza qizi A.Avloniy nomidagi pedagogik mahorat milliy instituti, Aniq va tabiiy fanlar kafedrasi katta o‘qituvchisi, e-mail: nafosatkhon[email protected] telefon raqam: +998910096970 Ro’zmatov Boburjon Zafarjon o’g’li Zangiota tumani ixtisoslashtirilgan maktabi geografiya fani o’qituvchisi, e-mail: ruzma[email protected]om telefon raqam: +998903619812 Annotatsiya: Ushbu maqolada Toshkent mintaqasida turizm tarmog‘ining mintaqaviy iqtisodiyotdagi o‘rni, uning rivojlanish yo‘nalishlari va iqtisodiy ta’siri tahlil qilingan. Mintaqada turizm sohasining iqtisodiy salohiyati, investitsion imkoniyatlari hamda hududiy infratuzilmaning ta’sir darajasi o‘rganiladi. Mazkur mavzu bugungi kunda dolzarb bo‘lib, Toshkent mintaqasining iqtisodiy o‘sishini ta’minlashda turizm tarmog‘i strategik ahamiyat kasb etadi. Kalit so’zlar: turizm, mintaqaviy iqtisodiyot, investitsiya, infratuzilma, iqtisodiy rivojlanish. Kirish: So‘nggi yillarda O‘zbekiston iqtisodiyotida xizmatlar sektori, xususan turizm sohasi tez sur’atlarda rivojlanmoqda. Bu jarayonda Toshkent mintaqasi o‘zining tabiiygeografik sharoiti, transport-kommunikatsiya imkoniyatlari hamda madaniy meros obyektlari bilan ajralib turadi. Turizm mintaqaviy iqtisodiyotning tarkibiy qismi sifatida iqtisodiy faollikni oshiradi, yangi ish o‘rinlari yaratadi va mahalliy byudjetga tushumlarni ko‘paytiradi. Shu boisdan turizm tarmog‘ining Toshkent mintaqasi iqtisodiyotidagi o‘rnini o‘rganish va uning rivojlanish omillarini tahlil qilish ilmiy va amaliy ahamiyatga ega. Asosiy qism: Toshkent mintaqasi O‘zbekistonning iqtisodiy markazlaridan biri bo‘lib, unda turizm tarmog‘i xizmatlar sohasining muhim bo‘g‘ini hisoblanadi. Mintaqada so‘nggi yillarda dam olish maskanlari, mehmonxonalar, transport va aloqa tarmoqlari jadal rivojlanmoqda. Chorvoq, Amirsoy, Parkent, Qibray kabi hududlarda rekreatsion va ekologik turizm yo‘nalishlari kengayib bormoqda. Turizm mintaqada bandlikni oshiradi: statistik ma’lumotlarga ko‘ra, xizmat ko‘rsatish sohasida faoliyat yuritayotgan ishchi kuchining 10 foizdan ortig‘i turizm bilan bevosita bog‘liq. Vol.3 №10 (2025). October Journal of Effective innovativepublication.uz Learning and Sustainable Innovation 529 Shuningdek, xorijiy investitsiyalar oqimining muhim qismi turizm infratuzilmasini rivojlantirishga yo‘naltirilmoqda. Turizm mintaqaviy iqtisodiyotda ko‘p tarmoqli ta’sir kuchiga ega. U mahalliy ishlab chiqaruvchilar, transport, savdo, ovqatlanish tizimi, hunarmandchilik va axborot xizmatlari bilan uzviy bog‘langan. Natijada, turizm klasterlari shakllanib, iqtisodiy o‘sish va bandlikni ta’minlaydi. Toshkent mintaqasida davlat siyosati, xususiy sektor faoliyati va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish turizmning barqaror rivojlanish omillari sifatida e’tirof etiladi. Xulosa: Toshkent mintaqasida turizm tarmog‘i mintaqaviy iqtisodiyotning muhim tarkibiy qismi sifatida shakllanmoqda. Uning rivojlanishi iqtisodiy o‘sishni jadallashtirish, yangi ish o‘rinlarini yaratish va ijtimoiy barqarorlikni mustahkamlashda muhim rol o‘ynaydi. Kelgusida ekologik, madaniy va biznes-turizm yo‘nalishlarini kengaytirish, transport va xizmatlar infratuzilmasini modernizatsiya qilish orqali turizmning iqtisodiy samaradorligini oshirish maqsadga muvofiqdir. Foydalanilgan adabiyotlar: 1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Turizmni rivojlantirishni jadallashtirish to‘g‘risida”gi farmonlari va qarorlari. 2. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlari (2024–2025-yillar). 3. Raximov A., “Mintaqaviy iqtisodiyot asoslari”, Toshkent, 2022. 4. Saidov B., “Turizm iqtisodiyoti va menejmenti”, Toshkent, 2023.