TIJORAT BANKLARINING KREDIT OPERATSIYALARINI TASHKIL ETISH VA RASMIYLASHTIRISH TARTIBI

144 Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMTCS) ISSN: 2181-2861 TIJORAT BANKLARINING KREDIT OPERATSIYALARINI TASHKIL ETISH VA RASMIYLASHTIRISH TARTIBI Musulmon Abduhalimov 6BI-22 guruh talabasi https://doi.org/10.5281/zenodo.17511767 Annotatsiya: Ushbu tezisda tijorat banklarining kredit operatsiyalarini tashkil etish va ularni rasmiylashtirish tartibi yoritilgan. Mavzuda kredit operatsiyalarining iqtisodiy mohiyati, ularning bank tizimidagi o‘rni hamda iqtisodiyot rivojlanishiga ta’siri haqida so‘z yuritiladi. Kalit so‘zlar: Kredit, tijorat banki, kredit operatsiyasi, likvidlik, moliyaviy barqarorlik, qaytuvchanlik, to‘lovlilik. Kirish Tijorat banklari faoliyatida kredit operatsiyalari muhim o‘rin tutadi. Ular orqali banklar vaqtincha bo‘sh mablag‘larni iqtisodiyotning turli tarmoqlariga yo‘naltirib, foyda oladi va iqtisodiy faollikni oshiradi. Kredit munosabatlari bozor iqtisodiyoti sharoitida mablag‘larning qayta taqsimlanishini ta’minlab, ishlab chiqarish jarayonini rag‘batlantiradi. Asosiy qism Kredit operatsiyalari tijorat banklari faoliyatining eng asosiy va daromad keltiruvchi yo‘nalishlaridan biridir. Banklar aholining va korxonalarning ortiqcha mablag‘larini jalb qilib, ularni kredit sifatida resursga muhtoj subyektlarga taqdim etadi. Bu jarayonda bank vositachilik funksiyasini bajaradi va iqtisodiyotda pul oqimini boshqaradi. Kredit operatsiyalari ikki asosiy yo‘nalishda amalga oshiriladi: birinchisi – aktiv kredit operatsiyalari, ya’ni bank tomonidan mijozlarga beriladigan kreditlar; ikkinchisi – passiv kredit operatsiyalari, ya’ni bankning boshqa manbalardan mablag‘ jalb etish jarayonidir. Kredit operatsiyalarining iqtisodiy mohiyati ularning qaytuvchanlik, to‘lovlilik, muddatlilik va ta’minlanganlik tamoyillariga asoslanadi. Bu tamoyillar bank kredit portfelining sifatini saqlash hamda risklarni kamaytirish uchun muhim hisoblanadi. Kredit munosabatlari iqtisodiyotda kapital aylanishini tezlashtiradi, yangi investitsion loyihalarni moliyalashtiradi, ishlab chiqarish hajmini kengaytiradi va bandlikni oshiradi. Shu bois tijorat banklarining kredit faoliyati mamlakat iqtisodiy barqarorligining asosiy omillaridan biridir. Xulosa Tijorat banklarining kredit operatsiyalarini to‘g‘ri tashkil etish va rasmiylashtirish ularning moliyaviy barqarorligini ta’minlaydi. Samarali kredit siyosati bank foydaliligini oshiradi, mijozlar ishonchini mustahkamlaydi va iqtisodiy o‘sishga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Kredit jarayonining har bir bosqichida risklarni boshqarish va kredit intizomini saqlash bank tizimi barqarorligining garovidir. Foydalanilgan adabiyotlar: 1. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki me’yoriy hujjatlari. 2. “Bank ishi asoslari” – O‘quv qo‘llanma. Toshkent, 2022. 3. Karimov A., Jo‘rayev X. – Tijorat banklari faoliyati. Toshkent, 2021. 4. www.cbu.uz – O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki rasmiy veb-sayti.