UMUMIY O'RTA TA'LIM MAKTABLARIDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISHNING SAMARADORLIGI

JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 18, issue 01, 2025 ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431 www.wordlyknowledge.uz ILMIY METODIK JURNAL Safarova Sevara Saloxiddinovna Shaxrisabz davlat pedagogika instituti texnologik ta’lim yo‘nalishi 1kurs magistranti [email protected] UMUMIY O‘RTA TA’LIM MAKTABLARIDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISHNING SAMARADORLIGI Annotatsiya: Maqolada raqamli ta’limvositalari-elektron darsliklar, onlayn platformalar, interaktiv doskalar, multimediya materiallari yordamida o‘quv jararayonlarining sifatini oshirish, o‘quvchilarning mustaqil fikrlashini rivojlantirish hamda ularni zamonaviy axborotiga moslashtirishda muhim omil sifatida ko‘rilishi aytib o‘tilgan. Kalit so‘zlar: raqamli texnologiyalar, ta’lim sifati, AKT, innavatsion pedagogika, Interaktiv doska,multimediya. Аннотация: В статье рассматривается использование средств цифрового обучения — электронных учебников, онлайн-платформ, интерактивных досок и мультимедийных материалов — как важного фактора повышения качества учебного процесса, развития самостоятельного мышления учащихся и их адаптации к современному информационному пространству. Ключевые слова: цифровые технологии, качество образования, ИКТ, инновационная педагогика, интерактивная доска, мультимедиа. Annotation: The article discusses the use of digital learning tools — electronic textbooks, online platforms, interactive whiteboards, and multimedia materials — as an important factor in improving the quality of the educational process, developing students’ independent thinking, and adapting them to the modern information environment. Keywords: digital technologies, quality of education, ICT, innovative pedagogy, interactive whiteboard, multimedia. Mamlakatimizdagi axborot texnologiyalari sohasidagi tashkilotlarning o‘quv jarayonlariga qatnashishini rag‘batlantirish orqali umumta’lim maktablarida informatika fanini o‘qitish metodlarini takomillashtirish, ayni paytda esa, iqtidorli ITmutaxassislarini o‘qitish, qo‘llabquvvatlash va ularni targ‘ib qilish hamdamamlakatimizdaniqtidorli kadrlarning chiqib ketishi bilan bog‘liq holatlarni oldini olish uchun ularning rivojlanishi, unibo‘sishi uchun munosib imkoniyatlar yaratish nihoyatda muhim vazifadir.1 1Mirziyoyev, Shavkat Miromonovich Yangi O’zbekiston taraqqiyot strategiyasi. To’ldirilgan ikkinchi nashri. – Toshkent: “O’zbekiston” nashriyoti, 2023-416 bet. (186) JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 18, issue 01, 2025 ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431 www.wordlyknowledge.uz ILMIY METODIK JURNAL Ta’lim tizimida islohotlar kiritishni avvalom bor darliklar, dunyo tajribalaridan foydalangan holda o‘quv dasturlar, yangiliklar joriy etish uchun bosqichma-bosqich tuzilgan rejalar va shu bilan bir qatorda raqamli texnologiyalardan oqilona foydalanishga katta etibor qaratildi. Bu yangiliklarni kiritish juda muhim va murakkab jarayon. Bu jarayonlarda raqamli texnologiyalarning kirib kelishi o‘quvchilar uchun haqiqiy yangilik bo‘ldi. Mustaqillik yillaridan so‘ng ilk qadamlar maktablar, oliy o‘quv yurtlari va ilmiy muassasalarda shaxsiy kompyuterlarni kirib kelishi, Microsoft Office (Word, Excel, PowerPoint) kabi dasturlar o‘quvchilar va talabalar tomonidan qo‘llanila boshlashi bunda yoqol misol bo‘ladi.O‘quvchilarni bu jarayonlarni o‘zlashtirishlari qiyin bo‘lmadi, chunki yoshlar juda qiziquvchan va yaratuvchan bo‘lganligi sababli har bir darsdan so‘ng yangi darslarni amalda qo‘llay olardilar.Kompyuterlar bilan bir qatorda multimediya vositalari, projektorlar, CD, DVD playerlar maktabga kirib keldi. O‘rta ta’lim maktablarida dars davomida video va audio materiallardan foydalanish o‘quvchilarni fikirlash doiralarini kengayishi va dunyo qarashlarini shakllantirish uchun zamin bo‘ldi. Umuniy qilib aytganda, mustaqillikdan keyin yillarda ta’limda raqamli texnologiyalar asosan kompyuterlashtirish va internrt orqali ma’lumot olish imkoniyatini yaratishdan iborat edi, bu bosqich yurtimizda yaxshi, samarali natija berishi bilan ,interaktiv va onlayn vositalarni dars davomida qo‘llash tadbiq qilindi. Albatta O‘zbekiston ta'lim tizimi transformatsiyalash bosqichlarida o‘qituvchilarning pedagogik malakasini oshirishning zamonaviy metodlarini ishlab chiqish, ularni amalda qo‘llab onlayn resurslar va vebinarlar orqali o‘qituvchilarning malakasini oshirish keng ko‘lamda amalga oshirildi. Texnologiyaning rivojlanishi bilan texnik vositalardan foydalanib o‘qitish uchun birgina kompyuterning mavjudligi kifoya bo‘lib qoldi. Avvallari televizor, videomagnitofon, kinoproektor, diaproektor va boshqalar bajargan funksiyalarni kompyuter muvofaqqiyat bilan o‘z zimmasiga oldi. Qolaversa, axborat uzatish, saqlash, tasvirlash sifati sezilarli darajada oshdi [2]. Hozirgi kunga kelib ta’lim tizimida an’anaviy darslardan farqli ravishda, raqamli texnologiyalar o‘quv jarayonida interaktiv elementlarni olib kirilishi, video darslar, testlar, o‘yinli ta’lim (gamifikatsiya) va virtual labaratoriyalar o‘quvchilarning fanga bo‘lgan qiziqishini oshiradi. Shu tariqa o‘quvchilar bilimni nafaqat nazariy, balki amaliy shaklda ham mustahkamlab boradilar. Elektron kutubxonalar, onlayn ma’ro‘zalar, va ochiq ta’lim resurslari(OER) bilim olish imkoniyatlarini yanada kengaytiradi. Bu esa o‘quvchilarda mustaqil o‘rganish va tahlil qilish ko‘nikmalarini shakillantiradi. Quydagi jadvalda mustaqillik yillarida ta’lim tizimida raqamli texnologiya vositalarini bosqichma-bosqich kirib kelish jadvali ko‘rsatilgan (1-jadval). 2000-2004 Kompyuter sinflari tashkil etila boshladi’informatika fanlarga internetdan foydalanib dars o‘tish metodlari amalda qo‘llanila boshladi. 2005-2009 Darslarda electron taqdimorlar va multimediya vositalari ishlatila boshladi. 2010-2014 Elektron kutubhonalar, onlayn test tizimlari va ZiyoNET portal ishga tuhsdi. 2015-2019 Elektron kundalik, masofaviy ta’lim va raqamli darsliklar kengaytirildi. 2020-2022 Pandemiya sababli onlayn ta’lim keng joriy qilindi; o‘quvchilar uchun raqamli ko‘nikmalar kurslar JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 18, issue 01, 2025 ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431 www.wordlyknowledge.uz ILMIY METODIK JURNAL 1-jadval Hulosa va takliflar Hulosa qilib aytganda ta’lim tizimida raqamli texnologiyalardan foydalanish bugungi kundagi globallashuv jarayonlarining bir qismi bo‘lib, etuk mutaxxassislar, raqobatbardosh kadrlar etishib chiqishiga zamin bo‘lyapdi. Kenroq fikrlaydigan bo‘lsak, raqamli kompetensiyalarning shakllanishi nafaqat o‘quv maskanlari uchun zarur, balki katta-katta korxonalarda, muassasalarida ish jarayonlarni yengillashtirish, uzundan uzoq navbatlarga barham berish, ish sifati va unumdorligini oshirish, barcha sohalarda shaffoflikni ta’minlanishiga asos bo‘lmoqda Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati 1. Mirziyoyev Sh.M.”Yangi O‘zbekiston taraqqqiyot strategiyasi “To‘ldirilgan ikkinchi nashri. –Toshkent: ”O‘zbekiston” nashriyoti, 2023. -416 bet.(186) 2. Shomirzayev .M. X. Texnologiya fanini o‘qitishda innovatsion pedagogik texnologiyalar. Darslik..-T.. “TerDU nashr-matbaa markazi”, 2020-226 b. 3. Xayitov J. X. texnologik ta’lim praktikum darslarida talabalarning kreativliksifatlari tavsifi // Respublika janubida elektr energetikasohasinig rivojlanish istiqbollari. Mavzusida xalqaro ilmiytexnik anjuman. Termiz, 2022.-B. 389-392. 4. Kitob . uz 5. Ziyonet .uz yo‘lga qo‘yildi. 2023-2025 Suniy intelekt, AR\VR, raqamli labaratoriyalar va yagona ta’lim boshqaruv tizimi joriy etildi.