MAKTABLARDA KIMYO FANINI RIVOJLANTIRISHDA ZAMONAVIY TA'LIM TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH

JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 18, issue 01, 2025 ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431 www.wordlyknowledge.uz ILMIY METODIK JURNAL Yusupova Hilolaxon Shuxratovna Magistr. Namangan viloyatiUychitumani 25-sonli umumta’lim maktabining kimyofani o’qituvchisi. MAKTABLARDA KIMYO FANINI RIVOJLANTIRISHDA ZAMONAVIY TA’LIM TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH Annotatsiya: Ushbu maqolada “Zamonaviy ta’lim texnologiyalari” ning dars o’tishdagi afzalliklari, qulayliklari va ayrim kamchiliklari, hamda kimyo fannio`qitishni nazariy va amaliy jihatdan tashkil etish o`qituvchidan chuqur bilim hamda yuksak mahoratni talab etishi, o`quvchilarni o`rgangan bilimlarini amaliyotga qo`llayolishni, tajribalarni mustaqil o’tkazishni o`rgatish o`qituvchi kutgan natijani berishini ta`minlaydi. Kalitso`zlar: Illyustrativ – tushuntirishusuli, evristikmetod, evristiksuhbat, tekshirishmetodi, “Kimyoviysoat”, “5 tashabbuskimyoda”, “Xatosini top”, “Moychechak”, “Klasster”, “Venn diagrammasi”, “Kimyoviydaraxt” Ma’lumki, 2020-yil 24-yanvar kuniO’zbekistonRespublikasiPrezidenti SH. M. MirziyoyevningOliyMajlisgaMurojaatnomasida 2020-yil ,, Ilmma’rifatvaraqamliiqtisodiyotnirivojlantirish‘’ yili deb e’lonqilindi. PrezidentimizShavkatMirziyoyevOliyMajlisgayo’llaganMurojaatnomasidaharyiliilm-fanning birnechtaustuvoryo’nalishinirivojlantirishzarurliginita’kidladi. Xususan, joriyyilda tub islohotlarnimaktabta’limidanboshlabilmiy – tadqiqotmuassasalarigachaqamrabolishbo’yichatopshiriqlarberildi. Kimyofaniishlabchiqarish,farmasevtika, qishloqxo’jaligi, tibbiyot, oziqovqatsanoatinirivojlantirishuchun fundamental vatexnologikasosbo’libxizmatqiladi. Davlatimizrahbari fanning belgilangansohalariga ham moddiy, ham ma’naviye’tibornikuchaytirishkerakliginialohidata’kidladi. Shundankelibchiqib, ta’limtizimidazamonaviypedagogiktexnologiyalarvaaxborottexnologiyalaridansamaralifoydalanis hvato’g’ritashkiletishgaerishisho’qituvchilaruchundolzarbvazifalardanbiribo’libqoldi. O’quvjarayoniniolibboruvchio’qituvchining bosh vazifasita’lim, tarbiyavao’quvchilaronginirivojlantirishniamalgaoshiradigano’qitishningengmuqobilmetodinitanl ashhisoblanadi. Tanlanganharbirmetodta’limtarbiyavao’quvchionginirivojlantirishjarayonlaridayaxshi samara berishikerako’qitishjarayoninibirginametoddanfoydalanibamalgaoshiribbo’lmaydi.Shusababli ham birbirigabog’langanbirnechametodlardanfoydalanibdarsmavzusinio’quvchigachuqurtushuntiraolishk erak.O’qitishningturliumumiymetodlaridao’qituvchivao’quvchilarningfaoliyatlariningxususiyatla riniko’ribchiqamiz.Illyustrativ – tushuntirishusuli. Bu usuldako’rgazmalio’qitishvositalari – eksperiment, ekranqo’llanmalari, turxiljadvallarvakompyuteryokikitobbilanishlanadi. O’qituvchiningtushuntirishiasosidalaboratoriyatajribalaridanfoydalaniladi.Illyustrativtushuntirish dao’quvchilarningongli, lekinreproduktivfaoliyatiyuzagakeladi.Bu metodo’qitishdao’quvchilardabilimlarning minimal bazasitezto’planadi, ularasosidao’quvchilardatadqiqotfaoliyatinikuchaytirishmumkin.Kimyofaninio’qitishdabuusulda nalbattafoydalanishzarurhisoblanadi.Masalan, elementlarningkimyoviybelgilarinio’rgatishdakimyoviybelgilarningyozilishivanomlanishiniko’rs atadi, so’ngrao’quvchilargaularniqaytamashqqilib, o’yintariqasida, innovatsiontexnologiyalardanjumladan “Qadamba-qadam”, “Kimyoviysoat”, “Juftini top”, JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 18, issue 01, 2025 ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431 www.wordlyknowledge.uz ILMIY METODIK JURNAL “Xatosini top”, “Moychechak”, “Klasster”, “Venn diagrammasi”, “Kimyoviydaraxt”, “Kosmetikadakimyo”, “5 tashabbuskimyoda”, kabiko’plabmetodlardanfoydalanganholdaamalgaoshirishmumkin. Illyustrativtushuntirishmetodio’quvchilardaamaliyko’nikmalarnishakllantirishda ham qo’llaniladi.Masalan, o’qituvchitajribanibajarishtexnikasiniko’rsatadi.Probirkadagieritmanibug’latish, probirkanishtativgao’rnatishyokiisitishqoidasi.Bu jarayonlarnio’qituvchio’ziamalgaoshiradi, so’ngbujarayonlarnio’quvchilardantakrorlashnitalabqiladi.Illyustrativtushuntirishmetodidankimy onio’rganishningdastlabkibosqichlaridafoydalanishmumkin.Ya’nio’quvchilarningbilim, malakavako’nikmalariyetarlibo’lmaganxollarda. Bu usuldanmuntazamfoydalanisho’quvchilartafakkurivadunyoqarashlarinirijojlanishigasalbiyta’sirko ’rsatadiyokiularningfaollifiniyo’qotadi. Shuninguchunzarurbo’lganxolatlardatadqiqotusullaridanevristikvailmiy-tadqiqotmetodlaridan ham foydalanishkerakbo’ladi. Bu usullarasosinimuammolio’qitishtashkiletadi.Evristikvailmiy-tadqiqotusulibir – birigao’xshashbo’lib, farqlitomonio’quvchilarningmustaqilfaoliyatikamyokiko’pligibilanbelgilanadi. Evristikmetodo’quvchilarningfaolishtirokidaamalgaoshiriladi.Masalan, galogenlarningbirbiriganisbatanaktivliginianiqlashhaqidagievristiksuhbatnikeltirishmumkin.Bundao’quvchilarningi zlanishlarigavabildirayotganfikrlarigadoimoo’qituvchianiqlikkiritibboradi. O’qituvchikaliyyodideritmasigakraxmalkleysteriqo’shganda rang o’zgarmaydi. Xlorlisuvgakraxmalqo’shilganda ham rang o’zgarmaydi. Lekinprobirkagakaliyyodid, kraxmalkleystetivaxlorlisuvqoshilsa, kraxmalko’karadi. Bu jarayonlarnio’qituvchitahlilqilibsuhbato’tkazadi.Tekshirishmetodio’quvchilarningtajribalariasosiyo’rinniegallaydi.Masalan, eksperimentalmasalalaryechishuchuno’quvchilaro’zlariningnazariybilimlariasosidatajribao’tkazis hko’nikmalaridanfoydalanadilar.Ya’nitajribanifikranamalgaoshiradilarvatekshirishrejasinituzadil ar. Zarurbo’lsailmiyadabiyotlardan ham foydalanishlarimumkinbo’ladi.Bu metodo’quvchilarnimustaqilizlanishga,ishlashgaundaydi. Foydalanilganadabiyotlarro’yxati: 1.O’zbekistonRespublikasiPrezidentiSh.M.Mirziyoyevning 2020 yil 24-yanvardagi OliyMajlisgaqilganMurojaatnomasi. 2. Kimyoo`qitishmetodikasi. N. G’.Rahmatullayev, N, T, Omonov, Sh. M. Mirkomilov. Toshkent “Iqtisod-Moliya” 2013 yil 44-46 bet.