BOLALAR KONTENTI VOSITASIDA BOSHLANG'ICH TA'LIM O'QUVCHILARINING O'ZLIKNI ANGLASH TUSHUNCHASINI SHAKLLANTIRISH

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE “INTERNATIONAL AND HISTORICAL EXPERIENCE, PROBLEMS, SOLUTIONS”, OCTOBER 30-31, 2025 176 BOLALAR KONTENTI VOSITASIDA BOSHLANG‘ICH TA’LIM O‘QUVCHILARINING O‘ZLIKNI ANGLASH TUSHUNCHASINI SHAKLLANTIRISH Sa’dullayeva Sarvinoz Ubadullo qizi Qori Niyoziy nomidagi TPMI 1-bosqich doktoranti https://doi.org/10.5281/zenodo.17562466 Annotatsiya. Mazkur maqolada bolalar kontenti – ya’ni multfilmlar, ertaklar, bolalar kitoblari, mobil ilovalar va o‘yinlar orqali boshlang‘ich ta’lim o‘quvchilarida o‘zlikni anglash tushunchasini shakllantirish masalasi yoritilgan. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PF–60, PQ–55 va PQ–183-sonli qarorlari asosida davlat siyosatida ushbu masalaga berilayotgan e’tibor, kontentning ta’lim tizimiga integratsiyasi hamda natijadorligi ilmiy asosda tahlil etiladi. Kalit so‘zlar: o‘zlikni anglash, bolalar kontenti, boshlang‘ich ta’lim, milliy identitet, multfilm, davlat dasturi, Prezident qarori Аннотация. В данной статье рассматривается роль детского контента — мультфильмов, сказок, детских книг, мобильных приложений и игр — в формировании у младших школьников понимания своей идентичности. Анализируются нормативноправовые акты Республики Узбекистан, включая Указы и Постановления Президента (ПФ–60, ПҚ–55, ПҚ–183), подчеркивающие значимость воспитания национального самосознания у детей. Также исследуются педагогические возможности интеграции образовательного и культурного контента в учебный процесс начальной школы. Ключевые слова: самосознание, детский контент, начальное образование, национальная идентичность, мультфильм, стратегия развития, постановление президента Annotation. This article explores the role of children's content — such as cartoons, fairy tales, children's books, mobile applications, and games — in shaping the self-identity of primary school students. It examines the policy framework of the Republic of Uzbekistan, including key Presidential decrees and resolutions (PF–60, PQ–55, PQ–183), which highlight the importance of instilling national identity in children. The study also analyzes how educational and cultural content can be integrated into primary education to support self-awareness and value formation. Keyword: sself-identity, children's content, primary education, national identity, animation, development strategy, presidential decree Kirish. O‘zlikni anglash – bu insonning o‘zini tanib borishi, jamiyatdagi o‘rnini anglash va o‘z qadriyatlarini shakllantirish jarayonidir. Ayniqsa, bu bosqich boshlang‘ich ta’lim yoshidagi bolalar uchun muhim ahamiyatga ega, chunki aynan shu davrda shaxsning asosiy ijtimoiy-psixologik xususiyatlari shakllanadi. Bolaning tafakkuri va o‘ziga bo‘lgan munosabatida u iste’mol qilayotgan axborot vositalari – ya’ni bolalar kontenti – hal qiluvchi rol o‘ynaydi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan qabul qilingan bir qator qarorlar mazkur yo‘nalishda davlat siyosatining ustuvorligini ko‘rsatadi. Jumladan: PF–60-sonli Farmon (2022-yil 28-yanvar)da yosh avlodda milliy o‘zlik, madaniy merosga hurmat va fuqarolik pozitsiyasini shakllantirish dolzarb vazifa sifatida belgilangan; INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE “INTERNATIONAL AND HISTORICAL EXPERIENCE, PROBLEMS, SOLUTIONS”, OCTOBER 30-31, 2025 177 PQ–55-sonli qaror (2023-yil 7-fevral)da boshlang‘ich ta’limda shaxsga yo‘naltirilgan yondashuv, milliy qadriyatlar asosidagi vositalarni keng joriy etish tavsiya etilgan; PQ–183-sonli qaror (2022-yil 21-aprel)da esa “Milliy bolalar kontenti” dasturini amalga oshirish orqali milliy o‘zlikni anglashga xizmat qiladigan media mahsulotlarni ishlab chiqish bo‘yicha chora-tadbirlar belgilangan. Psixologik va pedagogik tadqiqotlar (Vygotskiy, Elkonin, Piaget)ga ko‘ra, 6–10 yosh oralig‘ida bola o‘z “men”ini anglash, ijtimoiy identitetini tushunish va mustahkamlash bosqichiga kiradi. Bu yoshda bola tashqi tasavvurlar, obrazlar va ko‘rgan-kuzatganlari orqali o‘ziga nisbatan munosabatni shakllantiradi. Demak, o‘qituvchi, ota-ona va u ko‘radigan kontentlar ushbu jarayonning asosiy omillaridandir. Bolalar kontenti nafaqat mustaqil foydalaniladigan vosita, balki boshlang‘ich ta’limga integratsiyalashgan pedagogik resurs bo‘lishi lozim. Bu borada PQ–55 qarorida quyidagilar belgilangan: “Dars jarayonlariga madaniy va ma’naviy boyitilgan raqamli resurslarni joriy qilish orqali o‘quvchida o‘zligini anglash, madaniy identitetni mustahkamlash” muhim yo‘nalishlardan biri sifatida tan olingan. Amaliyotda bu: dars mavzulariga mos multfilm tomosha qilish va tahlil qilish (masalan, “Mehrli opa” orqali mehr-muhabbat mavzusini tushuntirish); rolli o‘yinlar, dramalashtirish va personajlar bilan bog‘liq ijodiy topshiriqlar orqali o‘zlikni anglashni rivojlantirish; “Mening oilam”, “Bizning mahalla”, “Vatanim bayramlari” mavzulari orqali shaxsiy identitetga oid topshiriqlar berish shaklida amalga oshiriladi. Quyidagi takliflar bolalar kontenti asosida o‘zlikni anglashni samarali shakllantirishga xizmat qiladi: mahalliy media va pedagoglar hamkorligida integrativ o‘quv kontenti yaratish (kontent + dars ishlanma); har bir sinfga moslashtirilgan “multfilm darsliklar” seriyasini ishlab chiqish; kontentlarni baholash tizimi yaratib, ularning o‘zlikni anglashga ta’sirini monitoring qilish; bolalar fikriga asoslangan kontent ishlab chiqish (so‘rovnomalar, interaktiv platformalar orqali). Xulosa. Bolalar kontenti zamonaviy sharoitda faqat ko‘ngilochar emas, balki tarbiyaviyma’naviy vosita sifatida qaralishi lozim. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan qabul qilingan PF–60, PQ–55 va PQ–183-sonli hujjatlar bu yo‘nalishning davlat siyosati darajasida qo‘llab-quvvatlanayotganini ko‘rsatadi. Boshlang‘ich ta’lim o‘quvchilarining o‘zligini anglashida kontentlar orqali madaniy, ijtimoiy va milliy qadriyatlarni singdirish – pedagoglar, kontent yaratuvchilar va ota-onalarning umumiy vazifasidir. Shu bois, ushbu yo‘nalish bo‘yicha tizimli ilmiy yondashuv, milliy kontentni yaratish va ta’limga integratsiyalash dolzarb masala sifatida qaralishi zarur. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI: 1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PF–60-son Farmoni, 28.01.2022. 2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarori PQ–55, 07.02.2023. 3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ–183-sonli qarori, 21.04.2022. 4. Vygotsky L.S. – Psixologik rivojlanish nazariyasi, Moskva, 1991. INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE “INTERNATIONAL AND HISTORICAL EXPERIENCE, PROBLEMS, SOLUTIONS”, OCTOBER 30-31, 2025 178 5. Elkonin D.B. – Bolalar psixologiyasi, Moskva, 1989. 6. Xasanboyeva O.T. – Pedagogik mahorat asoslari, Toshkent, 2020. 7. www.ziyo.uzedu.uz – Ta’lim portali. 8. www.pedagoglar.uz – Metodik resurslar.