CHAQIRUVGA QADAR BOSHLANG'ICH TAYYORGARLIK FANINING YOSHLAR HARBIY-MA'NAVIY TARBIYASIDAGI O'RNI

STUDIES IN ECONOMICS AND EDUCATION IN THE MODERN WORLD Vol. 4 No. 2 (2025) 71 CHAQIRUVGA QADAR BOSHLANG‘ICH TAYYORGARLIK FANINING YOSHLAR HARBIY-MA’NAVIY TARBIYASIDAGI O‘RNI Orinbaev Ajiniyaz Baxadirovich O‘zbekiston Respublikasi IIV Qoraqalpoq akademik litseyi Chaqiruvga qadar boshlang‘ich tayyorgarlik fani o‘qituvchisi Annotatsiya: Mazkur maqolada chaqiruvga qadar boshlang‘ich tayyorgarlik fanining mazmuni, maqsadi hamda yoshlar ongida vatanparvarlik, intizom va mas’uliyat hissini shakllantirishdagi ahamiyati tahlil qilinadi. Fanning amaliy yo‘nalishi, zamonaviy ta’lim jarayonidagi o‘rni va metodik yondashuvlar haqida fikr yuritiladi. Kalit so‘zlar: chaqiruvga qadar tayyorgarlik, vatanparvarlik, jismoniy tayyorgarlik, harbiy ma’naviyat, intizom, yoshlar tarbiyasi. Kirish: O‘zbekiston Respublikasi yoshlar siyosatida harbiy-vatanparvarlik tarbiyasi alohida o‘rin egallaydi. Shu nuqtai nazardan, “Chaqiruvga qadar boshlang‘ich tayyorgarlik” (ChQBT) fani yosh avlodni mamlakat mudofaasiga tayyorlash, ularni harbiy xizmatga jismoniy va ma’naviy jihatdan tayyorlashning muhim bosqichi hisoblanadi. Asosiy qism: Chaqiruvga qadar boshlang‘ich tayyorgarlik (ChQBT) fani nafaqat nazariy bilimlarni, balki amaliy ko‘nikmalarni ham o‘z ichiga oladi. U o‘quvchilarda davlat himoyasi tushunchasini, Vatanga sadoqatni, jamoaviylikni, rahbarlik sifatlarini va mas’uliyatni shakllantiradi. Mazkur fan orqali o‘quvchilar saf tayyorgarligi, jangovar harakatlar asoslari, birinchi tibbiy yordam ko‘rsatish, qurol turlari va ularning ishlatilishi, joylashish va maskirovka qoidalari bilan tanishadilar. Fan mashg‘ulotlarida o‘quvchilar o‘zini favqulodda vaziyatlarda tutish, tezkor qaror qabul qilish, jamoa bilan hamkorlikda harakat qilishni o‘rganadilar. Bu esa STUDIES IN ECONOMICS AND EDUCATION IN THE MODERN WORLD Vol. 4 No. 2 (2025) 72 ularning harbiy xizmatga tayyorligini oshiradi, hayotiy muhim ko‘nikmalarni shakllantiradi. Shu bilan birga, ChQBT darslarida milliy g‘urur, Vatan ravnaqi uchun fidoyilik, ajdodlar jasoratiga hurmat ruhida tarbiya beriladi. Bugungi kunda ushbu fan zamonaviy axborot texnologiyalariga asoslangan holda o‘qitilmoqda. Multimediali vositalar, videodarslar, simulyatsiya mashg‘ulotlari va interaktiv treninglar yordamida o‘quvchilarda nafaqat bilim, balki mustahkam amaliy tajriba shakllanadi. Bu yondashuv o‘quvchilarning harbiy sohaga bo‘lgan qiziqishini oshiradi, ularni harbiy xizmatni sharafli burch sifatida qabul qilishga tayyorlaydi. Shuningdek, o‘qituvchining shaxsiy namunasi, nutqi, muomala madaniyati ham bu fan samaradorligida muhim o‘rin tutadi. O‘qituvchi o‘quvchilarga nafaqat bilim, balki ruhiy turg‘unlik, qat’iyat, iroda va mas’uliyatlilikni ham singdiradi. Shu tariqa, ChQBT fani yoshlar ongida Vatanga muhabbat, tinchlik va xavfsizlikni qadrlash, milliy g‘urur hissini chuqur joylashtiradi. Xulosa: Xulosa o‘rnida aytish mumkinki, chaqiruvga qadar boshlang‘ich tayyorgarlik fani – bu oddiy o‘quv predmeti emas, balki yoshlarni ma’naviy-ruhiy, jismoniy va axloqiy jihatdan harbiy xizmatga tayyorlovchi muhim tizimdir. Ushbu fan orqali o‘quvchi Vatan himoyasini eng oliy burch deb biladi, fuqarolik mas’uliyatini chuqur his qiladi. Fan o‘quvchilarning o‘ziga ishonchini mustahkamlaydi, ularni harbiy xizmatni sharafli vazifa sifatida qabul qilishga undaydi. Shu sababli, ChQBT fani mazmunini doimiy takomillashtirish, o‘qituvchilar malakasini oshirish, zamonaviy texnologiyalarni keng joriy etish bugungi ta’lim tizimining muhim vazifasidir. Bu esa yosh avlodni fidoyi, vatanparvar va jasur fuqarolar sifatida shakllantirishda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Foydalanilgan adabiyotlar: 1. O‘zbekiston Respublikasi “Mudofaa to‘g‘risida”gi Qonuni, 2021. STUDIES IN ECONOMICS AND EDUCATION IN THE MODERN WORLD Vol. 4 No. 2 (2025) 73 2. “Chaqiruvga qadar boshlang‘ich tayyorgarlik” o‘quv dasturi, O‘zbekiston Respublikasi XTV, 2022. 3. Karimov I.A. Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. – Toshkent: Ma’naviyat, 2008. 4. “Harbiy-vatanparvarlik tarbiyasi konsepsiyasi”, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, 2020. 5.