scieee AI-readable full text Open interactive document viewer

क्रांतीसुर्य बिरसा मुंडा यांचे भारतीय स्वातंत्र्य लढ्यातील अविस्मरनिय आदिवासी नेतृत्व

प्रताप उत्तम मोरे; प्रा. डॉ. ह. उ. उईके

Abstract

भारतीय वंशाच्या अमुल्य वारसापैकी एक तसेच आदिवासी समाजाकरीता सुर्यरथ घेऊन येणारा हा बिहारच्या झारखंडामधील उगवलेला क्रांतीसुर्य म्हणजे बिरसा मुंडा होय. ‘अबुआ राज सेतर जाना, महाराणी राज तुंडु जाना’(राणीचे राज्य संपुष्टात येवो आणि आपले राज्य स्थापन होवो) ही घोषणा महान आदिवासी लोकनायकापैकी एक बिरसा मुंडा यांनी दिली. ज्यांना अनेक भारतीय आदिवासी समुदाय ‘भगवान’ म्हणुन देखील संबोधतात.

Full text

36 International Journal of Advance and Applied Research www.ijaar.co.in ISSN – 2347-7075 Impact Factor – 8.141 Peer Reviewed Bi-Monthly Vol. 6 No. 40 September - October - 2025   1, ....2 1 , .., , .,  2 , , , , . Corresponding Author –  DOI - 10.5281/zenodo.17656348  :                    . ‘   ,    ’(        )          .      ‘’   . 15  1875                         .          . 2021    15       ‘  ’ (  )    .           25               .    ,                      .   : 1.         . 2.        . 3.           . IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 , .... 37   :    :           .              .         .        ,  ,  ,      .        .          .       .  ,  ,  ,        .       .           .    .       .                .          .       .    .      .     .       .    :                   .       .     .         .   ,    .          .       .    .     ‘’   .            .            .     .           .                              .        .         ,         ‘ ’   .   , , ,             IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 , .... 38  .           .       . , , -               .          .                  -  ‘30  1885’   ‘ ’    .   30   ‘ ’    .         .   ‘ ’  .     : 1897  1900          .      .  1897 ,    400  -        . 1898               .             .  1900              .         .       .   :   3   1900    .          .          .        .         .   ‚   ,   ‛          .        .  , , ,            -   .   :  1869       .      .     .     1890    ‘’    .      ‘’  .       .  1895      . ,            .         .       .        .           . ‚     IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 , .... 39                 ,          !   ‚     .      .      .            .           . 9  1895              2    50    . 30  1897                     ‘’    .            ,     .        .          .   1898             1899        .       .            . , , , , ,       .            .  1900       .        .               .   2000     .       .   200     .        .   ‘  ’   .     80   :    .     25            .      ,             .         ‘’      .           .         .          .     ()       .              IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 , .... 40      .   :       .       ‘ ’ 1908 ‘()’       .               .  : 1.                  . 2.                 . 3.                 . 4.             .  : 1.   ,  ’     -2011 2. Chandra Bipin and others, ‘India’s struggle for Independence’ : 18571947 3.  , ‘  ’  ,  - 2011 4.  , ‘   ’,  ,  - 2013. 5. .  , ‘  ’  ,  - 2003. 6.   , ‘    ’  ,  . 7.  , ‘    ’,  -2018. 8. http://marathivishvkosh.org.