भारतीय इतिहासाच्या जडणघडणीत आदिवासी समाजाचे बहुआयामी योगदान
Abstract
भारतीय उपखंडाचा इतिहास केवळ मोठ्या साम्राज्यांच्या आणि प्रसिद्ध राजवंशांच्या कथांनीच लिहिला गेलेला नाही तर त्यात येथील मूळनिवासी, अर्थात आदिवासी समाजाचे (Tribal Communities) अगणित आणि अनेकदा दुर्लक्षित योगदानही सामावलेले आहे. प्राचीन काळापासून ते आजतागायत आदिवासी समुदायांनी भारताच्या सामाजिक, आर्थिक, शैक्षणिक, राजकीय, ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक जडणघडणीत महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली आहे. त्यांचा निसर्गाशी असलेला सखोल संबंध, त्यांचे पारंपरिक ज्ञान, दुर्दम्य साहस आणि अद्वितीय जीवनशैलीने भारतीय सभ्यतेला समृद्ध केले आहे.
Full text
207 International Journal of Advance and Applied Research www.ijaar.co.in ISSN – 2347-7075 Impact Factor – 8.141 Peer Reviewed Bi-Monthly Vol. 6 No. 40 September - October - 2025 . . ( ), . , Corresponding Author – . . DOI - 10.5281/zenodo.17659526 : , (Tribal Communities) . , , , , . , , . : . . , ‚ (Anthropology) (Ethnology) . .”1 -, . . : . , . (Communal Living) . . . , ‚ - . ,
IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 . . 208 . . . . , , , , , .‛2 . : . - . (Village Council) . . : (Egalitarian Values) . . . . . . , ‚ , , , , , -, , , , , , , , , , . . , – , : . ‘’ ‘’ , – .‛3 . . . . : (Economic Development) . . . , ‚ . . , - .‛4 . . : . , , . . . . , ,
IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 . . 209 . : (Shifting Cultivation), ' ' , . : . , . : . (Minor Forest Produce), , , , , . . (Handicrafts) - , , , , (. , ) . . , ‚ . . . . .‛5 . . : (Water Management) (Conservation of Natural Resources) . , . ‚ . . . . . . ‛6 . : (Traditional Knowledge) . . : (Oral Tradition) . , , , , ,
IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 . . 210 . , . ‘’ . , ‚ , . – . . , , , , , , , , .‛7 . : (Herbal Medicine) . . . . . , ‚ - . . . , – , .‛8 . . . . : . . , . . : (Kingdoms) (Administrative) . . : , . : . (Rani Durgavati)
IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 . . 211 . . : . . : . , , . : , - . . , . . : (Village Council) . . . . . . : . , . . , . : (-) : . . (-) : . . ' ' ( ) . . : , . (Govind Guru) ' ' ' ' . . : .
IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 . . 212 : . : (Alluri Sitarama Raju) . : . . . (Forest Acts) . . : . , , , . : : . , , . : , . . : . () : . , , . : . , . : . : . : , , , . . : - . : , , , . : , - - . : .
IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 . . 213 , , . , ‚ , , , . . - . , , , , .‛9 . : (Oral Tradition) . , , , . . . ‚ , , . . ‘’ , 15 .’’10 , , . : . . (Reservation) (PESA Act), - . . , ‚ . , . ‘ ’ , . , , , , . ‘ : ’ . , , , , .‛11 . : . (, , , )
IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 . . 214 . . : . : . . , ‚ ‘’ . . , . .‛12 . . . . : (, ) , . ‚ 1978 , - . 37 , , , . , , .‛13 . : . . , , , , , , -, . . . : . . , . , , , ,
IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 . . 215 . , , . , , , . , , . , . , . : 1. . 2. . 3. . 4. , , , . : 1. , , , . 2012, . . 40 2. , , . . 40 3. , : , , . 2014, . 9 4. , : , , , 2019, . . 14 5. , , , . . . 39 6. , , . . 41/42 7. , , . . 21 8. . , , 1 1988 9. , , , . . . 37 10. , , . . 7 11. , . , , . .. 133/134 12. , : , . . 20 13. , : , . . 25