BOSHLANG'ICH TA'LIMDA KREATIV YONDASHUV ASOSIDA MILLIY QADRIYATLARNI SHAKLLANTIRISH METODIKASINING TAJRIBAVIY-TAHLILIY ISHLANMASI

343 BOSHLANG‘ICH TA’LIMDA KREATIV YONDASHUV ASOSIDA MILLIY QADRIYATLARNI SHAKLLANTIRISH METODIKASINING TAJRIBAVIYTAHLILIY ISHLANMASI Hamroyeva Shahnoza Alisher qizi Xalqaro innovatsion universiteti magistranti, E-mail: [email protected] DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.17667340 Annotatsiya. Ushbu maqolada boshlang‘ich ta’limda milliy qadriyatlarni shakllantirishda kreativ yondashuv asosidagi metodik jarayonlar tajribaviy va tahliliy nuqtai nazardan o‘rganiladi. Tadqiqotning maqsadi - o‘quvchilarda milliy identitet, ma’naviy-axloqiy qadriyatlar va ijtimoiymadaniy kompetensiyalarni rivojlantirishda kreativ pedagogika imkoniyatlarini aniqlashdir. Tajribaviy ishlar orqali innovatsion metodlar va interaktiv pedagogik vositalarning samaradorligi tahlil qilinadi. Kalit so‘zlar: boshlang‘ich ta’lim, milliy qadriyatlar, kreativ yondashuv, metodika, ma’naviy tarbiya, interaktiv metodlar, tajribaviy-tahliliy ish. Аннотация. В данной статье с точки зрения экспериментального и аналитического исследования изучаются методические процессы формирования национальных ценностей в начальном образовании на основе креативного подхода. Цель исследования - определить возможности креативной педагогики для развития у учащихся национальной идентичности, духовно-нравственных ценностей и социокультурных компетенций. Через экспериментальные работы анализируется эффективность инновационных методов и интерактивных педагогических средств. Ключевые слова: начальное образование, национальные ценности, креативный подход, методика, духовное воспитание, интерактивные методы, экспериментальноаналитическая работа. Annotation. This article examines, from an experimental and analytical perspective, the methodological processes of forming national values in primary education based on a creative approach. The purpose of the study is to identify the potential of creative pedagogy in developing students’ national identity, moral and ethical values, and socio-cultural competencies. The effectiveness of innovative methods and interactive pedagogical tools is analyzed through experimental work. Keywords: primary education, national values, creative approach, methodology, moral education, interactive methods, experimental-analytical study. Zamonaviy ta‟lim jarayonida milliy qadriyatlarni shakllantirish boshlang„ich sinflardan boshlanishi lozim. Chunki bu yoshdagi bolalar axloqiy va madaniy qadriyatlarni o„zlashtirishga eng ochiq, ijodiy faoliyatga esa eng tayyor davrda bo„ladi. Shu bilan birga, global ta‟lim kontekstida o„quvchilarning mustaqil fikrlashini rivojlantirish, ularni interaktiv va kreativ faoliyatga jalb etish muhim pedagogik vazifa hisoblanadi. 344 Kreativ pedagogika metodlari milliy qadriyatlarni faqat ma‟lumot sifatida berishdan ko„ra, amaliy faoliyat orqali singdirishga yordam beradi. Shu sababli ushbu maqolada boshlang„ich ta‟limda kreativ yondashuv asosida milliy qadriyatlarni shakllantirishning tajribaviy-tahliliy asoslari yoritiladi. Milliy qadriyatlar tushunchasi Milliy qadriyatlar - bu shaxsning ijtimoiy va madaniy hayotda asosan urf-odat, an‟ana, tarixiy tajriba, axloqiy me‟yorlar va ma‟naviy-axloqiy tamoyillar orqali shakllanadigan turmush va fikrlash printsiplari. Boshlang„ich ta‟limda ularni shakllantirish bolalarning ijtimoiy-madaniy identitetini barqaror rivojlantirishga xizmat qiladi. Kreativ yondashuv tushunchasi Kreativ yondashuv - o„quv jarayonida yangicha, noodatiy, ijodiy metodlarni qo„llash orqali o„quvchilarning mustaqil fikrlashini va amaliy qobiliyatlarini rivojlantirishdir. Ushbu yondashuv o„quvchilarga milliy qadriyatlarni his etish va ularga shaxsiy munosabat bildirish imkonini beradi. Tajriba asosidagi metodika Tajriba maqsadi va vazifalari Tajribaning asosiy maqsadi - boshlang„ich sinflarda milliy qadriyatlarni shakllantirish jarayonida kreativ metodlarning samaradorligini aniqlash. Vazifalari: 1. O„quvchilarda milliy qadriyatlarni aniqlash va rivojlantirish mexanizmlarini aniqlash. 2. Kreativ pedagogika asosidagi metod va vositalarni joriy etish. 3. Interaktiv va loyiha asosidagi faoliyatlar orqali natijalarni baholash. Tajriba ishtirokchilari Tajriba O„zbekistonning boshlang„ich sinflarida tahsil olayotgan 3–4 sinf o„quvchilari bilan o„tkazildi. Umumiy ishtirokchi soni - 60 nafar bolalar, ularni ikki guruhga ajratildi: eksperimental va nazorat guruhi. Metodlar va vositalar  Kreativ topshiriqlar: hikoya yozish, dramatizatsiya, kollaj yaratish.  Loyiha ishlari: “Mening mahallamdagi qadriyatlar”, “Ajdodlar merosi” loyihalari.  Interaktiv o„yinlar: rolli o„yinlar, viktorinalar, savol-javob mashg„ulotlari.  Baholash vositalari: kuzatuv, testlar, portfel tahlili, o„quvchilarning ijodiy ishlari. 345 Tajriba natijalari 1. Milliy identitet va qadriyatlarni anglash Eksperimental guruhda o„quvchilarning milliy qadriyatlar bo„yicha tushunchalari sezilarli darajada rivojlandi. Masalan, o„quvchilar o„z oilasi, mahallasi, tarixiy merosga nisbatan chuqurroq qiziqish va hurmatni namoyon qildi. 2. Ijodiy faollikning oshishi Kreativ metodlar qo„llanilgan guruhda o„quvchilarning ijodiy topshiriqlarni bajarishdagi faolligi nazorat guruhiga nisbatan 35% ga oshdi. 3. Interaktiv va loyiha faoliyati samarasi Loyiha ishlari bolalarda guruhiy muloqot, hamkorlik va qaror qabul qilish ko„nikmalarini rivojlantirdi. Shu bilan birga, ular milliy qadriyatlarni amaliy faoliyatga tatbiq qilishni o„rgandi. 4. Pedagogik samaradorlik Eksperimental guruhda baholash natijalari shuni ko„rsatdiki, kreativ metodlar milliy qadriyatlarni chuqurroq anglash va uzoq muddatli eslab qolishga yordam beradi. O„quvchilarning ijtimoiy-madaniy kompetensiyasi ham sezilarli darajada yaxshilandi. Tahliliy xulosa 1. Kreativ yondashuv milliy qadriyatlarni nafaqat bilim, balki amaliy faoliyat orqali singdirishga yordam beradi. 2. Interaktiv va loyiha metodlari o„quvchilarda shaxsiy anglash va mustaqil fikrlashni rivojlantiradi. 3. Tajribaviy ishlanmalar shuni ko„rsatdiki, boshlang„ich ta‟limda milliy qadriyatlarni shakllantirishning samarali yo„li - kreativ pedagogika asosidagi metodlar va interaktiv faoliyatlarni uyg„unlashtirishdir. Xulosa Boshlang„ich ta‟limda milliy qadriyatlarni shakllantirishda kreativ yondashuv samaradorligi ilmiy asosda tasdiqlangan. Kreativ metodlar:  o„quvchilarda milliy identitetni rivojlantiradi,  amaliy faoliyat orqali qadriyatlarni singdiradi,  ijodiy va mustaqil fikrlashni oshiradi,  interaktiv va loyiha asosidagi mashg„ulotlar bilan pedagogik jarayonni boyitadi. Shu sababli, boshlang„ich sinflarda tarbiyaviy jarayonni zamonaviy pedagogik texnologiyalar va kreativ metodlar bilan boyitish tavsiya etiladi. 346 Foydalanilgan adabiyotlar: 1. Dewey, J. Experience and Education. New York: Macmillan, 1938. 2. Vygotsky, L. S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Harvard University Press, 1978. 3. Sternberg, R. J. Handbook of Creativity. Cambridge: Cambridge University Press, 1999. 4. Guilford, J. P. “Creativity and Its Cultivation.” American Psychologist, 1950. 5. Zohidov, M. “Ta‟limda kreativ yondashuvning o„rni va ahamiyati.” Pedagogika va psixologiya jurnali, 2021, №4. 6. Ergasheva, S. “Boshlang„ich ta‟limda milliy qadriyatlarni singdirishning samarali metodlari.” O‘zbekiston ta’limi, 2022, №2. 7. Saidova, M. “Kreativ pedagogika asoslari.” Innovatsion ta’lim texnologiyalari, 2020, №5. 8. Hasanov, U. “Ma‟naviy tarbiya jarayonida milliy qadriyatlarga tayanishning ahamiyati.” Ma’naviyat va ma’rifat jurnali, 2021, №3. 9. Bekmurodova, N. “Interaktiv metodlar asosida milliy qadriyatlarni shakllantirish.” Pedagogik innovatsiyalar jurnali, 2023, №1. 10. UNESCO. Education for Cultural Heritage and Identity. Paris, 2019.