Boshlang'ich ta'limda milliy qadriyatlar asosida tarbiyaviy faoliyatni tashkil etishning pedagogik asoslari

AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI Pedagogika, psixologiya fanlariga ixtisoslashgan ilmiy jurnal ISSN: 3060-4613 Pedagogika fanlari Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar bo‘yicha) Maxsus pedagogika Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqichlari bo‘yicha) Ta’limda menejment Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi Ijtimoiy pedagogika Tarix fanlari Psixologiya fanlari Fizika-matematika fanlari Kimyo fanlari Biologiya fanlari Falsafa fanlari Filologiya fanlari Geografiya fanlari 13.00.00 13.00.01 13.00.02 13.00.03 13.00.04 13.00.05 13.00.06 13.00.07 13.00.08 13.00.09 07.00.00 19.00.00 01.00.00 02.00.00 03.00.00 09.00.00 10.00.00 11.00.00 2025 №11 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI VAZIRLIGI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI Elektron nashr. 1224 sahifa, 4-noyabr, 2025-yil. Muassis: “Tadbirkor va ishbilarmon” MChJ Hamkorlarimiz: O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi, O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti BOSH MUHARRIR: Karimova E’zoza Gapirjanovna – O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vaziri BOSH MUHARRIR O‘RINBOSARI: Ibragimova Gulsanam Ne’matovna – Pedagogika fanlari doktori, professor TAHRIRIYAT KENGASHI A’ZOLARI Ibragimov X.I. – pedagogika fanlari doktori, akademik Shoumarov G‘.B. – psixologiya fanlari doktori, akademik Qirg‘izboyev A.K. – Тarix fanlari doktori, professor Jamoldinova O.R. – pedagogika fanlari doktori, professor Sharipov Sh.S. – pedagogika fanlari doktori, professor Shermuhammadov B.Sh. – pedagogika fanlari doktori, professor Ma’murov B.B. – pedagogika fanlari doktori, professor Madraximova F.R. – pedagogika fanlari doktori, professor Kalonov M.B. – iqtisodiyot fanlari doktori, professor Nabiyev D.X. – iqtisodiyot fanlari doktori, professor Qo‘ldoshev Q. M. – iqtisodiyot fanlari doktori, professor Ikramxanova F.I. – filologiya fanlari doktori, professor Ismagilova F.S. – psixologiya fanlari doktori, professor (Rossiya) Stoyuxina N.Yu. – psixologiya fanlari nomzodi, dotsent (Rossiya) Magauova A.S. – pedagogika fanlari doktori, professor (Qozog‘iston) Rejep O‘zyurek – psixologiya fanlari doktori, professor (Turkiya) Wookyu Cha – Koreya milliy ta’lim universiteti rektori (Koreya) Polonnikov A.A. – psixologiya fanlari nomzodi, dotsent (Belarus) Mizayeva F. O. – Pedagogika fanlari doktori, dotsent Baybayeva M.X. – pedagogika fanlari doktori, professor Muxsiyeva A.T. – pedagogika fanlari doktori, professor Aliyev B. – falsafa fanlari doktori, professor G‘afurov D. O. – falsafa fanlari doktori (Phd) Shomurodov R.T. – iqtisodiyot fanlari nomzodi (PhD), dotsent Mirzayeva F. O. – pedagogika fanlari doktori (DSc), dotsent Jalilova S.X. – psixologiya fanlari nomzodi (PhD), dotsent Bafayev M.M. – psixologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Usmonova D.I. – Samarqand iqtisodiyot va servis institute dotsenti Saifnazarov I. – falsafa fanlari doktori, professor Nematov Sh.E. – pedagogika fanlari nomzodi (PhD) Tillashayxova X.A. – psixologiya fanlari nomzodi (PhD), dotsent Yuldasheva F.I. – pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD),dotsent Doniyorov S. M. –“Yangi O‘zbekiston” va “Pravda Vostoka” gazetalari tahririyati DM bosh muharriri, O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan jurnalist, filologiya fanlari nomzodi (PhD) Yuldasheva D.B. – filologiya fanlari bo‘yicha falsafa (PhD) doktori, dotsent Tangriyev A. T. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti kafedra professori Ashurov R. R. – psixologiya fanlari bo'yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Panjiyev M. A. – Qashqadaryo viloyati Maktabgacha va maktab ta’limi boshqarmasi boshlig‘ining birinchi o‘rinbosari Xudayberganov N. A. – Xorazm Ma'mun akademiyasi Tabiiy fanlar bo‘limining katta ilmiy xodimi, biologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali 26.09.2023-yildan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan №С-5669363 reyestr raqami tartibi bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tkazilgan. Litsenziya raqami: №136361 EDITOR-IN-CHIEF: Karimova E’zoza Gapirzhanovna – Minister of Perschool and School Education of the Republic of Uzbekistan DEPUTY EDITOR-IN-CHIEF: Ibragimova Gulsanam Ne’matovna – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor EDITORIAL BOARD MEMBERS: Ibragimov X.I. – Doctor of Pedagogical Sciences, Academician Shoumarov G‘. B. – Doctor of Psychological Sciences, Academician Qirg‘izboyev A. K. – Doctor of Historical Sciences, Professor Jamoldinova O.R. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Sharipov Sh.S. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Shermuhammadov B.Sh. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Ma’murov B.B. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Madraximova F.R. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Kalonov M.B. – Doctor of Economic Sciences, Professor Nabiyev D.X. – Doctor of Economic Sciences, Professor Koldoshev K. M. – Doctor of Economic Sciences, Professor Ikramxanova F.I. – Doctor of Philological Sciences, Professor Ismagilova F.S. – Doctor of Psychological Sciences, Professor (Russia) Stoyuxina N.Yu. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor (Russia) Magauova A.S. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor (Kazakhstan) Rejep O‘zyurek – Doctor of Psychological Sciences, Professor (Turkey) Wookyu Cha – President of the National University of Education, Korea (South Korea) Polonnikov A.A. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor (Belarus) Mizayeva F. O. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Baybayeva M.X. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Muxsiyeva A.T. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Aliyev B. – Doctor of philosophy, professor Gafurov D. O. – Doctor of Philosophy (PhD) Shomurodov R.T. – Candidate of Economic Sciences (PhD), Associate Professor Mirzayeva F. O. – Doctor of Pedagogical Sciences (DSc), Associate Professor Jalilova S.X. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor Bafayev M.M. – Doctor of Philosophy in Psychological Sciences (PhD), Associate Professor Usmonova D.I. – Associate Professor, Samarkand Institute of Economics and Service Saifnazarov I. – Doctor of philosophy, professor Nematov Sh.E. – Candidate of Pedagogical Sciences (PhD) Tillashayxova X.A. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor Yuldasheva F.I. – Doctor of Philosophy in Pedagogical Sciences (PhD), Associate Professor Doniyorov S. M. – Editor-in-Chief of the Editorial Board of the newspapers "Yangi Uzbekiston" and "Pravda Vostoka", Honored Journalist of the Republic of Uzbekistan, Candidate of Philological Sciences (PhD) Yuldasheva D.B. – Doctor of Philosophy (PhD) in Philological Sciences, Associate Professor Tangriyev A.T. – is a professor of Tashkent State University of Economics Ashurov R. R. – Doctor of Philosophy (PhD) in Psychology, Associate Professor Panjiyev M. A. – First Deputy Head of the Department of Preschool and School Education of the Kashkadarya Region Khudaiberganov N. A. – Senior Researcher of the Department of Natural Sciences of the Khorezm Mamun Academy, Doctor of Philosophy (PhD) in Biological Sciences “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali O‘zbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasining quyidagi qarorlariga asosan pedagogika va psixologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) hamda fan doktori (DSc) ilmiy darajasiga talabgorlarning dissertatsiyalaridagi asosiy ilmiy natijalarni chop etish uchun milliy ilmiy nashrlar ro‘yxatiga kiritilgan: Pedagogika fanlari bo‘yicha: OAK Kengashi tavsiyasi (26.08.2024-y., №11-05-4381/01) asosida: • Ekspert kengashi (29.10.2024-y., №10) • Rayosat qarori (31.10.2024-y., №363/5) Psixologiya fanlari bo‘yicha: Toshkent davlat pedagogika universiteti murojaatiga asosan OAK tavsiyasi (24.04.2025-y., №11-05-2566/01): • Ekspert kengashi (25.05.2025-y., №10) • Rayosat qarori (08.05.2025-y., №370/5) AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 4 2025-yil, noyabr, 11-son MUNDARIJA Oilaning maktabgacha yoshdagi bolalar estetik tarbiyasidagi o‘rni ..............................................................24 Abdullayeva Ma’sudaxon Abdubannayevna Boʻlajak informatika oʻqituvchilarini pedagogik faoliyatga metodik tayyorlash texnologiyalari ......................27 Abdubannoyeva Muxlisaxon Iqboljon qizi, Abdullayev Alibek Qodiraliyevich Oliy ta’lim muassasalarida bulutli xizmatlardan foydalanish zaruriyati .........................................................30 Abdullayev Alibek Qodiraliyevich, Turdaliyeva Muslimaxon Jahongir qizi Raqamli texnologiyalar yordamida fortepiano chalishni o‘rgatish metodikasi ..............................................34 Abduvaxobova Nilufar Abdumannon qizi Maktabda fizika fanini o‘qitishda innovatsion yondashuv .............................................................................38 Alinazarova Mahfuza Tasavvufdagi “komil inson” konsepsiyasining hozirgi ta’lim tizimida shaxsga yo‘naltirilgan yondashuv sifatida talqini ..........................................................................................43 Aqilxonov Saidolimxon Abdurashid o‘g‘li Tabiiy-ilmiy savodxonlikni shakllantirish omillari va pedagogik shart-sharoitlar ............................................48 Choriyeva Gulbaxor Shotemirovna Robototexnika fanini o‘qitishda axborot texnologiyalaridan foydalanib mustaqil ta’limni tashkil etish .......... 53 Elmonov Sirojiddin Mamadiyarovich Xalqaro baholash dasturlarida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining o‘qish savodxonligini baholash bo‘yicha jahon tajribasi ...............................................................................58 Ergasheva S. T. Boshlang‘ich ta’limda tabiiy fanlar orqali o‘quvchilarning kognitiv salohiyatini rivojlantirish .........................61 Eshmamatova Dilnoza Jovli qizi Maktabgacha yoshdagi bolalarning aqliy salohiyatini oshirishda tarbiyachi mahorati .................................. 64 Karimova Gulzodaxon Marufjon qizi Bo‘lajak texnologik ta’lim o‘qituvchilarining kasbiy kompetensiyalarini rivojlantirishni takomillashtirish .......68 Hojikarimova Gulasal Tadjialiyevna Xorijiy talabalarga o‘zbek tilini o‘rgatishda elektron platformalar yaratish ....................................................71 Jo‘rayeva Matluba Bo‘lajak o‘qituvchilar uchun raqamli ta’lim muhitini modellashtirish va uning samaradorlik omillari .............74 Komilova Z. X. O‘qituvchi kasbiy faoliyatida muloqot madaniyati .........................................................................................80 M. Yu. Mahkamova Psixologiya fanini o‘qitishda zamonaviy pedagogik texnologiyalar va talabalarda tahliliy fikrlashni shakllantirish masalalari ..................................................................................86 Madazizova Dilfuza Raxmatullayevna Integrating Listening and Speaking Skills in ESP (English for Specific Purposes) Classes ......................... 90 Madina Tilavova Bolalarni maktabga tayyorlash jarayonida neyropedagogik yondashuvlar ...................................................94 N. O. Saidova Tibbiyot oliy ta’lim muassasalarida radiologiya fanini o‘qitishda raqamli texnologiyalarning metodologik roli..................................................................................................99 Nazarova Gulchexra Shuxratdjonovna Ijodkorlik tushunchasining mohiyati va uning ta’limdagi roli .........................................................................103 Ochilova Dilbar Isroilovna Alaliyani boshqa nutqiy nuqsonlar bilan farqli xarakteristikasi ......................................................................108 Oripova Zilola Ingliz tilini o‘qitishda suggestopediya metodini joriy etishning samaradorligi ...............................................113 Pulatova Sitora Abdurazzoq qizi Oliy ta‘lim muassasalari menejerlarining kasbiy-boshqaruv kompetentligi tushunchasi va uning tarkibiy qismlari ...................................................................................................................................118 Qarshiboyev Sharof Egamnazarovich Koordinatsion qobiliyatlarni rivojlantirishning yosh badmintonchilar texnik-taktik tayyorgarligiga ta’siri .......122 Qurbanova Ilmira Alisher qizi AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 5 2025-yil, noyabr, 11-son Blended Learning .........................................................................................................................................125 Quvandikova Xadicha Fizika darslarida zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalanish ...........................................................129 Raxmanov Valijon Turdaliyevich, O‘razaliyev Alijon Xasan o‘g‘li “Qurilish jarayonlari texnologiyasi” fanida loyihalash kompetentligining tarkibiy tuzilmasi va uni raqamli ta’limga moslashtirish.................................................................................................................135 Raxmonova Nazokat Umaraliyevna Vitagen texnologiyalar asosida talabalar mediamentalitetini rivojlantirishda sun’iy intellekt (AI) dasturlaridan foydalanishning tahliliy modeli ..................................................................140 Rustamova Nodira Rustamovna Talabalarda kooperativ ta’lim asosida motivatsiyani rivojlantirish usullari ....................................................145 Sitora Toshmatova STEAM yondashuvi asosida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kreativ kompetensiyani shakllantirishning zaruriyati ..........................................................................................................................149 Tashibekova Munojat Xoshimovna Musiqa ta’limining pedagogik asoslari va metodik tizimi ..............................................................................153 Toshpulatova Saida Kuzibaevna Texnologiya fanini o‘qitishda eng samarali metodlardan foydalanish ...........................................................158 Turdiyeva Shahzoda Eshdavlat qizi Enhancing University Students’ Self-Directed Learning Through Edtech Tools ...........................................161 Ulasheva Lobar Fanlararo loyiha ishlarini tashkil etish orqali o‘quvchilarning dizayn fikrlash salohiyatini oshirish ................ 164 Valiyeva Nargiza Athamboyevna Alohida ta’lim ehtiyojiga ega o‘quvchilarning kasbiy faoliyatga tayyorlashning pedagogik-psixologik asoslari.......................................................................................................................169 Xakimova Sarvinoz Sharifjon qizi Sun’iy intellekt asosida yaratilgan ta’lim platformalari: samaradorlik tahlili va pedagogik yondashuvlar ......173 Xanbabayev Xakimjon Ikramovich, Erkinov Jasurbek Hasanjon o‘g‘li Tasavvufdagi “muhosaba” va “tafakkur” amallarining o‘z-o‘zini refleksiya metodlari sifatida qo‘llanilishi .....176 Xoshimov Nuriddin Mamadaliyevich Milliy sport va ommaviy o‘yinlarning badiiy-estetik ahamiyati .......................................................................182 Yaxyayeva Sojida Abdurahimovna Ota-ona mehrining bola psixologiyasiga ta’siri .............................................................................................185 Yulchiyeva Shohsanam Dilshod qizi Nutq rivojlаnishi orqаdа qolgаn bolаlаrdа qo‘llаnilаdigаn innovаtsion usullаri sаmаrаdorligi ......................189 Аhmedovа Nаrgizа Muzаffаrovnа Факторы, сдерживающие развитие науки в контексте требований к диссертационным работам ....... 193 Зайналов Жахонгир Расулович, Нурмухамедов Аббос Мамадалиевич, Шадманов Камолиддин Кажакджанович, Самигова Нодира Хамидуллаевна Структура и стратегии развития предметных компетенций ....................................................................197 Наимова Мафтунабону Файзулложоновна Психологическая консультация: современная практика, задачи и перспективы развития ..................203 Раупова Шохида Ахроровна Подготовка будущих педагогов к инклюзивному обучению детей с ограниченными возможностями здоровья: задачи и перспективы ......................................................207 Сайфутдинова Насиба Нурматовна Формирование иноязычной грамотности у курсантов военных вузов: социально-психологические факторы.......................................................................................................211 Сулейманова Нилуфар Камиловна O‘qituvchi shaxsiy kompetensiyasining mohiyati va pedagogik faoliyatdagi o‘rni ........................................214 Abdiraxmonova Guliston Muzaffar qizi Bolalarda axloqiy qadriyatlarni shakllantirish jarayonining milliy va umuminsoniy tamoyillari ......................218 Abdumutalipova Gulshodaxon Nurbek qizi Fuqarolik jamiyatida huquqiy madaniyat va uni rivojlantirish jarayonlari ......................................................221 Abdusalimova Shaxnoza Quduratullayevna Taʼlim menejmenti tizimida o‘qituvchining nutq madaniyatini rivojlantirish strategiyalari ..............................224 Abduxalilova Iroda Nozimxonovna AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 6 2025-yil, noyabr, 11-son O‘zbekistonda yoshlarni ijtimoiy-pedagogik hamkorlikda tarbiyalashda “Uzluksiz ma’naviy tarbiya konsepsiyasi”ning ustuvor vazifalari ..................................................................229 Abirova Umida Nazarovna Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini inklyuziv ta’lim sharoitida differensiyalashtirilgan dars mashg‘ulotlarini tashkil etishga o‘rgatish (kompetentligini shakllantirish/rivojlantirish) usullari.....................232 Adhamova Diyora Sanjar qizi Musobaqa faoliyati samaradorligini oshirishda sambochilarning energiya sarfi va tiklanish mexanizmlari tahliliy .......................................................................................................................239 Tangriyev Abdukarim Tovashevich Aksiologik yondashuv asosida bo‘lajak jismoniy tarbiya o‘qituvchilarining harakat faolligini takomillashtirishning ijtimoiy-pedagogik zaruriyati ........................................................................................244 Hafizov Shahriyor Shavkatovich Bo‘lajak tarbiyachilarning transversal: tanqidiy va innovatsion fikrlash kompetensiyalari ............................248 Jaloliddinova Maftunaxon Mahmudjon qizi Axborotning gnoseologik mohiyati ................................................................................................................ 256 Kamolova Munojatxon Jaloldinovna Maktabgacha yoshdagi bolalar nutqini rivojlantirish yo‘llari ..........................................................................259 Mamatova Aziza Bo‘riboyevna Akademik litseylarda kimyo fanini o‘qitishda raqamli ta’lim texnologiyalaridan foydalanish imkoniyatlari .... 262 Maxamadiyev Sharofiddin Jumaboyevich Pedagogik oliy ta’limda talabalarning kasbiy ijtimoiylashuvini korporativ madaniyat asosida rivojlantirish metodikasi.................................................................................267 Maxkamova Dilafruz Aliyevna Bo‘lajak o‘qituvchilar uchun xorijiy tillarni o‘qitishda lingvomadaniy yondashuv ...........................................271 Normamatova Kamola Gulmamat qizi O‘zbek tili izohli lug‘atida iboralarning grammatik tavsifi (bosh komponentli iboralar misolida) ....................274 S. Sh. Azamatova Oila instituti va gender tenglikni ta’minlashning ijtimoiy-huquqiy muammolari .............................................277 Salayeva Aziza Muhammatmurot qizi Gender yondashuv asosida talaba-qizlarda tanqidiy fikrlashni rivojlantirishning namunaviy mezonlari .......282 Xolova Mohigul Shavkatovna Pedagogika yo‘nalishi talabalari huquqiy savodxonligini rivojlantirish metodlarini takomillashtirish .............287 Xudoyberganov Atham Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida leksik komponentlikni TRIZ texnologiyasi yordamida rivojlantirish ............291 Zokirova Sohiba Muxtoraliyevna, Fayzullayeva Nazokat Uchqun qizi Цифровизация и трансформация образования как социально-педагогическое явление ....................295 Кадирова Наргиза Азаматовна Методика формирования креативного мышления у студентов-филологов на основе проблемно-ориентированных заданий (на материале английского языка) .........................298 Мамырбаева Дина Bolalar nutqini rivojlantirishning pedagogik va psixologik asoslari ...............................................................304 Mamadjonova Sakina Mo‘minjonovna, Maxmudova Oygul Toxirjonovna Kichik maktab yoshidagi o‘quvchilarda morfologik kompetentlikni shakllantirish .........................................309 Ganiyeva Shodiya Azizovna Модель “4+1+1” как ключевой механизм в системе практической подготовки учителей музыки .........313 Мухитдинова Малохатхон Саиджабборовна Tarbiya fanini oʻqish samaradorligini oshirishda raqamli texnologiyalardan foydalanish ..............................317 Nazarova Nasiba Abdullayevna Tarbiyachining kasbiy psixologik xususiyatlari .............................................................................................. 320 Shamshetova Anjim Karamaddinovna Boshlang‘ich ta’limda tarbiya nazariyasi va metodologiyasi .........................................................................323 Bo‘ronova Iroda Bo‘ronovna Yosh dzyudochi qizlarning mashgʻulotlar jarayonida jismoniy tayyorgarligini oshirish texnologiyalari .........327 Matmuratova Iroda Baxtiyor qizi “Odob us-soliḥin” asarida yoritilgan axloqiy-didaktik g‘oyalar va uning pedagogik mazmuni ....................... 332 A. N. Nusratov Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini kasbiy kompetentligini takomillashtirishning metodik asoslari .....336 Xolmatov Pardaboy Qoraboevich, Abdurasulova Dilnoza AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 7 2025-yil, noyabr, 11-son Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari faoliyatida loyihalashtirishning o‘rni ................................................342 Abdusattorova Go‘zalxon Abdulxabib qizi Tibbiyot va frazeologiya inson omilida ..........................................................................................................346 Achilov Muzaffar Norquliyevich Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida fazoviy tasavvurlarni rivojlantirishda matematikaning ahamiyati ...............349 Mamasaidova Muhabbat Abdusalom qizi, Akbaraliyeva Marjona Xurshid qizi Ekoestetik kompetensiyani shakllantirishning xorijiy va milliy tajribalar tahlili ..............................................354 Alijonova Maftuna Maxamadjon qizi Pedagogik jarayonda talabalarda qadriyatli munosabatlarni shakllantirish mexanizmlari ............................ 359 Alikulova Muxayyo Sherovna Ingliz ritsarlik romanlarining lingvopoetik tahlili .............................................................................................362 Durdona Boychayeva, Aliyeva Elmira Maktabgacha ta’limda estetik tarbiya berishning pedagogik asoslari ...........................................................365 Altibayeva Gulbaxor Majitovna Kasbiy kompetensiya tushunchasining mazmuni mohiyati va tarkibiy tuzilmasi ..........................................369 Axmadjonova Jasmina Jamshid qizi Developing Writing Competence Among CEFR B1 and Ielts Learners Experiencing Difficulties in English Language Acquisition .....................................................374 Ayturaev Majid Mavlankhanovich Ta’lim jarayonida ijtimoiy intellektni rivojlantirishning milliy qadriyatlarga asoslangan modeli ......................378 Azamov Umarxon Yaxyoxonovich Complications in Teaching Argumentative Speech to Students in Grades 8–9 ............................................383 Buribayeva Aziza Ismatillaevna Interfaol o‘yinlar orqali maktabgacha yoshdagi bolalarda ijtimoiy-emotsional ko‘nikmalarni shakllantirishning pedagogik asoslari .....................................................................................386 Buriyeva Aziza Nematovna Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida maktabgacha katta yoshdagi bolalarning ijodiy faolligini shakllantirish .......................................................................................................390 Davronova Sevinch O‘quvchilarda milliy va umummadaniy kompetensiyani rivojlantirishda maqollardan foydalanish bo ‘yicha manbaallar tahlili ...................................................................................394 Boltayeva Barno, Eliboyeva Surayyo Abdukarim qizi Social Roots and Psychological Consequences of Domestic Violence ........................................................399 Dumarova Gulfira Kozimbekovna, Mamadaliyeva Gulmira, Sultonova Zulhayo The Transversal-Methodical Competence of a Preschool Educator is the Foundation of Effective And Quality Education ................................................................................... 402 Ergasheva Barno Ziyavitdin kizi Maktabgacha yoshdagi bolalarga ta’lim-tarbiya berishning innovatsion yo‘llari ...........................................406 Erkinova Mehriniso Ro‘ziboyevna Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining o‘qish savodxonligini oshirish strategiyalari ............................................411 Eshonkulova Hilola Rajab qizi Ta’lim jarayonida o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi muloqotning bilish faoliyatiga ta’siri ..............................415 Habibova Shyira Baxtiyorovna Ruhiy rivojlаnishi sustlаshgаn boshlаngʻich sinf oʻquvchilаridа o‘qish buzilishlаrini аniqlаsh vа bаrtаrаf etish ..............................................................................................419 Ikromova Sarvinoz Siroj qizi Bo‘lajak o‘qituvchilarda riskologik kompetentlikni shakllantirishning pedagogik-psixologik xususiyatlari ..... 424 Jabborova Dilafruz Furqatovna Maktabgacha yoshdagi bolalarda chet tili o‘rganish jarayonida kommunikativ kompetensiyani rivojlantirishning psixologik asoslari....................................................................................428 Jurayeva Sugʻdiyona Shamsiddin qizi Transforming Education: The Impact of Emerging Technologies on Modern Pedagogical Practices ..........431 Kadirova Ferangiz Himmatillo qizi Salomatlik etikasi konsepsiyasi va pedagogik madaniyat – talabalar ma’naviyati va dunyoqarashini shakllantirishdagi roli ....................................................................435 Kamalova Yoqutxon Bahodirovna AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 8 2025-yil, noyabr, 11-son Tarbiyachilarning kasbiy mahoratini takomillashtirish va pedagogik faoliyat samaradorligini oshirish omillari .....................................................................................439 Kenjayeva Dildora Terkashevna Maktab ta’lim tizimida innovatsiyalarning o‘rni va ahamiyati ........................................................................443 Kistabayeva Gulchexra Djurakulovna Kichik maktab yoshi davrida o‘quv faoliyati va o‘quv motivlarining shakllanishi ...........................................448 Latifa Zarifovna Korayeva Maktabgacha ta’lim tizimining raqamlashtirilishi: xalqaro tajriba va istiqbollar .............................................451 Mahmudova Zulfiya Homidovna, Hoshimova Dilnoza Boymirzoevna Boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini dizayn tafakkurga o‘rgatishda STEAM yondashuvining didaktik imkoniyatlari .............................................................................................454 Mamadaminova Munisa Maxmudjon qizi, Boboxonova Shodiyona Rustam qizi Tabiatni asrash – kelajakni asrash: Buxoro misolida ....................................................................................459 Mardonova Saodat Muzaffarovna Bo‘lajak pedagoglarda o‘z-o‘zini baholash kompetentligini shakllantirish va rivojlantirish ............................463 Meyliyeva Nafosat Gulomovna Sun’iy intellektning ta’limda kognitiv va metakognitiv jarayonlarga ta’siri .....................................................466 Murodov Ulug‘bek O‘tkir o‘g‘li Maktabgacha ta’limda inklyuziv ta’limning tashkil etilishi..............................................................................470 Mustofoyeva Muhabbat Husniddin qizi The Effectiveness of Art Therapy in Working With Children Experiencing Emotional Stress .......................473 Nargiza Khayrullayevna Ortikova, Laziz Azizovich Normuratov Maktabgacha ta’lim tarbiyalanuvchilarining musiqiy qobiliyatlarini rivojlantirish mexanizmlari .....................477 Ortiqov Akmaljon Abdusalom oʻgʻli CLIL metodining O‘zbekiston ta’lim tizimida qo‘llanilishi ...............................................................................481 Qarshiyeva Sarvinoz Ural qizi The Use of Mobile Apps to Build Vocabulary Proficiency .............................................................................486 Kosimov Sunnat Ravshan ugli Yoshlar tafakkurini rivojlantirish va ma’naviyatini oshirishda tasviriy san’atning o‘rni ................................... 490 Quvonchbek Abduxamidov Axborot texnologiyalari ta’sirida san’at tushunchasining o‘zgarishi ..............................................................494 Rajabova Laylo O‘tkir qizi Bo‘lajak tarbiyachilarning kasbiy kompetensiyalarini rivojlantirish texnologiyalari ........................................498 Ramozonova Bahoroy Sadriddinovna Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining nutqiy kompetentsiyalarini shakllantirishda innovatsion yondashuvlarning pedagogik asoslari .............................................................501 Yusufzoda Shabnami Yunus, Rashidova Saida Ravshonbek qizi Axborot texnologiyalarini fizika darslarida qo‘llash .......................................................................................506 Raxmanov Valijon Turdaliyevich, O‘razaliyev Alijon Xasan o‘g‘li Axborot xavfsizligini o‘qitishda sun’iy intellektdan foydalanish afzalliklari ....................................................510 Raxmetova Lazzat Eshitishda nuqsoni bo‘lgan bolalarning psixologik xususiyatlarining o‘ziga xosligi ......................................513 S. A. Mamatisayeva Androgogik yondashuvning integrativ metodikasi ........................................................................................517 Sattorova Shaxlo Axadovna Gendered Language in Uzbek and English Media Discourse ......................................................................520 Sultonova Charos Iskandar kizi Maktabga tayyorlov yoshdagi bolalarda ijtimoiy ekologik dunyoqarashni shakllantirishga ta’sir qiluvchi omillar ...................................................................................527 Suyunova Matluba Abdusaidovna Empatiya shifokor–pasiyent munosabatida: tibbiyot talabalarining psixologik tayyorgarligi ......................... 531 Tajiboyeva Odinaxon Rustamjon qizi, Qurbonova Fotima Farhodjon qizi Modern Approaches to Teaching Grammar .................................................................................................. 534 Tuychiyev Azamat Farkhod ugli The Importance of Psychological Preparation of Preschool Children for School Education ........................538 Turamov Muhammadzohid Rustamjon o‘g‘li AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 9 2025-yil, noyabr, 11-son Bo‘lajak maktabgacha ta’lim tashkilotlari tarbiyachi-pedagoglarining kasbiy-axloqiy kompetentligini rivojlantirish ..................................................................................................541 Xabibullayeva Sayyoraxon Maxamadali qizi Imkoniyati cheklangan va sog‘lom bolalar faoliyatida universal ta’limning imkoniyati ..................................544 Xolmatova Sarvinoz Raxmatilla qizi Kurashchilarning umumiy va maxsus sport tayyorgarliklari ..........................................................................548 Xudoyberganov Javlonbek Soatboy o‘g‘li Tayyorlov guruhi tarbiyalanuvchilarida ekologik kompetentlik tushunchalarini rivojlantirish bosqichlari .......551 Yarova Gulhayo Fazliddin qizi Arxitеktura va dizayn yo‘nalishi bitiruvchilarini kasbga yo‘naltirish vositasida axborot almashish jarayonlarini optimallashtirish mеtodikasini takomillashtirish..........................................555 Kuchimov M. K. Yuqori sinf o‘quvchilarining ma’naviy kompetentligini jadidlarning pedagogik qarashlari asosida shakllantirish metodikasi (Temurbeklar maktablari misolida) .........................................559 Quldashev Murodjon G‘aniyevich Лингвистическое исследование влияния социальных сетей на синтаксические изменения в языке современного поколения ................................................................562 Шавилова Наталья Сергеевна Boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining nutq madaniyati .......................................................................................566 Islamova Dilfuza Dilshodovna, Gulimbayeva Barno Особенности гражданского воспитания обучающихся в системе “школа–махалля” в Узбекистане ...570 Хайдаров Шавкат Шамсиддин угли Mantiqiy masalalarni bajarishning metodik usullari ......................................................................................575 Tosheva Yulduz Bo‘lajak ofitserlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda pedagogik-psixologik omillar (jamoat xavfsizligini ta’minlash bo‘linmalari misolida) ....................................579 Yarmatov Akbar Normurotovich Yosh harbiy xizmatchi ofitserlarda muloqot madaniyatini samarali shakllantirish muammosining xorijiy tadqiqotlardagi talqini ................................................................................................582 Matyakubov Elyor Rajapovich Umumiy pedagogika fanini o‘qitishda formativ baholash metodikasini joriy etish texnologiyasi ..................586 Sobitjon Xalimov Hoshimjonovich Формирование компонентов эмоционального интеллекта у детей дошкольного возраста с дефектами речи на основе сказкотерапии ............................................................................590 Эркинова Фазилат Миразиз қизи O‘zbekistonda asalariсhilikning rivojlanishi...................................................................................................593 Abdullayeva Maxsudaxon To‘lanovna 14–16 yoshli dzyudochilarda hujum kombinatsiyalari va ularni musobaqaviy sharoitda qo‘llash usullarini takomillashtirish..........................................................................596 Abduraxmanova Iroda Xayrullayevna Oliy ta’limda aksiologik tarbiya mexanizmlarini takomillashtirish ijtimoiy ehtiyoj va pedagogik muammo sifatida.........................................................................................................................602 B. S. Siddikov Sport mashg‘ulotlar davomida mushak va suyak tizimi rivojlanishi ..............................................................606 Bo‘ronova Habiba Erkin qizi Stol tennisi o‘yini texnikasi ............................................................................................................................ 609 Ibragimov Abduqahhor Abdulaziz o‘g‘li Biologiya fanini o‘qitishda zamonaviy platformalarning afzalliklari: Wordwall, Educaplay, Blooket, Genially, Kahoot platformalari .....................................................................613 Kalandarova Dilnoza Samandarovna, Qodirova Madina Nosirovna Oliy ta’lim muassasalarida tahsil olayotgan paraarmrestlingchi talabalarni musobaqa oldidan texnik tayyorgarligini takomillashtirish ............................................................................617 Karimov Faxriddin Xurramovich Developing Critical Reading Skills Through Content-Based Instruction ....................................................... 621 Mekhmonkulov Burkhon Ma’ruf ugli Tog‘li va shahar hududida ta’lim oluvchi tinglovchilarning jismoniy tayyorgarlik darajasini taqqoslash ........626 Mirjamolov Sirojiddin Xayriddinovich AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 1126 2025-yil, noyabr, 11-son BOSHLANG‘ICH TA’LIMDA MILLIY QADRIYATLAR ASOSIDA TARBIYAVIY FAOLIYATNI TASHKIL ETISHNING PEDAGOGIK ASOSLARI Qurbonova Maxtuma Fazliddinovna Angren universiteti “Pedagogika va psixologiya” kafedrasi katta o‘qituvchisi Xolboyeva Dildora Azizovna Angren universiteti “Pedagogika va psixologiya” kafedrasi katta o‘qituvchisi Annotatsiya: Ushbu maqolada boshlang‘ich ta’lim jarayonida milliy qadriyatlar asosida tarbiyaviy faoliyatni tashkil etishning pedagogik asoslari tahlil qilinadi. Milliy qadriyatlar o‘quvchi shaxsining ma’naviy, axloqiy va estetik kamolotini shakllantirishda muhim omil sifatida baholanadi. Maqolada boshlang‘ich ta’lim tizimida milliy g‘oya va an’analarni o‘quv-tarbiyaviy jarayonga singdirish yo‘llari, xalq og‘zaki ijodi, urf-odatlar, milliy bayramlar va o‘yinlar orqali bolalarda vatanparvarlik, insonparvarlik, mehr-oqibat va mehnatsevarlik kabi fazilatlarni shakllantirish usullari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, o‘qituvchining milliy qadriyatlar asosidagi pedagogik yondashuvi, dars va sinfdan tashqari faoliyatda tarbiyaviy maqsadlarga erishish strategiyalari hamda zamonaviy metodlar bilan milliy meros uyg‘unligini ta’minlash masalalari tahlil etiladi. Tadqiqotda ta’lim jarayonida xalq an’analari va madaniy merosning o‘rni, milliy o‘zlikni saqlashning ahamiyati hamda o‘quvchilar ongida milliy g‘urur va iftixor tuyg‘ularini shakllantirishning metodik yo‘nalishlari yoritiladi. Kalit so‘zlar: boshlang‘ich ta’lim, milliy qadriyatlar, tarbiyaviy faoliyat, pedagogik yondashuv, xalq og‘zaki ijodi, ma’naviy tarbiya, axloqiy qadriyatlar, vatanparvarlik, milliy meros, o‘quvchi shaxsini shakllantirish. Abstract: This article analyzes the pedagogical foundations of organizing educational activities based on national values in the process of primary education. National values are considered an essential factor in shaping the spiritual, moral, and aesthetic development of the student’s personality. The article examines ways of integrating national ideas and traditions into the educational process of primary school, as well as methods for fostering qualities such as patriotism, humanism, kindness, and diligence in children through folk oral creativity, customs, national holidays, and games. The study also explores the teacher’s pedagogical approach grounded in national values, strategies for achieving educational goals during lessons and extracurricular activities, and issues related to ensuring harmony between modern teaching methods and national heritage. The importance of folk traditions, cultural heritage, and the preservation of national identity in education is highlighted, along with methodological guidelines for nurturing students’ sense of national pride and self-respect. Key words: primary education, national values, educational activity, pedagogical approach, folk oral creativity, spiritual education, moral values, patriotism, national heritage, student personality formation. Аннотация: В статье анализируются педагогические основы организации воспитательной деятельности на основе национальных ценностей в процессе начального образования. Национальные ценности рассматриваются как важный фактор формирования духовного, нравственного и эстетического развития личности учащегося. В работе рассматриваются пути интеграции национальной идеи и традиций в учебно-воспитательный процесс начальной школы, а также методы формирования у детей качеств патриотизма, гуманизма, доброжелательности и трудолюбия на основе народного устного творчества, обычаев, национальных праздников и игр. Кроме того, анализируется педагогический подход учителя, основанный на национальных ценностях, стратегии достижения воспитательных целей на уроках и во внеурочной деятельности, а также вопросы гармонизации современных методик с национальным наследием. В исследовании освещается значение народных традиций, культурного наследия и сохранения национальной самобытности в образовании, а также методические направления воспитания у учащихся чувства национальной гордости и самоуважения. Ключевые слова: начальное образование, национальные ценности, воспитательная деятельность, педагогический подход, народное устное творчество, духовное воспитание, нравственные ценности, патриотизм, национальное наследие, формирование личности учащегося. AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI 1127 MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 2025-yil, noyabr, 11-son KIRISH Bugungi globallashuv davrida ta’lim tizimi oldida turgan eng muhim vazifalardan biri yosh avlodni milliy va umuminsoniy qadriyatlar ruhida tarbiyalash, ularning ongida o‘z xalqining madaniy merosi, tarixiy ildizlari va ma’naviy boyliklariga hurmat tuyg‘usini shakllantirishdan iboratdir. Boshlang‘ich ta’lim bosqichi esa aynan inson shaxsining ma’naviy poydevori shakllanadigan davr bo‘lib, bu jarayonda o‘qituvchining pedagogik yondashuvi hamda milliy qadriyatlarga tayanish darajasi o‘ta muhim ahamiyat kasb etadi. Chunki boshlang‘ich sinf o‘quvchisi uchun maktab nafaqat bilim manbai, balki hayotiy qadriyatlar, axloqiy me’yorlar va madaniy an’analarni o‘rganish maydonidir. Shu boisdan milliy qadriyatlar asosida tashkil etilgan tarbiyaviy faoliyat ularning shaxs sifatida shakllanishida asosiy omillardan biri hisoblanadi. Milliy qadriyatlar o‘zida xalqning tarixiy tajribasi, urf-odatlari, ma’naviy qadriyatlari, o‘ziga xos madaniyati va e’tiqodini mujassam etadi. Ular yosh avlodda milliy o‘zlikni anglash, vatanparvarlik, bag‘rikenglik, halollik, mehnatsevarlik kabi fazilatlarni rivojlantirishga xizmat qiladi. Shu nuqtai nazardan boshlang‘ich ta’lim jarayonida milliy qadriyatlarni o‘quv va tarbiyaviy faoliyat bilan uyg‘unlashtirish zamonaviy pedagogikaning dolzarb yo‘nalishlaridan biridir. Har bir dars jarayoni, sinfdan tashqari faoliyat, tadbir va o‘yin orqali bolalarda milliy g‘urur, ona tiliga, tarix va madaniyatga hurmat, o‘z xalqiga sadoqat tuyg‘usi shakllantiriladi. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasining 2020-yil 23-sentabrdagi “Ta’lim to‘g‘risida”gi O‘RQ-637-sonli1 Qonuni va “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi”da milliy va umuminsoniy qadriyatlarga tayanib barkamol shaxsni tarbiyalash vazifasi alohida ta’kidlanadi. Bu esa o‘qituvchilardan milliy tarbiyani zamonaviy ta’lim texnologiyalari bilan uyg‘unlashtira oladigan, didaktik va metodik jihatdan yetuk yondashuvni talab etadi. Boshlang‘ich sinfda milliy qadriyatlarni o‘qitish va tarbiyaviy faoliyatda qo‘llash nafaqat o‘quvchilarning dunyoqarashini kengaytiradi, balki ularni o‘z milliy ildizlariga sodiq, ma’naviy barkamol, zamonaviy fikrlaydigan shaxs sifatida kamol toptirishga xizmat qiladi. Shu ma’noda boshlang‘ich ta’lim tizimida milliy qadriyatlarni singdirish o‘quvchilarning har tomonlama rivojlanishiga zamin yaratadi. MAVZUGA OID ADABIYOTLAR SHARHI Boshlang‘ich ta’lim jarayonida milliy qadriyatlarni o‘quv-tarbiyaviy faoliyatga singdirish bir qator mahalliy va xorijiy tadqiqotlarda muhim pedagogik yo‘nalish sifatida baholanadi. Hasanboyeva va Qodirova tomonidan yaratilgan “Boshlang‘ich ta’lim metodikasi” asarida milliy qadriyatlarning dars mazmuniga uyg‘un kiritilishi o‘quvchining ma’naviy-axloqiy kamoloti uchun zamin yaratishi ta’kidlanadi. Yo‘ldosheva “Ma’naviy tarbiya asoslari” asarida ma’naviy tarbiyaning manbalari sifatida xalq ijodi, urf-odatlar va tarixiy merosning ahamiyatini ochib beradi. Omonovning “Tarbiya nazariyasi va metodikasi” kitobi esa milliy tarbiya jarayonini barkamol shaxsni shakllantirishning ajralmas qismi sifatida talqin qiladi. Milliy qadriyatlarning mazmuniy asoslarini dars jarayonida qo‘llash bo‘yicha Xaydarovaning “Maqol va matallarning tuzilishi” haqidagi tadqiqoti xalq og‘zaki ijodi orqali o‘quvchilarda nutq madaniyati va ma’naviy estetik didni rivojlantirishga e’tibor qaratadi. Rahmonovning boshlang‘ich sinflarda axloqiy qadriyatlarni shakllantirish bo‘yicha olib borgan ilmiy ishlari milliy qadriyatlarning shaxsning ruhiy-axloqiy rivojlanishidagi o‘rnini amaliy misollar asosida yoritadi. Xolmatovaning ilmiy izlanishlari esa milliy qadriyatlarning zamonaviy ta’limdagi o‘rni, xususan globallashuv sharoitida milliy o‘zlikni saqlash mexanizmlari bilan bog‘liq jihatlarni o‘rganadi. Zamonaviy ta’lim texnologiyalari bilan milliy qadriyatlarni uyg‘unlashtirish borasida Dilnoza va hamkorlarining modular o‘qitish tizimi haqidagi tadqiqoti pedagogik jarayonni moslashuvchan tashkil etish, o‘quvchi faolligini oshirish imkonini ko‘rsatadi. Akhmedovning sun’iy intellekt va virtual ta’lim muhiti bo‘yicha olib borgan izlanishlari boshlang‘ich ta’limga axborot texnologiyalarini joriy etishning samaradorligini yoritadi. EFL bo‘yicha olib borilgan amaliy tadqiqotlar (Ibodatxon, Go‘zalxon, Guzalkhon) esa interfaol o‘yinlar, guruh ishlari va innovatsion metodlarning o‘quvchilarda kommunikativ kompetensiyani rivojlantirishdagi o‘rnini ko‘rsatadi. Ushbu tadqiqotlar milliy qadriyatlarni zamonaviy metodlar bilan uyg‘unlashtirilganda tarbiyaviy jarayonning samaradorligi yanada oshishini tasdiqlaydi. TADQIQOT METODOLOGIYASI Boshlang‘ich ta’limda milliy qadriyatlar asosida tarbiyaviy faoliyatni tashkil etishda qo‘llaniladigan metodlar o‘quvchilarning yosh xususiyatlari, psixologik rivojlanish bosqichlari va o‘quv jarayonining maqsadlariga mos bo‘lishi zarur. Pedagogik jarayonda milliy qadriyatlarni singdirishning asosiy metodlari orasida kuzatish, suhbat, rolli o‘yin, ijodiy topshiriq, ertak terapiyasi, integratsiyalashgan darslar, interfaol usullar hamda xalq og‘zaki ijodi namunalaridan foydalanish samarali natija beradi. Ushbu metodlar yordamida o‘quvchilarda nafaqat bilim, balki axloqiy-ruhiy fazilatlar ham shakllanadi. 1 O‘zbekiston Respublikasining 2020-yil 23-sentabrdagi “Ta’lim to‘g‘risida”gi O‘RQ-637-sonli Qonuni: https://lex.uz/docs/-5013007 AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 1128 2025-yil, noyabr, 11-son 1-jadval: Boshlang‘ich ta’limda milliy qadriyatlarni singdirishning asosiy yo‘nalishlari Yo‘nalish Mazmuni Tarbiyaviy natijasi Xalq og‘zaki ijodi asosida darslar Ertak, maqol, topishmoq, xalq qo‘shiqlaridan foydalanish Ma’naviy-estetik didni rivojlantirish, o‘z xalqiga hurmat tuyg‘usini shakllantirish Milliy urf-odatlar va an’analarni o‘rganish Navro‘z, Mehrjon, to‘y marosimlari, hunarmandchilik namunalarini o‘quv jarayoniga kiritish Milliy iftixor va vatanparvarlik tuyg‘ularini mustahkamlash Milliy o‘yinlar va rolli faoliyat “Ko‘pkari”, “Oq terakmi, ko‘k terak” kabi xalq o‘yinlari orqali interfaol mashg‘ulotlar Jamoaviylik, birdamlik va o‘zaro hurmat fazilatlarini shakllantirish Madaniy meros bilan tanishtirish Tarixiy obidalar, allomalar hayoti va asarlari bilan tanishtirish Tarixiy ong, ma’naviy o‘zlik va qadriyatlarni anglashni chuqurlashtirish Oilaviy qadriyatlar targ‘iboti Ota-ona, buvi-bobolar tajribasi asosida suhbatlar, tadbirlar Mehr-oqibat, mas’uliyat, naslga hurmat tuyg‘ularini kuchaytirish Masalan, xalq og‘zaki ijodi asosidagi darslar o‘quvchilarning milliy o‘zlikni anglash jarayoniga katta ta’sir ko‘rsatadi. Ertak, maqol, topishmoq, matal va xalq qo‘shiqlari orqali ularning hayotiy tajribasi boyiydi, ijobiy axloqiy xulq-atvor shakllanadi. O‘yin metodlari yordamida esa o‘quvchilar milliy urf-odatlarni o‘zlashtiradi, jamoaviy faoliyatda o‘z o‘rnini topadi. Shu bilan birga, milliy bayramlar, madaniy tadbirlar, tarixiy shaxslar hayotiga oid mavzular asosida o‘tkaziladigan ijodiy mashg‘ulotlar o‘quvchilarda milliy iftixor tuyg‘usini mustahkamlaydi. Interfaol metodlardan “Aqliy hujum”, “Klaster”, “INSERT”, “Venn diagrammasi”, “Rol o‘ynash”, “Debat” kabi usullar o‘quvchilarni mustaqil fikrlashga, tahlil qilishga, o‘z fikrini asoslab ifodalashga o‘rgatadi. Shu bilan birga, o‘qituvchining shaxsiy namunalari, milliy qadriyatlarni o‘z hayotida qo‘llay olishi, o‘quvchilarga ijobiy namunaviy ta’siri ham tarbiyaviy jarayonning ajralmas qismi hisoblanadi. Metodik jihatdan milliy qadriyatlarni tarbiyaviy faoliyatga singdirish integratsiyalashgan yondashuvni talab etadi. Ya’ni, o‘quv fani mazmuniga mos holda milliy qadriyatlar singdirilib, ular tabiiy fan, ona tili, mehnat, san’at, musiqa darslarida ham uyg‘un ravishda o‘z aksini topadi. Shuningdek, tarbiyaviy soatlar, sinfdan tashqari tadbirlar, ota-onalar bilan hamkorlikdagi loyihalar orqali o‘quvchilarda milliy iftixor, an’anaviy qadriyatlarga hurmat tuyg‘usi mustahkamlanadi. Shu tarzda, milliy qadriyatlar asosidagi pedagogik metodlar o‘quvchi shaxsining intellektual va ma’naviy kamolotini bir butun holda rivojlantiradi. TAHLIL VA NATIJALAR Boshlang‘ich ta’limda milliy qadriyatlar asosida tarbiyaviy faoliyatni tashkil etish natijalari o‘quvchilarning ma’naviy, axloqiy va intellektual rivojlanishida yaqqol namoyon bo‘ladi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, milliy qadriyatlarga tayanilgan pedagogik jarayon o‘quvchilarda vatanparvarlik, insonparvarlik, halollik, mehr-oqibat, mehnatsevarlik kabi fazilatlarni shakllantiradi. Dars jarayonlarida milliy urf-odatlar, xalq og‘zaki ijodi va madaniy merosdan foydalanish orqali bolalarda milliy o‘zlikni anglash, tarixiy ong va o‘z xalqiga sadoqat tuyg‘usi kuchayadi. Bunday yondashuv o‘quvchilarning axloqiy qarashlari, nutq madaniyati, ijtimoiy faolligi va ijobiy kommunikativ ko‘nikmalarini rivojlantiradi. Tajriba-sinov mashg‘ulotlarida aniqlanishicha, milliy qadriyatlar asosida tashkil etilgan tarbiyaviy faoliyatda qatnashgan o‘quvchilar o‘zaro hurmat, jamoada ishlash, o‘z fikrini mustaqil ifodalash, ajdodlar merosiga hurmat bilan qarash kabi ko‘nikmalarni tezroq egallaydilar. Ular milliy bayramlarda faol ishtirok etadi, o‘z xalqining tarixiy ramzlarini, madaniy belgilarini anglaydi, oilaviy qadriyatlarga e’tiborli bo‘ladi. Bu esa ta’lim-tarbiya jarayonining samaradorligini oshiradi. Shuningdek, o‘qituvchilarning milliy qadriyatlar asosidagi metodlardan muntazam foydalanishi ularning pedagogik mahoratini boyitadi. O‘quvchilar bilan olib borilgan suhbatlar va kuzatuvlar natijalariga ko‘ra, milliy qadriyatlar asosidagi tarbiyaviy yondashuv bolalarda ijobiy axloqiy holatni mustahkamlash, o‘z millatiga sadoqat va ijtimoiy mas’uliyatni shakllantirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Bunday tizim orqali o‘quvchilarda shaxsiy mas’uliyat, o‘zini baholash madaniyati, muloqotda xushmuomalalik, o‘z fikrini ifodalashda aniqlik va adolatni qadrlash kabi sifatlar rivojlanadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, boshlang‘ich ta’limda milliy qadriyatlarni tarbiyaviy faoliyatga singdirish nafaqat o‘quvchilarning individual rivojlanishiga, balki ularning ijtimoiy-madaniy integratsiyasiga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Buning natijasida bolalarda milliy g‘urur, o‘z xalqiga sadoqat, insoniy qadriyatlarga hurmat kabi barqaror ma’naviy fazilatlar shakllanadi. Shu bilan birga, milliy qadriyatlarga asoslangan pedagogik model boshlang‘ich ta’limda shaxsni har tomonlama rivojlantirishning samarali vositasi sifatida o‘zini oqlaydi. AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI 1129 MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 2025-yil, noyabr, 11-son Boshlang‘ich ta’lim tizimida milliy qadriyatlar asosida tarbiyaviy faoliyatni tashkil etish masalasi zamonaviy pedagogikaning eng dolzarb yo‘nalishlaridan biridir. Chunki globallashuv, raqamli transformatsiya va axborot oqimining kuchayishi jarayonida yosh avlodning milliy o‘zligini saqlash, ma’naviy poydevorini mustahkamlash masalasi yanada muhim ahamiyat kasb etmoqda. Shu bois, o‘qituvchining tarbiyaviy faoliyatida milliy qadriyatlarga tayanish, ularni dars jarayoni va tashqi faoliyat bilan uyg‘unlashtirish dolzarb pedagogik ehtiyojga aylandi. 2-jadval: Milliy qadriyatlar asosida tarbiyaviy faoliyatni tashkil etishning pedagogik shart-sharoitlari Pedagogik shart Amalga oshirish shakli Kutilayotgan natija O‘qituvchining milliy ong va ma’naviyat darajasini oshirish Malaka oshirish kurslari, milliy merosga oid seminarlar Pedagogda milliy qadriyatlarga tayanib ishlash kompetensiyasi shakllanadi O‘quv dasturlarini milliy ruh bilan boyitish Dars mazmuniga xalq ijodi, tarix, madaniyat elementlarini kiritish O‘quvchilarda milliy o‘zlik va g‘urur tuyg‘usi kuchayadi Mahalla va ota-onalar bilan hamkorlik Qo‘shma tadbirlar, xalqona festivallar, loyihaviy faoliyatlar Ta’lim-tarbiya jarayonining ijtimoiy qo‘llabquvvatlanishi ta’minlanadi Raqamli vositalar orqali milliy qadriyatlarni targ‘ib etish Multimediali loyihalar, milliy o‘yinlarning onlayn versiyalari Zamonaviy texnologiyalar yordamida milliy madaniyatni o‘zlashtirish O‘quvchi shaxsiga yo‘naltirilgan tarbiya modeli Individual yondashuv, ijodiy topshiriqlar, refleksiya mashqlari Bolada shaxsiy mas’uliyat, milliy ong va ijobiy fazilatlar rivojlanadi Milliy qadriyatlarni o‘qitish jarayoniga singdirishda asosiy muammo ularni faqatgina ma’lumot sifatida emas, balki o‘quvchilarning his-tuyg‘usi, hayotiy tajribasi va shaxsiy qiziqishlari bilan uyg‘unlashtirish zaruratidir. Shu ma’noda, milliy qadriyatlar asosidagi tarbiyaviy faoliyat tizimli, uzviy va interfaol yondashuvni talab etadi. O‘qituvchi o‘z darslarida milliy an’analar, xalq donishmandligi, qadimiy urf-odatlarni zamonaviy ta’lim metodlari bilan uyg‘unlashtirganida, o‘quvchilarda milliy o‘zlikni anglash, madaniy merosni qadrlash, vatanparvarlik kabi tuyg‘ular tabiiy shakllanadi. Muhokama jarayonida shuningdek, ota-onalar va mahalla hamkorligi ham muhim o‘rin tutadi. Ota-onalar ishtirokida o‘tkaziladigan milliy an’anaviy tadbirlar, hunarmandchilik, xalq o‘yinlari va ertak kechalari o‘quvchilar ongida milliy qadriyatlarning hayotiy ahamiyatini chuqur singdiradi. Shu bilan birga, o‘qituvchining o‘zi milliy qadriyatlarni chuqur anglagan, o‘z hayotida ularga amal qiladigan shaxs bo‘lishi lozim. Chunki o‘quvchilar uchun o‘qituvchi eng yaqin ijtimoiy modeldir. Milliy qadriyatlar asosida tarbiyaviy faoliyatni tashkil etishning muvaffaqiyati o‘qituvchi malakasiga, pedagogik innovatsiyalarni qo‘llay bilish qobiliyatiga, shuningdek, dars mazmunining milliy ruh bilan boyitilishiga bog‘liq. Bu yo‘nalishda zamonaviy pedagogik texnologiyalar, loyiha metodlari, raqamli ta’lim vositalari ham katta yordam beradi. Xalq urf-odatlarini virtual muhitda tasvirlash, milliy o‘yinlarni interfaol formatda tashkil etish, tarixiy shaxslar hayotiga bag‘ishlangan multimediali loyihalar o‘quvchilarning milliy ongini shakllantirishda zamonaviy yondashuv sifatida samarali natija beradi. Umuman olganda, milliy qadriyatlar asosidagi tarbiyaviy faoliyatni boshlang‘ich ta’limga chuqur singdirish o‘quvchilarning ma’naviy dunyosini boyitish, ularda milliy o‘zlikni anglash, ijtimoiy faollik va madaniy identifikatsiyani mustahkamlashda hal qiluvchi omil sifatida qaraladi. XULOSA VA TAKLIFLAR Boshlang‘ich ta’limda milliy qadriyatlar asosida tarbiyaviy faoliyatni tashkil etish – yosh avlodni milliy o‘zlik, vatanparvarlik va insoniylik ruhida tarbiyalashning muhim omilidir. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, milliy qadriyatlar o‘quvchilarning ma’naviy va axloqiy kamolotini shakllantirishda markaziy o‘rin tutadi. Ular orqali bola o‘z xalqining tarixi, madaniyati, urf-odatlari va an’analarini chuqur anglaydi, shaxs sifatida jamiyatda o‘z o‘rnini topishga intiladi. Shu bois, milliy qadriyatlarni ta’lim jarayonining barcha bosqichlariga singdirish – nafaqat tarbiyaviy, balki ijtimoiy-ma’naviy zaruratdir. O‘qituvchi bu jarayonning asosiy tashabbuskori bo‘lib, u milliy qadriyatlarning mazmunini dars mazmuni bilan uyg‘unlashtirishi, o‘quvchilarning yosh xususiyatlariga mos pedagogik metodlarni tanlashi, xalq og‘zaki ijodi va madaniy meros elementlaridan samarali foydalanishi lozim. Shu tarzda, o‘quvchi ongida milliy o‘zlikni anglash, o‘z xalqiga sadoqat, mehnatsevarlik, insonparvarlik va ijtimoiy mas’uliyat tuyg‘ulari shakllanadi. Milliy qadriyatlarni o‘qitishning samaradorligi, avvalo, ularning zamonaviy ta’lim texnologiyalari bilan uyg‘unlashgan holda joriy etilishiga bog‘liqdir. Bunda raqamli ta’lim resurslaridan, multimedia loyihalaridan, milliy o‘yinlar va madaniy tadbirlardan foydalanish orqali o‘quvchilarda milliy iftixor va madaniy o‘ziga xoslikni saqlab qolish tuyg‘usi mustahkamlanadi. Shu bilan birga, tarbiyaviy jarayonning samaradorligini oshirishda ota-onalar, mahalla va ta’lim muassasasi o‘rtasidagi uzviy hamkorlik muhim o‘rin tutadi. AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 1130 2025-yil, noyabr, 11-son Xulosa qilib aytganda, boshlang‘ich ta’limda milliy qadriyatlar asosidagi tarbiyaviy faoliyatni tizimli yo‘lga qo‘yish o‘quvchilarda milliy ong, ijtimoiy faollik, madaniy va ma’naviy yetuklikni rivojlantiruvchi kuchli vosita hisoblanadi. Ushbu yo‘nalishdagi pedagogik yondashuvlar kelajakda milliy qadriyatlarni asrab-avaylaydigan, ularni amaliy hayotda qo‘llay oladigan barkamol avlodni tarbiyalashning ishonchli kafolatidir. Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati: 1. O‘zbekiston Respublikasi “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. – Toshkent, 2020. 2. Kadrlar tayyorlash milliy dasturi. – Toshkent, 1997. 3. Dilnoza M., Maftuna S., Guzalkhon K., Makhliyo S., & Maftuna K. (2019). Modular training system as a factor of improving educational process. International Journal of Innovative Technology and Exploring Engineering, 9(1), 3160– 3166. 4. Xaydarova G. Z. (2024). Maqol va matallarning tuzilishi. Tamaddun nuri jurnali, 5(56), 450–453. 5. Ibodatxon O., & Go‘zalxon X. (2024). Group work strategies in EFL classes. Western European Journal of Historical Events and Social Science, 2(2), 37–40. 6. Guzalkhon K. (2023). Translation of linguistic means of caressing in English into Uzbek. Proceedings of International Educators Conference, 2(3), 51–53. 7. Guzalkhon K. (2023). The usage of modern technologies in EFL vocabulary classes. Proceedings of International Educators Conference, 2(3), 51–53. 8. Hasanboyeva O., Qodirova F. Boshlang‘ich ta’lim metodikasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2019. 9. Yo‘ldosheva N. Ma’naviy tarbiya asoslari. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2021. 10. Rahmonov B. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida axloqiy qadriyatlarni shakllantirish metodikasi. – Toshkent: TDPU nashriyoti, 2022. 11. Akhmedov B. A. (2025). Implementing artificial intelligence and virtual learning environments in elementary schools in Uzbekistan. Procedia Environmental Science, Engineering and Management, 12(1), 63–70. 12. Karimova V. Pedagogik psixologiya. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2020. 13. Omonov H. Tarbiya nazariyasi va metodikasi. – Toshkent: Fan, 2018. 14. Xolmatova M. Milliy qadriyatlarning zamonaviy ta’limdagi o‘rni. – Samarqand: Ziyo, 2021. AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 410 2025-yil, noyabr, 11-son Pedagogika fanlari Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar bo‘yicha) Maxsus pedagogika Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqichlari bo‘yicha) Ta’limda menejment Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi Ijtimoiy pedagogika Tarix fanlari Psixologiya fanlari Fizika-matematika fanlari Kimyo fanlari Biologiya fanlari Falsafa fanlari Filologiya fanlari Geografiya fanlari 13.00.00 13.00.01 13.00.02 13.00.03 13.00.04 13.00.05 13.00.06 13.00.07 13.00.08 13.00.09 07.00.00 19.00.00 01.00.00 02.00.00 03.00.00 09.00.00 10.00.00 11.00.00 AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI 411 MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 2025-yil, noyabr, 11-son 2025. №11 Mas’ul muharrir: Ramzidin Ashurov Ingliz tili muharriri: Murod Xoliyorov Musahhih: Alibek Zokirov Sahifalovchi va dizayner: Iskandar Islomov © Materiallar ko‘chirib bosilganda “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali manba sifatida ko‘rsatilishi shart. Jurnalda bosilgan material va reklamalardagi dalillarning aniqligiga mualliflar ma’sul. Tahririyat fikri har vaqt ham mualliflar fikriga mos kelamasligi mumkin. Tahririyatga yuborilgan materiallar qaytarilmaydi. Manzilimiz: Toshkent shahar, Yunusobod tumani 19-mavze, 17-uy. “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali 26.09.2023-yildan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Adminstratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan №C–5669363 reyestr raqami tartibi bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tkazilgan. Litsenziya raqami: № 136361.