MAKTABGACHA TA'LIM TASHKILOTI DIREKTORINING MOLIYAVIY SAVODXONLIGI: NAZARIYA VA AMALIYOTI

2025 №5 2025 №6№11 https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 2 Bosh muharrir: Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich Bosh muharrir oʻrinbosari: Karimov Norboy G‘aniyevich Muharrir: Qurbonov Sherzod Ismatillayevich Elektron nashr. 1220 sahifa. 2025-yil, noyabr Tahrir hay’ati: Salimov Oqil Umrzoqovich, O‘zbekiston Fanlar akademiyasi akademigi Abduraxmanov Kalandar Xodjayevich, O‘zbekiston Fanlar akademiyasi akademigi Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich, texnika fanlari doktori (DSc), professor Rae Kvon Chung, Janubiy Koreya, TDIU faxriy professori, “Nobel” mukofoti laureati Osman Mesten, Turkiya parlamenti a’zosi, Turkiya – O‘zbekiston do‘stlik jamiyati rahbari Axmedov Durbek Kudratillayevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Axmedov Sayfullo Normatovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Abduraxmanova Gulnora Kalandarovna, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Kalonov Muxiddin Baxritdinovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Siddiqova Sadoqat G‘afforovna, pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) Xudoyqulov Sadirdin Karimovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Maxmudov Nosir, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Yuldashev Mutallib Ibragimovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Samadov Asqarjon Nishonovich, iqtisodiyot fanlari nomzodi, professor Slizovskiy Dimitriy Yegorovich, texnika fanlari doktori (DSc), professor Mustafakulov Sherzod Igamberdiyevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Axmedov Ikrom Akramovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Eshtayev Alisher Abdug‘aniyevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Xajiyev Baxtiyor Dushaboyevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Hakimov Nazar Hakimovich, falsafa fanlari doktori (DSc), professor Musayeva Shoira Azimovna, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), professor Ali Konak (Ali Ko‘nak), iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor (Turkiya) Cham Tat Huei, falsafa fanlari doktori (PhD), professor (Malayziya) Foziljonov Ibrohimjon Sotvoldixo‘ja o‘g‘li, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dots. Utayev Uktam Choriyevich, O‘z.Respub. Bosh prokuraturasi boshqarma boshlig‘i o‘rinbosari Ochilov Farkhod, O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi IJQKD boshlig‘i Buzrukxonov Sarvarxon Munavvarxonovich, iqtisodiyot fanlari nomzodi, dotsent Axmedov Javohir Jamolovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) Toxirov Jaloliddin Ochil o‘g‘li, texnika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), katta o‘qituvchi Bobobekov Ergash Abdumalikovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), v.b. dots. Djudi Smetana, pedagogika fanlari nomzodi, dotsent (AQSH) Krissi Lyuis, pedagogika fanlari nomzodi, dotsent (AQSH) Glazova Marina Viktorovna, Iqtisodiyot fanlari doktori (Moskva) Nosirova Nargiza Jamoliddin qizi, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Sevil Piriyeva Karaman, falsafa fanlari doktori (PhD) (Turkiya) Mirzaliyev Sanjar Makhamatjon o‘g‘li, TDIU ITI departamenti rahbari Ochilov Bobur Baxtiyor o‘g‘li, TDIU katta o‘qituvchisi Golisheva Yelena Vyacheslavovna, Iqtisodiyot fanlari nomzodi, dotsent. https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 3 Editorial board:Editorial board: Salimov Okil Umrzokovich,Salimov Okil Umrzokovich, Academician of the Academy of Sciences of Uzbekistan Academician of the Academy of Sciences of Uzbekistan Abdurakhmanov Kalandar Khodjayevich,Abdurakhmanov Kalandar Khodjayevich, Academician of the Academy of Sciences of Uzbekistan Academician of the Academy of Sciences of Uzbekistan Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich,Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich, Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Rae Kwon Chung, South Korea,Rae Kwon Chung, South Korea, Honorary Professor at TSUE, Nobel Prize Laureate Honorary Professor at TSUE, Nobel Prize Laureate Osman Mesten,Osman Mesten, Member of the Turkish Parliament, Head of the Turkey–Uzbekistan Friendship Society Member of the Turkish Parliament, Head of the Turkey–Uzbekistan Friendship Society Akhmedov Durbek Kudratillayevich,Akhmedov Durbek Kudratillayevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Akhmedov Sayfullo Normatovich,Akhmedov Sayfullo Normatovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Abdurakhmanova Gulnora Kalandarovna,Abdurakhmanova Gulnora Kalandarovna, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Kalonov Mukhiddin Bakhriddinovich,Kalonov Mukhiddin Bakhriddinovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Siddikova Sadokat Gafforovna,Siddikova Sadokat Gafforovna, Doctor of Philosophy (PhD) in Pedagogical Sciences Doctor of Philosophy (PhD) in Pedagogical Sciences Khudoykulov Sadirdin Karimovich,Khudoykulov Sadirdin Karimovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Makhmudov Nosir,Makhmudov Nosir, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Yuldashev Mutallib Ibragimovich,Yuldashev Mutallib Ibragimovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Samadov Askarjon Nishonovich,Samadov Askarjon Nishonovich, Candidate of Economic Sciences, Professor Candidate of Economic Sciences, Professor Slizovskiy Dmitriy Yegorovich,Slizovskiy Dmitriy Yegorovich, Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Mustafakulov Sherzod Igamberdiyevich,Mustafakulov Sherzod Igamberdiyevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Akhmedov Ikrom Akramovich,Akhmedov Ikrom Akramovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Eshtayev Alisher Abduganiyevich,Eshtayev Alisher Abduganiyevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Khajiyev Bakhtiyor Dushaboyevich,Khajiyev Bakhtiyor Dushaboyevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Khakimov Nazar Khakimovich,Khakimov Nazar Khakimovich, Doctor of Philosophy (DSc), Professor Doctor of Philosophy (DSc), Professor Musayeva Shoira Azimovna,Musayeva Shoira Azimovna, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Professor Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Professor Ali Konak,Ali Konak, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor (Turkey) Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor (Turkey) Cham Tat Huei,Cham Tat Huei, Doctor of Philosophy (PhD), Professor (Malaysia) Doctor of Philosophy (PhD), Professor (Malaysia) Foziljonov Ibrokhimjon Sotvoldikhoja ugli,Foziljonov Ibrokhimjon Sotvoldikhoja ugli, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associate Professor Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associate Professor Utayev Uktam Choriyevich,Utayev Uktam Choriyevich, Deputy Head of Department, Prosecutor General’s Office of Uzbekistan Deputy Head of Department, Prosecutor General’s Office of Uzbekistan Ochilov Farkhod,Ochilov Farkhod, Head of DCEC, Prosecutor General’s Office of Uzbekistan Head of DCEC, Prosecutor General’s Office of Uzbekistan Buzrukkhonov Sarvarkhon Munavvarkhonovich,Buzrukkhonov Sarvarkhon Munavvarkhonovich, Candidate of Economic Sciences, Associate Professor Candidate of Economic Sciences, Associate Professor Akhmedov Javokhir Jamolovich,Akhmedov Javokhir Jamolovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences Tokhirov Jaloliddin Ochil ugli,Tokhirov Jaloliddin Ochil ugli, Doctor of Philosophy (PhD) in Technical Sciences, Senior Lecturer Doctor of Philosophy (PhD) in Technical Sciences, Senior Lecturer Bobobekov Ergash Abdumalikovich,Bobobekov Ergash Abdumalikovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Acting Associate Professor Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Acting Associate Professor Judi Smetana,Judi Smetana, Candidate of Pedagogical Sciences, Associate Professor (USA) Candidate of Pedagogical Sciences, Associate Professor (USA) Chrissy Lewis,Chrissy Lewis, Candidate of Pedagogical Sciences, Associate Professor (USA) Candidate of Pedagogical Sciences, Associate Professor (USA) Glazova Marina Viсtorovna,Glazova Marina Viсtorovna, Doctor of Sciences in Economics (Moscow)) Doctor of Sciences in Economics (Moscow)) Nosirova Nargiza Jamoliddin kizi,Nosirova Nargiza Jamoliddin kizi, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associate Professor Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associate Professor Sevil Piriyeva Karaman,Sevil Piriyeva Karaman, Doctor of Philosophy (PhD) (Turkey) Doctor of Philosophy (PhD) (Turkey) Mirzaliyev Sanjar Makhamatjon ugli,Mirzaliyev Sanjar Makhamatjon ugli, Head of the Department of Scientific Research and Innovations, TSUE Head of the Department of Scientific Research and Innovations, TSUE Ochilov Bobur Bakhtiyor ugli,Ochilov Bobur Bakhtiyor ugli, Senior lecturer at TSUI Senior lecturer at TSUI Golisheva Yelena Vyacheslavovna,Golisheva Yelena Vyacheslavovna, Candidate of Economic Sciences, Associate Professor. Candidate of Economic Sciences, Associate Professor. https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 4 Muassis: “Ma’rifat-print-media” MChJ Hamkorlarimiz: Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti, OʻzR Tabiat resurslari vazirligi, OʻzR Bosh prokuraturasi huzuridagi IJQK departamenti. Jurnalning ilmiyligi: ““Yashil” iqtisodiyot va taraqqiyot” jurnali Oʻzbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi rayosatining 2023-yil 1-apreldagi 336/3-sonli qarori bilan roʻyxatdan oʻtkazilgan. Ekspertlar kengashi: Berkinov Bazarbay, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Po‘latov Baxtiyor Alimovich, texnika fanlari doktori (DSc), professor Aliyev Bekdavlat Aliyevich, falsafa fanlari doktori (DSc), professor Isakov Janabay Yakubbayevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Xalikov Suyun Ravshanovich, iqtisodiyot fanlari nomzodi, dotsent Rustamov Ilhomiddin, iqtisodiyot fanlari nomzodi, dotsent Hakimov Ziyodulla Ahmadovich, iqtisodiyot fanlari doktori, dotsent Kamilova Iroda Xusniddinovna, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) G‘afurov Doniyor Orifovich, pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) Fayziyev Oybek Raximovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Tuxtabayev Jamshid Sharafetdinovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Xamidova Faridaxon Abdulkarim qizi, iqtisodiyot fanlari doktori, dotsent Yaxshiboyeva Laylo Abdisattorovna, katta o‘qituvchi Babayeva Zuhra Yuldashevna, mustaqil tadqiqotchi Komilova Nilufar Karshiboyevna, Geografiya fanlari doktori, professori Umirzoqov Ja’sur Artiqboy o‘g‘li, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), dotsent Zebo Kuldasheva, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc ), dotsent Board of Experts: Berkinov Bazarbay, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Pulatov Bakhtiyor Alimovich, Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Aliyev Bekdavlat Aliyevich, Doctor of Philosophy (DSc), Professor Isakov Janabay Yakubbayevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Khalikov Suyun Ravshanovich, Candidate of Economic Sciences, Associate Professor Rustamov Ilkhomiddin, Candidate of Economic Sciences, Associate Professor Khakimov Ziyodulla Akhmadovich, Doctor of Economic Sciences, Associate Professor Kamilova Iroda Khusniddinovna, Doctor of Philosophy (PhD) in Economics Gafurov Doniyor Orifovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Pedagogy Fayziyev Oybek Rakhimovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Economics, Associate Professor Tukhtabayev Jamshid Sharafetdinovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Economics, Associate Professor Khamidova Faridakhon Abdulkarimovna, Doctor of Economic Sciences, Associate Professor Yakhshiboyeva Laylo Abdisattorovna, Senior Lecturer Babayeva Zuhra Yuldashevna, Independent Researcher Komilova Nilufar Karshiboyevna, Doctor of Geographical Sciences, Professor Umirzokov Jasur Artiqboy ugli, Doctor of Economic Sciences (DSc), Associate Professor Zebo Kuldasheva, Doctor of Economic Sciences (DSc), Associate Professor 08.00.01 Iqtisodiyot nazariyasi 08.00.02 Makroiqtisodiyot 08.00.03 Sanoat iqtisodiyoti 08.00.04 Qishloq xo‘jaligi iqtisodiyoti 08.00.05 Xizmat ko‘rsatish tarmoqlari iqtisodiyoti 08.00.06 Ekonometrika va statistika 08.00.07 Moliya, pul muomalasi va kredit 08.00.08 Buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va audit 08.00.09 Jahon iqtisodiyoti 08.00.10 Demografiya. Mehnat iqtisodiyoti 08.00.11 Marketing 08.00.12 Mintaqaviy iqtisodiyot 08.00.13 Menejment 08.00.14 Iqtisodiyotda axborot tizimlari va texnologiyalari 08.00.15 Tadbirkorlik va kichik biznes iqtisodiyoti 08.00.16 Raqamli iqtisodiyot va xalqaro raqamli integratsiya 08.00.17 Turizm va mehmonxona faoliyati https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 5 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, noyabr. № 11-son. MUNDARIJA YASHIL TRANSPORT SIYOSATINING BARQAROR RIVOJLANISH VA TARMOQLARARO INTEGRATSIYADAGI OʻRNI .........................................................................................................................................................21 Rahmonov Rasul Neʼmatovich BANK AKTIVLARI VA PASSIVLARINI BOSHQARISHNI TAKOMILLASHTIRISH ....................................................34 Safarov Sanjar Ravshan o‘g‘li O‘ZBEKISTONNING INVESTITSION JOZIBADORLIGINI OSHIRISH STRATEGIYALARI ......................................38 Madraximova Irodaxon Sherzodbek qizi HUDUDIY XIZMAT KO‘RSATISH KORXONALARIDA MENEJMENT SAMARADORLIGINI OSHIRISHNING RAQAMLI TRANSFORMATSIYA MODELI .............................................................................................43 Maxmudova Nozimaxon Baxriddinxonovna DAVLATNING BUDJET SIYOSATINI TAKOMILLASHTIRISHNING DOLZARB MASALALARI ............................50 A.A. Ismailov DAVLAT-XUSUSIY SHERIKLIGINING MEXANIZMINI SAMARALI TASHKILLASHTIRISHDA MOLIYAVIY MANBALARNI SHAKLLANTIRISHNI YO‘NALISHLARI ...........................................................................56 Mansurov Mansur Alisherovich ANTIKRIZISLI BOSHQARUV TIZIMLARIDA RANGLI SIGNAL MEXANIZMLARINING FUNKSIYALARI .................................................................................................................................................................................61 Aliqulov Aziz Haydarjonovich XODIMLARNI MOTIVATSIYALASHNING XALQARO MODELLARINI O‘ZBEKISTON KORXONALARIDA QO‘LLASH IMKONIYATLARI .................................................................................................................66 Yormamatov Qodirjon Juraqulovich RAQAMLI IQTISODIYOT OMILLARI VA ULARNING QISHLOQ XO‘JALIGI KORXONALARINING SAMARADORLIGIGA TA’SIRI ......................................................................................................................................................71 Yaxshiyev Shahzod Sherali o‘g‘li ОLIY TА’LIM MUASSASALARI VА MEHNАT BОZОRI INTEGRАTSIYАSI BO‘YICHA XОRIJ TАJRIBАLАRI ....................................................................................................................................................................................78 Haqqulov Fazliddin Faxriddinovich YASHIL IQTISODIYOTGA O‘TISHDA RIVOJLANGAN VA RIVOJLANAYOTGAN DAVLATLAR TAJRIBASI ...........................................................................................................................................................................................84 Aripov Abdulaziz Sakijonovich YASHIL ENERGETIKA RIVOJLANISHINING IQTISODIY SAMARADORLIGINI EKONOMETRIK BAHOLASH .........................................................................................................................................................................................89 Bobokulova Muhabbat Mahammadiyeva ELEKTRON TO‘LOVLAR VA POS TIZIMLARI — KICHIK BIZNESDA SAMARASI VA XAVFLARI .....................93 To‘lqinov Dilshodxo‘ja Olim o‘g‘li MINTAQADA RAQAMLI IQTISODIYOTNI BARQAROR RIVOJLANTIRISHNING ISTIQBOLLI YO‘NALISHLARI ...............................................................................................................................................................................98 Yusubov In’omjon Ikram o‘g‘li SOLIQ SIYOSATINI RAQAMLI BOSHQARISH ORQALI BUDJET DAROMADLARINI BARQARORLASHTIRISH STRATEGIYASI ............................................................................................................................103 Xodjimatov Xamidullo Mamirjonovich OZIQ-OVQAT TOVARLARI B2B BOZORINI RIVOJLANTIRISHDA ZAMONAVIY MARKETING STRATEGIYALARIDAN FOYDALANISH ...............................................................................................................................108 Hayitboyeva Ullijon Bobonazar qizi FARMASEVTIKA SANOATIDA INVESTITSION FAOLIYAT SAMARADORLIGINI BAHOLASH ........................113 Yaqubov Timurbek G‘anibekovich SHAXSNI OVOZI ASOSIDA IDENTIFIKATSIYALASH VA AUTENTIFIKATSIYALASH ALGORITMLARI .......123 Ozoda Sabirova Shermaxamatovna https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 6 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, noyabr. № 11-son. YASHIL IQTISODIYOT — BARQAROR RIVOJLANISH GENERATORI .......................................................................129 Berdibekova Dilfuza Xoldorbekovna CHET EL MEHMONXONA TARMOQLARINING BRENDING STRATEGIYALARINI O‘RGANISH ....................133 Ergashev Oybek Mamarasul o‘g‘li MILLIY IQTISODIYOTDA KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIK SOHASINING MOLIYAVIY SAMARADORLIGINI BAHOLASHNING USLUBIY JIHATLARINI TAKOMILLASHTIRISH .................................144 Arzikulov Otabek Ali o‘g‘li TRANSPORT TIZIMI SOHASI KORXONALARININING INNOVATSION SALOHIYATINI BAHOLASH YO‘NALISHLARI ............................................................................................................................................................................152 Ismailov Akmal Maxsudovich, Abilqosimova Shaxlo Sodiq qizi MEHMONXONALAR SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA XODIMLARNING O‘RNI VA AHAMIYATI ............158 Abduxamidov Sarvar Adxamovich, Normurodov Tal’at Normurod o‘g‘li KОRXОNАLАRDА HR TIZIMINI TАKОMILLАSHTIRISH YО‘NАLISHLАRI ...........................................................163 Aminova Shaxnoza Aziz qizi JAHON IQTISODIYOTIDA OZIQ-OVQAT XAFSIZLIK RO‘LI ...........................................................................................168 Abdusamatov Barkamol Rustamjon o‘g‘li ТУРИСТИЧЕСКИЕ РЕСУРСЫ КАРАКАЛПАКСТАНА И СУЩЕСТВУЮЩАЯ ИНФРАСТРУКТУРА ..........174 Хошимова Камилла Навфал қизи DAVLAT-XUSUSIY SHERIKLIK MEXANIZMLARI: REKREATSION TURIZM SOHASIDA QO‘LLASH TAJRIBASI VA ISTIQBOLLARI ..................................................................................................................................................184 Najmitdinov G‘ayratbek Sharifovich O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA VIRTUAL TA’LIM PLATFORMALARI: TEXNIK VA PEDAGOGIK TALABLAR, TIZIMLI TAHLIL VA IQTISODIY JIHATLAR ............................................................................................... 189 Turayeva Adiba Ikramovna ICHKI AUDIT TIZIMI VA UNI TAKOMILLASHTIRISH MASALALARI .......................................................................193 Nuridinova Barchinoy Xusniddin qizi MINTAQA IQTISODIYOTIDA SUV RESURSLARIDAN FOYDALANISHNING IQTISODIY SAMARADORLIGINI OSHIRISH YO‘LLARI ......................................................................................................................... 199 Xaitbaev Jasurbek Otaxanovich MINTAQANING EKSPORT SALOHIYATINI OSHIRISHNING TASHKILIY-IQTISODIY MEXANIZMI ..............204 Raimboyeva Mashhura Davronbek qizi SURXONDARYO VILOYATIDA RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA XODIMLARNI BOSHQARISH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH ...........................................................................................................................................210 Jobborov Anvar Egamberdiyevich ISLOMIY MOLIYALASHTIRISHDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VA SUN’IY INTELLEKTNING DOLZARBLIGI ................................................................................................................................................................................ 217 Nazarov Nodirjon Namoz o‘g‘li JISMONIY SHAXSLARNING MOL-MULKINI SOLIQQA TORTISH MASALALARI ................................................. 222 Mamadjanov Shuxrat Jalolidinovich ENTREPRENEURSHIP AND BUSINESS MANAGEMENT IN UZBEKISTAN ...........................................................225 Abdukhalikova Komila Abdukhalikovna BANKLARDA BARQARORLIKNI TA’MINLASH UCHUN RAQAMLI YECHIMLARNI TAKOMILLASHTIRISH ................................................................................................................................................................229 Saydamatova Muxlisabonu Rasuljon qizi PAXTA-TO‘QIMACHILIK SANOATINI MODERNIZATSIYA QILISH YO‘NALISHLARI: TAHLIL VA TAKLIFLAR ..............................................................................................................................................................233 Abdullayev Hamidulla Abdug‘ani o‘g‘li WAYS TO IMPROVE THE EFFICIENCY OF STATE FINANCIAL REGULATION MECHANISMS IN ENSURING THE CAPITALIZATION OF INSURANCE ORGANIZATIONS ...........................................................238 Abdullaev Erkinjon Azamovich YASHIL IQTISODIYOTNI SHAKLLANTIRISHDA YASHIL MOLIYALASHTIRISHNING NAZARIY JIHATLARI ...................................................................................................................................................................................... 245 Xalikov S. X. https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 7 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, noyabr. № 11-son. QISHLOQ XOʻJALIGI MAHSULOTLARI BOZORIDA KORXONALAR RAQOBATBARDOSHLIGINI OSHIRISHDA MARKETING STRATEGIYALARIDAN FOYDALANISH ......................................................................245 Xudayberganov Jasur Baxodirovich WAYS TO IMPROVE THE EFFICIENCY OF STATE FINANCIAL REGULATION MECHANISMS IN ENSURING THE CAPITALIZATION OF INSURANCE ORGANIZATIONS ........................................................................................251 Abdullaev Erkinjon Azamovich NATIJAVIYLIKKA YO‘NALTIRILGAN BUDJETLASHTIRISH JARAYONINING NAZARIY-USLUBIY ASOSLARI VA UNING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI ..............................................................257 Allakuliyev Akmal Baltayevich SURXONDARYO VILOYATIDA RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA XODIMLARNI BOSHQARISH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH .............................................................................................................261 Jobborov Anvar Egamberdiyevich TO‘QIMACHILIK KORXONALARIDA BOSHQARUV TIZIMINI RESURSLARNI OPTIMALLASHTIRISH ORQALI TAKOMILLASHTIRISH .............................................................................................. 268 Avulchayeva Feruza Jurakuziyevna BANKLARDA BARQARORLIKNI TA’MINLASH UCHUN RAQAMLI YECHIMLARNI TAKOMILLASHTIRISH ............................................................................................................................... 272 Saydamatova Muxlisabonu Rasuljon qizi ZAMONAVIY ISH JOYLARINI SHAKLLANTIRISHDА AYOLLARNING ROLI .........................................................276 Tulyaganova Aziza ISLOMIY MOLIYALASHTIRISHDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VA SUN’IY INTELLEKTNING DOLZARBLIGI ........................................................................................................................... 281 Nazarov Nodirjon Namoz o‘g‘li TURIZM MARKETINGINING NAZARIY ASOSLARI, ZAMONAVIY YO‘NALISHLARI VA UNI TAKOMILLASHTIRISH ISTIQBOLLARI ......................................................................................................................286 Xamidov Otabek Bakidjanovich KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIK SOHASINING IQTISODIY KOʻRSATKICHLAR TIZIMINI STATISTIK BAHOLASHNING USLUBIY JIHATLARI ...................................................................................290 Arzikulov Otabek Ali oʻgʻli ЭКОЛОГАМ ПОЧЕТ И УВАЖЕНИЕ ....................................................................................................................................298 Максудова Шахиста DEBITOR VA KREDITOR QARZDORLIKNING MOHIYATI VA ULARNING O‘ZGARISH TENDENTSIYALARI ...................................................................................................................304 Jo‘raev Farruxbek Muxiddin o‘g‘li OʻZBEKISTONDA ISLOMIY MOLIYALASHTIRISH XIZMATLARI BOZORINI RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI...................................................................................................................307 Inomjonov Islomjon Ilxomjon oʻgʻli ENTREPRENEURSHIP AND BUSINESS MANAGEMENT IN UZBEKISTAN ..........................................................311 Abdukhalikova Komila Abdukhalikovna МОБИЛЬНЫЕ ТЕХНОЛОГИИ КАК СРЕДСТВО ФОРМИРОВАНИЯ ИССЛЕДОВАТЕЛЬСКИХ КОМПЕТЕНЦИЙ БУДУЩИХ ИНЖЕНЕРОВ .....................................................................................................................315 Хурамова Фарангиз Учкун кизи ЦИФРОВИЗАЦИЯ НАЛОГОВ И АКЦИЗНАЯ РЕФОРМА УЗБЕКИСТАНА В ВТО ...........................................319 Дамир Рустамович Абдулов BANK TIZIMIDAGI ISLOHOTLAR SHAROITIDA LIKVIDLILIK RISKINI BOSHQARISHNI TAKOMILLASHTIRISH YO‘LLARI ...........................................................................................................................................324 Alimov Baxtiyor Murodovich BANK AUDITINING NAZARIY-USLUBIY ASOSLARI VA UNI TAKOMILLASHTIRISH YOʻNALISHLARI ...... 335 Narziyev Xayotjon Azamatovich O‘ZBEKISTON SUG‘URTA SOHASIDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNI QO‘LLASH MASALALARI .............343 Abdimuminova Saodat Taxirjonovna TOʻQIMACHILIK SANOAT MAXSULOTLARI EKSPORT FAOLIYATI TAHLILI VA BRENDDA LIDERLIK TUSHUNCHALARI ........................................................................................................................................................................352 Abdulazizova Xushnoza Nayabovna https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 8 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, noyabr. № 11-son. ИНСТИТУЦИОНАЛЬНО-ПРАВОВЫЕ МОДЕЛИ УПРАВЛЕНИЯ ОТХОДАМИ НА ОСНОВЕ ОПЫТА РАЗВИТЫХ СТРАН И ВОЗМОЖНОСТИ ИХ АДАПТАЦИИ В УСЛОВИЯХ УЗБЕКИСТАНА .........................357 Д. Мейлиева O‘ZBEKISTON AUDITORLIK TIZIMIDA KASBDOSHLAR TOMONIDAN BAHOLASH (PEER REVIEW) TIZIMINI JORIY ETISH ISTIQBOLLARI ...............................................................................................................................361 Parpiyev Jaxongir Ilxomjonovich ИСКУССТВЕННЫЙ ИНТЕЛЛЕКТ И БОЛЬШИЕ ДАННЫЕ (BIG DATA) В УПРАВЛЕНЧЕСКИХ РЕШЕНИЯХ .................................................................................................................................................................................... 366 Шарипов Бахтиёр Михлибаевич O‘ZBEKISTONDA SUVGA BO‘LGAN TALABNI VAQTLI QATORLAR ORQALI TAHLIL QILISH ......................375 Sarvar Mamasoliyev BOSHQARUV VA NAZORAT MAQSADLARIDA XARAJATLAR HISOBINI TASHKIL ETISH ..............................383 Isomuxamedov Akbarjon Boxodir o‘g‘li MINTAQALAR BARQAROR RIVOJLANISHINI TA’MINLASHNING ASOSIY YO‘NALISHLARI ..........................389 Salomat NOROVA O‘ZBEKISTON TURIZM BREND BOZORINING HOZIRGI HOLATI VA TENDENSIYALARI ...............................394 Zufarov Akmal Gulamiddinovich INNOVATSION IQTISODIYOTDA QAYTA TIKLANUVCHI ENERGIYA MANBALARI SAMARADORLIGINI OSHIRISH METODOLOGIYASI .................................................................................................................................................404 Qodirov Baxodirjon Tursunovich O‘ZBEKISTON SOLIQ TIZIMINI MODERNIZATSIYA QILISHDA YAGONA INTERAKTIV DAVLAT XIZMATLARI PORTALINING O‘RNI VA AHAMIYATI ......................................................................................................408 Dehqonov G‘ayratjon Raximovich OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA INNOVATSION HAMDA TIJORATLASHTIRISH MASALALARI ................414 Inoyatov Mardonbek Mo‘min o‘g‘li OLIY IQTISODIY TA’LIM ORQALI EKO-INNOVATSIYALAR VA “YASHIL” INVESTITSIYALARNI RAG‘BATLANTIRISH MEXANIZMLARI: SIYOSIY VA INSTITUTSIONAL DOIRALAR ........................................418 Xasanova Zarina Maxamadalievna XODIMLAR MALAKASINI OSHIRISH — ZAMON TALABI ............................................................................................427 Narzullaev Oybek Narzullaevich BUXGALTERIYA HISOBINI YURITISHDA JURNAL-ORDER SHAKLINING AHAMIYATI ....................................433 Axmedjanov Abdufato KENDALL VA SPEARMAN TARTIBIY KORRELYATSIYA KOEFFITSIYENTLARI ASOSIDA YASHIL IQTISODIYOT INDIKATORLARINING STATISTIK O‘ZARO TA’SIRINI MODELLASHTIRISH ..........................437 Muradov Rustamjon Sobitxonovich ИНТЕНСИВНЫЕ И ЭКСТЕНСИВНЫЕ ОГРАНИЧЕНИЯ В РЕГУЛИРОВАНИИ СПРОСА ..............................442 Аминджанова Румейса Батыровна, Камилова Наргиза Абдукахоровна ИНКЛЮЗИВНЫЙ ПОДХОД В ТУРИЗМЕ: ЗАРУБЕЖНЫЙ ОПЫТ И УЗБЕКСКАЯ ПРАКТИКА ...............445 Азимова Шахло Таировна AKSIYADORLIK JAMIYATLARIDA MOLIYAVIY HISOBOTNING XAQARO STANDARTLARIGA O‘TISHNING HOLATI VA TAHLILI .........................................................................................................................................450 Bayjanov Sarsengaliy Xalmuratovich UZUM EKSPORT QILUVCHI KOMPANIYALARDA YASHIL O‘TISH JARAYONINI QO‘LLAB-QUVVATLASH UCHUN EKO-MARKETING VA AYLANMA IQTISODIYOT TAMOYILLARINI INTEGRATSIYALASH ...............................................................................................................................454 Usmonova Diyora Mahmud qizi UMUMTA’LIM MAKTABLARIDA XARAJATLAR SMETASI VA SHTATLAR JADVALINING TAHLILI: OPTIMALLASHTIRISH VA SAMARADORLIKNING YANGICHA USULLARI (NAMANGAN VILOYATI MISOLIDA) ......................................................................................................................................................................................461 Umarov Avzaljon Yodgorali o‘g‘li INVESTITSIYALARNING KIRIB KELISHIGA TO‘SQINLIK QILUVCHI MUAMMOLARNI BARTARAF ETISH YO‘LLARI ............................................................................................................................................................................467 Alimova Dilafro‘z Tohir qizi https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 9 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, noyabr. № 11-son. FARMATSEVTIKA KORXONALARIDA MOLIYAVIY HISOBOT SHAKLLARINI TAKOMILLASHTIRISH VA INVESTORLAR UCHUN AXBOROT OCHIQLIGINI TA’MINLASH .........................................................................470 Turdikulova Gulshad Nurmamatovna ISHLAB CHIQARISH KORXONALARIDA MOLIYAVIY HISOBOTLARNING SHAFFOFLIGINI OSHIRISHDA MOLIYAVIY HISOBOTNING XALQARO STANDARTLARINING AHAMIYATI ............................. 477 Uztemirov Alisher Aktam o‘g‘li INNOVATSION IQTISODIYOT SHAROITIDA SANOAT TARMOQLARI RAQOBATBARDOSHLIGINI TAʼMINLASHGA YO‘NALTIRILGAN BANDLIK TUZILMASINI OPTIMALLASHTIRISH .....................................482 Tursunov Bekmuxammad Omonovich XORIJ TAJRIBALARIDA SOLIQ BAZASINI ANIQLASH TARTIBI METODOLOGIYASINING MAVJUD METODLARI VA ULARNING XUSUSIYATLARI ..................................................................................................................489 Xalikchayeva Sadokat Ilxomjonovna IQTISODIY XAVFSIZLIKNING KONSEPTUAL ASOSLARI VA UNING MAMLAKAT IQTISODIYOTIDAGI O‘RNI ........................................................................................................................................................496 Ramatillaev M.R. TIJORAT BANKLARIDA KREDIT RISKLARINI SUG‘URTALASH VA DIVERSIFIKATSIYA QILISH MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH .......................................................................................................................502 Eshboyev Shahobiddin Anorqul o‘g‘li TIJORAT BANKLARI O‘RTASIDAGI RAQOBATNI BAHOLASH VA KUCHAYTIRISHNING ZAMONAVIY METODOLOGIYASI: O‘ZBEKISTON TAJRIBASI ......................................................................................506 Qulmetov Mansurbek Ro‘zmatovich XALQARO REYTING TASHKILOTLARINING OLIY TA’LIM MUASSASALARIGA TA’SIRI VA MAVJUD PLATFORMALAR .......................................................................................................................................................................... 515 O‘rozboyev Xayrulla Murodboy o‘g‘li TALABALAR MOTIVATSIYASINING MEXANIZMLARI: LOYIHA ASOSIDAGI TA’LIM TEXNOLOGIYALARIDA...............................................................................................................................................................523 Kasimova (Mulladjanova) Nasiba Azimdjanovna ISH KUCHIDAN SAMARALI FOYDALANISH VA NORASMIY BANDLIKNI SOYADAN CHIQARISH BOʻYICHA TAKLIFLAR ISHLAB CHIQISH ...........................................................................................................................531 Pulatov Dilshod Xaqberdiyevich, Maxkamova Shaxlo Yulchiyevna, Absamatov Baxrom Danakulovich KASBIY TA’LIM MAZMUNIDA TA’LIM VA ISHLAB CHIQARISH INTEGRATSIYASINI RAG‘BATLANTIRISH ORQALI O‘RTA BO‘G‘IN KADRLAR TAYYORLASHNING JOZIBADORLIGINI OSHIRISH YO‘NALISHLARI ......................................................................................................................................................538 Tojiyev Sirojiddin Sayriddinovich O‘ZBEKISTONDA TURIZM INFRATUZILMASINI BOSHQARISH TIZIMINING TURLARI VA SHAKLLARI .............................................................................................................................................................................. 542 Muminova Mavjuda Sharifovna SUV RESURSLARIDAN FOYDALANISHNI STRATEGIK BOSHQARISH SAMARADORLIGI MASALALARI .................................................................................................................................................................................547 Kadirhodjayeva Nilufar Rahmatullayevna MHXSGA MUVOFIQ ASOSIY VOSITALAR HISOBINI TASHKIL ETISH MASALALARI ........................................552 Aliyev Sherzod Abdixomidovich ФАКТОРЫ ЭФФЕКТИВНОГО РАЗВИТИЯ ПРОИЗВОДСТВЕННОГО ПОТЕНЦИАЛА ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ .................................................................................................................................558 Аллаева Г.Ж. YASHIL IQTISODIYOTGA O‘TISH SHAROITIDA INVESTITSION MUHITNI YAXSHILASH YO‘NALISHLARI ............................................................................................................................................................................564 Irisqulova Munisa Akmal qizi TASHABBUSLI BUDJET JARAYONLARI DOIRASIDA 2024-YILDA AMALGA OSHIRILGAN ISHLAR TAHLILI ............................................................................................................................................................................................569 Xamidov Xabibullo Xikmatulla oʻgʻli MINTAQA SANOATIDA AHOLI JON BOSHIGA YAQQ O‘ZGARISHINING DINAMIK TAHLILI ..........................574 Nabiyev G‘ulom Abdisalomovich https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 16 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, noyabr. № 11-son. OʻZBEKISTONDA ELEKTRON PULGA OʻTISH ISTIQBOLLARI, KORRUPSIYA VA YASHIRIN IQTISODIYOTGA QARSHI KURASHISHDA KUTILAYOTGAN SAMARADORLIK ............................................... 1195 Pulatov Dilshod Xaqberdiyevich, Abdiyev Mansur Musurmonovich KICHIK BIZNЕS TADBIRKORLIK SUBYEKTLARINI IQTISODIY XAVFSIZLIGI MASALALARI .................... 1202 Anafiyayev Abdurashid Mamasidiqovich RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA ISHLAB CHIQARISH XARAJATLARI HISOBINI AVTOMATLASHTIRISH ........................................................................................................................................................... 1206 Xusinov Ibragim Ismoilovich ЭВОЛЮЦИЯ ТОРГОВОЙ ПОЛИТИКИ ТУРЦИИ В КОНТЕКСТЕ ИНТЕГРАЦИИ В ГЛОБАЛЬНЫЕ ЭКОНОМИЧЕСКИЕ ЦЕПОЧКИ .......................................................................................................................................... 1210 Солиев Абдумаджид Джабборович MAKTABGACHA TAʼLIM TASHKILOTI DIREKTORINING MOLIYAVIY SAVODXONLIGI: NAZARIYA VA AMALIYOTI..................................................................................................................................................... 1215 Abdullayeva Nafisa Shavkatovna, Boymuradov Normurod Abdusodikovich IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1215 2025-yil, noyabr. № 11-son. MAKTABGACHA TAʼLIM TASHKILOTI DIREKTORINING MOLIYAVIY SAVODXONLIGI: NAZARIYA VA AMALIYOTI Abdullayeva Nafisa Shavkatovna Maktabgacha taʼlim tashkiloti direktor va mutaxassislarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti rektori, pedagogika fanlari doktori DSc, professor Boymuradov Normurod Abdusodikovich Mustaqil tadqiqotchi Annotatsiya. Ushbu maqola maktabgacha taʼlim tashkiloti direktorining moliyaviy savodxonligini rivojlantirishning dolzarb masalalariga bagʻishlangan. Tashkilot rahbarining moliyaviy boshqaruv, byudjetni rejalashtirish va hisobdorlik sohasidagi bilim va koʻnikmalarining taʼlim sifati va muassasaning umumiy samaradorligiga taʼsiri oʻrganilgan. Maqolada, shuningdek, Singapur va Finlyandiya kabi rivojlangan davlatlarning ilgʻor tajribalari asosida MTT direktorlarining moliyaviy mustaqilligini oshirish, shaffoflik va hisobdorlikni taʼminlash boʻyicha ilmiy asoslangan tavsiyalar keltirilgan. Kalit soʻzlar: moliyaviy savodxonlik, maktabgacha taʼlim tashkiloti, rahbar kompetensiyasi, moliyaviy boshqaruv, byudjetni rejalashtirish, samaradorlik, shaffoflik, hisobdorlik, xalqaro tajriba. Abstract. This article is dedicated to the topical issues of developing the financial literacy of directors of preschool educational organizations. It examines the impact of the organization headʻs knowledge and skills in financial management, budget planning, and accountability on educational quality and the overall efficiency of the institution. The article also provides scientifically-grounded recommendations for increasing the financial independence of PEO directors, ensuring transparency, and accountability based on the best practices of developed countries such as Singapore and Finland. Key words: financial literacy, preschool educational organization, directorʻs competence, financial management, budget planning, efficiency, transparency, accountability, international experience. Аннотация. Данная статья посвящена актуальным вопросам развития финансовой грамотности директора дошкольной образовательной организации. Изучено влияние знаний и навыков руководителя в области финансового управления, бюджетного планирования и отчётности на качество образования и общую эффективность учреждения. В статье также приведены научно обоснованные рекомендации по повышению финансовой самостоятельности директоров ДОУ, обеспечению прозрачности и подотчётности на основе передового опыта таких развитых стран, как Сингапур и Финляндия. Ключевые слова: финансовая грамотность, дошкольная образовательная организация, компетентность руководителя, финансовое управление, бюджетное планирование, эффективность, прозрачность, подотчётность, международный опыт. KIRISH Maktabgacha taʼlim jamiyatning uzluksiz taʼlim tizimida ilk va muhim bosqich hisoblanadi. Ushbu bosqichda taʼlim-tarbiya jarayonini samarali tashkil etish sohada faoliyat olib borayotgan pedagog kadrlarning salohiyati, kasbiy tayyorgarligi, yaratilgan mehnat sharoitlari bilan birga direktorlarning moliyaviy savodxonlik darajasiga ham bogʻliqdir. Bugungi kunda zamonaviy davlat maktabgacha taʼlim tashkiloti rahbaridan nafaqat yuksak pedagogik yetakchilik, balki chuqur tashkiliy va moliyaviy bilimlar ham talab etilmoqda. Taʼlim tashkilotining barqarorligi, unga ajratilgan moliyaviy resurslardan oqilona foydalanish darajasi, pirovardida esa xodimlarning mehnat unumdorligi va motivatsiyasi bevosita direktorning moliyaviy boshqaruv kompetensiyasi darajasiga bogʻliq boʻlib qolmoqda. Shu sababli mazkur mavzudagi ilmiy izlanishlar mamlakatimiz taʼlim tizimi uchun dolzarb ahamiyat kasb etadi. IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1216 2025-yil, noyabr. № 11-son. MAVZUGA OID ADABIYOTLAR SHARHI Iqtisodiy adabiyotlarda XX asrning 80 yillaridan boshlab aholining moliyaviy savodxonligini oshirishga bagʻishlangan ilmiy amaliy tadqiqotlar faollasha boshladi. Moliyaviy savodxonlik tushunchasiga bildipilgan nazapiy qapashlapning mazmuni tuplicha boʻlsada, ulapning yagona gʻoyasi – bu inson moliyaviy mustaqilligini va fapovonligining asosiy shapti bu uning moliyaviy savodxonligi bilan bogʻliqligini taʼkidlashgan. Aholining moliyaviy savodxonligini oshipish boʻyicha davlatlap tomonidan ishlab chiqilayotgan tupli stpategiya, konsepsiya, dastup va chopa tadbiplapni mukammal ishlab chiqish va uni amaliyotga samapali tatbiq etishda moliyaviy savodxonlikning nazapiy asoslapi muhim ahamiyatga ega. Robert Kiyosaki fikriga koʻra, «Moliyaviy savodxonlik iqtisodiy moliyaviy bilimlarning samarasi boʻlib, dastlab pul topish, jamgʻarish, ongli ravishda jamgʻarmani yuqori samaradorlikka ega investitsiyaga yoʻnaltirishi, daromadini oshirishi va oʻz hayotining yaxshilashi bilan izohlanadi1. Druker P. fikriga koʻra «Shaxsning iqtisodiy moliyaviy savodxonligi darajasi uning bozordagi tovar va xizmatlar bilan pulga nisbatan munosabatini belgilaydi. Li.N qarashlarida Moliyaviy savodxonlik bu axborot yoki imkoniyatlardan koʻra koʻproq boʻlgan maʼnoni anglatadi. Moliyaviy savodxonlik boʻyicha taʼlim tadbirlari koʻp qirrali boʻlishi va faqatgina rasmiy taʼlim tizimida oʻqiydigan bolalar hamda kattalar taʼlimi doirasida belgilanishi kerak. Staxovich L.V fikriga koʻra, «Moliyaviy savodxonlik – bu insonning maktab, kollej, oliy oʻquv yurtlarida egallagan moliyaviy iqtisodiy bilimlari bilan hayotida shakllangan koʻnikmalarini qamrab oladi. Veber M. “Insonning iqtisodiy xulqi – subyekt tomonidan uning ega boʻlgan resurslar ustidan nazoratining madaniylashgan usuli boʻlib, subyektiv va obyektiv ravishda resurslarning iqtisodiy nafliligi nuqtayi nazaridan resurslar ustidan nazoratni amalga oshiradi” Vaxabov A.B. fikriga koʻra, «Moliyaviy savodxonlik – fuqaroning moliyaviy mahsulotlar va xizmatlar bozorida aktiv pozitsiyasini egallashi, jamiyatda oʻzi va oila aʼzolarining turmush farovonligini oshirish uchun zarur bilim va koʻnikmalarining yigʻindisi sifatida namoyon boʻladi. Shadmanov E. fikriga koʻra, Moliyaviy fikrlash – bu mablagʻlarni investitsiyalash boʻyicha qarorlarni baholash malakasi va xatti harakatlaridir. TADQIQOT METODOLOGIYASI Maqolada muallif tomonidan ilmiy abstraksiyalash, tizimli tahlil, induksiya va deduksiya usullaridan foydalanilgan. TAHLIL VA NATIJALAR Moliyaviy savodxonlik — bu shaxsning pul mablagʻlarini toʻgʻri boshqarish, moliyaviy qarorlar qabul qilish va resurslardan oqilona foydalanish qobiliyatidir. Yaʼni, bu bilim, koʻnikma va munosabatlarning yigʻindisidir, ular orqali inson oʻz moliyaviy barqarorligini taʼminlay oladi. Boshqacha qilib aytganda, shaxsiy moliyaviy savodxonlik odamning pul-iqtisodga oid bilim va tashabbuslari, ijtimoiy-iqtisodiy holatlari hamda xulq-atvori yigʻindisidir. Unda resurslardan oqilona foydalanish, investitsiya va moslashuvchan foiz tushunchalarini toʻgʻri tushunish, kredit va omonat jarayonlarini boshqarish kabi individual majburiyatlar aks ettiriladi. Davlat sektorida esa moliyaviy savodxonlik - davlat byudjeti, maktablar hisobvaraqlari, soliq va sarmoyalashtirish jarayonlarini tushunib, ularni samarali boshqarishni nazarda tutadi. Yaʼni, shaxsiy moliyaviy savodxonlik shaxsning oʻz daromadini yaxshilashga qaratilgan boʻlsa, davlat (davlat tashkiloti) moliyaviy savodxonligi tartib va qonun-qoidalarga muvofiq tashkil etiladi. Shunday qilib, shaxsiy va davlat moliyaviy savodxonlik oʻrtasidagi asosiy farq shundaki, shaxsiyda shaxsiy mablagʻlarni boshqarishga, davlat sektorida esa muassasaning moliyasi va byudjetini boshqarishga urgʻu beriladi. Bugungi kunda respublikamizda 6919 ta davlat maktabgacha taʼlim tashkiloti faoliyat yuritmoqda. Ushbu muassasalarning har birida davlat byudjeti, ota-onalar toʻlovi va boshqa byudjetdan tashqari mablagʻlarni jalb etish, taqsimlash va sarflash bilan bogʻliq kundalik moliyaviy-xoʻjalik faoliyatlari amalga oshiriladi. Bu esa, oʻz navbatida, har bir rahbarga ushbu munosabatlarni qonuniy, samarali va shaffof amalga oshirish masʼuliyatini yuklaydi. Bunda davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari direktorining moliyaviy kompetensiyasi davlat tashkiloti moliyasini boshqarish “public financial management” tamoyillariga, yaʼni Oʻzbekiston Respublikasining Byudjet kodeksi, Mehnat kodeksi va boshqa meʼyoriy-huquqiy amaldagi xujjatlar doirasidagi qonuniylik, hisobdorlik va shaffoflikka asoslanishi lozim. Oʻzbekiston Respublikasi Byudjet kodeksining 70 va 72 moddalariga koʻra maktabgacha taʼlim tizimi tadbirlarining xarajatlari asosan respublika byudjetidan va tumanlar va shaharlar byudjetlaridan amalga 1 Кийосаки Р.Т. Богатый папа, бедный папа / Р.Т.Кийосаки. – «Попурри», 2011. – С. 33; IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1217 2025-yil, noyabr. № 11-son. oshirilishi belgilangan. Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari faoliyati Oʻzbekiston Respublikasi Davlat byudjeti mablagʻlari, bolalarni parvarishlash, ovqatlantirish va ularga qarab turish uchun olinadigan ota-onalar toʻlovi, jismoniy va yuridik shaxslarning xayriya ehsonlari hamda qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobiga moliyalashtiriladi2. MTT direktorining asosiy moliyaviy vazifalaridan biri bu byudjet mablagʻlari doirasida mehnatga haq toʻlash va moddiy ragʻbatlantirish jarayonlarini toʻgʻri tashkil etish hamda byudjetdan tashqari mablagʻlarni jalb etishdir. Bu jarayonlar qatʼiy meʼyoriy hujjatlar bilan tartibga solinadi. Jumladan, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar mahkamasining 05.01.2018-yildagi 10-son qarori bilan tasdiqlangan “Davlat maktabgacha taʼlim tizimi xodimlari mehnatiga haq toʻlash va ularni moddiy ragʻbatlantirish tartibi toʻgʻrisida” gi nizom. Oʻzbekiston Respublikasi maktabgacha taʼlim vazirining 2018-yil 13-dekabrdagi 3-mh-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan “Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarida qoʻshimcha pullik taʼlim-tarbiya xizmatlari koʻrsatish faoliyatini tashkil etish tartibi toʻgʻrisida” gi nizom va boshqa meʼyoriy-huquqiy xujjatlar. Soʻnggi yillardagi qonunchilik tashabbuslari davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarining (MTT) moliyaviy mustaqilligini oshirishga xizmat qiluvchi, byudjetdan tashqari mablagʻlarni jalb etish va ulardan samarali foydalanish uchun yangi imkoniyatlar yaratmoqda. Bu jarayonda MTT rahbariyati uchun bir qator muhim moliyaviy “dastaklar” va imtiyozlar taqdim etilmoqda. Xususan, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 19.03.2025-yildagi PF-51-son Farmoni bu borada yaqqol misol boʻla oladi. Unga koʻra, taʼlim muassasasi mulkini ijaraga berishdan tushadigan mablagʻlarning 75 foizi bevosita balans saqlovchining, yaʼni MTTning oʻzining ixtiyorida qolishi belgilandi. Bu, oʻz navbatida, moliyaviy savodxon direktorga tashkilotning boʻsh turgan (foydalanilmayotgan) bino va xonalarini (masalan, oshxona, sport zal) qonuniy asosda ijaraga berish orqali muassasa uchun barqaror qoʻshimcha daromad manbaini shakllantirish imkoniyatini beradi. Bundan tashqari, Prezidentning 29.12.2023-yildagi PQ-422-son qarori bilan 2030-yil 1-yanvarga qadar MTTlarning byudjetdan tashqari mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladigan ish haqi va unga tenglashtirilgan toʻlovlarga nisbatan ijtimoiy soliq stavkasi 1 foiz miqdorida belgilandi. Bu imtiyoz, ayniqsa, qoʻshimcha pullik xizmatlar koʻrsatish va xodimlarni moddiy ragʻbatlantirishda sezilarli moliyaviy yutuq hisoblanadi. Shunday ekan, zamonaviy MTT direktoridan nafaqat pedagogik jarayonni, balki aynan mana shunday huquqiy-moliyaviy “dastaklar” va soliq imtiyozlarining mohiyatini chuqur anglash hamda ulardan muassasaning moddiy-texnik bazasini mustahkamlash va xodimlarni ragʻbatlantirish yoʻlida unumli foydalana olish talab etiladi. Yuqorida keltirilgan tahlilliy fikrlaridan kelib chiqqan holda, fikrimizcha maktabgacha taʼlim tashkiloti direktorning moliyaviy savodxonligi — bu u maktabgacha taʼlim tashkilotining moliyaviy jarayonlarini (byudjet tuzish, xarajatlarni rejalashtirish, hisobot yuritish, sarflarni tahlil qilish, imtiyozlardan toʻgʻri foydalanish, mablagʻlarni jamlash) toʻgʻri tashkil etish qobiliyatidir. Yaʼni, moliyaviy maʼlumotlarni tahlil qilish, qaror qabul qilishda raqamlarga asoslanish, davlat va nodavlat mablagʻlardan foydalanishda shaffoflikni taʼminlash, xodimlar va ota-onalar oldida hisobdorlikni taʼminlash qobiliyatidir. Shu oʻrinda savol tugʻiladi. Moliyaviy savodxon direktor tashkilotga qanday foyda beradi? 1. Byudjet mablagʻlaridan samarali foydalanish. Moliyaviy savodli direktor xarajatlarni aniq rejalashtiradi, ustuvor yoʻnalishlarni belgilaydi va ortiqcha sarflarni qisqartiradi. Bu orqali mablagʻlar taʼlim sifatiga yoʻnaltiriladi. 2. Byudjetdan tashqari daromad manbalarini yaratish. Savodli direktor toʻlovli xizmatlar, loyihalar va homiylik asosida qoʻshimcha mablagʻlar jalb qilishi mumkin. Bu tashkilotning moliyaviy mustaqilligini oshiradi. 3. Hisobdorlik va shaffoflikni taʼminlaydi. Moliyaviy jarayonlarni aniq hujjatlashtirish orqali direktor davlat organlari, ota-onalar va jamoatchilik oldida ishonchni mustahkamlaydi. 4. Xatolar va korrupsiya xavfini kamaytiradi. Moliyaviy bilimli rahbar qonun talablariga muvofiq harakat qiladi, hisobotlarda xatolar yoki noqonuniy sarflar boʻlish ehtimoli kamayadi. 5. Pedagog va xodimlar uchun barqaror muhit yaratadi. Moliyaviy barqarorlik orqali xodimlarning ish haqi oʻz vaqtida toʻlanadi, moddiy ragʻbatlantirish tizimi joriy etiladi va bu jamoa motivatsiyasini oshiradi. 6. Tashkilotning nufuzi va samaradorligini oshiradi. Pul mablagʻlarini oqilona boshqarish natijasida muassasa infratuzilmasi yaxshilanadi, taʼlim sifatini oshirishga koʻproq sarflanadi va bu natijada tashkilotning nufuzi ortib boradi. Moliyaviy savoxonlik darajasini tarkibiy komponentlari: moliyaviy bilim, malaka va koʻnikma. Moliyaviy bilim: bazaviy moliyaviy tushunchalar, sodda shakldagi moliyaviy arifmetika, oddiy va murakkab foizlarni hisoblay olish; Moliyaviy malaka: moliyaviy shartnomalar mazmunini tushunish, zarur moliyaviy xizmatlarni mustaqil izlay olish, moliyaviy rejalar boʻyicha mustaqil hisob-kitob qila olish; 2 Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining Maktabgacha taʼlim tashkilotlari faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida 2019-yil 13-maydagi 391-son Qarori IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1218 2025-yil, noyabr. № 11-son. Moliyaviy koʻnikma: tashkilot byudjeti tuzish va rejalashtirish, pul mablagʻlarini investitsiyalash boʻyicha qaror qabul qila olish, moliyaviy resurslardan oqilona foydalanishni oʻz ichiga oladi. Ushbu bilim, malaka va koʻnikmalar majmuasi zamonaviy rahbar faoliyatining ajralmas qismi hisoblanadi. Ayniqsa, taʼlim tizimida moliyaviy resurslarni oqilona boshqarish bevosita taʼlim sifatiga taʼsir koʻrsatadi. Shu nuqtayi nazardan, maktabgacha taʼlim tashkiloti direktorlarining moliyaviy savodxonligini tizimli rivojlantirish bugungi kunning dolzarb vazifasidir. Bu boradagi ilgʻor xalqaro tajribalarni oʻrganish uchun rivojlangan davlatlar amaliyotiga nazar tashlash maqsadga muvofiqdir. Ushbu tahliliy hisobotda Singapur va Finlyandiya maktabgacha taʼlim tizimlaridagi direktorlarning moliyaviy savodxonligini rivojlantirish tizimlari qiyosiy tahlil qilingan. Har bir mamlakatdagi rahbarlar tayyorlov dasturlari, moliyaviy kompetensiyalar, taʼlim uslublari va institutsional qoʻllab-quvvatlash tizimlari solishtirib oʻrganilgan. Tashkilot va tizim Singapur Finlyandiya Boshqaruv organi Early Childhood Development Agency (ECDA) — maktabgacha taʼlimni litsenziyalaydi va barcha rahbarlarning malakasini belgilaydi. Munitsipal hokimiyatlar va Milliy taʼlim agentligi (Finnish National Agency for Education) — taʼlim siyosatini belgilaydi. Direktor tayyorlov tizimi Advanced Diploma in Early Childhood Centre Leadership (ADECL) — ECDA tomonidan tasdiqlangan. 180 soatlik, 3 yillik dastur. Pedagogika magistr dasturlari asosan taʼlim va rahbarlikka qaratilgan. Alohida moliyaviy tayyorlov yoʻq. Moliyaviy savodxonlik yoʻnalishi Dasturda “Centre Operations and Financial Management” moduli mavjud — byudjet tuzish, xarajat rejasi, resurslar taqsimoti, hisobot tayyorlashni qamrab oladi. Moliyaviy boshqaruv sohasi cheklangan. Asosiy eʼtibor pedagogik va jamoa rahbarligiga qaratilgan. Direktor malaka talablari ECDA litsenziyasi uchun moliyaviy bilimlar va markazning operatsion boshqaruvida ishtirok qilish sharti qoʻyiladi. Direktorlar pedagogik rahbar sifatida tanlanadi, moliyaviy bilim talab sifatida belgilanmagan. Taʼlim usuli Nazariya + amaliy keyslar + operatsion menejment + amaliy moliya mashgʻulotlari (byudjet rejalashtirish, hisobot tahlili). Pedagogik yetakchilik, jamoa hamkorligi, inklyuziv taʼlim, axloqiy rahbarlik ustuvor. Moliyaviy boshqaruvning institutsional qoʻllab-quvvati ECDA va moliya vazirligi orqali markazlar uchun hisobot platformasi, grantlar va subsidiyalar nazorati mavjud. Munitsipal byudjet orqali markazlar mablagʻ bilan taʼminlanadi; direktorlar moliyaviy jarayonga kam aralashadi. Natija va samaradorlik baholash Har yili markaz moliyaviy va taʼlimiy samaradorlik hisobotini ECDAga topshiradi. Taʼlim sifati pedagogik koʻrsatkichlar asosida baholanadi; moliyaviy samaradorlik mezonlari kam qoʻllaniladi. Tayyorlov natijasi Direktor – taʼlim sifati, kadrlar va moliyaviy barqarorlik uchun javobgar “bosh menejer”. Direktor – asosan pedagogik rahbar, moliyaviy qarorlarda mahalliy hokimiyatga bogʻliq. Oʻrgatishda asosiy maqsad Direktorni “strategik va moliyaviy rahbar” sifatida tayyorlash. Direktorni “pedagogik yetakchi” sifatida shakllantirish. Oʻzbekiston uchun olinadigan xulosa Singapur modeli — amaliy moliyaviy kompetensiyalarni direktorlar tayyorlov tizimiga kiritish kerak. Finlyandiya modeli — insonparvar, pedagogik va jamoaviy rahbarlik madaniyatini saqlab qolish muhim. Tahlil natijalariga koʻra, moliyaviy savodxonligi yuqori boʻlgan direktorlar tashkilot mablagʻlaridan samarali foydalanish, hisobot yuritish va shaffoflikni taʼminlashda yuqori koʻrsatkichlarga ega. Moliyaviy bilim darajasi yuqori boʻlgan direktorlar tashkilotning daromad manbalarini diversifikatsiya qilish imkoniyatiga ega boʻlgan. Singapur va Finlyandiya tajribalari shuni koʻrsatadiki, moliyaviy savodxonlikni tizimli rivojlantirish rahbarning strategik fikrlashini kuchaytiradi. Yuqorida olimlarning nazariy qarashlari va amaliyotdagi holatni tahlil qilgan holda, qoʻyidagi tavsiyalar berildi: 1. Maktabgacha taʼlim tashkiloti direktori va direktorlikka nomzodlar uchun tashkil etilgan “Menejerlik” oʻquv kursining “Moliyaviy menejenment” moduli mavzulariga “Moliyaviy savodxon direktor” mavzusini kiritish tavsiya etiladi. 2. Har bir direktor uchun moliyaviy kompetensiya profili ishlab chiqilishi lozim. IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1219 2025-yil, noyabr. № 11-son. 3. Moliyaviy boshqaruv boʻyicha menejerlik oʻquv kursi mashgʻulotlarida amaliy keys-tahlillar joriy etilishi tavsiya etiladi. 4. Axborot texnologiyalariga asoslangan elektron hisobot tizimlarini joriy etish moliyaviy shaffoflikni taʼminlaydi. 5. Maktabgacha taʼlim tashkiloti direktorlariga onlayn yoki oflayn 36 soatga moʻljallangan “Moliyaviy savodxonlik” qisqa muddadli oʻquv kurslarini tashkil etish maqsadga muvofiq. XULOSA VA TAKLIFLAR Tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, Oʻzbekiston maktabgacha taʼlim tizimidagi soʻnggi institutsional oʻzgarishlar MTT direktorining rolini tubdan oʻzgartirmoqda. Taqdim etilgan yangi “moliyaviy dastaklar” moliyaviy savodxonlikni ixtiyoriy bilimdan tizimli zaruratga aylantirib, rahbar maqomini anʼanaviy “pedagog”dan “pedagogmenejer” maqomiga transformatsiya qilmoqda. Bu sharoitda, MTT direktori uchun talab etiladigan moliyaviy savodxonlik konsepsiyasi shaxsiy moliyani boshqarishdan farqli ravishda, “public financial management” (davlat moliyasini boshqarish) tamoyillariga, yaʼni Oʻzbekiston Respublikasi Byudjet kodeksida belgilangan qonuniylik, hisobdorlik va shaffoflikka asoslanishi lozim. Singapur (“menejer-direktor”) va Finlyandiya (“pedagog-yetakchi”) modellarining qiyosiy tahlili Oʻzbekiston uchun aniq strategik yoʻnalishni belgilash mumkin. Faqat moliyaviy boshqaruvga (Singapur) yoki faqat pedagogik yetakchilikka (Finlyandiya) urgʻu berish samarali yechim emas. Eng maqbul yoʻl – bu ikki modelning integratsiyasidir. Yaʼni, tizim Singapur modelidan moliyaviy boshqaruv, byudjetlashtirish va amaliy keyslarga asoslangan qatʼiy tayyorlovni joriy etishi va ayni paytda Finlyandiya modelining kuchli tomonlari – insonparvarlik, jamoaviy hamkorlik va kuchli pedagogik yetakchilik madaniyatini saqlab qolishi hamda rivojlantirishi lozim. Singapurning samarali moliyaviy boshqaruv mexanizmlari va Finlyandiyaning ochiq pedagogik yetakchilik amaliyotlarini birlashtirish orqali MTT direktorlarining strategik, moliyaviy va pedagogik rahbarlik salohiyatini keng qamrovda rivojlantirish imkoniyati yaratiladi. Bunday integratsiyalashgan yondashuv Oʻzbekiston maktabgacha taʼlim tizimini xalqaro tajribalarga muvofiq takomillashtirish va taʼlim sifatini oshirishga xizmat qiladi. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI 1. Oʻzbekiston Respublikasining 16.12.2019-yildagi OʻRQ-595-son «Maktabgacha taʼlim va tarbiya toʻgʻrisida»gi Qonuni. https://share.google/KUVl5MRP3ky2Qnp4D 2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 19.03.2025-yildagi PF-51-son “Maktabgacha va maktab taʼlimi sohasida boshqaruv tizimi samaradorligini oshirishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://share.google/ ZALLgnNaEO2DyGkLq 3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 29.12.2023-yildagi PQ-422-son “Oʻzbekiston Respublikasining “2024-yil uchun Oʻzbekiston Respublikasining Davlat byudjeti toʻgʻrisida”gi Qonuni ijrosini taʼminlash chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori. https://share.google/J8P5QhoI0uSEA53se 4. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar mahkamasining 05.01.2018-yildagi 10-son qarori bilan tasdiqlangan “Davlat maktabgacha taʼlim tizimi xodimlari mehnatiga haq toʻlash va ularni moddiy ragʻbatlantirish tartibi toʻgʻrisida” gi nizom. 5. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 21.12.2005-yildagi 275-son “Xalq taʼlimi xodimlari mehnatiga haq toʻlashning takomillashtirilgan tizimini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qarori. 6. Oʻzbekiston Respublikasi maktabgacha taʼlim vazirining 2018-yil 13-dekabrdagi 3-mh-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan “Davlat maktabgacha taʼlim tashkilotlarida qoʻshimcha pullik taʼlim-tarbiya xizmatlari koʻrsatish faoliyatini tashkil etish tartibi toʻgʻrisida”gi nizom. 7. Müller S. & Weber M. (2010). Financial Literacy and Mutual Fund Investments: Who Buys Actively Managed Funds? Schmalenbach Business Review 62 (2). – P. 126 153; 8. Lee N. // Financial literacy and financial literacy education: What might be the components of an effective financial literacy curriculum? // Institute of Education University of London. 2010 P.3; 9. OECD., 2013. – S. 5. 10. OECD/INFE International survey of adult financial literacy © OECD., 2020. – P. 21. 11. Staxovich L.V. Neobxodimost povыsheniya finansovoy gramotnosti molodeji kak vajneyshiy prioritet gosudarstvennoy politiki. http://ecsocman.hse.ru/text/33372918/. Manzilimiz: Toshkent shahar, Mirzo Ulug‘bek tumani Kumushkon koʻchasi, 26-uy. Jurnal sayti: https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 2025. № 11 Ingliz tili muharriri: Feruz Hakimov Musahhih: Zokir ALIBEKOV Sahifalovchi va dizayner: Oloviddin Sobir o‘g‘li © Materiallar koʻchirib bosilganda ““Yashil” iqtisodiyot va taraqqiyot” jurnali manba sifatida koʻrsatilishi shart. Jurnalda bosilgan material va reklamalardagi dalillarning aniqligiga mualliflar ma’sul. Tahririyat fikri har vaqt ham mualliflar fikriga mos kelamasligi mumkin. Tahririyatga yuborilgan materiallar qaytarilmaydi. Jurnalga istalgan payt quyidagi rekvizitlar orqali obuna boʻlishingiz mumkin. Obuna boʻlgach, @iqtisodiyot_77 telegram sahifamizga toʻlov haqidagi ma’lumotni skrinshot yoki foto shaklida joʻnatishingizni soʻraymiz. Shu asosda har oygi jurnal yangi sonini manzilingizga joʻnatamiz. Mazkur jurnalda maqolalar chop etish uchun quyidagi havolalarga maqola, reklama, hikoya va boshqa ijodiy materiallar yuborishingiz mumkin. Materiallar va reklamalar pullik asosda chop etiladi. El.Pochta: [email protected] Bot: @iqtisodiyot_77 Tel.: 93 718 40 07 ““Yashil” iqtisodiyot va taraqqiyot” jurnali 03.11.2022-yildan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Adminstratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan №566955 reyestr raqami tartibi boʻyicha roʻyxatdan oʻtkazilgan. Litsenziya raqami: №046523. PNFL: 30407832680027