Kimyo darslarida raqamli resurslardan (simulyator va virtual laboratoriya) foydalanish metodikasi

AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI Pedagogika, psixologiya fanlariga ixtisoslashgan ilmiy jurnal ISSN: 3060-4613 Pedagogika fanlari Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar bo‘yicha) Maxsus pedagogika Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqichlari bo‘yicha) Ta’limda menejment Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi Ijtimoiy pedagogika Tarix fanlari Psixologiya fanlari Fizika-matematika fanlari Kimyo fanlari Biologiya fanlari Falsafa fanlari Filologiya fanlari Geografiya fanlari 13.00.00 13.00.01 13.00.02 13.00.03 13.00.04 13.00.05 13.00.06 13.00.07 13.00.08 13.00.09 07.00.00 19.00.00 01.00.00 02.00.00 03.00.00 09.00.00 10.00.00 11.00.00 2025 №11 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI VAZIRLIGI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI Elektron nashr. 1450 sahifa, 4-noyabr, 2025-yil. Muassis: “Tadbirkor va ishbilarmon” MChJ Hamkorlarimiz: O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi, O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti BOSH MUHARRIR: Karimova E’zoza Gapirjanovna – O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vaziri BOSH MUHARRIR O‘RINBOSARI: Ibragimova Gulsanam Ne’matovna – Pedagogika fanlari doktori, professor TAHRIRIYAT KENGASHI A’ZOLARI Ibragimov X.I. – pedagogika fanlari doktori, akademik Shoumarov G‘.B. – psixologiya fanlari doktori, akademik Qirg‘izboyev A.K. – Тarix fanlari doktori, professor Jamoldinova O.R. – pedagogika fanlari doktori, professor Sharipov Sh.S. – pedagogika fanlari doktori, professor Shermuhammadov B.Sh. – pedagogika fanlari doktori, professor Ma’murov B.B. – pedagogika fanlari doktori, professor Madraximova F.R. – pedagogika fanlari doktori, professor Kalonov M.B. – iqtisodiyot fanlari doktori, professor Nabiyev D.X. – iqtisodiyot fanlari doktori, professor Qo‘ldoshev Q. M. – iqtisodiyot fanlari doktori, professor Ikramxanova F.I. – filologiya fanlari doktori, professor Ismagilova F.S. – psixologiya fanlari doktori, professor (Rossiya) Stoyuxina N.Yu. – psixologiya fanlari nomzodi, dotsent (Rossiya) Magauova A.S. – pedagogika fanlari doktori, professor (Qozog‘iston) Rejep O‘zyurek – psixologiya fanlari doktori, professor (Turkiya) Wookyu Cha – Koreya milliy ta’lim universiteti rektori (Koreya) Polonnikov A.A. – psixologiya fanlari nomzodi, dotsent (Belarus) Mizayeva F. O. – Pedagogika fanlari doktori, dotsent Baybayeva M.X. – pedagogika fanlari doktori, professor Muxsiyeva A.T. – pedagogika fanlari doktori, professor Aliyev B. – falsafa fanlari doktori, professor G‘afurov D. O. – falsafa fanlari doktori (Phd) Shomurodov R.T. – iqtisodiyot fanlari nomzodi (PhD), dotsent Mirzayeva F. O. – pedagogika fanlari doktori (DSc), dotsent Jalilova S.X. – psixologiya fanlari nomzodi (PhD), dotsent Bafayev M.M. – psixologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Usmonova D.I. – Samarqand iqtisodiyot va servis institute dotsenti Saifnazarov I. – falsafa fanlari doktori, professor Nematov Sh.E. – pedagogika fanlari nomzodi (PhD) Tillashayxova X.A. – psixologiya fanlari nomzodi (PhD), dotsent Yuldasheva F.I. – pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD),dotsent Doniyorov S. M. –“Yangi O‘zbekiston” va “Pravda Vostoka” gazetalari tahririyati DM bosh muharriri, O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan jurnalist, filologiya fanlari nomzodi (PhD) Yuldasheva D.B. – filologiya fanlari bo‘yicha falsafa (PhD) doktori, dotsent Tangriyev A. T. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti kafedra professori Ashurov R. R. – psixologiya fanlari bo'yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Panjiyev M. A. – Qashqadaryo viloyati Maktabgacha va maktab ta’limi boshqarmasi boshlig‘ining birinchi o‘rinbosari Xudayberganov N. A. – Xorazm Ma'mun akademiyasi Tabiiy fanlar bo‘limining katta ilmiy xodimi, biologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali 26.09.2023-yildan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan №С-5669363 reyestr raqami tartibi bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tkazilgan. Litsenziya raqami: №136361 EDITOR-IN-CHIEF: Karimova E’zoza Gapirzhanovna – Minister of Perschool and School Education of the Republic of Uzbekistan DEPUTY EDITOR-IN-CHIEF: Ibragimova Gulsanam Ne’matovna – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor EDITORIAL BOARD MEMBERS: Ibragimov X.I. – Doctor of Pedagogical Sciences, Academician Shoumarov G‘. B. – Doctor of Psychological Sciences, Academician Qirg‘izboyev A. K. – Doctor of Historical Sciences, Professor Jamoldinova O.R. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Sharipov Sh.S. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Shermuhammadov B.Sh. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Ma’murov B.B. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Madraximova F.R. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Kalonov M.B. – Doctor of Economic Sciences, Professor Nabiyev D.X. – Doctor of Economic Sciences, Professor Koldoshev K. M. – Doctor of Economic Sciences, Professor Ikramxanova F.I. – Doctor of Philological Sciences, Professor Ismagilova F.S. – Doctor of Psychological Sciences, Professor (Russia) Stoyuxina N.Yu. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor (Russia) Magauova A.S. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor (Kazakhstan) Rejep O‘zyurek – Doctor of Psychological Sciences, Professor (Turkey) Wookyu Cha – President of the National University of Education, Korea (South Korea) Polonnikov A.A. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor (Belarus) Mizayeva F. O. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Baybayeva M.X. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Muxsiyeva A.T. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Aliyev B. – Doctor of philosophy, professor Gafurov D. O. – Doctor of Philosophy (PhD) Shomurodov R.T. – Candidate of Economic Sciences (PhD), Associate Professor Mirzayeva F. O. – Doctor of Pedagogical Sciences (DSc), Associate Professor Jalilova S.X. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor Bafayev M.M. – Doctor of Philosophy in Psychological Sciences (PhD), Associate Professor Usmonova D.I. – Associate Professor, Samarkand Institute of Economics and Service Saifnazarov I. – Doctor of philosophy, professor Nematov Sh.E. – Candidate of Pedagogical Sciences (PhD) Tillashayxova X.A. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor Yuldasheva F.I. – Doctor of Philosophy in Pedagogical Sciences (PhD), Associate Professor Doniyorov S. M. – Editor-in-Chief of the Editorial Board of the newspapers "Yangi Uzbekiston" and "Pravda Vostoka", Honored Journalist of the Republic of Uzbekistan, Candidate of Philological Sciences (PhD) Yuldasheva D.B. – Doctor of Philosophy (PhD) in Philological Sciences, Associate Professor Tangriyev A.T. – is a professor of Tashkent State University of Economics Ashurov R. R. – Doctor of Philosophy (PhD) in Psychology, Associate Professor Panjiyev M. A. – First Deputy Head of the Department of Preschool and School Education of the Kashkadarya Region Khudaiberganov N. A. – Senior Researcher of the Department of Natural Sciences of the Khorezm Mamun Academy, Doctor of Philosophy (PhD) in Biological Sciences “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali O‘zbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasining quyidagi qarorlariga asosan pedagogika va psixologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) hamda fan doktori (DSc) ilmiy darajasiga talabgorlarning dissertatsiyalaridagi asosiy ilmiy natijalarni chop etish uchun milliy ilmiy nashrlar ro‘yxatiga kiritilgan: Pedagogika fanlari bo‘yicha: OAK Kengashi tavsiyasi (26.08.2024-y., №11-05-4381/01) asosida: • Ekspert kengashi (29.10.2024-y., №10) • Rayosat qarori (31.10.2024-y., №363/5) Psixologiya fanlari bo‘yicha: Toshkent davlat pedagogika universiteti murojaatiga asosan OAK tavsiyasi (24.04.2025-y., №11-05-2566/01): • Ekspert kengashi (25.05.2025-y., №10) • Rayosat qarori (08.05.2025-y., №370/5) AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 4 2025-yil, noyabr, 11-son MUNDARIJA Oilaning maktabgacha yoshdagi bolalar estetik tarbiyasidagi o‘rni ..............................................................24 Abdullayeva Ma’sudaxon Abdubannayevna Boʻlajak informatika oʻqituvchilarini pedagogik faoliyatga metodik tayyorlash texnologiyalari ......................27 Abdubannoyeva Muxlisaxon Iqboljon qizi, Abdullayev Alibek Qodiraliyevich Oliy ta’lim muassasalarida bulutli xizmatlardan foydalanish zaruriyati .........................................................30 Abdullayev Alibek Qodiraliyevich, Turdaliyeva Muslimaxon Jahongir qizi Raqamli texnologiyalar yordamida fortepiano chalishni o‘rgatish metodikasi ..............................................34 Abduvaxobova Nilufar Abdumannon qizi Maktabda fizika fanini o‘qitishda innovatsion yondashuv .............................................................................38 Alinazarova Mahfuza Tasavvufdagi “komil inson” konsepsiyasining hozirgi ta’lim tizimida shaxsga yo‘naltirilgan yondashuv sifatida talqini ..........................................................................................43 Aqilxonov Saidolimxon Abdurashid o‘g‘li Tabiiy-ilmiy savodxonlikni shakllantirish omillari va pedagogik shart-sharoitlar ............................................48 Choriyeva Gulbaxor Shotemirovna Robototexnika fanini o‘qitishda axborot texnologiyalaridan foydalanib mustaqil ta’limni tashkil etish .......... 53 Elmonov Sirojiddin Mamadiyarovich Xalqaro baholash dasturlarida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining o‘qish savodxonligini baholash bo‘yicha jahon tajribasi ...............................................................................58 Ergasheva S. T. Boshlang‘ich ta’limda tabiiy fanlar orqali o‘quvchilarning kognitiv salohiyatini rivojlantirish .........................61 Eshmamatova Dilnoza Jovli qizi Maktabgacha yoshdagi bolalarning aqliy salohiyatini oshirishda tarbiyachi mahorati .................................. 64 Karimova Gulzodaxon Marufjon qizi Bo‘lajak texnologik ta’lim o‘qituvchilarining kasbiy kompetensiyalarini rivojlantirishni takomillashtirish .......68 Hojikarimova Gulasal Tadjialiyevna Xorijiy talabalarga o‘zbek tilini o‘rgatishda elektron platformalar yaratish ....................................................71 Jo‘rayeva Matluba Bo‘lajak o‘qituvchilar uchun raqamli ta’lim muhitini modellashtirish va uning samaradorlik omillari .............74 Komilova Z. X. O‘qituvchi kasbiy faoliyatida muloqot madaniyati .........................................................................................80 M. Yu. Mahkamova Psixologiya fanini o‘qitishda zamonaviy pedagogik texnologiyalar va talabalarda tahliliy fikrlashni shakllantirish masalalari ..................................................................................86 Madazizova Dilfuza Raxmatullayevna Integrating Listening and Speaking Skills in ESP (English for Specific Purposes) Classes ......................... 90 Madina Tilavova Bolalarni maktabga tayyorlash jarayonida neyropedagogik yondashuvlar ...................................................94 N. O. Saidova Tibbiyot oliy ta’lim muassasalarida radiologiya fanini o‘qitishda raqamli texnologiyalarning metodologik roli..................................................................................................99 Nazarova Gulchexra Shuxratdjonovna Ijodkorlik tushunchasining mohiyati va uning ta’limdagi roli .........................................................................103 Ochilova Dilbar Isroilovna Alaliyani boshqa nutqiy nuqsonlar bilan farqli xarakteristikasi ......................................................................108 Oripova Zilola Ingliz tilini o‘qitishda suggestopediya metodini joriy etishning samaradorligi ...............................................113 Pulatova Sitora Abdurazzoq qizi Oliy ta‘lim muassasalari menejerlarining kasbiy-boshqaruv kompetentligi tushunchasi va uning tarkibiy qismlari ...................................................................................................................................118 Qarshiboyev Sharof Egamnazarovich Koordinatsion qobiliyatlarni rivojlantirishning yosh badmintonchilar texnik-taktik tayyorgarligiga ta’siri .......122 Qurbanova Ilmira Alisher qizi AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 5 2025-yil, noyabr, 11-son Blended Learning .........................................................................................................................................125 Quvandikova Xadicha Fizika darslarida zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalanish ...........................................................129 Raxmanov Valijon Turdaliyevich, O‘razaliyev Alijon Xasan o‘g‘li “Qurilish jarayonlari texnologiyasi” fanida loyihalash kompetentligining tarkibiy tuzilmasi va uni raqamli ta’limga moslashtirish.................................................................................................................135 Raxmonova Nazokat Umaraliyevna Vitagen texnologiyalar asosida talabalar mediamentalitetini rivojlantirishda sun’iy intellekt (AI) dasturlaridan foydalanishning tahliliy modeli ..................................................................140 Rustamova Nodira Rustamovna Talabalarda kooperativ ta’lim asosida motivatsiyani rivojlantirish usullari ....................................................145 Sitora Toshmatova STEAM yondashuvi asosida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kreativ kompetensiyani shakllantirishning zaruriyati ..........................................................................................................................149 Tashibekova Munojat Xoshimovna Musiqa ta’limining pedagogik asoslari va metodik tizimi ..............................................................................153 Toshpulatova Saida Kuzibaevna Texnologiya fanini o‘qitishda eng samarali metodlardan foydalanish ...........................................................158 Turdiyeva Shahzoda Eshdavlat qizi Enhancing University Students’ Self-Directed Learning Through Edtech Tools ...........................................161 Ulasheva Lobar Fanlararo loyiha ishlarini tashkil etish orqali o‘quvchilarning dizayn fikrlash salohiyatini oshirish ................ 164 Valiyeva Nargiza Athamboyevna Alohida ta’lim ehtiyojiga ega o‘quvchilarning kasbiy faoliyatga tayyorlashning pedagogik-psixologik asoslari.......................................................................................................................169 Xakimova Sarvinoz Sharifjon qizi Sun’iy intellekt asosida yaratilgan ta’lim platformalari: samaradorlik tahlili va pedagogik yondashuvlar ......173 Xanbabayev Xakimjon Ikramovich, Erkinov Jasurbek Hasanjon o‘g‘li Tasavvufdagi “muhosaba” va “tafakkur” amallarining o‘z-o‘zini refleksiya metodlari sifatida qo‘llanilishi .....176 Xoshimov Nuriddin Mamadaliyevich Milliy sport va ommaviy o‘yinlarning badiiy-estetik ahamiyati .......................................................................182 Yaxyayeva Sojida Abdurahimovna Ota-ona mehrining bola psixologiyasiga ta’siri .............................................................................................185 Yulchiyeva Shohsanam Dilshod qizi Nutq rivojlаnishi orqаdа qolgаn bolаlаrdа qo‘llаnilаdigаn innovаtsion usullаri sаmаrаdorligi ......................189 Аhmedovа Nаrgizа Muzаffаrovnа Факторы, сдерживающие развитие науки в контексте требований к диссертационным работам ....... 193 Зайналов Жахонгир Расулович, Нурмухамедов Аббос Мамадалиевич, Шадманов Камолиддин Кажакджанович, Самигова Нодира Хамидуллаевна Структура и стратегии развития предметных компетенций ....................................................................197 Наимова Мафтунабону Файзулложоновна Психологическая консультация: современная практика, задачи и перспективы развития ..................203 Раупова Шохида Ахроровна Подготовка будущих педагогов к инклюзивному обучению детей с ограниченными возможностями здоровья: задачи и перспективы ......................................................207 Сайфутдинова Насиба Нурматовна Формирование иноязычной грамотности у курсантов военных вузов: социально-психологические факторы.......................................................................................................211 Сулейманова Нилуфар Камиловна O‘qituvchi shaxsiy kompetensiyasining mohiyati va pedagogik faoliyatdagi o‘rni ........................................214 Abdiraxmonova Guliston Muzaffar qizi Bolalarda axloqiy qadriyatlarni shakllantirish jarayonining milliy va umuminsoniy tamoyillari ......................218 Abdumutalipova Gulshodaxon Nurbek qizi Fuqarolik jamiyatida huquqiy madaniyat va uni rivojlantirish jarayonlari ......................................................221 Abdusalimova Shaxnoza Quduratullayevna Taʼlim menejmenti tizimida o‘qituvchining nutq madaniyatini rivojlantirish strategiyalari ..............................224 Abduxalilova Iroda Nozimxonovna AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 6 2025-yil, noyabr, 11-son O‘zbekistonda yoshlarni ijtimoiy-pedagogik hamkorlikda tarbiyalashda “Uzluksiz ma’naviy tarbiya konsepsiyasi”ning ustuvor vazifalari ..................................................................229 Abirova Umida Nazarovna Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini inklyuziv ta’lim sharoitida differensiyalashtirilgan dars mashg‘ulotlarini tashkil etishga o‘rgatish (kompetentligini shakllantirish/rivojlantirish) usullari.....................232 Adhamova Diyora Sanjar qizi Musobaqa faoliyati samaradorligini oshirishda sambochilarning energiya sarfi va tiklanish mexanizmlari tahliliy .......................................................................................................................239 Tangriyev Abdukarim Tovashevich Aksiologik yondashuv asosida bo‘lajak jismoniy tarbiya o‘qituvchilarining harakat faolligini takomillashtirishning ijtimoiy-pedagogik zaruriyati ........................................................................................244 Hafizov Shahriyor Shavkatovich Bo‘lajak tarbiyachilarning transversal: tanqidiy va innovatsion fikrlash kompetensiyalari ............................248 Jaloliddinova Maftunaxon Mahmudjon qizi Axborotning gnoseologik mohiyati ................................................................................................................ 256 Kamolova Munojatxon Jaloldinovna Maktabgacha yoshdagi bolalar nutqini rivojlantirish yo‘llari ..........................................................................259 Mamatova Aziza Bo‘riboyevna Akademik litseylarda kimyo fanini o‘qitishda raqamli ta’lim texnologiyalaridan foydalanish imkoniyatlari .... 262 Maxamadiyev Sharofiddin Jumaboyevich Pedagogik oliy ta’limda talabalarning kasbiy ijtimoiylashuvini korporativ madaniyat asosida rivojlantirish metodikasi.................................................................................267 Maxkamova Dilafruz Aliyevna Bo‘lajak o‘qituvchilar uchun xorijiy tillarni o‘qitishda lingvomadaniy yondashuv ...........................................271 Normamatova Kamola Gulmamat qizi O‘zbek tili izohli lug‘atida iboralarning grammatik tavsifi (bosh komponentli iboralar misolida) ....................274 S. Sh. Azamatova Oila instituti va gender tenglikni ta’minlashning ijtimoiy-huquqiy muammolari .............................................277 Salayeva Aziza Muhammatmurot qizi Gender yondashuv asosida talaba-qizlarda tanqidiy fikrlashni rivojlantirishning namunaviy mezonlari .......282 Xolova Mohigul Shavkatovna Pedagogika yo‘nalishi talabalari huquqiy savodxonligini rivojlantirish metodlarini takomillashtirish .............287 Xudoyberganov Atham Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida leksik komponentlikni TRIZ texnologiyasi yordamida rivojlantirish ............291 Zokirova Sohiba Muxtoraliyevna, Fayzullayeva Nazokat Uchqun qizi Цифровизация и трансформация образования как социально-педагогическое явление ....................295 Кадирова Наргиза Азаматовна Методика формирования креативного мышления у студентов-филологов на основе проблемно-ориентированных заданий (на материале английского языка) .........................298 Мамырбаева Дина Bolalar nutqini rivojlantirishning pedagogik va psixologik asoslari ...............................................................304 Mamadjonova Sakina Mo‘minjonovna, Maxmudova Oygul Toxirjonovna Kichik maktab yoshidagi o‘quvchilarda morfologik kompetentlikni shakllantirish .........................................309 Ganiyeva Shodiya Azizovna Модель “4+1+1” как ключевой механизм в системе практической подготовки учителей музыки .........313 Мухитдинова Малохатхон Саиджабборовна Tarbiya fanini oʻqish samaradorligini oshirishda raqamli texnologiyalardan foydalanish ..............................317 Nazarova Nasiba Abdullayevna Tarbiyachining kasbiy psixologik xususiyatlari .............................................................................................. 320 Shamshetova Anjim Karamaddinovna Boshlang‘ich ta’limda tarbiya nazariyasi va metodologiyasi .........................................................................323 Bo‘ronova Iroda Bo‘ronovna Yosh dzyudochi qizlarning mashgʻulotlar jarayonida jismoniy tayyorgarligini oshirish texnologiyalari .........327 Matmuratova Iroda Baxtiyor qizi “Odob us-soliḥin” asarida yoritilgan axloqiy-didaktik g‘oyalar va uning pedagogik mazmuni ....................... 332 A. N. Nusratov Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini kasbiy kompetentligini takomillashtirishning metodik asoslari .....336 Xolmatov Pardaboy Qoraboevich, Abdurasulova Dilnoza AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 7 2025-yil, noyabr, 11-son Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari faoliyatida loyihalashtirishning o‘rni ................................................342 Abdusattorova Go‘zalxon Abdulxabib qizi Tibbiyot va frazeologiya inson omilida ..........................................................................................................346 Achilov Muzaffar Norquliyevich Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida fazoviy tasavvurlarni rivojlantirishda matematikaning ahamiyati ...............349 Mamasaidova Muhabbat Abdusalom qizi, Akbaraliyeva Marjona Xurshid qizi Ekoestetik kompetensiyani shakllantirishning xorijiy va milliy tajribalar tahlili ..............................................354 Alijonova Maftuna Maxamadjon qizi Pedagogik jarayonda talabalarda qadriyatli munosabatlarni shakllantirish mexanizmlari ............................ 359 Alikulova Muxayyo Sherovna Ingliz ritsarlik romanlarining lingvopoetik tahlili .............................................................................................362 Durdona Boychayeva, Aliyeva Elmira Maktabgacha ta’limda estetik tarbiya berishning pedagogik asoslari ...........................................................365 Altibayeva Gulbaxor Majitovna Kasbiy kompetensiya tushunchasining mazmuni mohiyati va tarkibiy tuzilmasi ..........................................369 Axmadjonova Jasmina Jamshid qizi Developing Writing Competence Among CEFR B1 and Ielts Learners Experiencing Difficulties in English Language Acquisition .....................................................374 Ayturaev Majid Mavlankhanovich Ta’lim jarayonida ijtimoiy intellektni rivojlantirishning milliy qadriyatlarga asoslangan modeli ......................378 Azamov Umarxon Yaxyoxonovich Complications in Teaching Argumentative Speech to Students in Grades 8–9 ............................................383 Buribayeva Aziza Ismatillaevna Interfaol o‘yinlar orqali maktabgacha yoshdagi bolalarda ijtimoiy-emotsional ko‘nikmalarni shakllantirishning pedagogik asoslari .....................................................................................386 Buriyeva Aziza Nematovna Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida maktabgacha katta yoshdagi bolalarning ijodiy faolligini shakllantirish .......................................................................................................390 Davronova Sevinch O‘quvchilarda milliy va umummadaniy kompetensiyani rivojlantirishda maqollardan foydalanish bo ‘yicha manbaallar tahlili ...................................................................................394 Boltayeva Barno, Eliboyeva Surayyo Abdukarim qizi Social Roots and Psychological Consequences of Domestic Violence ........................................................399 Dumarova Gulfira Kozimbekovna, Mamadaliyeva Gulmira, Sultonova Zulhayo The Transversal-Methodical Competence of a Preschool Educator is the Foundation of Effective And Quality Education ................................................................................... 402 Ergasheva Barno Ziyavitdin kizi Maktabgacha yoshdagi bolalarga ta’lim-tarbiya berishning innovatsion yo‘llari ...........................................406 Erkinova Mehriniso Ro‘ziboyevna Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining o‘qish savodxonligini oshirish strategiyalari ............................................411 Eshonkulova Hilola Rajab qizi Ta’lim jarayonida o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi muloqotning bilish faoliyatiga ta’siri ..............................415 Habibova Shyira Baxtiyorovna Ruhiy rivojlаnishi sustlаshgаn boshlаngʻich sinf oʻquvchilаridа o‘qish buzilishlаrini аniqlаsh vа bаrtаrаf etish ..............................................................................................419 Ikromova Sarvinoz Siroj qizi Bo‘lajak o‘qituvchilarda riskologik kompetentlikni shakllantirishning pedagogik-psixologik xususiyatlari ..... 424 Jabborova Dilafruz Furqatovna Maktabgacha yoshdagi bolalarda chet tili o‘rganish jarayonida kommunikativ kompetensiyani rivojlantirishning psixologik asoslari....................................................................................428 Jurayeva Sugʻdiyona Shamsiddin qizi Transforming Education: The Impact of Emerging Technologies on Modern Pedagogical Practices ..........431 Kadirova Ferangiz Himmatillo qizi Salomatlik etikasi konsepsiyasi va pedagogik madaniyat – talabalar ma’naviyati va dunyoqarashini shakllantirishdagi roli ....................................................................435 Kamalova Yoqutxon Bahodirovna AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 8 2025-yil, noyabr, 11-son Tarbiyachilarning kasbiy mahoratini takomillashtirish va pedagogik faoliyat samaradorligini oshirish omillari .....................................................................................439 Kenjayeva Dildora Terkashevna Maktab ta’lim tizimida innovatsiyalarning o‘rni va ahamiyati ........................................................................443 Kistabayeva Gulchexra Djurakulovna Kichik maktab yoshi davrida o‘quv faoliyati va o‘quv motivlarining shakllanishi ...........................................448 Latifa Zarifovna Korayeva Maktabgacha ta’lim tizimining raqamlashtirilishi: xalqaro tajriba va istiqbollar .............................................451 Mahmudova Zulfiya Homidovna, Hoshimova Dilnoza Boymirzoevna Boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini dizayn tafakkurga o‘rgatishda STEAM yondashuvining didaktik imkoniyatlari .............................................................................................454 Mamadaminova Munisa Maxmudjon qizi, Boboxonova Shodiyona Rustam qizi Tabiatni asrash – kelajakni asrash: Buxoro misolida ....................................................................................459 Mardonova Saodat Muzaffarovna Bo‘lajak pedagoglarda o‘z-o‘zini baholash kompetentligini shakllantirish va rivojlantirish ............................463 Meyliyeva Nafosat Gulomovna Sun’iy intellektning ta’limda kognitiv va metakognitiv jarayonlarga ta’siri .....................................................466 Murodov Ulug‘bek O‘tkir o‘g‘li Maktabgacha ta’limda inklyuziv ta’limning tashkil etilishi..............................................................................470 Mustofoyeva Muhabbat Husniddin qizi The Effectiveness of Art Therapy in Working With Children Experiencing Emotional Stress .......................473 Nargiza Khayrullayevna Ortikova, Laziz Azizovich Normuratov Maktabgacha ta’lim tarbiyalanuvchilarining musiqiy qobiliyatlarini rivojlantirish mexanizmlari .....................477 Ortiqov Akmaljon Abdusalom oʻgʻli CLIL metodining O‘zbekiston ta’lim tizimida qo‘llanilishi ...............................................................................481 Qarshiyeva Sarvinoz Ural qizi The Use of Mobile Apps to Build Vocabulary Proficiency .............................................................................486 Kosimov Sunnat Ravshan ugli Yoshlar tafakkurini rivojlantirish va ma’naviyatini oshirishda tasviriy san’atning o‘rni ................................... 490 Quvonchbek Abduxamidov Axborot texnologiyalari ta’sirida san’at tushunchasining o‘zgarishi ..............................................................494 Rajabova Laylo O‘tkir qizi Bo‘lajak tarbiyachilarning kasbiy kompetensiyalarini rivojlantirish texnologiyalari ........................................498 Ramozonova Bahoroy Sadriddinovna Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining nutqiy kompetentsiyalarini shakllantirishda innovatsion yondashuvlarning pedagogik asoslari .............................................................501 Yusufzoda Shabnami Yunus, Rashidova Saida Ravshonbek qizi Axborot texnologiyalarini fizika darslarida qo‘llash .......................................................................................506 Raxmanov Valijon Turdaliyevich, O‘razaliyev Alijon Xasan o‘g‘li Axborot xavfsizligini o‘qitishda sun’iy intellektdan foydalanish afzalliklari ....................................................510 Raxmetova Lazzat Eshitishda nuqsoni bo‘lgan bolalarning psixologik xususiyatlarining o‘ziga xosligi ......................................513 S. A. Mamatisayeva Androgogik yondashuvning integrativ metodikasi ........................................................................................517 Sattorova Shaxlo Axadovna Gendered Language in Uzbek and English Media Discourse ......................................................................520 Sultonova Charos Iskandar kizi Maktabga tayyorlov yoshdagi bolalarda ijtimoiy ekologik dunyoqarashni shakllantirishga ta’sir qiluvchi omillar ...................................................................................527 Suyunova Matluba Abdusaidovna Empatiya shifokor–pasiyent munosabatida: tibbiyot talabalarining psixologik tayyorgarligi ......................... 531 Tajiboyeva Odinaxon Rustamjon qizi, Qurbonova Fotima Farhodjon qizi Modern Approaches to Teaching Grammar .................................................................................................. 534 Tuychiyev Azamat Farkhod ugli The Importance of Psychological Preparation of Preschool Children for School Education ........................538 Turamov Muhammadzohid Rustamjon o‘g‘li AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 9 2025-yil, noyabr, 11-son Bo‘lajak maktabgacha ta’lim tashkilotlari tarbiyachi-pedagoglarining kasbiy-axloqiy kompetentligini rivojlantirish ..................................................................................................541 Xabibullayeva Sayyoraxon Maxamadali qizi Imkoniyati cheklangan va sog‘lom bolalar faoliyatida universal ta’limning imkoniyati ..................................544 Xolmatova Sarvinoz Raxmatilla qizi Kurashchilarning umumiy va maxsus sport tayyorgarliklari ..........................................................................548 Xudoyberganov Javlonbek Soatboy o‘g‘li Tayyorlov guruhi tarbiyalanuvchilarida ekologik kompetentlik tushunchalarini rivojlantirish bosqichlari .......551 Yarova Gulhayo Fazliddin qizi Arxitеktura va dizayn yo‘nalishi bitiruvchilarini kasbga yo‘naltirish vositasida axborot almashish jarayonlarini optimallashtirish mеtodikasini takomillashtirish..........................................555 Kuchimov M. K. Yuqori sinf o‘quvchilarining ma’naviy kompetentligini jadidlarning pedagogik qarashlari asosida shakllantirish metodikasi (Temurbeklar maktablari misolida) .........................................559 Quldashev Murodjon G‘aniyevich Лингвистическое исследование влияния социальных сетей на синтаксические изменения в языке современного поколения ................................................................562 Шавилова Наталья Сергеевна Boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining nutq madaniyati .......................................................................................566 Islamova Dilfuza Dilshodovna, Gulimbayeva Barno Особенности гражданского воспитания обучающихся в системе “школа–махалля” в Узбекистане ...570 Хайдаров Шавкат Шамсиддин угли Mantiqiy masalalarni bajarishning metodik usullari ......................................................................................575 Tosheva Yulduz Bo‘lajak ofitserlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda pedagogik-psixologik omillar (jamoat xavfsizligini ta’minlash bo‘linmalari misolida) ....................................579 Yarmatov Akbar Normurotovich Yosh harbiy xizmatchi ofitserlarda muloqot madaniyatini samarali shakllantirish muammosining xorijiy tadqiqotlardagi talqini ................................................................................................582 Matyakubov Elyor Rajapovich Umumiy pedagogika fanini o‘qitishda formativ baholash metodikasini joriy etish texnologiyasi ..................586 Sobitjon Xalimov Hoshimjonovich Формирование компонентов эмоционального интеллекта у детей дошкольного возраста с дефектами речи на основе сказкотерапии ............................................................................590 Эркинова Фазилат Миразиз қизи O‘zbekistonda asalariсhilikning rivojlanishi...................................................................................................593 Abdullayeva Maxsudaxon To‘lanovna 14–16 yoshli dzyudochilarda hujum kombinatsiyalari va ularni musobaqaviy sharoitda qo‘llash usullarini takomillashtirish..........................................................................596 Abduraxmanova Iroda Xayrullayevna Oliy ta’limda aksiologik tarbiya mexanizmlarini takomillashtirish ijtimoiy ehtiyoj va pedagogik muammo sifatida.........................................................................................................................602 B. S. Siddikov Sport mashg‘ulotlar davomida mushak va suyak tizimi rivojlanishi ..............................................................606 Bo‘ronova Habiba Erkin qizi Stol tennisi o‘yini texnikasi ............................................................................................................................ 609 Ibragimov Abduqahhor Abdulaziz o‘g‘li Biologiya fanini o‘qitishda zamonaviy platformalarning afzalliklari: Wordwall, Educaplay, Blooket, Genially, Kahoot platformalari .....................................................................613 Kalandarova Dilnoza Samandarovna, Qodirova Madina Nosirovna Oliy ta’lim muassasalarida tahsil olayotgan paraarmrestlingchi talabalarni musobaqa oldidan texnik tayyorgarligini takomillashtirish ............................................................................617 Karimov Faxriddin Xurramovich Developing Critical Reading Skills Through Content-Based Instruction ....................................................... 621 Mekhmonkulov Burkhon Ma’ruf ugli Tog‘li va shahar hududida ta’lim oluvchi tinglovchilarning jismoniy tayyorgarlik darajasini taqqoslash ........626 Mirjamolov Sirojiddin Xayriddinovich AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 16 2025-yil, noyabr, 11-son STEAM ta’lim texnologiyasini maktabgacha ta’limda qo‘llashning me’yoriy-uslubiy asoslari ...................... 1233 G‘afforova Xurriyat Yangiboyevna Kimyo fani o‘rganuvchilari ongida moddalarning hosil bo‘lish jarayonining mazmun-mohiyatini ularning genetikasiga asoslab tushuntirish .................................................................................................. 1238 Jabbarova Dilafro‘z Bo‘riyevna Application of Artificial Intelligence-Based Learning Activities for Developing Critical Thinking in Teacher Training ................................................................................... 1242 Masharipova Nargiza Otakhonovna, Xudayberganova Madinabonu Qudratovna Yuqori malakali darvozabonlarning jismoniy tayyorgarligini oshirish uslubiyati ........................................... 1246 Maxmudov Azamjon Muxtorovich Multimediali elektron vositalar asosida axborot texnologiyalari fanini o‘qitishda STEAM ta’lim metodlaridan foydalanishning didaktik imkoniyatlari ............................................................. 1250 Patidinova Dildoraxon Salimjon qizi, Yo‘lchiyev Shaxriyor Xusanovich Ona tili darslarida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini bilishga qiziqtirish .......................................................... 1254 Pirniyazova Sholpan Oteniyazovna Texnologiya fani o‘qituvchilarining dars samaradorligini oshirish metodikasi .............................................. 1259 Raxmatov A’zam Ashur o‘g‘li O‘quvchilarning shaxsiy karyerasini rejalashtirish ijtimoiy-pedagogik muammo sifatida ............................. 1262 Raxmatova Sevara Abdulloyevna, Sharapova Hilola Dusham qizi Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida innovatsion va kreativ faoliyatlarni tashkil etishda tarbiyachi pedagogik mahoratining o‘rni .............................................................................. 1268 Sattorova Maftuna Abdug‘affor qizi Interactive Methods and Activities in Teaching Foreign Languages ............................................................ 1272 Sayfutdinova Nilufarxon Soyibjonovna Nutq o‘stirishda yozma ishlardan foydalanishga oid pedagogik shart-sharoitlar ......................................... 1276 Sharipova Sarvinoz Sayid qizi Talabalarda integrativ yondashuv asosida muloqot madaniyatini rivojlantirishning afzalliklari .................... 1280 Usmonova Mohizoda Avazjon qizi Maktabgacha yoshdagi bolalarning refleksiv qobiliyatlarini rivojlanishda oilaning ijtimoiy faoliyati ............. 1283 Xomidova Dilorom Abduraxmonovna Tarbiya jarayonida o‘quvchilarda vatanparvarlik tushunchasini shakllantirish metodikasi ........................... 1286 Yavkochdiyeva Dilafruz Egamqulovna Bo‘lajak pedagoglarning ilmiy-falsafiy dunyoqarashini rivojlantirish samaradorligi ..................................... 1289 Yuldasheva Xusnidaxon Jumanazar qizi Идейно-художественные особенности публицистики Ш. Рашидова и их влияние на формирование диалога культур Узбекистана и России .............................................. 1293 Суярова Айнур Ибодуллаевна Axborot texnologiyalari fanida talabalarning bilish mustaqilligini rivojlantirishda foydalaniladigan tamoyillar tavsifi ................................................................................................................ 1296 Kilichev Nurulla Abbosovich Bolaning nutqiy rivojida oilaviy va ta’lim muhitining ahamiyati..................................................................... 1300 Toshmurodova Xalima Allaberdiyevna Psixologik va pedagogik nuqtai nazardan sanogen va patogen tafakkur mexanizmlari ............................. 1303 Abdushukurova Mushtariy Zamonaviy o‘qituvchi nutqiga qo‘yiladigan talablar va nutqiy kompetensiyalarni baholash mezonlari ........ 1308 G‘aniyeva Muhabbat Lutfullayevna Формирование профессиональной компетентности будущих воспитателей дошкольных организаций на основе технологии “Сибборд”: педагогические условия ........................ 1310 Нумонжонова Фарангиз Комиловна Maktabgacha yoshdagi bolalarda ijodiy fikrlashni rivojlantirishda tarbiyachining roli .................................. 1314 Choriyeva Xurmo Panji qizi Ona tili ta’limida o‘quvchilarni loyiha ishi asosida baholash metodikasi ...................................................... 1316 Bobodo‘stov Yusuf Oydin o‘g‘li Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini CALP yondashuvi asosida o‘qish savodxonligini rivojlantirishning metodik bosqichlari ............................................................................................................1321 Ahmadjonova Mushtariy Bahodirjon qizi Shifokorlar professional karerasi resurslari va ularning obyektiv ko‘rsatkichlari ...........................................1325 Arziqulov O‘tkirbek Maxammatovich AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 17 2025-yil, noyabr, 11-son Kichik maktab yoshidagi o‘quvchilarda disgrafiyani o‘rganish va korreksiyalash .........................................1329 Azimova Aziza Baxtiyorovna Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kitobxonlikni rivojlantirish asosida mustaqil fikrlashga o‘rgatish texnologiyalari .................................................................................................1333 Mirzayeva Dilafruz Maktabgacha ta’lim tizimida ta’limiy faoliyatlarni tahlilini olib borishda tarbiyachilar kompetentligini oshirishning zamonaviy yondashuvlari............................................................1337 Fayziyeva Mabudaxon Muxammadjonovna Eshitishidа nuqsоni bо‘lgаn bоlаlаrning ruhiy rivоjlаnishi qоnuniyаtlаri .......................................................1342 Haydarov Islomjon Hatamjon o‘g‘li Maktab yoshidagi bolalarda jismoniy faoliyatning sog‘liq va rivojlanishga ta’siri ..........................................1346 Ibragimov Xasanboy Abdusalomovich Kimyo darslarida raqamli resurslardan (simulyator va virtual laboratoriya) foydalanish metodikasi.............1349 Ishmanova Zohida Ubaydullayevna, Valeeva Nailya Gennadievna The Integration of Web Technologies in Language Education .....................................................................1353 Kadirova Feruza Hikmatullayevna Boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining yangi avlod darsliklaridan foydalanish kompetensiyasi ...........................1357 Kosimova Gullola Mullajonovna Evaluation of the Knowledge of a Future Education Teacher on the Methodology of Teaching and the General Features of The Theory of Education ............................................................. 1360 Nishonova Munira Yakubjonovna Zamonaviy jismoniy tarbiya sohasining muhim jihatlari va asosiy elementlari .............................................1364 Mamirova Dilorom Tavakulovna Inklyuziv ta’lim tuzilishi ijtimoiy fenomen sifatida ..........................................................................................1367 Meliboyev Tavakkal Turg‘unovich Yangi O‘zbekistonda maktab ta’limi va ishlab chiqarish integratsiyasini tashkil etishning zamonaviy yondashuvlari...................................................................................................1371 Mexmonov Ismat Toshpo‘latovich Pedagogning kasbiy kompetentligi va kreativ rivojlanishi .............................................................................1375 Mirsagatova Nargiza Sayfullayevna Maktabgacha yoshdagi bolalarda ma’naviy immunitet va milliy o‘zlikni shakllantirishning zamonaviy pedagogik asoslari .....................................................................................................................1379 Mo‘minov Durbek No‘monovich Mаktаbgаchа yоshdаgi duduqlаnuvchi bоlаlаr bilаn psixоkоrreksiоn ishlаrni tаshkil etishdа mаxsus terаpiyаlаrdаn sаmаrаli fоydаlаnish yо‘llаri ....................................................................................1383 Niyozova Husnida Obidjon qizi, Mamarajabova Zulfiya Narboyevna Redefining the Teacher’s Role in the Age of Artificial Intelligence: Balancing Human and Machine Intelligence in ELT .....................................................................................1386 Nizomov Feruz Raxmon o‘g‘li Boshlang‘ich sinf ona tili darslarida matn ustida ishlashda didaktik o‘yinlardan foydalanish ........................1389 Nurmonova Zebo Fattaxovna Bolalar, о‘smirlar, о‘spirinlarga kutubxona – axborot xizmati kо‘rsatish ........................................................1392 O‘ktam Nosirov Maktabgacha yoshdagi sensor alaliyali bolalarni eshituv nutqiy idrokini o‘stirish texnologiyalari .................1398 O‘zganova Dildora Xolmirza qizi, Mamatkulova Lobar Tolibjonovna Bolalar uchun tushunarli tilda yozilgan qiziqarli tarixiy hikoyalar, afsonalar va rivoyatlar ularning tasavvurini rivojlantirishda, shuningdek rasmlar va fotosuratlar haqida maʼlumot berishda muhim ahamiyatga ega ...................................................................1402 Qodirova Buzulayho Turg‘unovna Yuqori sinf o‘quvchilarining ma’naviy kompetentligini jadidchilarning pedagogik qarashlari asosida shakllantirishning didaktik ta’minoti ..............................................................1405 Quldashev Murodjon G‘aniyevich Ta’lim tizimida sun’iy intellektdan foydalanish etikasi va tamoyillari .............................................................1409 Raximbayeva Feruza Rustamjon qizi Tarbiyaviy ishlarni tashkil etishda sinf rahbariga qo‘yiladigan zamonaviy talablar .......................................1412 Saytbekova Svetlana Saylaubayevna, Kuandikova Kamila Raqamli ta’lim muhitida talabalarning axborot almashuv va xavfsizlik madaniyatini rivojlantirish metodikasi (kompyuter injiniringi yo‘nalishi misolida) ...............................................................1416 Solijanov Muxammad-Ali Omonillo o‘g‘li AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 18 2025-yil, noyabr, 11-son Bo‘lajak ofitserlarda ijodiy fikrlashni rivojlantirishning pedagogik-psixologik ahamiyati (ingliz tili mashg‘ulotlari misolida) .................................................................................................................1419 Sotkulova Dildora Odinabekovna Ingliz va o‘zbek tillarida zoonimik xususiyatni ifodalovchi maqollarning lingvokulturologik xususiyati .........1423 Shaxlo Xalilova, Sug‘diyona Sherqulova Ona tili darslarida o‘quvchilarni kreativ fikrlashga o‘rgatish ..........................................................................1427 Voxidova Muqaddas Rasuljon qizi, Jabborova Farida Mustaqillik davrida qizlar tarbiyasining pedagogik asoslari va zamonaviy tendensiyalar .............................1430 Xakimova Nargizaxon Boxadirdjonovna Pedagogik ta’lim yo‘nalishi talabalari uchun darsdan tashqari o‘quv-tarbiyaviy faoliyatga tayyorlash modeli ...............................................................................................1436 Yunusova Diloramxon Abdumajitovna Inklyuziv ta’lim sharoitida koxlear implantli o‘quvchilarning ijtimoiy-muloqot kompetensiyalari ....................1440 Аripova Nodira Shuxratovna Методы развития устной речи детей дошкольного возраста ..................................................................1444 Исроилова Шохсанам Учкунжон қизи AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI 1349 MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 2025-yil, noyabr, 11-son KIMYO DARSLARIDA RAQAMLI RESURSLARDAN (SIMULYATOR VA VIRTUAL LABORATORIYA) FOYDALANISH METODIKASI Ishmanova Zohida Ubaydullayevna IslomKarimovNomidagiToshkentdavlattexnika universiteti Department of General Chemistry Associate Professor, PhD, Doctor of Philosophy (PhD) in Pedagogical Sciences (Chemistry) Valeeva Nailya Gennadievna PhD, Associate Professor Department of General Chemistry, Tashkent State Technical University named after Islam Karimov, PhD in Technical Sciences (Chemistry) Annotatsiya:Kimyofanini zamonaviyo‘qitishjarayonidaraqamli texnologiyalardansamaralifoydalanishyangi avlod o‘quvchilarinichuqurbilimvamustahkamamaliyko‘nikmalarbilanta’minlashgaxizmatqilmoqda.Raqamliresurslardan, xususan,simulyatorlarvavirtuallaboratoriyalardanfoydalanisho‘quvchilarganazariybilimlarnimustahkamlash,ularni amaliy mashg‘ulotlar bilan uyg‘unlashtirish hamda o‘quv jarayonini interfaol tashkil etish uchun keng imkoniyatlar yaratadi. Zamonaviyta’limjarayonidainnovatsionmetodlar,ilg‘ortexnologiyalarvaraqamlivositalardanfoydalanishta’limsifatini oshirishning,o‘quvchilarningo‘quvfaoliyatinifaollashtirishninghamdaularningmustaqilfikrlashko‘nikmalarinirivojlantirishning muhim omillaridan biri hisoblanadi. Ushbu jarayon pedagoglardan yangicha yondashuv, metodik kompetensiya vazamonaviyraqamlitexnologiyalarnipuxtao‘zlashtirishnitalabetadi. Kalit so‘zlar:kimyodarsi,raqamliresurslar,simulyator,virtuallaboratoriya,metodika,innovatsiontexnologiyalar,ta’lim sifatini oshirish, interfaol o‘qitish, amaliy ko‘nikmalar, o‘quvchilar faolligi. Abstract:Theeffectiveintegrationofdigitaltechnologiesintomodernchemistryeducationprovidesstudentswithcomprehensive theoretical knowledge and well-developed practical skills. The use of digital resources–particularly simulators andvirtuallaboratories–offerswideopportunitiesforstrengtheningscientificfoundations,enrichingtheoreticalcontent withpracticalexperience,andorganizingthelearningprocessinaninteractiveform. The application of innovative methods, advanced technologies, and digital tools in teaching science subjects serves as an essentialfactorinimprovingthequalityofeducation,enhancingstudents’learningengagement,andfosteringindependent analytical thinking. This process requires teachers to adopt modern pedagogical approaches and strengthen their methodological competence. Key words: chemistry lesson, digital resources, simulator, virtual laboratory, methodology, innovative technologies, improving the quality of education, interactive teaching, practical skills, student activity. AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 1350 2025-yil, noyabr, 11-son Аннотация:Эффективноеиспользованиецифровыхтехнологийвсовременномпроцессеобученияхимииспособствует обеспечению учащихся нового поколения глубокими знаниями и устойчивымипрактическими навыками. Применение цифровых ресурсов, в частности симуляторов и виртуальных лабораторий, предоставляет учащимсяширокиевозможностидляукрепленияфундаментальныхнаучныхзнаний,обогащениятеоретического материалапрактическимиумениямииорганизацииучебногопроцессавинтерактивномформате. Использование инновационных методов, современных технологий и цифровых инструментов в преподавании естественнонаучных дисциплин является важным фактором повышения качества образования, активизации познавательнойдеятельностиучащихсяиформируетупедагоговнеобходимостьовладенияновымипрофессионально-методическимиподходами. Ключевые слова:урокхимии,цифровыересурсы,симулятор,виртуальнаялаборатория,методика,инновационныетехнологии,повышениекачестваобразования,интерактивноеобучение,практическиенавыки,активность учащихся. KIRISH Kimyota’limijarayonidasimulyatorlarvavirtuallaboratoriyalardanfoydalanishzamonaviypedagogikaning eng samarali metodlaridan biri hisoblanadi. Virtual laboratoriyalar o‘quvchilarga real tajribalar davomida yuzaga kelishimumkinbo‘lganxavflardanholi,xavfsizelektronmuhitdatajribalaro‘tkazishimkoniniyaratadi.Bunday raqamlivositalar amaliymashg‘ulotlarni sodda,tushunarli vainteraktiv shakldatashkil etishgaxizmat qilib, darslarningqiziqarli,mazmunlihamdasamaralibo‘lishinita’minlaydi. Virtual laboratoriyalar yordamida o‘quvchi laboratoriya jihozlari yoki kimyoviy reaktivlar yetarli bo‘lmagan sharoitda ham zarur tajribalarni mustaqil bajarishi, natijalarni vizual kuzatishi va ularni ilmiy tahlil qilishi mumkin. Buesao‘quvjarayoniniyanadaboyitadivao‘quvchilardamustaqilfikrlash,tahlilqilishhamdamuammolarni yechish ko‘nikmalarini rivojlantiradi. Simulyator va virtual laboratoriyalardan foydalanish metodikasini ta’lim jarayoniga samarali joriy etish uchun, avvalo, o‘qituvchining o‘zi ushbu raqamli platformalar bilan ishlashni mukammal egallashi zarur. Shu - ningdek, u mavzuga mos, pedagogik jihatdan asoslangan va o‘quvchilarning yosh hamda bilim darajasiga mos keladigan dasturiy vositalarni tanlashi muhimdir. Kimyo bo‘yicha dars jadvaliga integratsiya qilingan virtual tajribalar o‘quv dasturida belgilangan mavzularni yanada boyitadi va o‘quvchilarning fan mazmunini chuqurroq anglashigaxizmatqiladi. Dars jarayonida o‘qituvchi tomonidan simulyatsiya va tajriba natijalarini muhokama qilish, o‘quvchilarning o‘zlashtirish darajasini muntazam monitoring qilish, mustaqil ishlash uchun topshiriqlar berib borish hamda muammolivaziyatlarnihalqilishgayo‘naltirilganta’limiymuhitnishakllantirishkattaahamiyatkasbetadi. MAVZUGA OID ADABIYOTLAR SHARHI Raqamli resurslar asosida tashkil etilgan darslar o‘quvchilarda mustaqil bilim egallash, izlanuvchanlik va amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirish jarayonini sezilarli darajada faollashtiradi. Mazkur yondashuv o‘quvchilarga individualsur’atdao‘rganish,o‘zustidaizchilishlashhamdanazariybilimlarniinteraktivshakldaamaliytajribalar orqali sinab ko‘rish imkonini beradi. Raqamli laboratoriyalar turli mavzular, modda va hodisalar ustida tajribalar o‘tkazish, shuningdek, murakkab kimyoviy jarayonlarni bosqichma-bosqich kuzatish imkoniyatini yaratadi. Natijada o‘quvchilar nazariy bilimlar bilan bir qatorda amaliy tajriba orttirib, fan mohiyatini chuqurroq anglaydilar. Raqamlivositalarningyanabirmuhimafzalligishundaki,ularo‘quvjarayonidayuzagakelganxatolarnitezkor tuzatish,natijalarniqaytako‘ribchiqishvaularnibatafsilmuhokamaqilishimkoninita’minlaydi[1]. Kimyo darslarida raqamli resurslardan foydalanishda metodik jihatdan bir qator bosqichlarga amal qilish yuqorisamaradorlikkaerishishnita’minlaydi.Avvalo,o‘tiladiganmavzuaniqlanadi,darsuchunmosvirtuallaboratoriya yoki simulyator dasturi tanlanadi va o‘qituvchi ushbu resursning funksional imkoniyatlarini oldindan o‘rganib chiqadi. Dars jarayonida o‘quvchilarga simulyator yoki virtual laboratoriyaning vazifasi, qo‘llash tartibi va pedagogik maqsadi haqida aniq tushuntirish beriladi. Mavzuga mos virtual tajriba asosida interfaol o‘quv faoliyati tashkil etiladi. O‘quvchilar guruh, juftlik yoki individual shaklda tajribalar o‘tkazib, natijalarni muhokama qiladilar va ilmiy xulosalar shakllantiradilar. Dars yakunida o‘qituvchi tajriba natijalari, mavzuning nazariy asoslari va o‘quvchilarning kuzatuvlarini o‘zaro uyg‘unlashtiradi hamda o‘quvchilar bilimini amaliy topshiriqlar orqali mustahkamlaydi [2]. AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI 1351 MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 2025-yil, noyabr, 11-son TADQIQOT METODOLOGIYASI Maqsad: Kimyo darslarida simulyator va virtual laboratoriyalar samaradorligini aniqlash, o‘quvchilarning nazariybilim,amaliyko‘nikmavainterfaolfaoliyatigata’sirinio‘rganish. 1. Obyektvapredmet 1. Obyekt: O‘rta maktablarda kimyo fanini o‘qitish jarayoni. 2. Predmet: Raqamli resurslar yordamida bilim va ko‘nikmalarni shakllantirish metodikasi. 2. Vazifalar: 1. Simulyator va virtual laboratoriyalar funksiyalarini aniqlash. 2. Raqamliresurslarningbilimvako‘nikmalargata’sirinibaholash. 3. Interfaol dars va individual yondashuvni ishlab chiqish. 4. Faollik va tahliliy ko‘nikmalar rivojlanishini tadqiq qilish. 3. Tadqiqotusullari: 1. Analitik:Adabiyotvaxalqarotajribalarnio‘rganish. 2. Eksperimental: Sinov darslari, testlar, laboratoriya topshiriqlari. 3. So‘rov va suhbat: Motivatsiya va darsga qiziqishni aniqlash. 4. Kuzatuv: Faollik va guruh ishlarini monitoring. 5. Statistik tahlil: Kvantitativ va sifatli ko‘rsatkichlarni solishtirish. 4. Tadqiqotbosqichlari: 1. Tayyorlov: Raqamli resurslar tanlandi, metodika ishlab chiqildi. 2. Eksperimental: Sinov darslari, oldindan va keyin testlar. 3. Tahlil: Natijalar tahlil qilindi, samaradorlik baholandi. 4. Xulosa: Tavsiyalar ishlab chiqildi. 5. Kutilayotgannatijalar: 1. Nazariy bilim tezroq o‘zlashtiriladi. 2. Amaliy ko‘nikmalar mustahkamlanadi, jarayonlar vizualizatsiya qilinadi. 3. Interfaol va individual ishlash kompetensiyalari rivojlanadi. 4. O‘qituvchilarning metodik va raqamli kompetensiyalari oshadi. 5. Ta’limjarayonixavfsiz,samaralivamotivatsionbo‘ladi. TAHLIL VA NATIJALAR Kimyo fanida ko‘plab murakkab jarayonlar va abstrakt tushunchalar mavjud bo‘lib, ularni o‘quvchilarga sodda va tushunarli shaklda yetkazish dars sifati uchun muhim ahamiyatga ega. Raqamli resurslardan foydalanish ushbu murakkab mavzularni aniq, vizual va jonli ko‘rinishda tushuntirish imkonini beradi. Simulyatorlar vavirtuallaboratoriyalaryordamidamoddalarningtarkibi,reaksiyalarmexanizmi,molekulalartuzilishi,energiya o‘zgarishlarikabiqiyinmavzularnibosqichma-bosqicho‘zlashtirishosonlashadi.Raqamlianimatsiyalarvagrafikalar kimyoviy jarayonlarni yanada ko‘rgazmali ko‘rinishda taqdim etib, o‘quvchilarning mavzuni tasavvur qilish, tahliletish hamda amaliyotgatatbiqqilish imkoniyatinikengaytiradi.Shubilan birga,raqamlitexnologiyalar nafaqatdarsningsifatinioshiradi,balkio‘quvchilardaerkinfikrlash,mustaqilizlanish,jamoaviyhamkorlikva axborottexnologiyalaridanfoydalanishkompetensiyalarinirivojlantiradi.Zamonaviypedagogikvositalarorqali yoshlarinnovatsionfikrlovchi,bilimdonvaraqobatbardoshshaxssifatidashakllanadilar[3]. Pedagoglar uchun asosiy vazifa – zamonaviy raqamli resurslarni to‘g‘ri tanlash, ular yordamida dars jarayonini samarali tashkil etish, o‘quvchilarni yangi bilimlar olishga jalb qilish hamda yuzaga kelgan savollarni asosli tarzda hal etishda yo‘l-yo‘riq ko‘rsatishdir. O‘quvchilar o‘z ustida mustaqil ishlash jarayonida interaktiv plat- AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 1352 2025-yil, noyabr, 11-son formalardan foydalanib, nazariy bilimlarini chuqurlashtiradilar, o‘zlashtirish darajasini muntazam nazorat qilib boradilar.O‘qituvchitomonidanberiladigandoimiymonitoring,metodikyordamvətahliliymulohazalaro‘quvchilarni yanada samarali o‘qishga undaydi. Raqamli resurslardan oqilona foydalanish nafaqat dars jarayonida, balki o‘quvchilarning mustaqil ilmiy izlanishlari, fan olimpiadalari va turli tanlovlarga tayyorgarlik jarayonlarida hamkattaahamiyatkasbetadi.Virtuallaboratoriyalarmurakkabtajribalarnixavfsizmuhitdao‘tkazish,reaksiyalarni modellashtirish va natijalarni tezkor tahlil qilish imkonini beradi. Bu esa kimyo fanining yanada qiziqarli vamazmunlio‘rganilishigaxizmatqiladi[4]. Raqamliresurslarningyanabirmuhimafzalligi–ularta’limmuassasasidayetishmaydiganyokifoydalanishcheklanganlaboratoriyajihozlari,kimyoviyreaktivlarvaboshqatexnikvositalarningo‘rninimuvaffaqiyatli bosishihamdaekologikvaiqtisodiyjihatdantejamkorlikyaratishidir.Kimyodarslaridagixavfsizlikqoidalarini virtualmuhitdato‘liqta’minlashimkoniyatiesao‘quvjarayoniniyanadaqulayroqqiladi.Interaktivdarsdizayni, vizual animatsiyalar va simulyatsiyalar o‘quvchilar tasavvurini boyitadi, mavzuga bo‘lgan qiziqish va motivatsiyasini oshiradi. Bunda o‘qituvchining zamonaviy dasturiy vositalar, onlayn platformalar va virtual laboratoriyalar bo‘yichayangiliklardanxabardorbo‘libborishi,o‘zpedagogikmahoratinimuntazamrivojlantirishizarur[5]. Raqamli resurslardan foydalanish metodikasi o‘quvchilarni faol jalb etishga, hamjihatlikda ishlashga, mustaqilvaijodkorlikbilanfikrlashkompetensiyalarinirivojlantirishgaqaratilganbo‘lishilozim.Mustaqilfaoliyatga asoslangan o‘quv jarayoni o‘quvchilarning fanlarga bo‘lgan qiziqishini oshiradi, kimyo fanining murakkab jihatlariniosono‘zlashtirishgayordamberadivatahliliyfikrlashko‘nikmalarinishakllantiradi.Virtuallaboratoriyalarorqalifanlararobog‘liqlikniyo‘lgaqo‘yish,loyihaviyishlash,modellashtirishvainnovatsionfikrlashkabi ko‘nikmalarrivojlanadi.Jahonningilg‘orta’limmuassasalaridaraqamliresurslardankengfoydalanilayotgani, ularningkimyota’liminingnatijadorliginioshirishdagio‘rnivadolzarbliginiyanabirbortasdiqlaydi[6]. XULOSA VA TAKLIFLAR Xulosasifatidaaytishmumkinki,kimyodarslaridaraqamliresurslardan,xususan,simulyatorlarvavirtual laboratoriyalardan foydalanish o‘quvchilarning bilimlarini mustahkamlash, amaliy ko‘nikmalarini rivojlantirish hamda fan mazmunini chuqur o‘zlashtirish uchun keng imkoniyatlar yaratadi. Raqamli pedagogika vositalari asosida tashkil etilgan mashg‘ulotlar o‘quvchilarning o‘quv faoliyatini faollashtiradi, ularda jamoada ishlash, mustaqilqarorqabulqilish,muammolarniyechish,tahliliyfikrlashvanazariybilimlarniamaliyotgatatbiqeta olish kabi muhim kompetensiyalarni shakllantiradi. Pedagoglarning zamonaviy raqamli resurslarni oqilona tanlashi, ularni dars jarayoniga mos ravishda joriy etishi,o‘quvchilarningbilimlarinimuntazammonitoringqilibborishivata’limjarayonidaindividuallashtirilgan yondashuvni qo‘llashi zamonaviy ta’lim talablarining to‘laqonli amalga oshirilishiga xizmat qiladi. Raqamli resurslardan maqsadli foydalanish kimyo darslarini yanada samarali, mazmunli, qiziqarli va innovatsion shaklda tashkil etish imkonini beradi. Shubilanbirga,raqamlitexnologiyalarnita’limjarayonigaintegratsiyaqilishningasosiymaqsadi–kelajakda bilimli, kompetent, ijodkor va innovatsion tafakkurga ega yosh avlodni tarbiyalash uchun mustahkam zaminyaratishdir.Mazkuryondashuvnafaqatkimyofaninio‘qitishda,balkiumumiyta’limtiziminimodernizatsiya qilishda ham muhim ahamiyat kasb etadi. Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati: 1. Ahmedov,D.(2020).Kimyofaninio‘qitishdaraqamlitexnologiyalardanfoydalanishusullari.O‘zbekistonPedagogika Jurnali, 4(2), 55–63. 2. Baxromova,Z.(2018).Virtuallaboratoriyalarningkimyota’limidagio‘rnivaahamiyati.ZamonaviyTa’lim,5(3),25–29. 3. G‘afurova, S. (2021). Kimyo darslarida interfaol resurslardan samarali foydalanish. Ilm va Zamonaviylik, 8(1), 61–67. 4. Islomova,M.(2019).Kimyota’limida virtual simulyatorlar vositasida amaliymashg‘ulotlaro‘tkazish.Ta’lim vaTexnologiyalar, 3(2), 79–85. 5. Jabborov, A. (2022). Raqamli laboratoriyalardan foydalanishda o‘quvchilar faoliyatini oshirish. O‘qituvchi, 9(2), 102– 108. 6. Karimova,N.(2021).Raqamlitexnologiyalaryordamidakimyofaniniinterfaolo‘qitish.O‘zbekistonFanlariAkademiyasi Xabarlari, 2(6), 44–50. 7. Matkarimov,S.(2017).O‘rtamaktablardakimyofaninizamonaviyusullardao‘qitish.Ta’limInnovatsiyalari,1(1),34–39. 8. Norqulova, F. (2020). Onlayn laboratoriya mashg‘ulotlari orqali kimyo darslarining samaradorligini oshirish. Kimyo va Hayot, 7(4), 71–77. AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 410 2025-yil, noyabr, 11-son Pedagogika fanlari Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar bo‘yicha) Maxsus pedagogika Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqichlari bo‘yicha) Ta’limda menejment Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi Ijtimoiy pedagogika Tarix fanlari Psixologiya fanlari Fizika-matematika fanlari Kimyo fanlari Biologiya fanlari Falsafa fanlari Filologiya fanlari Geografiya fanlari 13.00.00 13.00.01 13.00.02 13.00.03 13.00.04 13.00.05 13.00.06 13.00.07 13.00.08 13.00.09 07.00.00 19.00.00 01.00.00 02.00.00 03.00.00 09.00.00 10.00.00 11.00.00 AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI 411 MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 2025-yil, noyabr, 11-son 2025. №11 Mas’ul muharrir: Ramzidin Ashurov Ingliz tili muharriri: Murod Xoliyorov Musahhih: Alibek Zokirov Sahifalovchi va dizayner: Iskandar Islomov © Materiallar ko‘chirib bosilganda “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali manba sifatida ko‘rsatilishi shart. Jurnalda bosilgan material va reklamalardagi dalillarning aniqligiga mualliflar ma’sul. Tahririyat fikri har vaqt ham mualliflar fikriga mos kelamasligi mumkin. Tahririyatga yuborilgan materiallar qaytarilmaydi. Manzilimiz: Toshkent shahar, Yunusobod tumani 19-mavze, 17-uy. “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali 26.09.2023-yildan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Adminstratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan №C–5669363 reyestr raqami tartibi bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tkazilgan. Litsenziya raqami: № 136361.