scieee AI-readable full text Open interactive document viewer

आरोग्य व वैद्यकीय क्षेत्रातील नवे तंत्रज्ञान व आशा स्वयंसेविकांची भूमिकांचे अध्ययन

चंद्रप्रभा त्र्यंबक निकम, चंद्रप्रभा त्र्यंबक

Abstract

घोषवारा: प्रस्तुत शोधनिबंध “आरोग्य व वैद्यकीय क्षेत्रातील नवे तंत्रज्ञान व आशा स्वयंसेविकांची भूमिकांचे अध्ययन “ असून यामध्ये आरोग्य क्षेत्र आणि वैद्यकीय क्षेत्राचा ऐतिहासिक आढावा घेण्यात आला असून आधुनिक वैद्यकीय क्षेत्राचा विकास आणि होत जाणारे बदल, क्रांती याविषयी मांडणी केली असून वैद्यकीय क्षेत्रातील नवे तंत्रज्ञांनाचा परिचय व महत्वाच्या घटकांची माहिती मांडण्यात आली आहे . व आशा स्वयंसेविकांच्या भूमिकांचा ओहपोह करण्यात आला आहे. सदर संशोधनात वर्णनात्मक संशोधन पद्धतीचा वापर केला असून नाशिक येथील आशा स्वयंसेविकासोबत लक्षकेंद्री गटचर्चा करून भूमिकांचे अध्ययन करण्यात आले. प्राथमिक व दुय्यम तथ्यांचा वापर तथ्य संकलन करण्यासाठी केला असून नाशिक प्राथमिक आरोग्य केंद्रात असणार्‍या सर्व आशा स्वयंसेविकांचा समावेश करण्यात आला. याकरिता जनगणना पद्धतीचा वापर करून संपूर्ण समग्र एकक निवासण्यात आले. संशोधांनातील महत्वाचे निष्कर्ष म्हणजे 100% आशा स्वयंसेविका आरोग्य व वैद्यकीय क्षेत्रात नवे तंत्रज्ञान वापरतात. व आपली भूमिका बजावतात.

Full text

Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10 (III) October2025 42 󰫰  󰱳󰲒 󰫤󰭃  󰭃󰫥   󰬎  󰬀 . 󰭈  󰫦 󰱳, Email: [email protected] Manuscript ID: JRD -2025-171011 ISSN: 2230-9578 Volume 17 Issue 10 (III) Pp. 42-47 October 2025 Submitted: 12 Sept. 2025 Revised: 22 Sept. 2025 Accepted: 05 Oct. 2025 Published: 31 Oct. 2025 : “ “  , . .  .  .  . 100% . . : , , , , 󰭈󰬎: 󰫰 󰫤󰭃  󰱳󰲒 󰫤󰭃 󰬁 󰫽 󰫤󰭃    󰫤󰭃 󰭈  .     󰬎󰬀 󰲑 . 󰭈󰫯 󰭈 󰬶, ,      .  󰬀 󰫰 ,        󰫤 󰰗󰲑󰭅 󰫼 . 󰬀 󰰘  󰬉 󰲑 , 󰬶󰬀 󰬂󰬴󰲐󰫳  󰲐 󰭈󰫽 󰲆  󰬀 󰬍 󰰈󰫰 󰬎 󰬉  . 󰱳󰲒 󰫤󰭃    󰫦   . 󰬀 󰫰    󰱮 󰫥  󰫽󰫥   󰱳󰲒 󰫤󰭃 . .  󰰘 󰱮 󰬀 󰬎 󰫥   󰱳󰲒 󰫥   󰬉 󰲑 .  󰫰 󰫼,      󰬉 󰬋  󰭈󰱡 .  󰲑󰱯󰲆 : 1. 󰫰  󰱳󰲒 󰫤󰭃   2. 󰫰  󰱳󰲒 󰫤󰭃  󰭃󰫥   󰬎󰫳  󰬀 3. 󰫰  󰱳󰲒 󰫤󰭃  󰭃󰫥   󰬎󰫳    . Quick Response Code: Website: https://jrdrvb.org/ DOI: Creative Commons (CC BY-NC-SA 4.0) This is an open access journal, and articles are distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International Public License, which allows others to remix, tweak, and build upon the work noncommercially, as long as appropriate credit is given and the new creations ae licensed under the idential terms. Address for correspondence: . , , How to cite this article: . . ( 2025). , Journal of Research & Development, 17 (10 (IIl), 42– 47. Original Article Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10 (III) October2025 43    󰫽 󰫰  󰱳󰲒 󰫤󰭃  󰭃󰫥  󰫽  ,     󰫼  󰬎 󰫽 󰰍  . 󰫽  󰫰   , 󰭃󰫥  󰰉 󰫰  ,    󰫰 󰭈  󰭈 󰫰 󰰗󰭅  󰰍  󰬆 󰫦 . 󰫽 󰫰  󰱳󰲒 󰫤󰭃  󰭃󰫥  󰰉  󰫰   󰫽   .  󰱮 : 󰭈󰬎   󰫦󰫽   󰫼   󰫽󰱨  󰫾 󰲄 󰰉 󰬍󰫦    󰫼 󰬉   󰫦  󰫦󰫽 󰱮  󰲆 󰫼 . 󰭈󰬎  󰬎 󰭈󰲅  󰫼   󰫤󰰗󰭅 󰫦 󰰉  󰫾    󰭈 󰫰 󰰗󰭅 50  󰬎   󰱮  󰰉 󰫦 󰬶   󰲆 . 󰭈  󰬇 󰫾     󰫼  . 󰲐 󰫤 󰭅 󰫦  󰬎,     󰬀󰲐   . 󰫰  󰱳󰲒 󰫤󰭃    1.  : ... 3000󰫳  󰱳󰲒 󰫤󰭃  󰭈 󰬎󰰎󰬀 . 󰱺  󰫳  󰱳󰲒 󰫤󰭃 󰫽  󰲑 .󰱚 󰭈 󰲐  󰭈󰬁 󰲑 .  󰬎,󰭈,  , 󰬀󰫽   󰬎, 󰫳 󰬀 󰭃  󰫼 .      󰬉 󰲑 .   󰫽 󰫳 󰫦   󰰉  󰫼 . 󰫦     󰲐 . 󰫽   . 󰫽 󰱿󰱇󰲒 󰫰  󰫼 󰲐  󰱮 󰱇 󰬉 󰲑 . .  : 󰰘 :   󰰘  󰫽 .󰰘  󰭈 󰱳 󰲌 .  󰭈 󰬶󰬀 󰲑 .  󰬀   󰲐  󰱮󰰎  . 󰫵 󰬅    󰫦   . .  󰱳󰲌: 󰱳󰬎 󰬀 󰱳󰲒 󰫤󰭃  󰭈  . 󰭈  󰬴  .   󰭃 󰰎 󰫥 󰬄  .  , 󰱄, 󰬶󰲒, 󰲑, 󰲛     󰫤󰭃  .   󰱳󰲒 󰲌 󰲐󰫮   , 󰫦   󰰈󰫰  󰫽󰫳   󰲑 󰲑 .  󰭈󰫳  󰬈  󰱳󰲒 󰫤󰭃 󰫽 󰫳  󰫳 󰲆 󰲑 .   1983 󰬀 󰰉 . “󰲇 󰬶 󰫰  󰬆  2005 󰬀 󰰉   “󰲇 󰫰 ” 󰬎  󰫽 2014 󰬀 󰫰 󰫤󰭃 󰬶  .   “  󰫰  1946 󰬀 “󰫰”  󰬄 󰱿󰫯  .  󰫰 󰫤󰭃 󰬶  󰲀  . '󰲇 󰬶 󰫰 ' (NRHM)  󰬀 󰰉 ,  ' 󰫰 '  󰬀 '󰫰'  󰬄 󰱿󰫯 .  󰫰  󰱳󰲒 󰫤󰭃  󰰈: 󰫦󰭈 1946 󰬀  󰫰  (WHO) 󰬎 󰫼 .  󰫰  󰫰  󰱿󰫯 󰬎󰲆 , 󰫵󰬀 󰲐 󰫰,  󰫰,  󰫰  󰫳 󰬉  󰫼 . 󰫽 1983 󰬀   “󰲇 󰫰  󰬎󰫼 . :    '󰲇 󰫰 ' 󰬎. 2002 󰬀 󰫽   .2005 󰬀 󰭃  󰬴 . 󰬶   󰫰󰫳    󰫼 󰲇 󰬶 󰫰 ' (NRHM) 󰰉 󰫼 .󰬀 󰬶 󰫰    󰫼  󰫼 . 2014   󰫰 󰫤󰭃   󰫽  .󰬀 󰬍  󰭈󰭃 󰫰 ,  󰫦 󰫦 󰫯  󰭃 󰫼, 󰫦󰬁  󰭈   󰬎󰫳   󰫯  󰫰   . 󰫰  󰫤  . Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10 (III) October2025 44  󰫦   󰫰 : 󰬀 󰫦 󰫰 󰫤󰭃   󰫰 󰫤󰭃  󰱚 󰭈     󰫵 󰭈  󰬆  ,    󰫰    .   󰫰 󰬀    󰫤󰭃 ,   󰫤󰭃   ,󰬶  󰲑   󰭈  󰲂󰫦 󰬉 󰲑  . 󰲇  󰫽 󰫵   󰫰  󰰉 󰬉 󰲗 󰫦  󰭃  󰱳󰲒   󰫽 󰫽  . 󰫰 󰫤󰭃 󰫽  󰱳󰲒    , 󰰎 ,   󰭈  . 󰬀  󰱿  󰫼 󰭃 . 󰰈󰫰 󰱳󰲒  󰲌󰲑󰬴󰫽  󰬌 󰫦  󰬶  󰬎 󰬆 󰰈󰫰. 󰱚 󰭈 󰰈󰫰 󰲑    . 󰱳󰲒  󰫦 󰫤󰭃 󰲆 , 󰰈󰫰 󰲕 󰬉 󰫤 󰰗󰲑󰭅  . .  (paediatrics) 󰲕 󰫦 (oncology),   󰲆  󰱳󰬎 󰫰 󰲌 󰫽  󰱨 󰫯󰫽  󰫽  .   󰱳󰲒   󰬁  󰫰   󰫽   󰱳󰲒 󰱳 󰫤󰭃 󰱚 󰭈 󰬴  . 󰭃 󰭈 󰱳󰲒 󰫤󰭃 󰫦 󰬀 󰱳 󰱿  󰬴   . 󰭃 󰱮󰰌  3- 󰲓󰭈󰲔󰰩  󰫽, 󰫰  󰱮    󰲐󰫦 󰭃󰫥  . 󰫰   󰭃󰫥 󰫰 󰫳 󰬍    10 󰫦  . 󰬉 󰰈󰫰  󰭃󰫥   mHealth, 󰰈󰫰  󰬎   .  󰬂  󰭈  󰫦 󰰈󰫰 󰫽 󰫰  󰬉 󰭈 󰱿󰬎 󰫼  . 󰫰  󰭈 󰬈   󰫼, 󰰗 󰱞 󰫼  󰫰  󰫼󰫳 󰲆 󰭃󰫥 󰫤  .  󰭃󰫥 󰲆 󰫰 󰲐󰬎  󰱳󰲒  󰲐 󰭃 󰬬  󰰈󰫰 󰫰 󰫼    .󰭉,󰱿,, ,󰬎 󰬉  󰬎 󰬉  󰫮  󰭃󰫥 󰬁  󰫵   󰫮  󰰈󰫰     󰫼 󰭈 󰫽   .  󰬉 󰭈  󰰈󰫰  󰫮    󰲑.  󰫮 󰬋 󰬁󰲓󰬁󰱨 󰰈󰫰 󰰁   󰫽󰫳  󰰉 , 󰫽 󰰈󰫰 󰫮󰫳 󰫦 󰲕 󰫮󰬀 󰫼  . 󰫳 󰲐 󰬬 , 󰲒󰫳 󰫦  󰬉 󰲕 󰰈󰫰  󰬈      󰫽  .  󰬀 - 󰫳 󰫳 󰲂󰫦   󰱚 󰭈󰫼 .  󰫮  󰲐󰲐   - 󰰈󰫰   .  󰫽 󰫽 󰫼 . 󰫽 󰬎   󰫦 󰫤  . 󰫮󰬾 󰫰 󰰣 󰰈󰫰󰫳 󰫰 󰫳  󰰣 󰬆, EHR 󰰈󰫰     󰫽   󰲐 󰫦 . 󰫵 󰫮 󰰈󰫰   󰫦 󰫰󰫳 󰬶 󰫰󰫳 󰭈󰲅 󰲐       󰭃 . EHR  󰫰󰫳 󰫦  󰬁  , 󰫰 󰬀      -󰭈󰬎󰬴󰲓  󰬉 󰫯 󰭈󰲑󰬴  󰫼 󰬉 .  󰫮  EHRs 󰫮  󰰈󰫰 󰬁 󰫼   󰲀 󰫦 󰫼   ,  󰰈󰫰  󰬎 󰲒 󰫼   . 󰫽󰫳 󰫰 󰱯 󰫽 󰬌     󰫽󰲐  .  󰫮  󰰈󰫰󰬀 󰰈󰫰 󰫦    󰫽 󰫦  Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10 (III) October2025 45 󰭈   .  󰫽󰫳 󰭈  󰬬 󰫮    . EHRs 󰫳 󰱿   :  󰰈󰫰   󰲐   󰰈󰫰    󰫦󰫤  󰫦   󰬉 󰬁󰰘 󰱄 (󰬉 ) 󰬎󰬆  󰬆  󰫤 󰱿󰬎 󰫼 󰫤   󰬀  󰱇  󰬀     󰫰 󰫯󰫽  󰭃  . 󰬉 󰬁󰰘  󰰗 󰬎(HIMSS) 󰱨  󰭃 󰬎󰲆 󰲑  . " 󰬆   󰱿󰬎,   󰰩 󰫽 ,󰭈  󰲇 󰫳   󰫽 󰬁 󰱮 󰬀 󰭈 󰫼,  󰫼, 󰭃 󰫼  󰫦 󰫼 󰫤, 󰰉     󰰘 󰭈      󰬎 󰱿󰱇󰲒  󰫯 󰫰 󰬂   ."  󰬉  󰬎󰬆󰫳 , 󰰈󰫰 󰫽 󰫦 󰱳󰲒 󰫦 󰬾      󰫮   , 󰫽󰫳 󰱳󰲒 󰫦 󰫦       󰲕 󰱇 󰫮 󰫽󰫳   󰰣  󰫼  .  󰬉  󰬎󰬆, 󰫰  󰭈 󰰈󰫰󰫳 󰫦 󰱳󰲒 󰰣   󰭈 󰰉 ,   󰬊 󰲐 󰫯 󰬊  󰭈󰰎󰬀 󰬶  . 󰫳 󰫽  󰫽󰬌   󰫽 󰱳󰲒  󰱳󰲒 󰭈󰫽 󰰈󰫰󰫳 󰱳󰲒  󰫦 󰭃    󰭃 . 󰫼󰫰 󰬎 󰬉 󰫮󰬾 󰰈󰫰󰫳 󰰣󰰎󰱿󰲐󰱇   󰫼, 󰭈 󰫼  󰫽󰰩 󰫰 󰲐 󰫼   󰫦 . 󰬎󰫦 󰱞  󰲑    󰫦 󰭈󰱮 󰬉 ,   󰬉 󰫯  󰫤󰬀 󰬎   󰬉  󰬉 󰬍󰱘 󰬆  󰲐 󰬬  󰫽󰫳 󰫮  󰱫󰬬 󰱳󰲒 󰬎󰱯 󰫦 󰫼 󰫤 . 󰬉 󰲐-        󰭈󰱨   󰲄    󰫮 󰫽󰫳 󰰈󰫰󰫳 󰬎󰱯   .  󰫮 󰲑󰬴    󰫵 󰫽 󰱳󰲒  󰬌    󰰈󰫰󰰩      . 󰫦, 󰬆 󰰈󰫰 ADAMM 󰬎   󰱿󰬎 󰬎 󰬋   .     󰫮   󰲐 󰬬  󰫮 󰬬 󰬆󰫳 󰫮󰱯 󰲕  󰱳󰲒 󰭈󰱯 󰲑󰬴 󰫦 󰰉 . 󰫮   󰲐󰫮 󰫰 󰰗󰭅󰬀 EHR, 󰬉    󰱨 󰱚 󰭈 󰫯󰫽   󰬉, 󰫮   󰲐󰫮    󰫼  󰫼 󰲂 󰭃  .   󰫮-󰲐 󰭃󰫥    " 󰭑 󰫰 󰭓 󰫮,     󰭃  " 󰫵     󰭈  󰫰  󰬴  .  󰫮 󰬆󰬂󰲔  󰫳 󰲄 󰫮 󰬉 󰬴     󰬎󰱘 󰬀  .   󰫦 󰫮   󰰗󰭅 , 󰫵 󰫽  󰬂  󰲐󰲜 󰫦󰫤   󰫼 󰫮 󰬆󰬂󰲔 󰭃󰫥  󰫼  .  󰭈󰲑󰬴 󰬂 󰰉,  󰬁󰬎󰱘 󰫰 󰲐 󰫽 󰲀 󰰉  .  󰲄 󰭈󰬶󰬆  󰫮 󰬉󰬁 󰫦 󰫰 󰰏󰫤    󰫦󰫤  󰫼  󰬁 󰫼   .  󰲐󰫮 󰭈󰬶  󰫦  󰰉   󰬎   󰫦 󰬬 󰫦󰲆  󰰉 󰫮     󰫽󰫳   󰲆 󰲐  .  󰫼  󰫦 󰫼󰬀   󰫰󰬀   . Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10 (III) October2025 46  󰲓󰭈󰲔  󰱍-󰭃󰫥 󰱳󰲒 󰭈 󰫦   ,  󰫽 , 󰭃         󰫼 󰫤 .  󰬀, 󰲌󰫥      󰫳 󰫽 󰬎󰲐󰫽 ,   󰲓󰭈󰲔󰫳 󰫽󰬴    .󰬎󰬾󰬀 󰬉   󰫮 󰰤 󰫦 󰬶󰬎 󰬉   󰰈󰫰󰫳  3D 󰲓󰭈 󰰈 󰬎   . 3D 󰰤 󰬆󰬂󰫸   󰫳 󰬉 󰬴  , 󰫵  󰲑󰲔, 󰫦 󰲐  󰱍 󰫦󰫤  󰬆󰬂󰫸   .    󰲒 2027 󰰩 󰰈󰫰  󰫤󰰁  󰰤 󰬂󰫸    󰲒  . 󰲑 󰫤 󰬀 " 󰬂󰬂 󰭃󰲓󰫳  󰬎󰰉  󰬆"  󰭃 󰭃󰲓   . 󰫽 󰫤󰫳 󰫽 󰲓 󰬀 󰫦  󰭃󰲓   󰭈 󰲑 󰲐󰫮 󰬎󰲐󰫽 󰭈󰫽  .  󰭈 󰭈󰫽 󰭃 󰰈󰫰 󰭈󰫽 󰫦 󰬄 ,   󰫳 󰬴 󰬬 .󰭈󰬎   󰭃󰫥    󰫽 󰭃󰫥  󰫼 .    󰭃󰫥      :  󰬎  󰬎󰫦, 󰬄      .  󰫽 󰫮󰬾 󰫦 , 󰰈󰫰  󰱳   󰫰 󰫦󰬬  󰫦  󰫮 . :  󰬂󰫦   󰬉 󰫰 󰱿  .  󰫦   󰫽󰲐 󰱳󰲒 󰬉  󰫦󰫦 ,  󰭈󰫽󰫤 󰬁   . 󰫰 :  󰭃󰫥  󰰉  󰫰 󰱳  . 󰬀 , 󰭈󰫦 ,   󰬌 󰫰     .   : 󰭃󰫥  󰫰  󰰩   . 󰫽   󰫰 󰭈  󰭈 󰫰 󰰗󰭅 󰰍  .  󰬎  .  󰬎  󰲐  󰭈 1. 󰰉  󰫤: 󰫽  󰬀    󰫰   45 90 2.  : 󰫽  , 󰭈󰫦  (ANC),     󰫼  . 47 94 3. 󰫰 󰱿󰬎 :  󰲎 󰫰 󰭃, 󰬶󰬎    󰬀 󰬁 󰫼 󰰍 󰫦 . 49 98 4.  : 󰫰    󰫳   󰰉,  󰫰  . 50 100 Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10 (III) October2025 47 󰲄 󰭈󰬎 󰬀  󰫼 󰫽  󰬈  󰭈 󰭈 󰫦50(100%)  󰫰 󰱿󰬎  󰬆  󰬈  󰭈 󰭈 98% .   󰬈  󰭈 95% . 󰰉  󰫤   󰬈   󰬎 󰭈 45((90%). 󰬍󰫦 󰰉  󰫦  󰲒,  󰭃󰫥   󰬎 󰫳 󰱇 󰭈󰱡 󰫰  󰫦    󰫽 󰫳 󰫰  󰰍   󰫽   . 󰫦 󰬎󰫤 󰫳  󰫦  󰫼  󰲐, ,  󰫼 󰫦󰫳  󰱮󰰎  󰫼 . 󰱿󰱇󰲒  󰱿󰱇󰲒 󰫦  󰫽󰱨  󰫼 .  󰫦 󰱮󰫳 󰬀 󰫳  󰭃 󰰉 󰰩   . 󰫽 -,  ,  󰫼 󰬌  󰭃󰫥, 󰬉  󰫼 󰫦󰭃, 󰭈󰫤     󰫦󰫦     󰲎 󰫽 󰫦 󰬎󰫤 󰬌 . 󰫦 1. https://www.mahamtb.com/Encyc/2023/1/25/India-s-progress-in-the-field-of-medicine.html#/google_vignette 2. https://education.vikaspedia.in/viewcontent/education/teachers-corner/f0fc 3. https://www.hunimed.eu/news/10-ways-technology-is-changing-healthcare/ 4. 󰲇 󰫰 󰭃, 󰫮 2024