Dizartriyali bolalarning ovoz va nafasni rivojlanganlik holatini eksperimental o'rganish natijalari

AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI Pedagogika, psixologiya fanlariga ixtisoslashgan ilmiy jurnal ISSN: 3060-4613 Pedagogika fanlari Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar bo‘yicha) Maxsus pedagogika Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqichlari bo‘yicha) Ta’limda menejment Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi Ijtimoiy pedagogika Tarix fanlari Psixologiya fanlari Fizika-matematika fanlari Kimyo fanlari Biologiya fanlari Falsafa fanlari Filologiya fanlari Geografiya fanlari 13.00.00 13.00.01 13.00.02 13.00.03 13.00.04 13.00.05 13.00.06 13.00.07 13.00.08 13.00.09 07.00.00 19.00.00 01.00.00 02.00.00 03.00.00 09.00.00 10.00.00 11.00.00 2025 №11 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI VAZIRLIGI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI Elektron nashr. 2136 sahifa, 4-noyabr, 2025-yil. Muassis: “Tadbirkor va ishbilarmon” MChJ Hamkorlarimiz: O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi, O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti BOSH MUHARRIR: Karimova E’zoza Gapirjanovna – O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vaziri BOSH MUHARRIR O‘RINBOSARI: Ibragimova Gulsanam Ne’matovna – Pedagogika fanlari doktori, professor TAHRIRIYAT KENGASHI A’ZOLARI Ibragimov X.I. – pedagogika fanlari doktori, akademik Shoumarov G‘.B. – psixologiya fanlari doktori, akademik Qirg‘izboyev A.K. – Тarix fanlari doktori, professor Jamoldinova O.R. – pedagogika fanlari doktori, professor Sharipov Sh.S. – pedagogika fanlari doktori, professor Shermuhammadov B.Sh. – pedagogika fanlari doktori, professor Ma’murov B.B. – pedagogika fanlari doktori, professor Madraximova F.R. – pedagogika fanlari doktori, professor Kalonov M.B. – iqtisodiyot fanlari doktori, professor Nabiyev D.X. – iqtisodiyot fanlari doktori, professor Qo‘ldoshev Q. M. – iqtisodiyot fanlari doktori, professor Ikramxanova F.I. – filologiya fanlari doktori, professor Ismagilova F.S. – psixologiya fanlari doktori, professor (Rossiya) Stoyuxina N.Yu. – psixologiya fanlari nomzodi, dotsent (Rossiya) Magauova A.S. – pedagogika fanlari doktori, professor (Qozog‘iston) Rejep O‘zyurek – psixologiya fanlari doktori, professor (Turkiya) Wookyu Cha – Koreya milliy ta’lim universiteti rektori (Koreya) Polonnikov A.A. – psixologiya fanlari nomzodi, dotsent (Belarus) Mizayeva F. O. – Pedagogika fanlari doktori, dotsent Baybayeva M.X. – pedagogika fanlari doktori, professor Muxsiyeva A.T. – pedagogika fanlari doktori, professor Aliyev B. – falsafa fanlari doktori, professor G‘afurov D. O. – falsafa fanlari doktori (Phd) Shomurodov R.T. – iqtisodiyot fanlari nomzodi (PhD), dotsent Mirzayeva F. O. – pedagogika fanlari doktori (DSc), dotsent Jalilova S.X. – psixologiya fanlari nomzodi (PhD), dotsent Bafayev M.M. – psixologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Usmonova D.I. – Samarqand iqtisodiyot va servis institute dotsenti Saifnazarov I. – falsafa fanlari doktori, professor Nematov Sh.E. – pedagogika fanlari nomzodi (PhD) Tillashayxova X.A. – psixologiya fanlari nomzodi (PhD), dotsent Yuldasheva F.I. – pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD),dotsent Doniyorov S. M. –“Yangi O‘zbekiston” va “Pravda Vostoka” gazetalari tahririyati DM bosh muharriri, O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan jurnalist, filologiya fanlari nomzodi (PhD) Yuldasheva D.B. – filologiya fanlari bo‘yicha falsafa (PhD) doktori, dotsent Tangriyev A. T. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti kafedra professori Ashurov R. R. – psixologiya fanlari bo'yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Panjiyev M. A. – Qashqadaryo viloyati Maktabgacha va maktab ta’limi boshqarmasi boshlig‘ining birinchi o‘rinbosari Xudayberganov N. A. – Xorazm Ma'mun akademiyasi Tabiiy fanlar bo‘limining katta ilmiy xodimi, biologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali 26.09.2023-yildan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan №С-5669363 reyestr raqami tartibi bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tkazilgan. Litsenziya raqami: №136361 EDITOR-IN-CHIEF: Karimova E’zoza Gapirzhanovna – Minister of Perschool and School Education of the Republic of Uzbekistan DEPUTY EDITOR-IN-CHIEF: Ibragimova Gulsanam Ne’matovna – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor EDITORIAL BOARD MEMBERS: Ibragimov X.I. – Doctor of Pedagogical Sciences, Academician Shoumarov G‘. B. – Doctor of Psychological Sciences, Academician Qirg‘izboyev A. K. – Doctor of Historical Sciences, Professor Jamoldinova O.R. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Sharipov Sh.S. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Shermuhammadov B.Sh. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Ma’murov B.B. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Madraximova F.R. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Kalonov M.B. – Doctor of Economic Sciences, Professor Nabiyev D.X. – Doctor of Economic Sciences, Professor Koldoshev K. M. – Doctor of Economic Sciences, Professor Ikramxanova F.I. – Doctor of Philological Sciences, Professor Ismagilova F.S. – Doctor of Psychological Sciences, Professor (Russia) Stoyuxina N.Yu. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor (Russia) Magauova A.S. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor (Kazakhstan) Rejep O‘zyurek – Doctor of Psychological Sciences, Professor (Turkey) Wookyu Cha – President of the National University of Education, Korea (South Korea) Polonnikov A.A. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor (Belarus) Mizayeva F. O. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Baybayeva M.X. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Muxsiyeva A.T. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Aliyev B. – Doctor of philosophy, professor Gafurov D. O. – Doctor of Philosophy (PhD) Shomurodov R.T. – Candidate of Economic Sciences (PhD), Associate Professor Mirzayeva F. O. – Doctor of Pedagogical Sciences (DSc), Associate Professor Jalilova S.X. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor Bafayev M.M. – Doctor of Philosophy in Psychological Sciences (PhD), Associate Professor Usmonova D.I. – Associate Professor, Samarkand Institute of Economics and Service Saifnazarov I. – Doctor of philosophy, professor Nematov Sh.E. – Candidate of Pedagogical Sciences (PhD) Tillashayxova X.A. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor Yuldasheva F.I. – Doctor of Philosophy in Pedagogical Sciences (PhD), Associate Professor Doniyorov S. M. – Editor-in-Chief of the Editorial Board of the newspapers "Yangi Uzbekiston" and "Pravda Vostoka", Honored Journalist of the Republic of Uzbekistan, Candidate of Philological Sciences (PhD) Yuldasheva D.B. – Doctor of Philosophy (PhD) in Philological Sciences, Associate Professor Tangriyev A.T. – is a professor of Tashkent State University of Economics Ashurov R. R. – Doctor of Philosophy (PhD) in Psychology, Associate Professor Panjiyev M. A. – First Deputy Head of the Department of Preschool and School Education of the Kashkadarya Region Khudaiberganov N. A. – Senior Researcher of the Department of Natural Sciences of the Khorezm Mamun Academy, Doctor of Philosophy (PhD) in Biological Sciences “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali O‘zbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasining quyidagi qarorlariga asosan pedagogika va psixologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) hamda fan doktori (DSc) ilmiy darajasiga talabgorlarning dissertatsiyalaridagi asosiy ilmiy natijalarni chop etish uchun milliy ilmiy nashrlar ro‘yxatiga kiritilgan: Pedagogika fanlari bo‘yicha: OAK Kengashi tavsiyasi (26.08.2024-y., №11-05-4381/01) asosida: • Ekspert kengashi (29.10.2024-y., №10) • Rayosat qarori (31.10.2024-y., №363/5) Psixologiya fanlari bo‘yicha: Toshkent davlat pedagogika universiteti murojaatiga asosan OAK tavsiyasi (24.04.2025-y., №11-05-2566/01): • Ekspert kengashi (25.05.2025-y., №10) • Rayosat qarori (08.05.2025-y., №370/5) AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 4 2025-yil, noyabr, 11-son MUNDARIJA Oilaning maktabgacha yoshdagi bolalar estetik tarbiyasidagi o‘rni ..............................................................24 Abdullayeva Ma’sudaxon Abdubannayevna Boʻlajak informatika oʻqituvchilarini pedagogik faoliyatga metodik tayyorlash texnologiyalari ......................27 Abdubannoyeva Muxlisaxon Iqboljon qizi, Abdullayev Alibek Qodiraliyevich Oliy ta’lim muassasalarida bulutli xizmatlardan foydalanish zaruriyati .........................................................30 Abdullayev Alibek Qodiraliyevich, Turdaliyeva Muslimaxon Jahongir qizi Raqamli texnologiyalar yordamida fortepiano chalishni o‘rgatish metodikasi ..............................................34 Abduvaxobova Nilufar Abdumannon qizi Maktabda fizika fanini o‘qitishda innovatsion yondashuv .............................................................................38 Alinazarova Mahfuza Tasavvufdagi “komil inson” konsepsiyasining hozirgi ta’lim tizimida shaxsga yo‘naltirilgan yondashuv sifatida talqini ..........................................................................................43 Aqilxonov Saidolimxon Abdurashid o‘g‘li Tabiiy-ilmiy savodxonlikni shakllantirish omillari va pedagogik shart-sharoitlar ............................................48 Choriyeva Gulbaxor Shotemirovna Robototexnika fanini o‘qitishda axborot texnologiyalaridan foydalanib mustaqil ta’limni tashkil etish .......... 53 Elmonov Sirojiddin Mamadiyarovich Xalqaro baholash dasturlarida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining o‘qish savodxonligini baholash bo‘yicha jahon tajribasi ...............................................................................58 Ergasheva S. T. Boshlang‘ich ta’limda tabiiy fanlar orqali o‘quvchilarning kognitiv salohiyatini rivojlantirish .........................61 Eshmamatova Dilnoza Jovli qizi Maktabgacha yoshdagi bolalarning aqliy salohiyatini oshirishda tarbiyachi mahorati .................................. 64 Karimova Gulzodaxon Marufjon qizi Bo‘lajak texnologik ta’lim o‘qituvchilarining kasbiy kompetensiyalarini rivojlantirishni takomillashtirish .......68 Hojikarimova Gulasal Tadjialiyevna Xorijiy talabalarga o‘zbek tilini o‘rgatishda elektron platformalar yaratish ....................................................71 Jo‘rayeva Matluba Bo‘lajak o‘qituvchilar uchun raqamli ta’lim muhitini modellashtirish va uning samaradorlik omillari .............74 Komilova Z. X. O‘qituvchi kasbiy faoliyatida muloqot madaniyati .........................................................................................80 M. Yu. Mahkamova Psixologiya fanini o‘qitishda zamonaviy pedagogik texnologiyalar va talabalarda tahliliy fikrlashni shakllantirish masalalari ..................................................................................86 Madazizova Dilfuza Raxmatullayevna Integrating Listening and Speaking Skills in ESP (English for Specific Purposes) Classes ......................... 90 Madina Tilavova Bolalarni maktabga tayyorlash jarayonida neyropedagogik yondashuvlar ...................................................94 N. O. Saidova Tibbiyot oliy ta’lim muassasalarida radiologiya fanini o‘qitishda raqamli texnologiyalarning metodologik roli..................................................................................................99 Nazarova Gulchexra Shuxratdjonovna Ijodkorlik tushunchasining mohiyati va uning ta’limdagi roli .........................................................................103 Ochilova Dilbar Isroilovna Alaliyani boshqa nutqiy nuqsonlar bilan farqli xarakteristikasi ......................................................................108 Oripova Zilola Ingliz tilini o‘qitishda suggestopediya metodini joriy etishning samaradorligi ...............................................113 Pulatova Sitora Abdurazzoq qizi Oliy ta‘lim muassasalari menejerlarining kasbiy-boshqaruv kompetentligi tushunchasi va uning tarkibiy qismlari ...................................................................................................................................118 Qarshiboyev Sharof Egamnazarovich Koordinatsion qobiliyatlarni rivojlantirishning yosh badmintonchilar texnik-taktik tayyorgarligiga ta’siri .......122 Qurbanova Ilmira Alisher qizi Blended Learning .........................................................................................................................................125 Quvandikova Xadicha Fizika darslarida zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalanish ...........................................................129 Raxmanov Valijon Turdaliyevich, O‘razaliyev Alijon Xasan o‘g‘li “Qurilish jarayonlari texnologiyasi” fanida loyihalash kompetentligining tarkibiy tuzilmasi va uni raqamli ta’limga moslashtirish.................................................................................................................135 Raxmonova Nazokat Umaraliyevna AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 5 2025-yil, noyabr, 11-son Vitagen texnologiyalar asosida talabalar mediamentalitetini rivojlantirishda sun’iy intellekt (AI) dasturlaridan foydalanishning tahliliy modeli ..................................................................140 Rustamova Nodira Rustamovna Talabalarda kooperativ ta’lim asosida motivatsiyani rivojlantirish usullari ....................................................145 Sitora Toshmatova STEAM yondashuvi asosida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kreativ kompetensiyani shakllantirishning zaruriyati ..........................................................................................................................149 Tashibekova Munojat Xoshimovna Musiqa ta’limining pedagogik asoslari va metodik tizimi ..............................................................................153 Toshpulatova Saida Kuzibaevna Texnologiya fanini o‘qitishda eng samarali metodlardan foydalanish ...........................................................158 Turdiyeva Shahzoda Eshdavlat qizi Enhancing University Students’ Self-Directed Learning Through Edtech Tools ...........................................161 Ulasheva Lobar Fanlararo loyiha ishlarini tashkil etish orqali o‘quvchilarning dizayn fikrlash salohiyatini oshirish ................ 164 Valiyeva Nargiza Athamboyevna Alohida ta’lim ehtiyojiga ega o‘quvchilarning kasbiy faoliyatga tayyorlashning pedagogik-psixologik asoslari.......................................................................................................................169 Xakimova Sarvinoz Sharifjon qizi Sun’iy intellekt asosida yaratilgan ta’lim platformalari: samaradorlik tahlili va pedagogik yondashuvlar ......173 Xanbabayev Xakimjon Ikramovich, Erkinov Jasurbek Hasanjon o‘g‘li Tasavvufdagi “muhosaba” va “tafakkur” amallarining o‘z-o‘zini refleksiya metodlari sifatida qo‘llanilishi .....176 Xoshimov Nuriddin Mamadaliyevich Milliy sport va ommaviy o‘yinlarning badiiy-estetik ahamiyati .......................................................................182 Yaxyayeva Sojida Abdurahimovna Ota-ona mehrining bola psixologiyasiga ta’siri .............................................................................................185 Yulchiyeva Shohsanam Dilshod qizi Nutq rivojlаnishi orqаdа qolgаn bolаlаrdа qo‘llаnilаdigаn innovаtsion usullаri sаmаrаdorligi ......................189 Аhmedovа Nаrgizа Muzаffаrovnа Факторы, сдерживающие развитие науки в контексте требований к диссертационным работам ....... 193 Зайналов Жахонгир Расулович, Нурмухамедов Аббос Мамадалиевич, Шадманов Камолиддин Кажакджанович, Самигова Нодира Хамидуллаевна Структура и стратегии развития предметных компетенций ....................................................................197 Наимова Мафтунабону Файзулложоновна Психологическая консультация: современная практика, задачи и перспективы развития ..................203 Раупова Шохида Ахроровна Подготовка будущих педагогов к инклюзивному обучению детей с ограниченными возможностями здоровья: задачи и перспективы ......................................................207 Сайфутдинова Насиба Нурматовна Формирование иноязычной грамотности у курсантов военных вузов: социально-психологические факторы.......................................................................................................211 Сулейманова Нилуфар Камиловна O‘qituvchi shaxsiy kompetensiyasining mohiyati va pedagogik faoliyatdagi o‘rni ........................................214 Abdiraxmonova Guliston Muzaffar qizi Bolalarda axloqiy qadriyatlarni shakllantirish jarayonining milliy va umuminsoniy tamoyillari ......................218 Abdumutalipova Gulshodaxon Nurbek qizi Fuqarolik jamiyatida huquqiy madaniyat va uni rivojlantirish jarayonlari ......................................................221 Abdusalimova Shaxnoza Quduratullayevna Taʼlim menejmenti tizimida o‘qituvchining nutq madaniyatini rivojlantirish strategiyalari ..............................224 Abduxalilova Iroda Nozimxonovna O‘zbekistonda yoshlarni ijtimoiy-pedagogik hamkorlikda tarbiyalashda “Uzluksiz ma’naviy tarbiya konsepsiyasi”ning ustuvor vazifalari ..................................................................229 Abirova Umida Nazarovna Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini inklyuziv ta’lim sharoitida differensiyalashtirilgan dars mashg‘ulotlarini tashkil etishga o‘rgatish (kompetentligini shakllantirish/rivojlantirish) usullari.....................232 Adhamova Diyora Sanjar qizi Musobaqa faoliyati samaradorligini oshirishda sambochilarning energiya sarfi va tiklanish mexanizmlari tahliliy .......................................................................................................................239 Tangriyev Abdukarim Tovashevich Aksiologik yondashuv asosida bo‘lajak jismoniy tarbiya o‘qituvchilarining harakat faolligini takomillashtirishning ijtimoiy-pedagogik zaruriyati ........................................................................................244 Hafizov Shahriyor Shavkatovich AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 6 2025-yil, noyabr, 11-son Bo‘lajak tarbiyachilarning transversal: tanqidiy va innovatsion fikrlash kompetensiyalari ............................248 Jaloliddinova Maftunaxon Mahmudjon qizi Axborotning gnoseologik mohiyati ................................................................................................................ 256 Kamolova Munojatxon Jaloldinovna Maktabgacha yoshdagi bolalar nutqini rivojlantirish yo‘llari ..........................................................................259 Mamatova Aziza Bo‘riboyevna Akademik litseylarda kimyo fanini o‘qitishda raqamli ta’lim texnologiyalaridan foydalanish imkoniyatlari .... 262 Maxamadiyev Sharofiddin Jumaboyevich Pedagogik oliy ta’limda talabalarning kasbiy ijtimoiylashuvini korporativ madaniyat asosida rivojlantirish metodikasi.................................................................................267 Maxkamova Dilafruz Aliyevna Bo‘lajak o‘qituvchilar uchun xorijiy tillarni o‘qitishda lingvomadaniy yondashuv ...........................................271 Normamatova Kamola Gulmamat qizi O‘zbek tili izohli lug‘atida iboralarning grammatik tavsifi (bosh komponentli iboralar misolida) ....................274 S. Sh. Azamatova Oila instituti va gender tenglikni ta’minlashning ijtimoiy-huquqiy muammolari .............................................277 Salayeva Aziza Muhammatmurot qizi Gender yondashuv asosida talaba-qizlarda tanqidiy fikrlashni rivojlantirishning namunaviy mezonlari .......282 Xolova Mohigul Shavkatovna Pedagogika yo‘nalishi talabalari huquqiy savodxonligini rivojlantirish metodlarini takomillashtirish .............287 Xudoyberganov Atham Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida leksik komponentlikni TRIZ texnologiyasi yordamida rivojlantirish ............291 Zokirova Sohiba Muxtoraliyevna, Fayzullayeva Nazokat Uchqun qizi Цифровизация и трансформация образования как социально-педагогическое явление ....................295 Кадирова Наргиза Азаматовна Методика формирования креативного мышления у студентов-филологов на основе проблемно-ориентированных заданий (на материале английского языка) .........................298 Мамырбаева Дина Bolalar nutqini rivojlantirishning pedagogik va psixologik asoslari ...............................................................304 Mamadjonova Sakina Mo‘minjonovna, Maxmudova Oygul Toxirjonovna Kichik maktab yoshidagi o‘quvchilarda morfologik kompetentlikni shakllantirish .........................................309 Ganiyeva Shodiya Azizovna Модель “4+1+1” как ключевой механизм в системе практической подготовки учителей музыки .........313 Мухитдинова Малохатхон Саиджабборовна Tarbiya fanini oʻqish samaradorligini oshirishda raqamli texnologiyalardan foydalanish ..............................317 Nazarova Nasiba Abdullayevna Tarbiyachining kasbiy psixologik xususiyatlari .............................................................................................. 320 Shamshetova Anjim Karamaddinovna Boshlang‘ich ta’limda tarbiya nazariyasi va metodologiyasi .........................................................................323 Bo‘ronova Iroda Bo‘ronovna Yosh dzyudochi qizlarning mashgʻulotlar jarayonida jismoniy tayyorgarligini oshirish texnologiyalari .........327 Matmuratova Iroda Baxtiyor qizi “Odob us-soliḥin” asarida yoritilgan axloqiy-didaktik g‘oyalar va uning pedagogik mazmuni ....................... 332 A. N. Nusratov Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini kasbiy kompetentligini takomillashtirishning metodik asoslari .....336 Xolmatov Pardaboy Qoraboevich, Abdurasulova Dilnoza Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari faoliyatida loyihalashtirishning o‘rni ................................................342 Abdusattorova Go‘zalxon Abdulxabib qizi Tibbiyot va frazeologiya inson omilida ..........................................................................................................346 Achilov Muzaffar Norquliyevich Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida fazoviy tasavvurlarni rivojlantirishda matematikaning ahamiyati ...............349 Mamasaidova Muhabbat Abdusalom qizi, Akbaraliyeva Marjona Xurshid qizi Ekoestetik kompetensiyani shakllantirishning xorijiy va milliy tajribalar tahlili ..............................................354 Alijonova Maftuna Maxamadjon qizi Pedagogik jarayonda talabalarda qadriyatli munosabatlarni shakllantirish mexanizmlari ............................ 359 Alikulova Muxayyo Sherovna Ingliz ritsarlik romanlarining lingvopoetik tahlili .............................................................................................362 Durdona Boychayeva, Aliyeva Elmira Maktabgacha ta’limda estetik tarbiya berishning pedagogik asoslari ...........................................................365 Altibayeva Gulbaxor Majitovna Kasbiy kompetensiya tushunchasining mazmuni mohiyati va tarkibiy tuzilmasi ..........................................369 Axmadjonova Jasmina Jamshid qizi AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 7 2025-yil, noyabr, 11-son Developing Writing Competence Among CEFR B1 and Ielts Learners Experiencing Difficulties in English Language Acquisition .....................................................374 Ayturaev Majid Mavlankhanovich Ta’lim jarayonida ijtimoiy intellektni rivojlantirishning milliy qadriyatlarga asoslangan modeli ......................378 Azamov Umarxon Yaxyoxonovich Complications in Teaching Argumentative Speech to Students in Grades 8–9 ............................................383 Buribayeva Aziza Ismatillaevna Interfaol o‘yinlar orqali maktabgacha yoshdagi bolalarda ijtimoiy-emotsional ko‘nikmalarni shakllantirishning pedagogik asoslari .....................................................................................386 Buriyeva Aziza Nematovna Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida maktabgacha katta yoshdagi bolalarning ijodiy faolligini shakllantirish .......................................................................................................390 Davronova Sevinch O‘quvchilarda milliy va umummadaniy kompetensiyani rivojlantirishda maqollardan foydalanish bo ‘yicha manbaallar tahlili ...................................................................................394 Boltayeva Barno, Eliboyeva Surayyo Abdukarim qizi Social Roots and Psychological Consequences of Domestic Violence ........................................................399 Dumarova Gulfira Kozimbekovna, Mamadaliyeva Gulmira, Sultonova Zulhayo The Transversal-Methodical Competence of a Preschool Educator is the Foundation of Effective And Quality Education ................................................................................... 402 Ergasheva Barno Ziyavitdin kizi Maktabgacha yoshdagi bolalarga ta’lim-tarbiya berishning innovatsion yo‘llari ...........................................406 Erkinova Mehriniso Ro‘ziboyevna Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining o‘qish savodxonligini oshirish strategiyalari ............................................411 Eshonkulova Hilola Rajab qizi Ta’lim jarayonida o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi muloqotning bilish faoliyatiga ta’siri ..............................415 Habibova Shyira Baxtiyorovna Ruhiy rivojlаnishi sustlаshgаn boshlаngʻich sinf oʻquvchilаridа o‘qish buzilishlаrini аniqlаsh vа bаrtаrаf etish ..............................................................................................419 Ikromova Sarvinoz Siroj qizi Bo‘lajak o‘qituvchilarda riskologik kompetentlikni shakllantirishning pedagogik-psixologik xususiyatlari ..... 424 Jabborova Dilafruz Furqatovna Maktabgacha yoshdagi bolalarda chet tili o‘rganish jarayonida kommunikativ kompetensiyani rivojlantirishning psixologik asoslari....................................................................................428 Jurayeva Sugʻdiyona Shamsiddin qizi Transforming Education: The Impact of Emerging Technologies on Modern Pedagogical Practices ..........431 Kadirova Ferangiz Himmatillo qizi Salomatlik etikasi konsepsiyasi va pedagogik madaniyat – talabalar ma’naviyati va dunyoqarashini shakllantirishdagi roli ....................................................................435 Kamalova Yoqutxon Bahodirovna Tarbiyachilarning kasbiy mahoratini takomillashtirish va pedagogik faoliyat samaradorligini oshirish omillari .....................................................................................439 Kenjayeva Dildora Terkashevna Maktab ta’lim tizimida innovatsiyalarning o‘rni va ahamiyati ........................................................................443 Kistabayeva Gulchexra Djurakulovna Kichik maktab yoshi davrida o‘quv faoliyati va o‘quv motivlarining shakllanishi ...........................................448 Latifa Zarifovna Korayeva Maktabgacha ta’lim tizimining raqamlashtirilishi: xalqaro tajriba va istiqbollar .............................................451 Mahmudova Zulfiya Homidovna, Hoshimova Dilnoza Boymirzoevna Boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini dizayn tafakkurga o‘rgatishda STEAM yondashuvining didaktik imkoniyatlari .............................................................................................454 Mamadaminova Munisa Maxmudjon qizi, Boboxonova Shodiyona Rustam qizi Tabiatni asrash – kelajakni asrash: Buxoro misolida ....................................................................................459 Mardonova Saodat Muzaffarovna Bo‘lajak pedagoglarda o‘z-o‘zini baholash kompetentligini shakllantirish va rivojlantirish ............................463 Meyliyeva Nafosat Gulomovna Sun’iy intellektning ta’limda kognitiv va metakognitiv jarayonlarga ta’siri .....................................................466 Murodov Ulug‘bek O‘tkir o‘g‘li Maktabgacha ta’limda inklyuziv ta’limning tashkil etilishi..............................................................................470 Mustofoyeva Muhabbat Husniddin qizi The Effectiveness of Art Therapy in Working With Children Experiencing Emotional Stress .......................473 Nargiza Khayrullayevna Ortikova, Laziz Azizovich Normuratov AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 8 2025-yil, noyabr, 11-son Maktabgacha ta’lim tarbiyalanuvchilarining musiqiy qobiliyatlarini rivojlantirish mexanizmlari .....................477 Ortiqov Akmaljon Abdusalom oʻgʻli CLIL metodining O‘zbekiston ta’lim tizimida qo‘llanilishi ...............................................................................481 Qarshiyeva Sarvinoz Ural qizi The Use of Mobile Apps to Build Vocabulary Proficiency .............................................................................486 Kosimov Sunnat Ravshan ugli Yoshlar tafakkurini rivojlantirish va ma’naviyatini oshirishda tasviriy san’atning o‘rni ................................... 490 Quvonchbek Abduxamidov Axborot texnologiyalari ta’sirida san’at tushunchasining o‘zgarishi ..............................................................494 Rajabova Laylo O‘tkir qizi Bo‘lajak tarbiyachilarning kasbiy kompetensiyalarini rivojlantirish texnologiyalari ........................................498 Ramozonova Bahoroy Sadriddinovna Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining nutqiy kompetentsiyalarini shakllantirishda innovatsion yondashuvlarning pedagogik asoslari .............................................................501 Yusufzoda Shabnami Yunus, Rashidova Saida Ravshonbek qizi Axborot texnologiyalarini fizika darslarida qo‘llash .......................................................................................506 Raxmanov Valijon Turdaliyevich, O‘razaliyev Alijon Xasan o‘g‘li Axborot xavfsizligini o‘qitishda sun’iy intellektdan foydalanish afzalliklari ....................................................510 Raxmetova Lazzat Eshitishda nuqsoni bo‘lgan bolalarning psixologik xususiyatlarining o‘ziga xosligi ......................................513 S. A. Mamatisayeva Androgogik yondashuvning integrativ metodikasi ........................................................................................517 Sattorova Shaxlo Axadovna Gendered Language in Uzbek and English Media Discourse ......................................................................520 Sultonova Charos Iskandar kizi Maktabga tayyorlov yoshdagi bolalarda ijtimoiy ekologik dunyoqarashni shakllantirishga ta’sir qiluvchi omillar ...................................................................................527 Suyunova Matluba Abdusaidovna Empatiya shifokor–pasiyent munosabatida: tibbiyot talabalarining psixologik tayyorgarligi ......................... 531 Tajiboyeva Odinaxon Rustamjon qizi, Qurbonova Fotima Farhodjon qizi Modern Approaches to Teaching Grammar .................................................................................................. 534 Tuychiyev Azamat Farkhod ugli The Importance of Psychological Preparation of Preschool Children for School Education ........................538 Turamov Muhammadzohid Rustamjon o‘g‘li Bo‘lajak maktabgacha ta’lim tashkilotlari tarbiyachi-pedagoglarining kasbiy-axloqiy kompetentligini rivojlantirish ..................................................................................................541 Xabibullayeva Sayyoraxon Maxamadali qizi Imkoniyati cheklangan va sog‘lom bolalar faoliyatida universal ta’limning imkoniyati ..................................544 Xolmatova Sarvinoz Raxmatilla qizi Kurashchilarning umumiy va maxsus sport tayyorgarliklari ..........................................................................548 Xudoyberganov Javlonbek Soatboy o‘g‘li Tayyorlov guruhi tarbiyalanuvchilarida ekologik kompetentlik tushunchalarini rivojlantirish bosqichlari .......551 Yarova Gulhayo Fazliddin qizi Arxitеktura va dizayn yo‘nalishi bitiruvchilarini kasbga yo‘naltirish vositasida axborot almashish jarayonlarini optimallashtirish mеtodikasini takomillashtirish..........................................555 Kuchimov M. K. Yuqori sinf o‘quvchilarining ma’naviy kompetentligini jadidlarning pedagogik qarashlari asosida shakllantirish metodikasi (Temurbeklar maktablari misolida) .........................................559 Quldashev Murodjon G‘aniyevich Лингвистическое исследование влияния социальных сетей на синтаксические изменения в языке современного поколения ................................................................562 Шавилова Наталья Сергеевна Boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining nutq madaniyati .......................................................................................566 Islamova Dilfuza Dilshodovna, Gulimbayeva Barno Особенности гражданского воспитания обучающихся в системе “школа–махалля” в Узбекистане ...570 Хайдаров Шавкат Шамсиддин угли Mantiqiy masalalarni bajarishning metodik usullari ......................................................................................575 Tosheva Yulduz Bo‘lajak ofitserlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda pedagogik-psixologik omillar (jamoat xavfsizligini ta’minlash bo‘linmalari misolida) ....................................579 Yarmatov Akbar Normurotovich Yosh harbiy xizmatchi ofitserlarda muloqot madaniyatini samarali shakllantirish muammosining xorijiy tadqiqotlardagi talqini ................................................................................................582 Matyakubov Elyor Rajapovich AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 9 2025-yil, noyabr, 11-son Umumiy pedagogika fanini o‘qitishda formativ baholash metodikasini joriy etish texnologiyasi ..................586 Sobitjon Xalimov Hoshimjonovich Формирование компонентов эмоционального интеллекта у детей дошкольного возраста с дефектами речи на основе сказкотерапии ............................................................................590 Эркинова Фазилат Миразиз қизи O‘zbekistonda asalariсhilikning rivojlanishi...................................................................................................593 Abdullayeva Maxsudaxon To‘lanovna 14–16 yoshli dzyudochilarda hujum kombinatsiyalari va ularni musobaqaviy sharoitda qo‘llash usullarini takomillashtirish..........................................................................596 Abduraxmanova Iroda Xayrullayevna Oliy ta’limda aksiologik tarbiya mexanizmlarini takomillashtirish ijtimoiy ehtiyoj va pedagogik muammo sifatida.........................................................................................................................602 B. S. Siddikov Sport mashg‘ulotlar davomida mushak va suyak tizimi rivojlanishi ..............................................................606 Bo‘ronova Habiba Erkin qizi Stol tennisi o‘yini texnikasi ............................................................................................................................ 609 Ibragimov Abduqahhor Abdulaziz o‘g‘li Biologiya fanini o‘qitishda zamonaviy platformalarning afzalliklari: Wordwall, Educaplay, Blooket, Genially, Kahoot platformalari .....................................................................613 Kalandarova Dilnoza Samandarovna, Qodirova Madina Nosirovna Oliy ta’lim muassasalarida tahsil olayotgan paraarmrestlingchi talabalarni musobaqa oldidan texnik tayyorgarligini takomillashtirish ............................................................................617 Karimov Faxriddin Xurramovich Developing Critical Reading Skills Through Content-Based Instruction ....................................................... 621 Mekhmonkulov Burkhon Ma’ruf ugli Tog‘li va shahar hududida ta’lim oluvchi tinglovchilarning jismoniy tayyorgarlik darajasini taqqoslash ........626 Mirjamolov Sirojiddin Xayriddinovich Korxona va tashkilotlarda ishchi-xodimlarning jismoniy tayyorgarligini rivojlantirish asosida ish faolligini oshirish texnologiyasi ..................................................................................................630 Muxametov Axmad Muxametovich Xalq ta’limi bo‘limi rahbarlarining xalqaro baholash tizimini O‘zbekiston ta’limiga moslashtirishdagi o‘rni ... 634 Namazova Manzura Urakovna, Nodirov Dilmurod Digital Reading vs. Print Reading: Effects on EFL Learners’ Reading Speed and Understanding ..............639 Rustambekova Ozoda Dilshod kizi Yoshlarning jismoniy tarbiya mashg‘ulotlariga bo‘lgan qiziqishini oshirishning samarali usullari .................644 To‘rayev Farrux Hakim o‘g‘li Oliy ta’lim muassasalaridagi talaba-qizlarni dzyudo sport turi texnik harakatlariga o‘rgatish texnologiyasi ..................................................................................................647 Toshboyeva Munisa Bozor qizi Sport mashg‘ulotlarda jarohatlarning oldini olish va xavfsizlik choralari .......................................................650 Xudoyberdiyeva Elmira Botir qizi Задачи изучения и преподавания русского языка и литературы в общеобразовательных школах с узбекским языком обучения ...............................................................654 Ахмедов Нумон Multimedia va infografika asosida interaktiv didaktik materiallar yaratish ....................................................658 Shirinov Feruzjon Shuxratovich, Rahmonov Ziyodillo Xusanovich Ingliz tili darslarida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining talaffuz ko‘nikmalarini shakllantirish metodikasi (immitativ-taqlidiy usul misolida) ...........................................................................661 Jo‘rayeva Dilafruz Nuriddinovna O‘simliklarning issiqqa va qurqoqchilikka chidamliligi...................................................................................664 M. Nazarov, G. Maxsudova, T. Usmonova Maktabgacha yoshdagi bolalarning jismoniy tayyorgarligi hamda psixik jarayonlar ko‘rsatkichlarining tahlili ................................................................................................................................ 667 Masharipova Miyassar Ichanovna Bo‘lajak tarbiyachilarni “Tabiat bilan tanishtirish” fani asosida tarbiyaviy faoliyatini raqamlashtirish ............675 Saydullayeva Barchinoy Abduxalil qizi Bo‘lajak o‘qituvchilarni inklyuziv ta’lim sharoitida faoliyat yuritishga tayyorlash muammolari.......................678 Shaxnoza To‘xtiyarova Raqamli ta’lim muhitida o‘quv resurslarini yaratishning raqamli-didaktik mazmunini rivojlantirish metodikasi ..............................................................................................................681 Shirinov Feruzjon Shuxratovich Umumta’lim maktablarining 9-sinf fizika darslarida tovush hodisasini anglashni tajriba orqali rivojlantirish ..............................................................................................................................684 Sobirov Avazbek Anvarovich AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 16 2025-yil, noyabr, 11-son Evaluation of the Knowledge of a Future Education Teacher on the Methodology of Teaching and the General Features of The Theory of Education ............................................................. 1360 Nishonova Munira Yakubjonovna Zamonaviy jismoniy tarbiya sohasining muhim jihatlari va asosiy elementlari .............................................1364 Mamirova Dilorom Tavakulovna Inklyuziv ta’lim tuzilishi ijtimoiy fenomen sifatida ..........................................................................................1367 Meliboyev Tavakkal Turg‘unovich Yangi O‘zbekistonda maktab ta’limi va ishlab chiqarish integratsiyasini tashkil etishning zamonaviy yondashuvlari...................................................................................................1371 Mexmonov Ismat Toshpo‘latovich Pedagogning kasbiy kompetentligi va kreativ rivojlanishi .............................................................................1375 Mirsagatova Nargiza Sayfullayevna Maktabgacha yoshdagi bolalarda ma’naviy immunitet va milliy o‘zlikni shakllantirishning zamonaviy pedagogik asoslari .....................................................................................................................1379 Mo‘minov Durbek No‘monovich Mаktаbgаchа yоshdаgi duduqlаnuvchi bоlаlаr bilаn psixоkоrreksiоn ishlаrni tаshkil etishdа mаxsus terаpiyаlаrdаn sаmаrаli fоydаlаnish yо‘llаri ....................................................................................1383 Niyozova Husnida Obidjon qizi, Mamarajabova Zulfiya Narboyevna Redefining the Teacher’s Role in the Age of Artificial Intelligence: Balancing Human and Machine Intelligence in ELT .....................................................................................1386 Nizomov Feruz Raxmon o‘g‘li Boshlang‘ich sinf ona tili darslarida matn ustida ishlashda didaktik o‘yinlardan foydalanish ........................1389 Nurmonova Zebo Fattaxovna Bolalar, о‘smirlar, о‘spirinlarga kutubxona – axborot xizmati kо‘rsatish ........................................................1392 O‘ktam Nosirov Maktabgacha yoshdagi sensor alaliyali bolalarni eshituv nutqiy idrokini o‘stirish texnologiyalari .................1398 O‘zganova Dildora Xolmirza qizi, Mamatkulova Lobar Tolibjonovna Bolalar uchun tushunarli tilda yozilgan qiziqarli tarixiy hikoyalar, afsonalar va rivoyatlar ularning tasavvurini rivojlantirishda, shuningdek rasmlar va fotosuratlar haqida maʼlumot berishda muhim ahamiyatga ega ...................................................................1402 Qodirova Buzulayho Turg‘unovna Yuqori sinf o‘quvchilarining ma’naviy kompetentligini jadidchilarning pedagogik qarashlari asosida shakllantirishning didaktik ta’minoti ..............................................................1405 Quldashev Murodjon G‘aniyevich Ta’lim tizimida sun’iy intellektdan foydalanish etikasi va tamoyillari .............................................................1409 Raximbayeva Feruza Rustamjon qizi Tarbiyaviy ishlarni tashkil etishda sinf rahbariga qo‘yiladigan zamonaviy talablar .......................................1412 Saytbekova Svetlana Saylaubayevna, Kuandikova Kamila Raqamli ta’lim muhitida talabalarning axborot almashuv va xavfsizlik madaniyatini rivojlantirish metodikasi (kompyuter injiniringi yo‘nalishi misolida) ...............................................................1416 Solijanov Muxammad-Ali Omonillo o‘g‘li Bo‘lajak ofitserlarda ijodiy fikrlashni rivojlantirishning pedagogik-psixologik ahamiyati (ingliz tili mashg‘ulotlari misolida) .................................................................................................................1419 Sotkulova Dildora Odinabekovna Ingliz va o‘zbek tillarida zoonimik xususiyatni ifodalovchi maqollarning lingvokulturologik xususiyati .........1423 Shaxlo Xalilova, Sug‘diyona Sherqulova Ona tili darslarida o‘quvchilarni kreativ fikrlashga o‘rgatish ..........................................................................1427 Voxidova Muqaddas Rasuljon qizi, Jabborova Farida Mustaqillik davrida qizlar tarbiyasining pedagogik asoslari va zamonaviy tendensiyalar .............................1430 Xakimova Nargizaxon Boxadirdjonovna Pedagogik ta’lim yo‘nalishi talabalari uchun darsdan tashqari o‘quv-tarbiyaviy faoliyatga tayyorlash modeli ...............................................................................................1436 Yunusova Diloramxon Abdumajitovna Inklyuziv ta’lim sharoitida koxlear implantli o‘quvchilarning ijtimoiy-muloqot kompetensiyalari ....................1440 Аripova Nodira Shuxratovna Методы развития устной речи детей дошкольного возраста ..................................................................1444 Исроилова Шохсанам Учкунжон қизи Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida badiiy asarga bo‘lgan qiziqishni oshirish metodikalari ............................... 1449 Qodirova Buzulayho Turg‘unovna, Asqarova Mohidil Murodilla qizi Virtual modellashtirish asosida o‘quvchilarning arxitekturaviy loyihalash kompetentligini rivojlantirishning didaktik imkoniyatlari................................................................................ 1454 Abdullayev A’zamjon Komolxanovich Analitik fikrlash qobilyatini rivojlantirishda tizimli yondashuvning prinsiplari ................................................ 1458 Amanova Gulxayo Dilmurod qizi AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 17 2025-yil, noyabr, 11-son O‘quvchilarning savodxonlik darajasini aniqlashda xalqaro baholash (PISA) dasturlarining roli ................. 1462 Axmedova Mastura Maxmudovna, Abdumalikova Zamira Dilmurod qizi O‘yin faoliyatida erkinlik va maqsadlilik uyg‘unligi: ijodiy tafakkurni rivojlantirish omili sifatida .................... 1465 Baxriddinova Yulduz Abror qizi Incorporating Culture-Sensitive Communicative Tasks in EFL Courses...................................................... 1468 Guzal Ismailova Ingliz tilini o‘rganish jarayonida mustaqil ta’limni to‘g‘ri tashkil qilish texnologiyasi ..................................... 1471 Ibragimova Sevara Baxodirovna Masofaviy ta’lim jarayonida odam anatomiyasi va fiziologiyasi fanini o‘qitish: imkoniyatlar, cheklovlar va istiqbollar .......................................................................................................... 1474 Jo‘rayeva Xushro‘ya Yaxyoxon qizi Erta yoshda ingliz tilini o‘yin va TPR metodlari asosida o‘rgatish samaradorligi ......................................... 1478 Kadirova Nilufar Tursinbayevna Maktabgacha yoshdagi bolalar tafakkurining individual xususiyatlarini o‘rganish ....................................... 1481 Karayeva Y. X. Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi................................................................................................... 1484 Nazarova Mavluda Uktamovna, Botirova Ozoda Baxodir qizi Boshlang‘ich ta’limda darsni samarali tashkil etishda metoddan foydalanish – ijodiy fikrlashni rivojlantirish ......................................................................................................................... 1487 Nazarova Mohigul Akmalovna, Raxmonova Fariza Suxrobovna Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining mantiqiy fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirishda kompyuter texnologiyalarining o‘rni va ahamiyati ........................................................................................ 1493 O‘rinboeva Lolaxon O‘ktamovna, Nazarov Ilhomjon Usmanalievich Sun’iy intellekt texnologiyalari asosida bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining ona tili fanini o‘qitish kompetentligini rivojlantirish metodikasi (Finlyandiya va Singapur tajribasi asosida) .................................. 1496 Olimjonova Dilnavoz Maribjon qizi Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarida integratsiyalashgan darslarni loyihalash ko‘nikmalarini rivojlantirish ........................................................................................................................... 1500 Qodirova Dilshoda Abdunabiyevna Ingliz tili mashg‘ulotlarida yozuv ko‘nikmalarini oshirishning metodik asoslari ............................................ 1504 Qurbonova Barnoxon Ta’lim tizimida marketing ............................................................................................................................. 1508 T. Seydemetov Xorijiy tillarning o‘qitilishida boshqa tillarning roli va o‘qitish metodikasi...................................................... 1515 Tashxodjayeva Patima Bakiyevna Integrating Social and Linguistic Skills in English Teaching Instruction is the Key to Improving Holistic Language Competence ............................................................................. 1518 Zаylоbidinоvа Munirа Gulоmоvnа Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining kimyo ta’limidagi o‘rni ........................................................... 1523 Boltayeva Shahribonu Ahmad qizi Pedagogik oliy taʼlimda kreativ loyiha va tanlovlar orqali talabalarda mustaqil fikrlash va tashabbuskorlikni rivojlantirish ................................................................................................................ 1530 Baxriddinova Yulduz Abror qizi Развитие физических качеств будущих учителей физической культуры с помощью современных технологий ......................................................................................................... 1533 Уринов Облакул Джумаевич O‘quvchilarda tanqidiy fikrlash va nutq ravonligini rivojlantirish ................................................................... 1536 Babayeva Xolida Avazmuradovna Развитие физических качеств преподавателей физического воспитания с помощью специальных упражнений и современных технологий: научно-практические аспекты ....................... 1540 Розиков Нормурод Элмонович Развитие массового спорта с помощью технологий и их внедрение в здоровый образ жизни .......... 1543 Давулов Озодбек Каландарович Sun‘iy intellekt yordamida talabalarga ingliz tilida gapirishni o‘rgatish metodikasi ...................................... 1547 Abdusamadova Ma’rufa Xayrullo qizi Mahmudxo‘ja Behbudiyning “Padarkush” dramasi orqali o‘quvchilarda vatanparvarlik tuyg‘usini shakllantirishning pedagogik asoslari .......................................................................................................... 1550 Nуutоnоvа Хilоlа Lоchinbеkоvnа Murakkab matematik masalalarni yechish jarayonida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida tafakkur faoliyatini rivojlantirishning pedagogik asoslari .............................................................................. 1553 Dehqonova Mahliyo Shuhrat qizi, Alijonova Nazokat Dilmurodjon qizi Umumtа’lim mаktаblаridа texnоlоgiyа fаnining о‘rni ................................................................................... 1557 Yuldаshevа Muxtаsаrxоn Ikrоmjоn qizi Oliy ta’lim muassasalarida “ustoz-shogird” an’anasini tashkil etishning ustuvor vazifalari ...........................1561 Abdullayeva Sabohat G‘ayratullayevna AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 18 2025-yil, noyabr, 11-son Maktabgacha ta’limda madaniy qadriyatlarga hurmat hissini shakllantirish metodikasi ...............................1565 Adolat Xolmatova Muxammadjonovna Multimodal Learning as a Pedagogical Framework for Enhancing Professional Competence in Pre-Service Teacher Education ......................................................................1568 Alimova Dildora Komiljon qizi Bolalarda ijtimoiy odobni tarbiyalash xalqaro tajribalar asosida tahlil va taklif .............................................1573 Azimova Ziyoda Ergashevna, Mamirova Maxzunaxon Azamjon qizi Kasbiy ta’lim tashkilotlarida malakaviy amaliyotni samarali tashkil etishni takomillashtirishning ahamiyati ..................................................................................................................... 1576 Baqoyev Olim Jtayevich Istiqbolli dorivor oʻsimliklar ayrim turlarining foydali xususiyatlari hamda ularni dars jarayonida o‘qitish metodikasi ..................................................................................................... 1580 Dustmaxmat Tashmatovich Bakiyev, O‘ktam Eshtemirovich Xo‘janazarov, Nazira Ochilovna Ro‘ziyev Maktabgacha va maktab taʼlimi tashkilotlari xodimlarini uzluksiz kasbiy rivojlantirish tizimini takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar ......................................................................1588 Dоniyоrоva Dildora Nuritdin qizi Oliy ta’limda kompetenyagа asoslangan o‘qitish modellari ..........................................................................1591 Ernazarov Alisher Ergashevich, Chinqulova Gulmehro Onlayn qimor o‘yinlariga tobelikning iqtisodiy soha xodimlari mehnat samaradorligiga ta’siri ......................1598 Fatidinova Dildora Murodjanovna Noverbal aloqa vositalarining psixolingvistik xususiyatlari............................................................................1602 Ismailova Oygul Sabirbayevna Talabalarda analitik tafakkurni rivojlantirishning pedagogik asoslari va innovatsion ta’lim texnologiyalari orqali takomillashtirish yo‘llari ..................................................................1605 Jamolova Gulbanbegim Muzaffar qizi, Meliyev Ma’ruf Qiyomjonovich, Muhammadiyeva Elmera Normurodovna Maktabgacha katta yoshdagi bolalarda sahnalashtirish faoliyati orqali muloqotning dolzarb muammolari, imkoniyatlari va yechimlari .........................................................................................1609 Jumaboyeva Marhabo Shokir qizi Oliy ta’lim transformatsiyasi sharoitida talabalarning jismoniy faolligi muammosi ........................................1614 Jurayev Bobomurod Ramazonali o‘g‘li Ingliz tilida kommunikativ yondashuv asosida o‘quvchilarning lingvistik kompetensiyasini rivojlantirish ......1619 Mamaziyoyeva Orzixon Odiljon qizi Pedagogik jarayonning samaradorligini oshirishda pedagogik mahoratning ahamiyati ...............................1622 Muhamadiyeva Nargiza Qudratovna Bo‘lajak boshlang‘ich ta’lim o‘qituvchilarida pedagogik muloqot strategiyalarini rivojlantirish metodikasi .... 1626 Murodullayeva Dilsora Ilhom qizi Ta’limni raqamlashtirish sharoitida bo‘lajak o‘qituvchilarning ijtimoiy-madaniy kompetensiyasini shakllantirish bo‘yicha loyiha ishlarini tashkil etish...........................................................1629 Musayeva Umida Xolmatjonovna Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida qoʻshimcha xizmatlarni tashkil etish texnologiyasi.................................1633 R. R. Zulfiqorov Maktabgacha ta’limda dual ta’lim shaklini joriy etishning afzalliklari.............................................................1639 Razoqova Hosilaoy Anvarovna Pedagogik ta’lim sifatini oshirish maqsadida talabalarni faollashtirishning didaktik xususiyatlari ................1642 Ruziyev Shuxrat Islamovich Oliy ta’lim talabalarini pedagogik faoliyatga tayyorlash omillari ....................................................................1647 Sunnatov Zafar Ubaydullayevich Maktabgacha yoshdagi tanglay kamchiliklariga ega bo‘lgan (rinolaliya) bolalarning nafas va motorikasini rivojlantirishning samarali yo‘llari ...............................................................................1651 Tadjixodjayeva Feruza Orifovna The Role of Circles in Teaching English to Future Primary School Teachers ...............................................1654 Turdikulova Bonu Otabek qizi Tarix ta’limida ijodiy tafakkurni rivojlantirishning pedagogik asoslari va zamonaviy yondashuvlar ...............1657 Tursunova Sevarxon Umarovna Xilvatiy ijodi va uning o‘ziga xos xususiyatlari ..............................................................................................1661 Usmonova Anora Tanqidiy fikrlashni rivojlantirishda xorij amaliyoti ..........................................................................................1664 Usmonova Oydin Sherali qizi 3–4-sinf o‘quvchilarining ilmiy dunyoqarashini shakllantirishda mnemotexnikadan foydalanish metodikasi ...................................................................................................1667 Usmonova Odinaxon Sobirovna Texnologoliya darslarida o‘quvchilarning kreativlik qobiliyatlarini shakllantirishning nazariy asoslari ..........1670 Xo‘jayorova Munira Samadovna AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 19 2025-yil, noyabr, 11-son O‘quvchilarda ixtirochilik qobiliyatlarini kreativ yondashuv asosida rivojlantirish texnologiyasini takomillashtirish (texnologiya fani misolida) .................................................................................................1674 Yangiboyeva Qunduzoy Shuxratovna Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida tarbiyalanayotgan 6-7 yoshli bolalarni maktabga tayyorlashda ijtimoiy-hissiy rivojlanishining ahamiyati .......................................................................................................1678 Yuldasheva Feruza Boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga geometrik shakllarni o‘rgatish orqali nutqiy kompetentligini rivojlantirish ..1681 Zokirova Sohiba Muxtoraliyevna, Qodirova Mubinaxon Zuxriddin qizi Ustoz-shogirdlik tizimida yosh o‘qituvchining kasbiy malakasini oshirish mеzonlari, darajalari ...................1684 Abdufattoxova Mavzunabegim Baxtiyorjon qizi Периодизация процесса совершенствования воспитательной роли женщины в Центральной Азии .........................................................................................................1688 Саидова Барно Нарзуллаевна Jinoyat protsessida tergov organi rahbari tushunchasi va uning o‘ziga xos jihatlari ....................................1693 Shohruh Xalilov Pedagogik faoliyatda kasbiy motivlarni tadqiq qilishning psixologik jihatlari ................................................1698 Amirova Nazokat Uroq qizi Raqamli pedagogik muhitda vizual modellashtirish asosida Richpeace Cad dasturini o‘qitish metodikasini takomillashtirish...................................................................1702 Asrorova Saodat Abdullo qiz Umumiy ta’lim maktablarida sun’iy intellektni qo‘llash ..................................................................................1707 Atabaeva Baxitli Jaxanshaevna Ijtimoiy transformatsiya jarayonlarida oliy ta’lim muassasalarida profilaktik muhitni shakllantirishning pedagogik asoslari ...........................................................................................................1710 Bayjanov Babil Bahodirovich Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining kreativ faoliyatini rivojlantirishda texnologiya fanining ahamiyati ............ 1715 Bobolov Nuriddin Tojiyevich Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kreativ tafakkurni rivojlantirishda raqamli o‘yin texnologiyalaridan foydalanish metodikasi ...........................................................................................1718 Eshboyeva Surayyo Qaxramon qizi Maktabda steam loyihalari asosida o‘quvchilarning ixtirochilik faoliyatini rivojlantirish .................................1721 G‘aniyeva Gulxayyo Islom qizi, Turdiyeva Barchinoy Bobirovna O‘smirlik davrida o‘ziga nisbatan ishonch hissi shakllanishida o‘ziga bo‘lgan munosabatning ta’siri ........... 1726 G‘aybullayeva Dilnoza Muxammadjon qizi Trigonometrik funksiyalarning qo‘shish formulalarini isbotiga doir masalalar ............................................... 1731 H. Tadjimatova Mamlakatimizda turizm sohasida amalga oshirilgan chora-tadbirlar va islohatlar (1991–2024-yillar) ..........1734 Hafiza Botirova Ravshan qizi Maktabgacha yoshdagi bolalarni maktab ta’limiga tayyorlashda pedagogik diagnostikaning o‘rni va zamonaviy usullari ...........................................................................................................................1737 Hasanova Irodaxon Najmiddin qizi Ayollar uchun “shisha shift” sindromi: sabablari, oqibatlari va uni yengish strategiyasi ...............................1740 Karimova Maftuna Vohidovna 5-6 yoshlik bolalarda refleksiv tafakkur rivojlanishiga ta’sir etuvchi psixologik-pedagogik omillar ................1744 Karshiyeva Shahnoza Turakulovna O‘zbekiston metodik maktabida sotsiolingvistik kompetensiyani shakllantirish bo‘yicha olib borilgan ilmiy tadqiqotlar tahlili .................................................................................................1747 Madaminova Gulzira Gulamkadirovna Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida ertaklar orqali ma’naviy qadriyatlarni shakllantirish metodikasi ................. 1752 Madaminova Sarvigul Anvarxo‘ja qizi, Qurbonova Baxtixon Integratsiyalashgan ona tili fanining muammo va yechimlari .......................................................................1755 Mamarajabova Ozoda Zokir qizi Maxmudxo‘ja Behbudiy asarlarida ma’rifiy qadriyatlarning yoritilishi ............................................................1758 Qarshiyeva Iroda Baxtiyarovna Oliy ta’lim tizimida variativ modellashtirish asosida talabalarning kreativ faoliyatini rivojlantirish .................1763 Quvvatova Mohira Hikmatillayevna Bo‘lajak pedagoglarda kouching texnologiyasi asosida darslarni tashkil qilish ............................................1766 S. E. Kabulova Ta’lim muassasalarida boshqaruv jarayonini takomillashtirishning innovatsion yo‘nalishlari .......................1772 Shamuratov Marat Xalmuratovich Nodavlat ta’lim tashkilotlari pedagoglarining korporativ madaniyati xususiyatlari ........................................1776 Sherbo‘tayeva Shoxsanam Usmonovna AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 20 2025-yil, noyabr, 11-son Raqamli ta’lim muhitida maktagacha ta’lim tashkilotini strategik boshqarish ...............................................1779 Sultonova Shohida Muxtor qizi Akademik litseylarda ingliz tilini o‘qitishda AI dan foydalanib dars o‘tishning afzalliklari ..............................1783 Tajimbetova Gulmira Kenshimbaevna Turli yoshdagi sportchilarda uch hatlab sakrash texnikasini o‘rgatish samaradorligini oshirish yo‘llari ........1786 Tashpulatov Farxad Alisherovich Maktabgacha ta’limda ta’lim tarbiyaviy faoliyatlarni tashkil etishga zamonaviy yondashuvlar .....................1791 Turdiyev Azamat Gayratovich Xalqaro fanlarni implementatsiya qilishning o‘quv jarayonidagi texnologiyalari ...........................................1794 Yusupova Xabiba Iriskulovna Nutqiy (so‘zlash) kompetensiyasini rivojlantirish yo‘llari ...............................................................................1797 Zokirova Sohiba Muxtoraliyevna, Valijonova Durdonaxon Sherzodjon qizi Использование игровых технологий в образовательном процессе подготовки старших дошкольников к школьному обучению .......................................................................................1799 Маханова Малика Жумабек кизи Организация дошкольного образования в условиях цифровизации общества в ДОО ........................1803 Умурзакова Умида Наримановна Формирование механизмов нравственного воспитания детей дошкольного возраста на основе национальных традиций и ценностей .....................................................................1807 Хуррамова Гузал Равшановна Globallashuv sharoitida yoshlarda milliy g‘urur va vatanparvarlik kompetensiyasini rivojlantirish muammolari va yеchimlari ........................................................................................................ 1810 Norov Nodir Jo‘rayevich Enigmatik matnlar asosida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ijodiy va mantiqiy fikrlashini rivojlantirish texnologiyasi ..............................................................................................1814 Ibroximova Xilola To‘xtasinjon qizi Zamonaviy ilg‘or xorijiy tajribalar asosida qon aylanish tizimi mavzusini o‘qitishning innovatsion pedagogik texnologiyalarni qo‘llash imkoniyatlari .....................................................................1818 Xaqberdiyeva Sh. T. Ta’limda innovatsion jarayonlar va shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim texnologiyalarining ahamiyati ...................1823 Hojiyeva Maftuna Ulug‘bekovna Bolalarning tarbiyasiga zamonaviy multfilmlar ta’siri ....................................................................................1826 Choriyeva Surayyo Choriyevna, To‘xtayeva Muslima Allayor qizi Talabalarda millatlararo muloqot madaniyatini tarbiyalash hamda baynalminalchilik tizimini takomillashtirish ................................................................................................................................1829 Nasiba Djumaniyozova Bekmamatovna Pedagogning kasbiy rivojlanish jarayonida raqamli texnologiyalarning o‘rni ................................................1833 Keldiyorov Manzura G‘aybullayevna, Raxmatova Gulruh Hamroyevna Boshlang‘ich sinf darsligida qo‘llangan xalq og‘zaki ijodi namunalari tadqiqiga doir ....................................1836 D. Teshaboyev, Z. Boymatova Eshitishda nuqsoni bor bo‘lgan o‘quvchilarda jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarini tashkil etish va boshqarish samaradorligi.........................................................................................................................1839 Boymirzayeva Madina Ilhomjon qizi Elektrodinamika bo‘limini o‘qitishda zamonaviy o‘quv-uslubiy adabiyotlar va ilmiy tadqiqotlarning ilmiy-metodik tahlili......................................................................................................1842 Abdullayev Botirxon Ismoilovich Bolalar adabiyoti taʼlimida multimedia vositalaridan foydalanish masalasida tushunchalar tahlili pedagogik muammo sifatida ..............................................................................................................1846 Abdullayeva Moxidilxon Dilshodbek qizi Biologiya ta’limida konseptual modelni qo‘llash va uning samaradorligini baholash ...................................1850 Abdurasulova Gulrux Xabibullaevna Dizartriyali bolalarning ovoz va nafasni rivojlanganlik holatini eksperimental o‘rganish natijalari ...............1854 Abidova Nilufar Zakirovna, Shaxodjayeva Nilufar Raimjonovna Kasbiy etika va deontologiya: bo‘lajak shifokorlar tarbiyasida innovatsion yondashuvlar ...........................1857 Ahmedova Nigora Dadahonovna Tabbiy fanlar va matematika integratsiyasi orqali ekologik mas’uliyatni shakllantirish metodikasi ..............1862 Ashurova Gulhayo Nurali qizi, Eshboyeva Surayyo Qaxramon qizi Inklyuziv ta’lim tizimida imkoniyat cheklangan o‘quvchilarni o‘qitishga lingvopedagogik yondashuv ..........1865 Asranbayeva Munojot Chet tili mashg‘ulotlarida yozma nutqni o‘rgatishning o‘ziga xos xususiyatlari ............................................ 1868 Atayev Shukur-Ali Ayub-Aliyevich AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 21 2025-yil, noyabr, 11-son Ekologik muhit asosida bolalar psixo-fiziologik rivojlanish jarayonini takomillashtirish................................1872 Axmedjonova Nozigul Zaripovna O‘smir yoshlarda axborotdan foydalanish madaniyatini shakllantirish ........................................................1876 Baxrillayeva Moxichexra Raxmatillayevna Xalqaro baholash dasturi asosida bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini metodik tayyorgarligini takomillashtirishning pedagogik imkoniyatlari va shart-sharoitlari ...............................................................1880 Bayzakova Malika O‘zbekistonda maktabgacha ta’lim tizimining zamonaviy rivojlanish yo‘nalishlari ....................................... 1884 Berdiyeva Muborak Baxtiyorovna, Saydinova Barno O‘yin texnologiyalari asosida matematik bilimlarni takomillashtirish va uning ahamiyati.............................1889 Botirova M. B. Talabalar orasida ko‘p uchraydigan akademik muvaffaqiyatdan qo‘rqish va uning yechimlari .................... 1892 Celal Alğan Kasbiy faoliyat xavfsizligiga tayyorgarlik izlanishlari .................................................................................... 1896 D. G‘. Akramova Matematika darslarida o‘yinli texnologiyalar orqali o‘quvchilarning mustaqil fikrlashini shakllantirish .........1899 Djuraboyev Maqsudbek Karimbek o‘g‘li, Badridinov Nusratbek Xusniddin oʻgʻli Ibn Sino asarlarida emotsiyalarning shaxs faoliyatiga ta’siri talqini .............................................................1905 Dostanova Kamola Alisher qizi Dual ta’lim jarayonini boshqarishda raqamli texnologiyalar va innovatsion yondashuvlar ..........................1909 Egamberdiyeva Yulduz Urinboyevna The Sociolinguistic Effectiveness of Using Authentic Texts in the Training of Prospective English Language Teachers ................................................................................................1912 Elyor A Pazilov Elektron resurslar asosida ona tili va o‘qish savodxonligi fanlarini o‘qitish samaradorligini oshirish usullari ..................................................................................................................1916 Ermatova Gullola Ziyod qizi Boshlangʻich sinf oʻquvchilarida ekologik-madaniy koʻnikmalarini shakllantirishda kognitiv texnologiyalardan foydalanish metodikasi ...................................................................................... 1919 Eshmoʻminova Sitora Xayrullo qizi Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida boshqaruv madaniyatini shakllantirishda tizimli-vaziyatli yondashuvning nazariy asoslari ..........................................................................................1922 Gapparova Zilola Neymat qizi Raqamli ta’lim muhitida kreativ tafakkurni rivojlantirishning nazariy-metodologik asoslari .......................... 1926 Hayitboyeva Zarina Otanazarovna Boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga arifmetik amallarni tushuntirishda zamonaviy metod va texnologiyalardan foydalanish usullari ......................................................................................................... 1930 Hojimamatova Jamila, Ahmedova Umidaxon Yodgorjon qizi Maktabgacha yoshdagi bolalarda kreativ kompetensiyani rivojlantirish ......................................................1933 Inobatxon Toshpo‘latova 4-sinf oʻqish savodxonligi darsligidagi “Qarg‘a va paxta” hikoyasi orqali oʻquvchilarning mantiqiy fikrlashini shakllantirishda savol va topshiriqlarning oʻrni ..............................................................1937 Jo‘lliboyeva Mahliyo Hamro qizi, Sayfiddinova Jamila Ziyodulla qizi Mantiqiy tafakkur tushunchasi mohiyati ....................................................................................................... 1941 Jo‘rayev Shuhratbek Maxamadaliyevich Developing Tolerance Skills in Future Teachers During their Professional Training ....................................1945 Joldasbaeva Arzigul Muratbaevna O‘quvchilarda aksiologik yondashuvlar asosida empatik ko‘nikmalarni shakllantirishning pedagogik imkoniyatlari ...............................................................................................................................1948 Jumanov Erdavlet Sharifjon o‘g‘li Yoʻl harakati xavfsizligi va uni maktabgacha taʼlimda oʻziga xos xususiyatlarining ilmiy-metodologik asoslari ...........................................................................................................................1952 Jumayev Yunus Rashidovich Maktabgacha ta’limda ekologik tarbiya berish jarayonidagi innovatsion yondashuvlar ...............................1959 Sayfullayev G‘ulom Maxmudovich, Jurayeva Iroda Botirovna An’anaviy laboratoriya mashg‘ulotini o‘tkazish metodikasi ..........................................................................1964 Karimov Ilhom Normamatovich Globallashuv sharoitida bo‘lajak o‘qituvchilarning ijtimoiy-pedagogik kompetentligini rivojlantirish ............1969 Karimov Ravshanbek Rizomatovich Maktabgacha kichik yoshdagi bolalarning sensor etalonlarini shakllantirishning ahamiyati ........................1973 Kayumova Dilnoza Patxulla qizi AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 22 2025-yil, noyabr, 11-son Fizika fanini o‘qitishda o‘quvchilarning epistemik faolligini rivojlantirishda interfaol metodlardan foydalanish samaradorligi ....................................................................................................... 1978 Madumarov Shodonbek Az’amjonovich Chet tilini o‘qitishda dars rejalashtirish modellarining qiyosiy tahlili ............................................................. 1982 Mahkamova Dilshoda Shuhrat qizi Yoshlar o‘rtasida gemblinning psixologik omillari va oqibatlari ....................................................................1986 Melibayeva Ro‘zaxon Nasirovna Maktabgacha yoshdagi bolalarda og‘zaki muloqot madaniyatini rivojlantirishda ertakterapiyaning ahamiyati.........................................................................................................................1990 Murodova Farangis G‘anisherovna Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida integratsiyalashgan mashg‘ulotlar jarayonida bolalarning kommunikativ nutqlarini rivojlantirishning asosiy tamoyillari .....................................................1994 Muxtorova Moxiraxon Ma’rufjon qizi Bo‘lajak tarix o‘qituvchilarini muzey pedagogikasi vositasi orqali tarixiy tafakkurini rivojlantirishning modeli ...............................................................................................................................1997 Niyozov Javlonbek Jaxongir o‘g‘li Ingliz tilini o‘rgatishda interrogativ vositalarning “MYTBT” moduli orqali ifodalanishi ..................................2003 Normamatova Dilfuza Turdikulovna Biologiya darslarida ekologik ekskursiyalarni tashkil etishning amaldagi holati ..........................................2008 Quldosheva Dilso‘z Sunnatovna Maktabgacha 6–7 yosh bolalarda jismoniy rivojlantirish va madaniy-gigiyenik ko‘nikmalarni shakllantirish .......................................................................................................................... 2011 Romanova Lola Karimbayevna Maktabgacha yoshdagi bolalarni mantiqiy fikrlashga o‘rgatishda TRIZ texnologiyasidan foydalanish ........2014 Rustamova Gulmira Yoryigit qizi Ikkinchi tilni oʻrganishda “Chaynvord” metodini qoʻllashning afzalliklari va kamchiliklari .............................2018 Sadinov Oybek Ziyot oʻgʻli Innovatsion ta’lim texnologiyalari orqali pedagoglarning kreativligini rivojlantirish ......................................2021 Saydullayeva Gulasal Umidjon qizi Ish beruvchilar bilan hamkorlikda ishlab chiqilgan loyiha topshiriqlari asosida ESP kurslarini amaliyotga yo‘naltirish va talabalarning kasbiy ingliz tili kompetensiyalarini shakllantirish .........................2024 Shermuxamedova Dilnozaxon Raximdjanovna Raqamli ta’lim muhitida o‘quv resurslarini yaratishning raqamli-didaktik mazmunini rivojlantirish metodikasi ...............................................................................................................................2028 Shirinov Feruzjon Shuxratovich Og‘ir atletikachilarning boshlang‘ich tayyorgarlik bosqichida portlovchi kuchni rivojlantirish samaradorligi ...........................................................................................................................2031 Tojimamatov Oybekjon Dilmurodjon o‘g‘li Maktabgacha ta’lim tashkilotida STEAM xalqaro dasturini qo‘llash metodikasi ..........................................2034 Tojiyeva Iroda Sadatovna, Shoimov Anvar Mamarizayevich Interfaol metodlardan foydalanib matematika darslari samaradorligini oshirish ..........................................2039 Toshboyeva Saidaxon Rahmonberdiyevna, Nishonova Shahnozaxon Ro‘zali qizi Maktabda fizika darslarida ekologik mazmundagi masalalardan foydalanish .............................................2043 Tursunov Alisher Isoqovich, Erniyazova Shaxnoza Xurram qizi Taniqli kimyogar olimlarning ijodiy faoliyatini o‘rgatish metodikasi ..............................................................2046 Ubaydullayeva Navruza Ne’matovna Muhandislik kompetensiyalariga ega zamonaviy texnologiya fani o‘qituvchilarini tayyorlash .....................2050 Umarov Abdurasul Abduraximovich Talabalarda mediasavodxonlik fani asosida konseptual tahlil kompetensiyalarini takomillashtirish metodikasi ......................................................................................................................... 2058 Umarov Xusanboy Rustamovich Pedagogical-Psychological Features of Forming Research Competences.................................................2062 Usmanova Nargiza Kudiratullayevna Qasddan badanga yengil shikast yetkazish jinoyatining ijtimoiy salbiy oqibatlari (yuridik va ijtimoiy-falsafiy tahlil) ..................................................................................................................2065 Xaidarov Rahmatullo Ergashevich, Amirxo‘jayev Shukurjon Qurbanovich Talabalar sog‘lig‘iga ta’sir qiluvchi zamonaviy raqamli texnologiyalar va ularni boshqarish tizimlari ...........2069 Xaqiqatbekov Zafarbek Shavkatbek o‘g‘li Tez tibbiy yordam fanida stressni boshqarish ko‘nikmalarini rivojlantirishning integrativ-metodik modeli ...2073 Xasanov Kamoliddin Ulug‘bek o‘g‘li Talabalik davrida hayotiy qadriyatlar shakllanishining psixologik xususiyatlari ...........................................2080 Xayrullayeva Zebiniso Toxirovna AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 23 2025-yil, noyabr, 11-son Informatsion-analitik kompetentlik iborasining pedagogika va falsafa fanlari misolida konseptual tadqiqi ..2085 Xolmatova Elnura Sherali qizi Emotsional intellekt rivojlanishida ijtimoiy muhitning psixologik ahamiyati ..................................................2088 Xudoyqulova Shoira Husanovna Boshlang‘ich sinflarda interfaol metodlar asosida dars samaradorligni oshrish metodikasi ........................2091 Xurramova Mehriniso Shamsiddin qizi The Adaptation Characteristics of the Movement Analyzer are Influenced by Physical Exercise ...............2094 Yoldasheva Roila Jumaevna, Fayziyeva Kibriyo Tuvlanovna Maktabgacha yoshdagi bolalarda faol fikrlash ko‘nikmasini rivojlantirish ....................................................2098 Yuldasheva Dilshoda To‘lqinovna Geometrik isbotlashlarni o‘rgatishda dasturiy vositalardan foydalanishning innovatsion yondashuvlari .....2102 Yunusova Dilfuza Ismailovna, Toxirova Malika Muzaffar qizi ESP (maxsus maqsadlar uchun ingliz tili) dasturlarida vazifaga yo‘naltirilgan biznes kommunikatsiyasi orqali oliy ta’limni mehnat bozori talablariga moslashtirish .................................2106 Yunusova Feruzaxon Xodjiakbarovna Genderga oid qarashlarning pedagogik bilimlar strukturasidagi ahamiyati .................................................2109 Yunusova Xolidaxon To‘lqinjon qizi Integrativ yondashuv orqali boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kritik fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirishning samarali didaktik mexanizmlari ......................................................................................... 2113 Zokirova Ma’suma Qahramonjon qizi Ta’lim klasterlarni boshqarish mexanizmini takomillashtirish ....................................................................... 2116 Badalova Maqsuda Umarovna Malakali kurashchilarda gavda-bеl va qo‘l-panja mushaklarining absolyut maksimal kuchini bir o‘my davomida o‘sish sur’ati ......................................................................................................2119 Mirzanov Sherzod Sirliboyevich Технологии формирования коммуникативных навыков у детей раннего возраста .............................. 2123 Назарова Эльвира Наримановна Роль акмеологического подхода в оценке качества профессиональной подготовки будущих учителей ................................................................................................................... 2127 Шафига Тахирова Этимологические справки к словарным словам школьных учебников по русскому языку по традиционной системе обучения ......................................................................... 2131 Эшанкулов Хамракул Маматкулович AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 1854 2025-yil, noyabr, 11-son DIZARTRIYALI BOLALARNING OVOZ VA NAFASNI RIVOJLANGANLIK HOLATINI EKSPERIMENTAL O‘RGANISH NATIJALARI Abidova Nilufar Zakirovna Toshkent Kimyo xalqaro universiteti professori v.b., pedagogika fanlari doktori Shaxodjayeva Nilufar Raimjonovna Toshkent Kimyo xalqaro universiteti 2-kurs magistranti Annotatsiya: Ushbu maqolada dizartriyali bolalarning ovoz kuchi, nutqiy nafas davomiyligi va artikulyatsion aniqlik darajasini eksperimental tadqiq etish natijalari yoritiladi. Tadqiqotda logopedik mashqlar majmuasini bajargan eksperimental guruh va an’anaviy mashg‘ulotlarni davom ettirgan nazorat guruhi ko‘rsatkichlari taqqoslab tahlil qilindi. Eksperiment natijalari bolalarda fonatsion kuchning oshishi, nafas chiqish davomiyligining uzayishi, artikulyatsion harakatlar aniqligining ortishi hamda umumiy nutq rivojlanishining sezilarli yaxshilanganini ko‘rsatdi. Nazorat guruhida esa o‘zgarishlar dinamikasi ancha past bo‘ldi. Olingan natijalar dizartriyali bolalar bilan ishlashda maxsus nafas–ovoz mashqlari va fonopedik metodikalarning yuqori samaradorlikka ega ekanini tasdiqlaydi. Kalit so‘zlar: dizartriya, nutqiy nafas, fonatsiya, artikulyatsiya, logopedik mashqlar, eksperiment, nafas–ovoz koordinatsiyasi. Abstract: This article presents the results of an experimental study examining voice strength, speech respiration duration, and articulatory accuracy in children with dysarthria. A comparative analysis between an experimental group receiving specialized speech therapy exercises and a control group following a traditional instruction program demonstrated substantial improvement in the experimental group. Notable progress was observed in voice intensity, duration of breath during phonation, articulatory precision, and overall speech development. The findings confirm the effectiveness of integrated breathing–phonation techniques and articulatory training in correcting dysarthric speech impairments. Key words: dysarthria, speech breathing, phonation, articulation, speech therapy, experimental study, voice–breath coordination. Аннотация: В статье представлены результаты экспериментального исследования силы голоса, длительности речевого дыхания и точности артикуляции у детей с дизартрией. Сравнение экспериментальной группы, выполнявшей специальные логопедические упражнения, с контрольной группой, занимавшейся по традиционной программе, выявило значительное улучшение речевых показателей у детей, участвующих в коррекционном тренинге. Отмечены увеличение фонационной силы, удлинение речевого выдоха, повышение точности артикуляционных движений и улучшение общего уровня речевого развития. В контрольной группе динамика изменений была минимальной. Полученные данные подтверждают высокую эффективность дыхательно-фонационного и артикуляционного комплекса упражнений в коррекции дизартрических нарушений. Ключевые слова: дизартрия, речевое дыхание, фонация, артикуляция, логопедическая коррекция, эксперимент, фонопедические упражнения. KIRISH Nutq buzilishlari ichida dizartriya bolalarda uchraydigan eng murakkab artikulyatsion nuqsonlardan biri bo‘lib, u markaziy va periferik nutq mexanizmlarining organik shikastlanishi natijasida yuzaga keladi. Dizartriya nafaqat artikulyatsiya jarayoniga, balki nutqning barcha komponentlariga – fonatsiya, nafas, intonatsiya, tembr, temp va ritmga ham sezilarli darajada ta’sir ko‘rsatadi. Xususan, dizartriyali bolalarda nutqiy nafasning qisqa bo‘lishi, nafas–ovoz koordinatsiyasining buzilishi, ovozning sustligi yoki noturg‘unligi, fonatsion kuchning yetishmasligi kabi holatlar logopedik tashxis va korreksiya jarayonida alohida e’tibor talab etadi. Zamonaviy logopediya va nevropsixologiya sohasidagi ilmiy izlanishlar dizartriyaning klinik ko‘rinishlari, etiologiyasi va patogenezini chuqur yoritib, nutqiy nafas va ovoz funksiyalarining holatini kompleks tahlil qilish zarurligini ko‘rsatadi. Sh. M. Cholina, N. A. Cheveleva, V. I. Seliverstov, L. S. Volkova kabi olimlarning tadqiqotlarida dizartriya turli shakllarda namoyon bo‘lishi, o‘pka–havo apparati, tovush hosil qiluvchi mushak guruhlari va AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI 1855 MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 2025-yil, noyabr, 11-son artikulyatsion tizimning yetarli darajada ishlamasligi bilan bog‘liqligi ilmiy asoslab berilgan. Shu bois dizartriyali bolalarda ovoz va nafasning rivojlanganlik darajasini aniqlash, ularning funktsional imkoniyatlarini baholash va logopedik ta’sir samaradorligini oshirish maqsadida o‘tkaziladigan eksperimental tadqiqotlar katta ilmiy-amaliy ahamiyat kasb etadi. Eksperimental o‘rganish bolalarning biologik yoshiga mos nafas hajmi, nafas chiqarish davomiyligi, fonatsion barqarorlik, ovoz kuchi, tembr xususiyatlari va nutqiy nafas koordinatsiyasining real holatini aniqlash imkonini beradi. Bu esa logopedik korreksiyaning individual dasturini tuzish, nafas–ovoz mashqlarini tanlash va pedagogik vositalarni to‘g‘ri belgilash uchun zarur ilmiy asos yaratadi. Dizartriyali bolalarda ovoz va nafas funksiyalarini o‘rganishga bag‘ishlangan ilmiy manbalar mavjud bo‘lsa-da, ularning ko‘pchiligida muammo asosan umumiy tavsif darajasida yoritilib, eksperimental ko‘rsatkichlar, aniq diagnostik mezonlar va amaliy natijalar yagona tizim sifatida to‘liq tahlil qilinmagan. Shu sababli mazkur tadqiqot dizartriyali bolalarning ovoz va nafas rivojlanganlik darajasini eksperimental jihatdan baholash, aniqlangan kamchiliklarni tasniflash hamda korreksion ishlashning ilmiy asoslarini ishlab chiqishga qaratilgan dolzarb ilmiy-amaliy vazifa sifatida namoyon bo‘ladi. MAVZUGA OID ADABIYOTLAR SHARHI Dizartriya muammosi logopediya, nevrologiya, defektologiya va psixolingvistika fanlarining kesishgan nuqtasida o‘rganiladigan ko‘p qirrali hodisa sifatida talqin etiladi. Ilmiy adabiyotlarda dizartriya markaziy asab tizimining organik shikastlanishi natijasida nutq apparati muskullari innervatsiyasining buzilishi, buning oqibatida artikulyatsiya, fonatsiya va nafas jarayonlarining izdan chiqishi bilan tavsiflanadi (L. S. Volkova, R. E. Levina, V. I. Seliverstov). Adabiyotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, dizartriyali bolalarda nutqiy nafasning buzilishi va ovoz apparati faoliyatining sustligi ularning nutq rivojlanishida asosiy cheklovlardan biri bo‘lib, logopedik tashxisda muhim diagnostik mezon hisoblanadi. Fonatsiya va nafasning o‘zaro bog‘liqligiga oid ilk nazariy yondashuvlar I. B. Pashko, L. V. Lopatina, T. B. Filicheva kabi olimlarning ishlarida aks etgan bo‘lib, ularning tadqiqotlariga ko‘ra, nutqiy nafas oddiy fiziologik nafasdan farqli ravishda maxsus boshqariladigan, uzaytirilgan va nisbatan barqaror havo oqimi bilan ajralib turadi. Dizartriyali bolalarda esa o‘pka hajmining kichikligi, nafasning notekisligi, tez charchash, fonatsion bosimning pastligi va ovozning noturg‘unligi kabi alomatlar tez-tez uchrab turadi. L. S. Volkova dizartriyaning turli shakllariga qarab nafas–ovoz buzilishlarining darajasi va ko‘rinishi ham farqlanishini ta’kidlaydi. Shu ningdek, adabiyotlarda logopedik tashxisda ovozning tembri, kuchi, barqarorligi, diapazoni, fonatsion davomiyligi kabi parametrlarni o‘rganish alohida ahamiyatga ega ekanligi qayd etiladi. N. A. Cheveleva, E. M. Mastyukova va G. A. Volkova tadqiqotlari natijalariga ko‘ra, dizartrik bolalarda ovoz paylarining yetarlicha yopilmasligi, mushaklarning gipotoniyasi yoki gipertoniyasi oqibatida ovoz bo‘g‘iq, past, titroq yoki notekis chiqishi kuzatiladi; bu holat nafaqat fonatsiya sifatini, balki butun nutqning akustik xususiyatlarini izdan chiqaradi. Zamonaviy ilmiy izlanishlar nafas va fonatsiya buzilishlarini instrumental diagnostika yordamida chuqur tahlil qilish imkonini bermoqda. Xususan, spirometriya, fonografik tahlil, sonografiya, spektografiya, aerodinamik o‘lchovlar dizartriyali bolalarning nafas hajmi, fonatsion bosim, ovoz balandligi va tebranish chastotasini aniq baholashda qo‘llanilmoqda (S. Kummer, J. Stemple, T. Hixon). Mazkur texnologiyalar dizartriyaning klinik manzarasini yanada to‘liqroq ochib berish va logopedik korreksiya jarayonini aniq rejalashtirish imkonini yaratadi. TADQIQOT METODOLOGIYASI Tadqiqotda qo‘llanilgan usullar shuni aniqlaydiki: 1) dizartriya nafaqat artikulyatsiya tizimiga, balki nutqiy nafas va fonatsiya jarayonlariga ham jiddiy ta’sir ko‘rsatadi; 2) nutqiy nafasning fiziologik xususiyatlari buzilishi bolaning nutqiy ravonligi, temp, ritm va ovoz sifatining pasayishiga olib keladi; 3) ovoz va nafas xususiyatlarini eksperimental metodlar asosida o‘rganish dizartriyaning shakli va og‘irlik darajasini aniq aniqlashga yordam beradi; 4) logopedik korreksiya jarayoniga ovoz–nafas mashqlarini tizimli kiritish yuqori samaradorlikka erishish imkonini beradi. Shunday qilib, mavjud ilmiy manbalar dizartriyali bolalarda nafas va fonatsiya parametrlarining o‘ziga xos o‘zgarishlarga uchrashi, ularni aniqlash va korreksiya qilish esa ilmiy asoslangan, kompleks yondashuvni talab etishini ko‘rsatadi.