scieee AI-readable full text Open interactive document viewer

ВОЛЕЙБОЛЧИЛАРДА САКРАБ УРИШ ТЕХНИКАСИНИ РИВОЖЛАНТИРИШ

Ибрагимов Фозил Зохиржонович; Одилова Ферузахон Валижон қизи

Abstract

Мазкур мақолада спорт машғулотларида волейболчиларнинг техник-тактик харакатларнинг ривожланиш даражасини тиклаш воситалари ҳақида сўз боради. Мақола давомида асосли фикр ва мулоҳазалар бериб ўтилган.

Full text

ISSN: 2181-3906 2025 International scientific journal «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» VOLUME 4 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ 937 ВОЛЕЙБОЛЧИЛАРДА САКРАБ УРИШ ТЕХНИКАСИНИ РИВОЖЛАНТИРИШ Ибрагимов Фозил Зохиржонович Тошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш миллий тадқиқот университети доценти. Одилова Ферузахон Валижон қизи "Тошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш мухандислари институти" Миллий тадқиқот университети "Жисмоний тарбия ва спорт" кафедраси ассистенти. ТИҚХММИ МТУ. https://doi.org/10.5281/zenodo.17770742 Аннотация. Мазкур мақолада спорт машғулотларида волейболчиларнинг техниктактик харакатларнинг ривожланиш даражасини тиклаш воситалари ҳақида сўз боради. Мақола давомида асосли фикр ва мулоҳазалар бериб ўтилган. Калит сўзлар: Педагогик воситалар,спорт машғулотлари,педагогик услубиятлар волейболчиларнинг спорт маҳорати ҳусусиятларини аниқлаш, куч,тезкорлик, чидамкорлик, эпчиллик каби сифатларни ривожланиш даражаси. Кириш. Замонавий волейболда ҳужум ҳаракатларининг самарадорлиги катта даражада ўйинчининг сакраб уриш (атака с прыжка) техникасига боғлиқ. Юқори тезликда бажариладиган бу ҳаракат нафақат куч, балки мувозанат, тезкорлик, тайминг ва тактик фикрлашни ҳам талаб қилади. Шу боис ҳужумчи ўйинчиларни тайёрлаш жараёнида сакраб уриш техникасини тўғри шакллантириш ва босқичма-босқич ривожлантириш асосий вазифалардан бири ҳисобланади. Қуйида ушбу техникага оид жисмоний, техник ва тактик жиҳатларни қамраб олган, комплекс ёндашув асосида тузилган методик тавсиялар тақдим этилади. Асосий қисм. 1. Жисмоний тайёргарлик (физик асос) Сакраб уриш техникасини ривожлантириш учун ўйинчида портловчи куч, тезкорлик ва барқарорлик шакллантирилиши зарур. a) Портловчи кучни ривожлантириш  Squat jump, box jump  Тиз-тез сакрашлар (tuck jumps)  Медбол билан сакраб тушиш ва туриш b) Оёқ мушакларини кучайтириш  Приседания, ланчлар  Енгил вазнли дедлифт  Каф-рейзлар c) Реакция ва ҳаракат тезкорлиги  Қисқа масофали стартлар  Реакцияга асосланган сакраш ва югуриш машқлари ISSN: 2181-3906 2025 International scientific journal «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» VOLUME 4 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ 938 1-жадвал Физик сифат Машқлар намунаси Мақсади Портловчи куч Squat jump, Box jump, Tuck jump Сакраш баландлигини ошириш Оёқ кучланиши Приседания, Ланч, Лёгкий дедлифт Оёқ мушакларига барқарор куч бериш Реакция тезкорлиги Қисқа стартлар, Сигналга сакраш Ҳужумда тез қарор қабул қилиш Барқарорлик Плиометрик комплекслар Ҳаводаги мувозанатни сақлаш 2. Техник тайёргарлик a) Разгон техникаси  2–3 қадамли югуриб келиш  Охирги икки қадамнинг тўғри ритми (узун-қисқа) b) Сакраш механикаси  Қўл ва оёқ ҳаракатларининг мувофиқлиги  Тана вертикал ҳолатда сақланиши c) Ҳаводаги ҳаракат  Қўлни зарбага тайёр ҳолда орқага тортиш  Блок ва майдонни кузатиш d) Зарба бериш техникаси  Қўлнинг камонсимон ҳаракати  Контакт нуқтаси — максимал баландлик  Билоқнинг тез “чапак” ҳаракати билан зарба йўналтириш 2-жадвал Босқич Аниқлаш Асосий вазифа Разгон (югуриб келиш) 2–3 қадам, охирги “узун-қисқа” қадам Скорость ва ритм яратиш Сакраш Оёқлар елка кенглигида, қўллар юқорига Максимал баландликка чиқиш Ҳавода тайминг Қўл орқага тортилади, тўпга диққат Зарбага тайёрланиш Зарба Билоқнинг тез ҳаракати, тўғри контакт Кучли ва аниқ зарба бериш Қўниш Барқарорликни сақлаш Жароҳатдан ҳимоя ва давомий ҳаракат 3. Машқлар комплекси 1) Деворга сакраб-зарба Техника ва таймингни ривожлантиради. 2) Тренер паси билан сакраб-зарба ISSN: 2181-3906 2025 International scientific journal «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» VOLUME 4 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ 939 Ҳужумчи учун разгон + сакраб уриш амалиёти. 3) “Манекен блок” орқали зарба Блокни айланиб ўтиш кўникмасини оширади. 4) Жуфтлар билан тайминг машқи Ҳаводаги мувофиқликни кучайтиради. 4. Тактик ривожланиш  Қайси вазиятда кучли зарба, қайси вазиятда мягкая скидка ишлатиш  Блокчиларни “ўқиш”  Бўш зоналарни аниқлаш  Турли темпдаги ҳужумлар (1-темп, 2-темп) Хулоса. Сакраб уриш техникаси волейболда ҳужумларнинг асосий ва энг таъсирли услубларидан бири ҳисобланади. Бу техника ўйинчида жисмоний куч, техник маҳорат ва тактик фикрлашнинг мукаммал уйғунлигини талаб қилади. Мазкур методик қўлланмада берилган машқлар ва тавсиялар ўйинчиларда зарур бўлган портловчи кучни, юқори сакраш қобилиятини, айниқса тайминг ва зарба аниқлигини ривожлантиради. Тренерлар ушбу машқларни мунтазам, босқичма-босқич қўллаган ҳолда ўйинчиларнинг ҳужум самарадорлигини сезиларли даражада оширишлари мумкин. Фойдаланилган адабиётлар. 1. Ибрагимов Ф. З. ЁШ ВОЛЕЙБОЛЧИЛАРДА ИХТИСОСЛАШТИРИЛГАН САКРОВЧАНЛИКНИ РИВОЖЛАНТИРИШ УСЛУБИЯТИ //Fan-Sportga. – 2021. – №. 8. – С. 52-54. 2. Туньян, А. А., et al. "Развитие паралимпийского спорта в Ташкентской области." Спорт и социум 5.14 (2021): 76-78. 3. Тошпулатов, Х. М., Ф. З. Ибрагимов, and Д. Х. Исмаилов. "Профессиональноприкладная физическая подготовка." Среднее профессиональное и высшее образование в сфере физической культуры и спорта: современное состояние и перспективы развития (2019): 71-72. 4. Эрназаров Г. Н., Акбаров А., Алламуратов Ш. И. Мониторинг здоровьесберегающих технологий в учебном процессе студентов //НАУКА СЕГОДНЯ: ПРОБЛЕМЫ И ПУТИ РЕШЕНИЯ. – 2020. – С. 90-91. 5. Акбаров А., Алламуратов Ш. И., Эрназаров Г. Н. Педагогический Анализ Физической Подготовленности Современных Студентов Вуза //Инновационные технологии в спорте и физическом воспитании подрастающего поколения. – 2020. – С. 203-206.