REKLAMA SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA YASHIL MARKETING STRATEGIYALARIDAN FOYDALANISH
Abstract
Ushbu maqolada reklama samaradorligini oshirishda yashil marketing strategiyalarining o‘rni va ahamiyatiochib berilgan. Tadqiqotda iste’molchilarning ekologik ongining o‘sishi, barqaror mahsulotlarga bo‘lgan talabningkuchayishi hamda kompaniyalar tomonidan “yashil brending”, “eko-pozitsiyalash” va “yashil kommunikatsiyalar” kabistrategiyalarning qo‘llanishi reklama natijadorligiga qanday ta’sir ko‘rsatishi o‘rganilgan. Maqolada reklama xabarlaridaekologik mesajlardan foydalanish, iste’molchi ishonchini shakllantirish mexanizmlari, yashil reklama orqali brendobro‘sini mustahkamlash omillari ilmiy asosda tahlil qilinadi. Shuningdek, mahalliy va xalqaro kompaniyalar misolidayashil marketingning reklama samaradorligi ko‘rsatkichlari – qamrov, jalb etish darajasi, konversiya va brendga sodiqliko‘zgarishlari baholangan. Tadqiqot natijalari yashil marketing strategiyalarining raqobat ustunligini yaratishda, reklamasamaradorligini oshirishda hamda korxonalar uchun barqaror rivojlanish modelini shakllantirishda muhim omil bo‘libxizmat qilishini ko‘rsatadi.
Full text
2025 №5 2025 №6№11
https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 2 Bosh muharrir: Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich Bosh muharrir oʻrinbosari: Karimov Norboy G‘aniyevich Muharrir: Qurbonov Sherzod Ismatillayevich Elektron nashr. 2025-yil, noyabr. Tahrir hay’ati: Salimov Oqil Umrzoqovich, O‘zbekiston Fanlar akademiyasi akademigi Abduraxmanov Kalandar Xodjayevich, O‘zbekiston Fanlar akademiyasi akademigi Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich, texnika fanlari doktori (DSc), professor Rae Kvon Chung, Janubiy Koreya, TDIU faxriy professori, “Nobel” mukofoti laureati Osman Mesten, Turkiya parlamenti a’zosi, Turkiya – O‘zbekiston do‘stlik jamiyati rahbari Axmedov Durbek Kudratillayevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Axmedov Sayfullo Normatovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Abduraxmanova Gulnora Kalandarovna, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Kalonov Muxiddin Baxritdinovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Siddiqova Sadoqat G‘afforovna, pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) Xudoyqulov Sadirdin Karimovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Maxmudov Nosir, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Yuldashev Mutallib Ibragimovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Samadov Asqarjon Nishonovich, iqtisodiyot fanlari nomzodi, professor Slizovskiy Dimitriy Yegorovich, texnika fanlari doktori (DSc), professor Mustafakulov Sherzod Igamberdiyevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Axmedov Ikrom Akramovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Eshtayev Alisher Abdug‘aniyevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Xajiyev Baxtiyor Dushaboyevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Hakimov Nazar Hakimovich, falsafa fanlari doktori (DSc), professor Musayeva Shoira Azimovna, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), professor Ali Konak (Ali Ko‘nak), iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor (Turkiya) Cham Tat Huei, falsafa fanlari doktori (PhD), professor (Malayziya) Foziljonov Ibrohimjon Sotvoldixo‘ja o‘g‘li, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dots. Utayev Uktam Choriyevich, O‘z.Respub. Bosh prokuraturasi boshqarma boshlig‘i o‘rinbosari Ochilov Farkhod, O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi IJQKD boshlig‘i Buzrukxonov Sarvarxon Munavvarxonovich, iqtisodiyot fanlari nomzodi, dotsent Axmedov Javohir Jamolovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) Toxirov Jaloliddin Ochil o‘g‘li, texnika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), katta o‘qituvchi Bobobekov Ergash Abdumalikovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), v.b. dots. Djudi Smetana, pedagogika fanlari nomzodi, dotsent (AQSH) Krissi Lyuis, pedagogika fanlari nomzodi, dotsent (AQSH) Glazova Marina Viktorovna, Iqtisodiyot fanlari doktori (Moskva) Nosirova Nargiza Jamoliddin qizi, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Sevil Piriyeva Karaman, falsafa fanlari doktori (PhD) (Turkiya) Mirzaliyev Sanjar Makhamatjon o‘g‘li, TDIU ITI departamenti rahbari Ochilov Bobur Baxtiyor o‘g‘li, TDIU katta o‘qituvchisi Golisheva Yelena Vyacheslavovna, Iqtisodiyot fanlari nomzodi, dotsent.
https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 3 Editorial board:Editorial board: Salimov Okil Umrzokovich,Salimov Okil Umrzokovich, Academician of the Academy of Sciences of Uzbekistan Academician of the Academy of Sciences of Uzbekistan Abdurakhmanov Kalandar Khodjayevich,Abdurakhmanov Kalandar Khodjayevich, Academician of the Academy of Sciences of Uzbekistan Academician of the Academy of Sciences of Uzbekistan Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich,Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich, Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Rae Kwon Chung, South Korea,Rae Kwon Chung, South Korea, Honorary Professor at TSUE, Nobel Prize Laureate Honorary Professor at TSUE, Nobel Prize Laureate Osman Mesten,Osman Mesten, Member of the Turkish Parliament, Head of the Turkey–Uzbekistan Friendship Society Member of the Turkish Parliament, Head of the Turkey–Uzbekistan Friendship Society Akhmedov Durbek Kudratillayevich,Akhmedov Durbek Kudratillayevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Akhmedov Sayfullo Normatovich,Akhmedov Sayfullo Normatovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Abdurakhmanova Gulnora Kalandarovna,Abdurakhmanova Gulnora Kalandarovna, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Kalonov Mukhiddin Bakhriddinovich,Kalonov Mukhiddin Bakhriddinovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Siddikova Sadokat Gafforovna,Siddikova Sadokat Gafforovna, Doctor of Philosophy (PhD) in Pedagogical Sciences Doctor of Philosophy (PhD) in Pedagogical Sciences Khudoykulov Sadirdin Karimovich,Khudoykulov Sadirdin Karimovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Makhmudov Nosir,Makhmudov Nosir, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Yuldashev Mutallib Ibragimovich,Yuldashev Mutallib Ibragimovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Samadov Askarjon Nishonovich,Samadov Askarjon Nishonovich, Candidate of Economic Sciences, Professor Candidate of Economic Sciences, Professor Slizovskiy Dmitriy Yegorovich,Slizovskiy Dmitriy Yegorovich, Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Mustafakulov Sherzod Igamberdiyevich,Mustafakulov Sherzod Igamberdiyevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Akhmedov Ikrom Akramovich,Akhmedov Ikrom Akramovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Eshtayev Alisher Abduganiyevich,Eshtayev Alisher Abduganiyevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Khajiyev Bakhtiyor Dushaboyevich,Khajiyev Bakhtiyor Dushaboyevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Khakimov Nazar Khakimovich,Khakimov Nazar Khakimovich, Doctor of Philosophy (DSc), Professor Doctor of Philosophy (DSc), Professor Musayeva Shoira Azimovna,Musayeva Shoira Azimovna, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Professor Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Professor Ali Konak,Ali Konak, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor (Turkey) Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor (Turkey) Cham Tat Huei,Cham Tat Huei, Doctor of Philosophy (PhD), Professor (Malaysia) Doctor of Philosophy (PhD), Professor (Malaysia) Foziljonov Ibrokhimjon Sotvoldikhoja ugli,Foziljonov Ibrokhimjon Sotvoldikhoja ugli, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associate Professor Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associate Professor Utayev Uktam Choriyevich,Utayev Uktam Choriyevich, Deputy Head of Department, Prosecutor General’s Office of Uzbekistan Deputy Head of Department, Prosecutor General’s Office of Uzbekistan Ochilov Farkhod,Ochilov Farkhod, Head of DCEC, Prosecutor General’s Office of Uzbekistan Head of DCEC, Prosecutor General’s Office of Uzbekistan Buzrukkhonov Sarvarkhon Munavvarkhonovich,Buzrukkhonov Sarvarkhon Munavvarkhonovich, Candidate of Economic Sciences, Associate Professor Candidate of Economic Sciences, Associate Professor Akhmedov Javokhir Jamolovich,Akhmedov Javokhir Jamolovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences Tokhirov Jaloliddin Ochil ugli,Tokhirov Jaloliddin Ochil ugli, Doctor of Philosophy (PhD) in Technical Sciences, Senior Lecturer Doctor of Philosophy (PhD) in Technical Sciences, Senior Lecturer Bobobekov Ergash Abdumalikovich,Bobobekov Ergash Abdumalikovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Acting Associate Professor Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Acting Associate Professor Judi Smetana,Judi Smetana, Candidate of Pedagogical Sciences, Associate Professor (USA) Candidate of Pedagogical Sciences, Associate Professor (USA) Chrissy Lewis,Chrissy Lewis, Candidate of Pedagogical Sciences, Associate Professor (USA) Candidate of Pedagogical Sciences, Associate Professor (USA) Glazova Marina Viсtorovna,Glazova Marina Viсtorovna, Doctor of Sciences in Economics (Moscow)) Doctor of Sciences in Economics (Moscow)) Nosirova Nargiza Jamoliddin kizi,Nosirova Nargiza Jamoliddin kizi, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associate Professor Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associate Professor Sevil Piriyeva Karaman,Sevil Piriyeva Karaman, Doctor of Philosophy (PhD) (Turkey) Doctor of Philosophy (PhD) (Turkey) Mirzaliyev Sanjar Makhamatjon ugli,Mirzaliyev Sanjar Makhamatjon ugli, Head of the Department of Scientific Research and Innovations, TSUE Head of the Department of Scientific Research and Innovations, TSUE Ochilov Bobur Bakhtiyor ugli,Ochilov Bobur Bakhtiyor ugli, Senior lecturer at TSUI Senior lecturer at TSUI Golisheva Yelena Vyacheslavovna,Golisheva Yelena Vyacheslavovna, Candidate of Economic Sciences, Associate Professor. Candidate of Economic Sciences, Associate Professor.
https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 4 Muassis: “Ma’rifat-print-media” MChJ Hamkorlarimiz: Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti, OʻzR Tabiat resurslari vazirligi, OʻzR Bosh prokuraturasi huzuridagi IJQK departamenti. Jurnalning ilmiyligi: ““Yashil” iqtisodiyot va taraqqiyot” jurnali Oʻzbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi rayosatining 2023-yil 1-apreldagi 336/3-sonli qarori bilan roʻyxatdan oʻtkazilgan. Ekspertlar kengashi: Berkinov Bazarbay, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Po‘latov Baxtiyor Alimovich, texnika fanlari doktori (DSc), professor Aliyev Bekdavlat Aliyevich, falsafa fanlari doktori (DSc), professor Isakov Janabay Yakubbayevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Xalikov Suyun Ravshanovich, iqtisodiyot fanlari nomzodi, dotsent Rustamov Ilhomiddin, iqtisodiyot fanlari nomzodi, dotsent Hakimov Ziyodulla Ahmadovich, iqtisodiyot fanlari doktori, dotsent Kamilova Iroda Xusniddinovna, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) G‘afurov Doniyor Orifovich, pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) Fayziyev Oybek Raximovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Tuxtabayev Jamshid Sharafetdinovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Xamidova Faridaxon Abdulkarim qizi, iqtisodiyot fanlari doktori, dotsent Yaxshiboyeva Laylo Abdisattorovna, katta o‘qituvchi Babayeva Zuhra Yuldashevna, mustaqil tadqiqotchi Komilova Nilufar Karshiboyevna, Geografiya fanlari doktori, professori Umirzoqov Ja’sur Artiqboy o‘g‘li, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), dotsent Zebo Kuldasheva, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc ), dotsent Board of Experts: Berkinov Bazarbay, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Pulatov Bakhtiyor Alimovich, Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Aliyev Bekdavlat Aliyevich, Doctor of Philosophy (DSc), Professor Isakov Janabay Yakubbayevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Khalikov Suyun Ravshanovich, Candidate of Economic Sciences, Associate Professor Rustamov Ilkhomiddin, Candidate of Economic Sciences, Associate Professor Khakimov Ziyodulla Akhmadovich, Doctor of Economic Sciences, Associate Professor Kamilova Iroda Khusniddinovna, Doctor of Philosophy (PhD) in Economics Gafurov Doniyor Orifovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Pedagogy Fayziyev Oybek Rakhimovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Economics, Associate Professor Tukhtabayev Jamshid Sharafetdinovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Economics, Associate Professor Khamidova Faridakhon Abdulkarimovna, Doctor of Economic Sciences, Associate Professor Yakhshiboyeva Laylo Abdisattorovna, Senior Lecturer Babayeva Zuhra Yuldashevna, Independent Researcher Komilova Nilufar Karshiboyevna, Doctor of Geographical Sciences, Professor Umirzokov Jasur Artiqboy ugli, Doctor of Economic Sciences (DSc), Associate Professor Zebo Kuldasheva, Doctor of Economic Sciences (DSc), Associate Professor 08.00.01 Iqtisodiyot nazariyasi 08.00.02 Makroiqtisodiyot 08.00.03 Sanoat iqtisodiyoti 08.00.04 Qishloq xo‘jaligi iqtisodiyoti 08.00.05 Xizmat ko‘rsatish tarmoqlari iqtisodiyoti 08.00.06 Ekonometrika va statistika 08.00.07 Moliya, pul muomalasi va kredit 08.00.08 Buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va audit 08.00.09 Jahon iqtisodiyoti 08.00.10 Demografiya. Mehnat iqtisodiyoti 08.00.11 Marketing 08.00.12 Mintaqaviy iqtisodiyot 08.00.13 Menejment 08.00.14 Iqtisodiyotda axborot tizimlari va texnologiyalari 08.00.15 Tadbirkorlik va kichik biznes iqtisodiyoti 08.00.16 Raqamli iqtisodiyot va xalqaro raqamli integratsiya 08.00.17 Turizm va mehmonxona faoliyati
https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 5 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, noyabr. № 11-son. YASHIL TRANSPORT SIYOSATINING BARQAROR RIVOJLANISH VA TARMOQLARARO INTEGRATSIYADAGI OʻRNI .........................................................................................................................................................21 Rahmonov Rasul Neʼmatovich BANK AKTIVLARI VA PASSIVLARINI BOSHQARISHNI TAKOMILLASHTIRISH ....................................................34 Safarov Sanjar Ravshan o‘g‘li O‘ZBEKISTONNING INVESTITSION JOZIBADORLIGINI OSHIRISH STRATEGIYALARI ......................................38 Madraximova Irodaxon Sherzodbek qizi HUDUDIY XIZMAT KO‘RSATISH KORXONALARIDA MENEJMENT SAMARADORLIGINI OSHIRISHNING RAQAMLI TRANSFORMATSIYA MODELI .............................................................................................43 Maxmudova Nozimaxon Baxriddinxonovna DAVLAT-XUSUSIY SHERIKLIGINING MEXANIZMINI SAMARALI TASHKILLASHTIRISHDA MOLIYAVIY MANBALARNI SHAKLLANTIRISHNI YO‘NALISHLARI ...........................................................................56 Mansurov Mansur Alisherovich ANTIKRIZISLI BOSHQARUV TIZIMLARIDA RANGLI SIGNAL MEXANIZMLARINING FUNKSIYALARI .................................................................................................................................................................................61 Aliqulov Aziz Haydarjonovich XODIMLARNI MOTIVATSIYALASHNING XALQARO MODELLARINI O‘ZBEKISTON KORXONALARIDA QO‘LLASH IMKONIYATLARI .................................................................................................................66 Yormamatov Qodirjon Juraqulovich RAQAMLI IQTISODIYOT OMILLARI VA ULARNING QISHLOQ XO‘JALIGI KORXONALARINING SAMARADORLIGIGA TA’SIRI ......................................................................................................................................................71 Yaxshiyev Shahzod Sherali o‘g‘li ОLIY TА’LIM MUASSASALARI VА MEHNАT BОZОRI INTEGRАTSIYАSI BO‘YICHA XОRIJ TАJRIBАLАRI ....................................................................................................................................................................................78 Haqqulov Fazliddin Faxriddinovich YASHIL IQTISODIYOTGA O‘TISHDA RIVOJLANGAN VA RIVOJLANAYOTGAN DAVLATLAR TAJRIBASI ...........................................................................................................................................................................................84 Aripov Abdulaziz Sakijonovich YASHIL ENERGETIKA RIVOJLANISHINING IQTISODIY SAMARADORLIGINI EKONOMETRIK BAHOLASH .........................................................................................................................................................................................89 Bobokulova Muhabbat Mahammadiyeva ELEKTRON TO‘LOVLAR VA POS TIZIMLARI — KICHIK BIZNESDA SAMARASI VA XAVFLARI .....................93 To‘lqinov Dilshodxo‘ja Olim o‘g‘li MINTAQADA RAQAMLI IQTISODIYOTNI BARQAROR RIVOJLANTIRISHNING ISTIQBOLLI YO‘NALISHLARI ...............................................................................................................................................................................98 Yusubov In’omjon Ikram o‘g‘li SOLIQ SIYOSATINI RAQAMLI BOSHQARISH ORQALI BUDJET DAROMADLARINI BARQARORLASHTIRISH STRATEGIYASI ............................................................................................................................103 Xodjimatov Xamidullo Mamirjonovich OZIQ-OVQAT TOVARLARI B2B BOZORINI RIVOJLANTIRISHDA ZAMONAVIY MARKETING STRATEGIYALARIDAN FOYDALANISH ...............................................................................................................................108 Hayitboyeva Ullijon Bobonazar qizi FARMASEVTIKA SANOATIDA INVESTITSION FAOLIYAT SAMARADORLIGINI BAHOLASH ........................113 Yaqubov Timurbek G‘anibekovich SHAXSNI OVOZI ASOSIDA IDENTIFIKATSIYALASH VA AUTENTIFIKATSIYALASH ALGORITMLARI .......123 Ozoda Sabirova Shermaxamatovna YASHIL IQTISODIYOT — BARQAROR RIVOJLANISH GENERATORI .......................................................................129 Berdibekova Dilfuza Xoldorbekovna CHET EL MEHMONXONA TARMOQLARINING BRENDING STRATEGIYALARINI O‘RGANISH ....................133 Ergashev Oybek Mamarasul o‘g‘li MUNDARIJA
https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 6 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, noyabr. № 11-son. MILLIY IQTISODIYOTDA KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIK SOHASINING MOLIYAVIY SAMARADORLIGINI BAHOLASHNING USLUBIY JIHATLARINI TAKOMILLASHTIRISH .................................144 Arzikulov Otabek Ali o‘g‘li TRANSPORT TIZIMI SOHASI KORXONALARININING INNOVATSION SALOHIYATINI BAHOLASH YO‘NALISHLARI ............................................................................................................................................................................152 Ismailov Akmal Maxsudovich, Abilqosimova Shaxlo Sodiq qizi MEHMONXONALAR SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA XODIMLARNING O‘RNI VA AHAMIYATI ............158 Abduxamidov Sarvar Adxamovich, Normurodov Tal’at Normurod o‘g‘li KОRXОNАLАRDА HR TIZIMINI TАKОMILLАSHTIRISH YО‘NАLISHLАRI ...........................................................163 Aminova Shaxnoza Aziz qizi JAHON IQTISODIYOTIDA OZIQ-OVQAT XAFSIZLIK RO‘LI ...........................................................................................168 Abdusamatov Barkamol Rustamjon o‘g‘li ТУРИСТИЧЕСКИЕ РЕСУРСЫ КАРАКАЛПАКСТАНА И СУЩЕСТВУЮЩАЯ ИНФРАСТРУКТУРА ..........174 Хошимова Камилла Навфал қизи DAVLAT-XUSUSIY SHERIKLIK MEXANIZMLARI: REKREATSION TURIZM SOHASIDA QO‘LLASH TAJRIBASI VA ISTIQBOLLARI ..................................................................................................................................................184 Najmitdinov G‘ayratbek Sharifovich O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA VIRTUAL TA’LIM PLATFORMALARI: TEXNIK VA PEDAGOGIK TALABLAR, TIZIMLI TAHLIL VA IQTISODIY JIHATLAR ............................................................................................... 189 Turayeva Adiba Ikramovna ICHKI AUDIT TIZIMI VA UNI TAKOMILLASHTIRISH MASALALARI .......................................................................193 Nuridinova Barchinoy Xusniddin qizi MINTAQA IQTISODIYOTIDA SUV RESURSLARIDAN FOYDALANISHNING IQTISODIY SAMARADORLIGINI OSHIRISH YO‘LLARI ......................................................................................................................... 199 Xaitbaev Jasurbek Otaxanovich MINTAQANING EKSPORT SALOHIYATINI OSHIRISHNING TASHKILIY-IQTISODIY MEXANIZMI ..............204 Raimboyeva Mashhura Davronbek qizi SURXONDARYO VILOYATIDA RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA XODIMLARNI BOSHQARISH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH ...........................................................................................................................................210 Jobborov Anvar Egamberdiyevich ISLOMIY MOLIYALASHTIRISHDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VA SUN’IY INTELLEKTNING DOLZARBLIGI ................................................................................................................................................................................ 217 Nazarov Nodirjon Namoz o‘g‘li JISMONIY SHAXSLARNING MOL-MULKINI SOLIQQA TORTISH MASALALARI ................................................. 222 Mamadjanov Shuxrat Jalolidinovich ENTREPRENEURSHIP AND BUSINESS MANAGEMENT IN UZBEKISTAN ...........................................................225 Abdukhalikova Komila Abdukhalikovna BANKLARDA BARQARORLIKNI TA’MINLASH UCHUN RAQAMLI YECHIMLARNI TAKOMILLASHTIRISH ................................................................................................................................................................229 Saydamatova Muxlisabonu Rasuljon qizi PAXTA-TO‘QIMACHILIK SANOATINI MODERNIZATSIYA QILISH YO‘NALISHLARI: TAHLIL VA TAKLIFLAR ..............................................................................................................................................................233 Abdullayev Hamidulla Abdug‘ani o‘g‘li WAYS TO IMPROVE THE EFFICIENCY OF STATE FINANCIAL REGULATION MECHANISMS IN ENSURING THE CAPITALIZATION OF INSURANCE ORGANIZATIONS ...........................................................238 Abdullaev Erkinjon Azamovich YASHIL IQTISODIYOTNI SHAKLLANTIRISHDA YASHIL MOLIYALASHTIRISHNING NAZARIY JIHATLARI ...................................................................................................................................................................................... 245 Xalikov S. X. QISHLOQ XOʻJALIGI MAHSULOTLARI BOZORIDA KORXONALAR RAQOBATBARDOSHLIGINI OSHIRISHDA MARKETING STRATEGIYALARIDAN FOYDALANISH ......................................................................245 Xudayberganov Jasur Baxodirovich WAYS TO IMPROVE THE EFFICIENCY OF STATE FINANCIAL REGULATION MECHANISMS IN ENSURING THE CAPITALIZATION OF INSURANCE ORGANIZATIONS ..........................................................251 Abdullaev Erkinjon Azamovich
https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 7 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, noyabr. № 11-son. NATIJAVIYLIKKA YO‘NALTIRILGAN BUDJETLASHTIRISH JARAYONINING NAZARIY-USLUBIY ASOSLARI VA UNING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI ..............................................................257 Allakuliyev Akmal Baltayevich SURXONDARYO VILOYATIDA RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA XODIMLARNI BOSHQARISH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH .............................................................................................................261 Jobborov Anvar Egamberdiyevich TO‘QIMACHILIK KORXONALARIDA BOSHQARUV TIZIMINI RESURSLARNI OPTIMALLASHTIRISH ORQALI TAKOMILLASHTIRISH .............................................................................................. 268 Avulchayeva Feruza Jurakuziyevna BANKLARDA BARQARORLIKNI TA’MINLASH UCHUN RAQAMLI YECHIMLARNI TAKOMILLASHTIRISH ............................................................................................................................... 272 Saydamatova Muxlisabonu Rasuljon qizi ZAMONAVIY ISH JOYLARINI SHAKLLANTIRISHDА AYOLLARNING ROLI .........................................................276 Tulyaganova Aziza ISLOMIY MOLIYALASHTIRISHDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VA SUN’IY INTELLEKTNING DOLZARBLIGI ........................................................................................................................... 281 Nazarov Nodirjon Namoz o‘g‘li TURIZM MARKETINGINING NAZARIY ASOSLARI, ZAMONAVIY YO‘NALISHLARI VA UNI TAKOMILLASHTIRISH ISTIQBOLLARI ......................................................................................................................286 Xamidov Otabek Bakidjanovich KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIK SOHASINING IQTISODIY KOʻRSATKICHLAR TIZIMINI STATISTIK BAHOLASHNING USLUBIY JIHATLARI ...................................................................................290 Arzikulov Otabek Ali oʻgʻli ЭКОЛОГАМ ПОЧЕТ И УВАЖЕНИЕ ....................................................................................................................................298 Максудова Шахиста DEBITOR VA KREDITOR QARZDORLIKNING MOHIYATI VA ULARNING O‘ZGARISH TENDENTSIYALARI ...................................................................................................................304 Jo‘raev Farruxbek Muxiddin o‘g‘li OʻZBEKISTONDA ISLOMIY MOLIYALASHTIRISH XIZMATLARI BOZORINI RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI...................................................................................................................307 Inomjonov Islomjon Ilxomjon oʻgʻli ENTREPRENEURSHIP AND BUSINESS MANAGEMENT IN UZBEKISTAN ..........................................................311 Abdukhalikova Komila Abdukhalikovna МОБИЛЬНЫЕ ТЕХНОЛОГИИ КАК СРЕДСТВО ФОРМИРОВАНИЯ ИССЛЕДОВАТЕЛЬСКИХ КОМПЕТЕНЦИЙ БУДУЩИХ ИНЖЕНЕРОВ .....................................................................................................................315 Хурамова Фарангиз Учкун кизи ЦИФРОВИЗАЦИЯ НАЛОГОВ И АКЦИЗНАЯ РЕФОРМА УЗБЕКИСТАНА В ВТО ...........................................319 Дамир Рустамович Абдулов BANK TIZIMIDAGI ISLOHOTLAR SHAROITIDA LIKVIDLILIK RISKINI BOSHQARISHNI TAKOMILLASHTIRISH YO‘LLARI ...........................................................................................................................................324 Alimov Baxtiyor Murodovich BANK AUDITINING NAZARIY-USLUBIY ASOSLARI VA UNI TAKOMILLASHTIRISH YOʻNALISHLARI ...... 335 Narziyev Xayotjon Azamatovich O‘ZBEKISTON SUG‘URTA SOHASIDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNI QO‘LLASH MASALALARI .............343 Abdimuminova Saodat Taxirjonovna TOʻQIMACHILIK SANOAT MAXSULOTLARI EKSPORT FAOLIYATI TAHLILI VA BRENDDA LIDERLIK TUSHUNCHALARI ........................................................................................................................................................................352 Abdulazizova Xushnoza Nayabovna ИНСТИТУЦИОНАЛЬНО-ПРАВОВЫЕ МОДЕЛИ УПРАВЛЕНИЯ ОТХОДАМИ НА ОСНОВЕ ОПЫТА РАЗВИТЫХ СТРАН И ВОЗМОЖНОСТИ ИХ АДАПТАЦИИ В УСЛОВИЯХ УЗБЕКИСТАНА .........................357 Д. Мейлиева O‘ZBEKISTON AUDITORLIK TIZIMIDA KASBDOSHLAR TOMONIDAN BAHOLASH (PEER REVIEW) TIZIMINI JORIY ETISH ISTIQBOLLARI ...............................................................................................................................361 Parpiyev Jaxongir Ilxomjonovich
https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 8 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, noyabr. № 11-son. ИСКУССТВЕННЫЙ ИНТЕЛЛЕКТ И БОЛЬШИЕ ДАННЫЕ (BIG DATA) В УПРАВЛЕНЧЕСКИХ РЕШЕНИЯХ .................................................................................................................................................................................... 366 Шарипов Бахтиёр Михлибаевич O‘ZBEKISTONDA SUVGA BO‘LGAN TALABNI VAQTLI QATORLAR ORQALI TAHLIL QILISH ......................375 Sarvar Mamasoliyev BOSHQARUV VA NAZORAT MAQSADLARIDA XARAJATLAR HISOBINI TASHKIL ETISH ..............................383 Isomuxamedov Akbarjon Boxodir o‘g‘li MINTAQALAR BARQAROR RIVOJLANISHINI TA’MINLASHNING ASOSIY YO‘NALISHLARI ..........................389 Salomat NOROVA O‘ZBEKISTON TURIZM BREND BOZORINING HOZIRGI HOLATI VA TENDENSIYALARI ...............................394 Zufarov Akmal Gulamiddinovich INNOVATSION IQTISODIYOTDA QAYTA TIKLANUVCHI ENERGIYA MANBALARI SAMARADORLIGINI OSHIRISH METODOLOGIYASI .................................................................................................................................................404 Qodirov Baxodirjon Tursunovich O‘ZBEKISTON SOLIQ TIZIMINI MODERNIZATSIYA QILISHDA YAGONA INTERAKTIV DAVLAT XIZMATLARI PORTALINING O‘RNI VA AHAMIYATI ......................................................................................................408 Dehqonov G‘ayratjon Raximovich OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA INNOVATSION HAMDA TIJORATLASHTIRISH MASALALARI ................414 Inoyatov Mardonbek Mo‘min o‘g‘li OLIY IQTISODIY TA’LIM ORQALI EKO-INNOVATSIYALAR VA “YASHIL” INVESTITSIYALARNI RAG‘BATLANTIRISH MEXANIZMLARI: SIYOSIY VA INSTITUTSIONAL DOIRALAR ........................................418 Xasanova Zarina Maxamadalievna XODIMLAR MALAKASINI OSHIRISH — ZAMON TALABI ............................................................................................427 Narzullaev Oybek Narzullaevich BUXGALTERIYA HISOBINI YURITISHDA JURNAL-ORDER SHAKLINING AHAMIYATI ....................................433 Axmedjanov Abdufato KENDALL VA SPEARMAN TARTIBIY KORRELYATSIYA KOEFFITSIYENTLARI ASOSIDA YASHIL IQTISODIYOT INDIKATORLARINING STATISTIK O‘ZARO TA’SIRINI MODELLASHTIRISH ..........................437 Muradov Rustamjon Sobitxonovich ИНТЕНСИВНЫЕ И ЭКСТЕНСИВНЫЕ ОГРАНИЧЕНИЯ В РЕГУЛИРОВАНИИ СПРОСА ..............................442 Аминджанова Румейса Батыровна, Камилова Наргиза Абдукахоровна ИНКЛЮЗИВНЫЙ ПОДХОД В ТУРИЗМЕ: ЗАРУБЕЖНЫЙ ОПЫТ И УЗБЕКСКАЯ ПРАКТИКА ...............445 Азимова Шахло Таировна AKSIYADORLIK JAMIYATLARIDA MOLIYAVIY HISOBOTNING XAQARO STANDARTLARIGA O‘TISHNING HOLATI VA TAHLILI .........................................................................................................................................450 Bayjanov Sarsengaliy Xalmuratovich UZUM EKSPORT QILUVCHI KOMPANIYALARDA YASHIL O‘TISH JARAYONINI QO‘LLAB-QUVVATLASH UCHUN EKO-MARKETING VA AYLANMA IQTISODIYOT TAMOYILLARINI INTEGRATSIYALASH ...............................................................................................................................454 Usmonova Diyora Mahmud qizi UMUMTA’LIM MAKTABLARIDA XARAJATLAR SMETASI VA SHTATLAR JADVALINING TAHLILI: OPTIMALLASHTIRISH VA SAMARADORLIKNING YANGICHA USULLARI (NAMANGAN VILOYATI MISOLIDA) ......................................................................................................................................................................................461 Umarov Avzaljon Yodgorali o‘g‘li INVESTITSIYALARNING KIRIB KELISHIGA TO‘SQINLIK QILUVCHI MUAMMOLARNI BARTARAF ETISH YO‘LLARI ............................................................................................................................................................................467 Alimova Dilafro‘z Tohir qizi FARMATSEVTIKA KORXONALARIDA MOLIYAVIY HISOBOT SHAKLLARINI TAKOMILLASHTIRISH VA INVESTORLAR UCHUN AXBOROT OCHIQLIGINI TA’MINLASH .........................................................................470 Turdikulova Gulshad Nurmamatovna ISHLAB CHIQARISH KORXONALARIDA MOLIYAVIY HISOBOTLARNING SHAFFOFLIGINI OSHIRISHDA MOLIYAVIY HISOBOTNING XALQARO STANDARTLARINING AHAMIYATI ............................. 477 Uztemirov Alisher Aktam o‘g‘li
https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 9 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, noyabr. № 11-son. INNOVATSION IQTISODIYOT SHAROITIDA SANOAT TARMOQLARI RAQOBATBARDOSHLIGINI TAʼMINLASHGA YO‘NALTIRILGAN BANDLIK TUZILMASINI OPTIMALLASHTIRISH .....................................482 Tursunov Bekmuxammad Omonovich XORIJ TAJRIBALARIDA SOLIQ BAZASINI ANIQLASH TARTIBI METODOLOGIYASINING MAVJUD METODLARI VA ULARNING XUSUSIYATLARI ..................................................................................................................489 Xalikchayeva Sadokat Ilxomjonovna IQTISODIY XAVFSIZLIKNING KONSEPTUAL ASOSLARI VA UNING MAMLAKAT IQTISODIYOTIDAGI O‘RNI ........................................................................................................................................................496 Ramatillaev M.R. TIJORAT BANKLARIDA KREDIT RISKLARINI SUG‘URTALASH VA DIVERSIFIKATSIYA QILISH MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH .......................................................................................................................502 Eshboyev Shahobiddin Anorqul o‘g‘li TIJORAT BANKLARI O‘RTASIDAGI RAQOBATNI BAHOLASH VA KUCHAYTIRISHNING ZAMONAVIY METODOLOGIYASI: O‘ZBEKISTON TAJRIBASI ......................................................................................506 Qulmetov Mansurbek Ro‘zmatovich XALQARO REYTING TASHKILOTLARINING OLIY TA’LIM MUASSASALARIGA TA’SIRI VA MAVJUD PLATFORMALAR .......................................................................................................................................................................... 515 O‘rozboyev Xayrulla Murodboy o‘g‘li TALABALAR MOTIVATSIYASINING MEXANIZMLARI: LOYIHA ASOSIDAGI TA’LIM TEXNOLOGIYALARIDA...............................................................................................................................................................523 Kasimova (Mulladjanova) Nasiba Azimdjanovna ISH KUCHIDAN SAMARALI FOYDALANISH VA NORASMIY BANDLIKNI SOYADAN CHIQARISH BOʻYICHA TAKLIFLAR ISHLAB CHIQISH ...........................................................................................................................531 Pulatov Dilshod Xaqberdiyevich, Maxkamova Shaxlo Yulchiyevna, Absamatov Baxrom Danakulovich KASBIY TA’LIM MAZMUNIDA TA’LIM VA ISHLAB CHIQARISH INTEGRATSIYASINI RAG‘BATLANTIRISH ORQALI O‘RTA BO‘G‘IN KADRLAR TAYYORLASHNING JOZIBADORLIGINI OSHIRISH YO‘NALISHLARI ......................................................................................................................................................538 Tojiyev Sirojiddin Sayriddinovich O‘ZBEKISTONDA TURIZM INFRATUZILMASINI BOSHQARISH TIZIMINING TURLARI VA SHAKLLARI .............................................................................................................................................................................. 542 Muminova Mavjuda Sharifovna SUV RESURSLARIDAN FOYDALANISHNI STRATEGIK BOSHQARISH SAMARADORLIGI MASALALARI .................................................................................................................................................................................547 Kadirhodjayeva Nilufar Rahmatullayevna MHXSGA MUVOFIQ ASOSIY VOSITALAR HISOBINI TASHKIL ETISH MASALALARI ........................................552 Aliyev Sherzod Abdixomidovich ФАКТОРЫ ЭФФЕКТИВНОГО РАЗВИТИЯ ПРОИЗВОДСТВЕННОГО ПОТЕНЦИАЛА ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ .................................................................................................................................558 Аллаева Г.Ж. YASHIL IQTISODIYOTGA O‘TISH SHAROITIDA INVESTITSION MUHITNI YAXSHILASH YO‘NALISHLARI ............................................................................................................................................................................564 Irisqulova Munisa Akmal qizi TASHABBUSLI BUDJET JARAYONLARI DOIRASIDA 2024-YILDA AMALGA OSHIRILGAN ISHLAR TAHLILI ............................................................................................................................................................................................569 Xamidov Xabibullo Xikmatulla oʻgʻli MINTAQA SANOATIDA AHOLI JON BOSHIGA YAQQ O‘ZGARISHINING DINAMIK TAHLILI ..........................574 Nabiyev G‘ulom Abdisalomovich INFRATUZILMAVIY INVESTISIYA LOYIHALARINI DAVLAT–XUSUSIY SHERIKLIK ASOSIDA MOLIYALASHTIRISHDA RISKLARNI BOSHQARISHNING XORIJ TAJRIBALARI .................................................583 Ergashev Axmadjon Maxmudjon o‘g‘li ПРОБЛЕМЫ ГЛОБАЛЬНОГО РАЗВИТИЯ ЗЕЛЕНОГО ФИНАНСИРОВАНИЯ В ЭКОЛОГИИ ....................587 Максудова Шахиста
https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 16 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, noyabr. № 11-son. KICHIK BIZNЕS TADBIRKORLIK SUBYEKTLARINI IQTISODIY XAVFSIZLIGI MASALALARI .................... 1202 Anafiyayev Abdurashid Mamasidiqovich RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA ISHLAB CHIQARISH XARAJATLARI HISOBINI AVTOMATLASHTIRISH ........................................................................................................................................................... 1206 Xusinov Ibragim Ismoilovich ЭВОЛЮЦИЯ ТОРГОВОЙ ПОЛИТИКИ ТУРЦИИ В КОНТЕКСТЕ ИНТЕГРАЦИИ В ГЛОБАЛЬНЫЕ ЭКОНОМИЧЕСКИЕ ЦЕПОЧКИ .......................................................................................................................................... 1210 Солиев Абдумаджид Джабборович MAKTABGACHA TAʼLIM TASHKILOTI DIREKTORINING MOLIYAVIY SAVODXONLIGI: NAZARIYA VA AMALIYOTI..................................................................................................................................................... 1215 Abdullayeva Nafisa Shavkatovna, Boymuradov Normurod Abdusodikovich TADBIRKORLIK SUBYEKTLARIGA MOLIYAVIY HIMOYA XIZMATLARI KOʻRSATISHNING SAMARADORLIGINI OSHIRISH YOʻLLARI ...................................................................................................................... 1220 Gʻaniyeva Nozima Alijon qizi ОЦЕНКА ПОТЕНЦИАЛА КЛАСТЕРИЗАЦИИ КОКОНОПЕРЕРАБАТЫВАЮЩИХ ПРЕДПРИЯТИЙ НА ШЕЛКОВОМ ОТРАСЛИ УЗБЕКИСТАНА................................................................................................................. 1225 Ходжиматов Равшанбек Расулжанович XIZMAT KO‘RSATISH SOHASIDA ISH BILAN BANDLIK SHAKLLANISHINING XORIJ TAJRIBASI ............ 1231 Abdusaidov Akmal Abduvaliyevich TEMIR YO‘L TRANSPORTI KORXONALARIDA MOLIYAVIY-IQTISODIY BOSHQARUV SAMARADORLIGINI OSHIRISH UCHUN KONTROLLING VOSITALARINI JORIY ETISH ............................... 1236 Kayumov Zafarbek Odil o‘g‘li BANK HR JARAYONLARIDA SUN’IY INTELLEKTNI QO‘LLASH IMKONIYATLARI .......................................... 1243 D. DJabbarova MEHNAT BOZORIDA NORASMIY BANDLIKNI QISQARTIRISH MEXANIZMLARI .......................................... 1247 Mirzakarimova Muyassarxon Muminovna IJTIMOIY XIZMATLAR TIZIMIDA DAVLAT VA NODAVLAT SEKTORINING O‘ZARO ALOQASI HAMDA XORIJIY TAJRIBA TAHLILI .................................................................................................................................... 1251 Berdiyeva Nafisa Qahramonovna ПРИМЕНЕНИЕ КОНТРОЛЛИНГА В ОРГАНИЗАЦИОННО-ЭКОНОМИЧЕСКОЙ СИСТЕМЕ УПРАВЛЕНИЯ ЖЕЛЕЗНОДОРОЖНОГО ТРАНСПОРТА ......................................................................................... 1257 Каюмов Зафарбек Одил угли BILVOSITA SОLIQLAR HISOBINI TASHKIL ETISHDA SОLIQ NАZОRАTINING AHAMIYATI ...................... 1263 Djаlilоv Rаhmоnkul Hаmidоvich INVESTITSION FAOLIYATNING IQTISODIY MOHIYATI VA UNING SANOAT RIVOJLANISHIDAGI OʻRNI .............................................................................................................................................................................................. 1268 Yuldoshev Sobir Fayzullayevich O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI IQTISODIYOTINING TRANSFORMATSIYASI SHAROITIDA AHOLI DAROMADLARINING TAQSIMOT TAHLILI..................................................................................................................... 1272 Bayxonov Baxodirjon Tursunbayevich TIJORAT BANKLARIDA RAQAMLI MARKETINGNI QO‘LLASHNING XORIJ TAJRIBASI ................................ 1277 Raxmatova Shaxnoza Rustamovna, Ochilova Dilnoza Ismoil qizi ФОРМИРОВАНИЯ УСТОЙЧИВОЙ ЗАНЯТОСТИ В ПРОМЫШЛЕННОСТИ В УСЛОВИЯХ ТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ ПРЕОБРАЗОВАНИЙ .................................................................................................................. 1283 Б.С. Разакова ZAMONAVIY TURISTIK KLASTERLARNI BOSHQARISHNING NAZARIY-USLUBIY ASOSLARI ................. 1289 Azim Pulatov OʻZBEKISTONDA YOSHLAR BANDLIGINI TAKOMILLASHTIRISH YOʻNALISHLARI VA DAVLAT SIYOSATINING SAMARADORLIGI ...................................................................................................................................... 1296 Qodirov Baxodirjon Shuhratovich YASHIL TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA SANOAT KORXONALARINING ISHLAB CHIQARISH SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA RAQAMLI TRANSFORMATSIYANING AHAMIYATI ............................... 1302 Ergashev Sanjarbek Sobirjon oʻgʻli
https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 17 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, noyabr. № 11-son. ONLAYN TA’LIM PLATFORMALARI INTERAKTIV CHATBOTLARI SAMARADORLIGINI KOMPLEKS BAHOLASH .......................................................................................................................................................... 1306 Zaripova Mukaddas Djumayozovna, Yusupova Asila Xidirqul qizi TO‘QIMACHILIK SANOATI KORXONALARINING MOLIYAVIY BARQARORLIGINI BAHOLASHNING TAKOMILLASHTIRILGAN USLUBIYOTI ........................................................................................................................... 1313 Abdullayeva Sevaraxon Xasanovna ZARAFSHON MINTAQASI HUDUDLARIDA IQTISODIY MUTANOSIBLIKKA TAʼSIR ETUVCHI OMILLAR TAHLILI VA ULARNING OʻZGARISH TENDENSIYALARI ...................................................................... 1320 Murtazayev Isabek Bazarbayevich OʻZBEKISTONDA AHOLI TURMUSH DARAJASINI YAXSHILASHNI MOLIYAVIY MANBALARI ................. 1327 Mansurov Mansur Alisherovich, Xolbekova Dilobarxon Rasuljon qizi O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA MONETAR SIYOSATNING TRANSMISSIYA MEXANIZMLARI SAMARADORLIGI ...................................................................................................................................................................... 1330 Boltayeva Nilufar Shavkat qizi HUDUDIY TURIZM RIVOJLANISHIDA BARQAROR BOSHQARUV STRATEGIYALARINI ISHLAB CHIQISH ........................................................................................................................................................................................ 1336 Barakayev Elbekjon Abdulla o‘g‘li O‘ZBEKISTON TA’LIM TIZIMIDA DAVLAT-XUSUSIY SHERIKLIK MEXANIZMINI JORIY ETISH ................ 1343 Yuldashev Kodirjon Mamadjanovich ILG‘OR XORIJIY DAVLATLAR TAJRIBASIDA BOSHQARUV XODIMLARI QOBILIYATLARIDAN FOYDALANISH ORQALI KORXONA SALOHIYATINI YUKSALTIRISH YO‘LLARI ............................................... 1348 Ayubxon Qutbiddinov Bosit o‘g‘li INTEGRATSIYALASHGAN XARAJATLAR TAHLILI: ISHLAB CHIQARISH VA LOGISTIKA XARAJATLARINING MAHSULOT TANNARXIGA TA’SIRI ........................................................................................... 1353 Zokirjonov Asadbek Otabek o‘g‘li, Xashimova Zuhraxon Kahramonovna QASHQADARYO VILOYATI SANOATINI INNOVATSION RIVOJLANTIRISH STRATEGIYASINING ASOSIY YO‘NALISHLARI VA ULARNI EKONOMETRIK MODELLAR YORDAMIDA BAHOLASH ................ 1358 Raxmatullayev Doston Asad o‘g‘li MAKTABGACHA TAʼLIM MUASSASALARIDA BOLALAR TAʼMINOTIGA OTA-ONALAR TOMONIDAN HAQ TOʻLASH VA UNDAN FOYDALANISH TARTIBINING BUXGALTERIYA HISOBI....................................... 1361 Roʻziboyev Oybek Baxromovich KICHIK BIZNESNING HUDUDIY ISH BILAN BANDLIKKA TA’SIRI ........................................................................ 1367 Qulmatov Alimjan Abdulloyevich INDUSTRIYA 4.0 SHAROITIDA KASBLAR TARKIBI TUZILMASI VA KOMPETENSIYALAR TRANSFORMATSIYASI ............................................................................................................................................................ 1371 Mirzakarimova Muyassarxon Muminovna RAQAMLI IDENTIFIKATSIYA (E-ID) TIZIMINING G‘AZNACHILIK OPERATSIYALARIDA QO‘LLANISH ISTIQBOLLARI ................................................................................................................................................ 1375 Raximov Shaxzod Maxsudjanovich IQTISODIYOTNI RAQAMLI TRANSFORMATSIYALASH SHAROITIDA AVTOMOBIL SANOATI KORXONALARINING INVESTITSION FAOLIYATINI STRATEGIK RIVOJLANTIRISH ..................................... 1380 Kasimova Nozima Omilovna METHODOLOGY FOR ASSESSING THE EFFECTIVE PERFORMANCE OF AN INDUSTRIAL ENTERPRISE IN THE CONTEXT OF INDUSTRY 4.0 .................................................................................................... 1384 Kudaynazarova Dilnaz Koshkarbaevna TEACHING PROGRAMMING COLLABORATIVELY THROUGH GOOGLE COLAB AND GITHUB INTEGRATION ............................................................................................................................................................................ 1388 Saidova Dilfuza Ergashovna O‘ZBEKISTONDA BARQAROR IQTISODIY O‘SISHNI TA’MINLASHNING ASOSIY YO‘NALISHLARI ......... 1392 Djumayev Zayniddin Axmedovich ЦИФРОВАЯ МОДЕРНИЗАЦИЯ СИСТЕМЫ ОБРАЗОВАНИЯ УЗБЕКИСТАНА: КОНЦЕПТУАЛЬНАЯ ОСНОВА И КЛЮЧЕВЫЕ ОРИЕНТИРЫ .............................................................................. 1397 Киличева Феруза Бешимовна
https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 18 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, noyabr. № 11-son. ТРАНСФОРМАЦИЯ КОНСТИТУЦИОННЫХ НОРМ О СОБСТВЕННОСТИ И ЭКОНОМИЧЕСКОЙ СВОБОДЕ В УЗБЕКИСТАНЕ В УСЛОВИЯХ СОЦИАЛЬНОГО ГОСУДАРСТВА ............................................... 1401 Абдуллаева Мавлюда Садыковна KICHIK BIZNES VA TADBIRKORLIKNI INNOVATSION IQTISODIYOTDA QO‘LLAB-QUVVATLASH STRATEGIYALARI ...................................................................................................................................................................... 1407 Mirzaaxmedov Nodirbek Shavkatovich KORXONALAR RAQOBATBARDOSHLIGINI TAHLIL QILISH VA MARKETING STRATEGIYASINI TANLASH ...................................................................................................................................................................................... 1414 Yoqubjonova Dildora Timur qizi TURISTIK XIZMATLAR BOZORINING XUSUSIYATLARI VA BRENDLASH IMKONIYATLARI ...................... 1420 Yusupova Moxinur Farxod qizi TA’LIM TASHKILOTLARIDA MOLIYAVIY AKTIVLARNI BOSHQARISH ................................................................ 1428 Meliboyev Ibroxim Mavlon o‘g‘li SOLIQ NAZORATINI TASHKIL ETISHDA XALQARO TAJRIBA VA O‘ZBEKISTONGA TATBIQ ETISH IMKONIYATLARI ........................................................................................................................................................................ 1432 Kodirov Aqliddin Xakim o‘g‘li AVTOMOBIL SAVDOSIDA ZAMONAVIY MARKETING KONSEPSIYALARINING QO‘LLANILISHI ............. 1437 Adamboyev Abror Akrom o‘g‘li, Akramov T.A. CHARM-POYABZAL KORXONALARIDA RESURSLARDAN MUQOBIL FOYDALANISH SAMARADORLIK KO‘RSATKICHLARINI PROGNOZLASH ......................................................................................... 1443 Otaniyozov Orifjon Otaxonovich BANK KAPITALI YETARLILIGI VA RISKLARNI BOSHQARISH TIZIMINING SAMARADORLIGINI OSHIRISH MEXANIZMLARI .................................................................................................................................................. 1449 Abdusalamov Olimjon Eshmirzayevich SIRKULYAR IQTISODIYOTDA RESURS TANQISLIGINING OLDINI OLISH MASALALARI ............................ 1454 Ismoilova Gulchiroy Tolliboy qizi ICHKI AUDIT VA UNING KORXONA NAZORAT TIZIMIDAGI OʻRNI: MUAMMO VA YECHIMLAR ............. 1472 Mexmonaliyev Ulugʻbek Erkinjon oʻgʻli QISHLOQ XO‘JALIGIDA RISK TURLARI VA KELIB CHIQISH OMILLARI ............................................................. 1477 Xamrokulov Sindor Qahramonovich O‘ZBEKISTONDA TURISTLARGA OVQATLANISH XIZMATLARINI KO‘RSATISHNI RIVOJLANTIRISHNING BOSHQARUV MEXANIZMINI TAKOMILLASHTIRISH ................................................. 1483 Maxmadiyeva Charos Xayrullayevna TIJORAT BANKLARINING MOLIYAVIY BARQARORLIGINI TA’MINLASHNING SAMARALI YO‘LLARI ....................................................................................................................................................................................... 1487 Adilov Mirkomil Miralimovich BUDJET JARAYONIDA OCHIQLIK VA SHAFFOFLIKNI OSHIRISH MEXANIZMLARINING AMALDAGI HOLATI VA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI .............................................................................................. 1494 Shernayev Akbar Aqmirzayevich KICHIK TADBIRKORLIK LOYIHALARINI MOLIYALASHTIRISHDA BANK KREDITLARI SAMARADORLIGINI OSHIRISH OMILLARI .................................................................................................................... 1499 Norqobilova Nargiza Abdiqodirovna OLIY TA’LIM XIZMATLARI BOZORIDA NODAVLAT OLIY TA’LIM MUASSASALARINING ISHTIROKI VA ULARDA MARKETING FAOLIYATINI RIVOJLANTIRISH ..................................................................................... 1504 Yuldashov Isomiddin Sidiqovich МАКРОЭКОНОМИЧЕСКАЯ ЭФФЕКТИВНОСТЬ ОПТИМИЗАЦИИ НАЛОГОВЫХ ПОСТУПЛЕНИЙ И ЕЁ ЗНАЧЕНИЕ ДЛЯ ЭКОНОМИЧЕСКОГО РАЗВИТИЯ .................................................... 1509 Муталова Дилором Махамаджановна, Хакимова Ситора Ильёсжон кизи RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA TELEKOMMUNIKATSIYA XIZMATLARI BOZORINI RIVOJLANTIRISH TENDENSIYALARI VA MEXANIZMLARI...................................................................................... 1515 Suyunov Asror Baxtiyorovich INNOVATSION FAOLIYATNI RAG‘BATLANTIRISHDA DAVLATNING O‘RNI ...................................................... 1518 Saitkamolov Muхammadxo‘ja Sobirxo‘ja o‘g‘li
https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 19 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, noyabr. № 11-son. SOLIQ MA’MURIYATCHILIGINING MOHIYATI VA UNING TADBIRKORLIK MUHITIDAGI O‘RNI .............. 1521 Xurramov Azizbek Muxiddin o‘g‘li DETERMINATION OF SEED DAMAGE IN THE PNEUMATIC TRANSPORT SYSTEM BY CONDUCTING EXPERIMENTS ...................................................................................................................................... 1527 Boltabayev Bekzod Egamberdiyevich GEOTAHLILIY YONDASHUV ASOSIDA DEHQON XO‘JALIKLARINING YER BILAN TA’MINLANGANLIGINI BAHOLASH ................................................................................................................................... 1531 Axmatov Abutolibxon Ochilxon oʻgʻli DAVLAT BUDJETI XARAJATLARINING G‘AZNA IJROSIDA BIG DATA TAHLILIDAN FOYDALANISHNING SAMARASI ......................................................................................................................................... 1535 Atajanov Murodbek Bekberganovich РОЛЬ И РАЗВИТИЕ КИБЕРПРАВА В ФИНТЕХ-ПРОЕКТАХ: ПРАВОВЫЕ ВЫЗОВЫ И ПРИОРИТЕТЫ В УСЛОВИЯХ ЦИФРОВОЙ ЭКОНОМИКИ УЗБЕКИСТАНА .............................................. 1539 Мирзаев Шерзод Махматкулович KAMBAG‘ALLIK VA UNI TADRIJIY-NAZARIY KONSEPSIYALARI............................................................................ 1547 Xolmirzayev Abdulxamid Xapizovich DAVLAT KORXONALARINI XUSUSIYLASHTIRISH JARAYONIDA QIYMATNI ANIQLASH VA MOLIYAVIY BARQARORLIKNI TA’MINLASH MEXANIZMLARI ........................................................................ 1554 Asomidinova Moxigulbonu Oybek qizi O‘ZBEKISTONDA IJTIMOIY HIMOYA TIZIMINI RAQAMLASHTIRISH VA HUDUDLARDA DIFFERENSIAL YONDASHUV ASOSIDA MOLIYALASHTIRISH MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH ........................ 1560 Dovutov Faxriddin Javliyevich KICHIK KVADRATLAR METODIGA ALTERNATIV YANGI DIFFERENSIAL USULINI ISHLAB CHIQISH VA UNING SAMARADORLIGI ............................................................................................................................ 1567 Ochilov Sherali Baratovich, Akramova Obida Qosimovna, Raximova Dilnoza Davronovna YASHIL IQTISODIYOTGA O‘TISH SHAROITIDA TADBIRKORLIK SUBYEKTLARINI RIVOJLANTIRISHDA INNOVATSION MUHITGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR .................................................... 1581 Ibragimova Ma’mura Muxiddinovna QISHLOQ XO‘JALIGIDA «YASHIL LOYIHALAR»NI INVESTITSIYALASH IMKONIYATLARI .......................... 1585 Nilufar Mengqobilovna Xudayberdieva FINANCIAL CONDITION OF THE ENTERPRISE AS OBJECT OF RESEARCH AND EVALUATION ............. 1589 Ismailova Makhbuba Mirkhalilovna MAGNEZIAL BOG‘LOVCHI VA BAZALT TOLASI CHIQINDISI ASOSIDA KOMPOZITSION MATERIALLAR OLISH ............................................................................................................................................................. 1594 Rahimjon Jalilov Ravshanbek o‘g‘li, Orazimbetova Gulistan Jaksilikovna YASHIL INVESTITSIYALAR SAMARADORLIGINI BAHOLASH METODLARI: LCOE, CBA VA SDGS INDIKATORLARI ASOSIDA TAHLIL ................................................................................................................................... 1598 Kilicheva Kamola Muzaffarovna RESPUBLIKADA TURIZM XIZMATLARI SAMARADORLIGINI BAHOLASH MASALALARI ........................ 1603 Janzakov Bekzot Kulmamat o‘g‘li NAMANGAN VILOYATI OZIQ-OVQAT BOZORINING INSTITUTSIONAL SHAKLLANISHI VA QISHLOQ XO‘JALIGI TARMOQLARI BARQAROR O‘SISH SUR’ATLARINI BAHOLASH ............................ 1611 Ismoilov Alisher Jobir o‘g‘li, Mirtoyev Axrorbek Abdulpattoyevich MINTAQAVIY INVESTITSIYA-INNOVATSION JARAYONLARNI TARTIBGA SOLISH USULLARI ................. 1618 Xamrayev Quvvat Iskandarovich O‘ZBEKISTONDA MAKRO IQTISODIY KO‘RSATKICHLARN BARQARORLASHTIRISH YO‘LLARI ............. 1624 Ulashev Xubbim Askarovich GERMANIYADA BARQAROR IQTISODIY RIVOJLANISH MAQSADLARI .............................................................. 1629 Risqulov Ravshan Bekto‘raevich, Gaziyeva Sulxiya Saidmashrafovna O‘ZBEKISTONNING DAVLAT SEKTORIDA IPSAS STANDARTLARINI JORIY ETISHNING HUQUQIY ASOSLARI VA ULARNI TAKOMILLASHTIRISH YO‘NALISHLARI ........................................................................... 1633 Matrasul Yoqubov Mavlonberdiyevich, Qodirova Gulnoza Shavkatjon qizi
https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 20 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, noyabr. № 11-son. MAMLAKATNING HUDUDIY IQTISODIY SIYOSATIDA BARQAROR HUDUDIY RIVOJLANISHNING MAZMUNI VA KONSEPTUAL ASOSLARI .......................................................................................................................... 1637 Axmedov Oybek Turgunpulatovich YOSHLAR TURIZMI: ZAMONAVIY TENDENSIYALAR, RAQAMLI AVLOD EHTIYOJLARI VA INNOVATSION TAKLIFLAR MODELI .......................................................................................................................... 1644 Hamzayeva Dilfuza Samarovna HUDUDLAR TRANSPORT-LOGISTIKA TIZIMINING RIVOJLANISH DARAJASINI BAHOLASH INDEKSLARI ASOSIDA TOIFALARGA AJRATISH .......................................................................................................... 1650 Matkarimov Komoliddin Jurabayevich TIJORAT BANKLARI TOMONIDAN QIMMATLI QOGʻOZLAR CHIQARISH AMALIYOTINI TAKOMILLASHTIRISH ............................................................................................................................................................. 1655 Dilnozaxon Muxitdinova MAMLAKAT BREND-MARKETINGI SAYOHATNI RIVOJLANTIRISH OMILI SIFATIDA (BAA: DUBAY SHAHAR MISOLIDA) ................................................................................................................................... 1661 Ibodova Dilsora Ibodovna МАРКЕТИНГОВЫЕ ВОЙНЫ И ИХ СПЕЦИФИКА В СПОРТЕ ............................................................................... 1666 Набиуллин Р., Юсупов И., Ахмедова Ш. VIRTUAL LABORATORIYALAR ORQALI IQTISODIYOT YO‘NALISHIDA PROFESSIONAL KOMPETENSIYALARNI SHAKLLANTIRISH .................................................................................................................... 1674 Buranova Jazira Ergash qizi DAVLAT XARIDLARI TIZIMIDA KICHIK BIZNES SUBYEKTLARI ISHTIROKINI RAG‘BATLANTIRISHNING AQSH TAJRIBASI ................................................................................................................. 1680 Rizoqulova Elnora Otabek qizi OʻZBEKISTONDA ISLOMIY SHARTLAR ASOSIDA KREDIT OLISH IMKONIYATLARI .................................... 1684 Azimov Obidjon Toʻymuratovich TIJORAT BANKLARI KAPITALLASHUV DARAJASI VA MOLIYAVIY BARQARORLIGINI OSHIRISH YO‘LLARI ....................................................................................................................................................................................... 1689 S.S. Togayev, S.T. Xolboyev MAHSULOT TANNARXI XARAJATLARINI OPTIMALLASHTIRISH: NAZARIY VA AMALIY YONDASHUVLAR ....................................................................................................................................................................... 1695 Inamov Abdusalom Muhamadovich, Inomov Sardor Abdusalomovich, Inomov Hasanboy Abdusalom oʻgʻli O‘ZBEKISTONDA TURIZM INFRATUZILMASINI RIVOJLANTIRISHDA TRANSPORT LOGISTIKASINI TAKOMILLASHTIRISH ............................................................................................................................................................. 1699 Majidov Nodirbek Usmonjon o‘g‘li MOLIYAVIY HISOBOTLARNI SOXTALASHTIRISH VA MOLIYAVIY FIRIBGARLIKLARNI ANIQLASHDAGI MILLIY VA XORIJIY TAJRIBA ............................................................................................................... 1704 Xusanov Shuhrat Burhanovich YASHIL INVESTITSIYALAR VA IQTISODIY O‘SISH BARQARORLIGI ..................................................................... 1708 Dexkanova Shodiyona Kaxramon qizi KORXONALARNING STRATEGIK BOSHQARUVINI TAKOMILLASHTIRISHDA SWOT TAHLILINING AHAMIYATI (UZGIDROENERGO AJ MISOLIDA)............................................................................................................ 1712 G‘ulomova Shaxlo Baxtiyor qizi HR BRANDING VA MARKETING INTEGRATSIYASI: KORXONA IMIJINI MUSTAHKAMLASH STRATEGIYALARI ...................................................................................................................................................................... 1718 Adilova Zulfiya Djavdatovna RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNING YASHIL IQTISODIY O‘SISHDAGI ROLI: O‘ZBEKISTON VA JAHON TAJRIBASI ............................................................................................................................................................... 1724 Saloxidinov Jahongir Alisher o‘g‘li MINTAQA SANOAT TARMOG‘I RIVOJLANISHINING MIQDOR VA SIFAT MEZONLARINI IQTISODIY-STATISTIK TAHLILI ........................................................................................................................................... 1727 Mirzayeva Intizor Ergashevna REKLAMA SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA YASHIL MARKETING STRATEGIYALARIDAN FOYDALANISH ............................................................................................................................................................................ 1733 Sobirov Azizbek Avazbekovich, Erkinova Adolat Karim qizi
IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1733 2025-yil, noyabr. № 11-son. REKLAMA SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA YASHIL MARKETING STRATEGIYALARIDAN FOYDALANISH Sobirov Azizbek Avazbekovich TDIU “Marketing” kafedrasi dotsenti, PhD Email: [email protected] ORCID: 0009-0006-5886-3783 Erkinova Adolat Karim qizi TDIU, Kechki ta’lim va magistratura mutaxassisligi fakulteti, MRT-25 magistranti Email: [email protected] ORCID: 0009-0008-0363-0610 Annotatsiya. Ushbu maqolada reklama samaradorligini oshirishda yashil marketing strategiyalarining o‘rni va ahamiyati ochib berilgan. Tadqiqotda iste’molchilarning ekologik ongining o‘sishi, barqaror mahsulotlarga bo‘lgan talabning kuchayishi hamda kompaniyalar tomonidan “yashil brending”, “eko-pozitsiyalash” va “yashil kommunikatsiyalar” kabi strategiyalarning qo‘llanishi reklama natijadorligiga qanday ta’sir ko‘rsatishi o‘rganilgan. Maqolada reklama xabarlarida ekologik mesajlardan foydalanish, iste’molchi ishonchini shakllantirish mexanizmlari, yashil reklama orqali brend obro‘sini mustahkamlash omillari ilmiy asosda tahlil qilinadi. Shuningdek, mahalliy va xalqaro kompaniyalar misolida yashil marketingning reklama samaradorligi ko‘rsatkichlari – qamrov, jalb etish darajasi, konversiya va brendga sodiqlik o‘zgarishlari baholangan. Tadqiqot natijalari yashil marketing strategiyalarining raqobat ustunligini yaratishda, reklama samaradorligini oshirishda hamda korxonalar uchun barqaror rivojlanish modelini shakllantirishda muhim omil bo‘lib xizmat qilishini ko‘rsatadi. Kalit soʻzlar: yashil marketing; reklama samaradorligi; B2B marketing; reklama; barqaror rivojlanish; iste’molchi xulqatvori; eko-yorliqlash; marketing strategiyalari; ijtimoiy media marketing. Abstract. This article examines the role and significance of green marketing strategies in enhancing advertising effectiveness. The study explores how the growth of consumer environmental awareness, the increasing demand for sustainable products, and the adoption of strategies such as “green branding,” “eco-positioning,” and “green communications” by companies influence advertising performance. The article scientifically analyzes the use of environmental messages in advertising, mechanisms for building consumer trust, and the factors that strengthen brand reputation through green advertising. Furthermore, based on examples from local and international companies, the effectiveness indicators of green marketing—reach, engagement rate, conversion, and changes in brand loyalty—are evaluated. The research findings indicate that green marketing strategies play a crucial role in creating competitive advantage, improving advertising efficiency, and forming a sustainable development model for companies. Key words: green marketing, advertising effectiveness, B2B marketing, advertising, sustainable development, consumer behavior, eco-labeling, marketing strategies, social media marketing. Аннотация. В данной статье раскрываются роль и значимость стратегий зелёного маркетинга в повышении эффективности рекламы. В исследовании анализируется влияние роста экологического сознания потребителей, усиления спроса на устойчивую продукцию, а также применение компаниями таких стратегий, как «зелёный брендинг», «эко-позиционирование» и «зелёные коммуникации», на результативность рекламной деятельности. В статье научно обоснованно рассматриваются использование экологических сообщений в рекламных обращениях, механизмы формирования доверия потребителей и факторы укрепления репутации бренда посредством зелёной рекламы. Кроме того, на примере местных и международных компаний оценены показатели эффективности зелёного маркетинга — охват, уровень вовлеченности, конверсия и изменение лояльности к бренду. Результаты исследования показывают, что стратегии зелёного маркетинга являются важным фактором в создании конкурентных преимуществ, повышении эффективности рекламы и формировании устойчивой модели развития для предприятий. Ключевые слова: зелёный маркетинг, эффективность рекламы, B2B-маркетинг, реклама, устойчивое развитие, потребительское поведение, эко-маркировка, маркетинговые стратегии, социальный медиа-маркетинг.
IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1734 2025-yil, noyabr. № 11-son. KIRISH So‘nggi yillarda global bozorda ekologik muammolar, iqlim o‘zgarishi va resurslardan oqilona foydalanish zaruriyati kompaniyalarni barqaror rivojlanish tamoyillariga tayangan holda faoliyat yuritishga undamoqda. Ushbu jarayon iste’molchilarning xarid motivlarida ham sezilarli o‘zgarishlarga olib kelib, mahsulot va xizmatlarning ekologik xavfsizligi, ishlab chiqarish jarayonining “yashil” talablarga mosligi hamda korxonaning ekologik mas’uliyati raqobatbardoshlikning muhim omiliga aylanmoqda. Natijada marketing amaliyotida yashil marketing konsepsiyasi tez sur’atlarda rivojlanib, reklama kommunikatsiyalarida asosiy strategik yo‘nalishlardan biri sifatida shakllanmoqda. Reklama bozori uchun ekologik yondashuvning kuchayishi reklama xabarlarining mazmuni, uslubi va shaklida sifat jihatidan yangi paradigmalarni yuzaga keltirdi. Kuzatuvlardan ma’lum bo‘ladiki, yashil marketing strategiyalari erta paydo bo‘lganiga qaramay, har tomonlama ishlab chiqilmagan. Olimlar dastlab firmalarning o‘z mijozlarini qanday tarbiyalashi va yashil imidjni yaratishga e’tibor qaratdilar [1]. Iste’molchilar ekologik toza mahsulotlar, energiya tejamkor texnologiyalar, qayta ishlanadigan qadoqlash va ijtimoiy mas’uliyatga asoslangan brend g‘oyalariga nisbatan yuqori darajada ishonch bildirayotgani reklama samaradorligiga bevosita ta’sir qilmoqda. Shuning uchun kompaniyalar tomonidan yashil brending, ekologik pozitsiyalash va “yashil kommunikatsiya” strategiyalarini qo‘llash reklamaning qamrov darajasi, konversiya ko‘rsatkichlari va brendga sodiqlikni oshirishda muhim omil bo‘lib xizmat qilmoqda. Yashil marketing strategiyalarining reklama samaradorligiga ta’sirini ilmiy asosda o‘rganish mahalliy marketing amaliyoti uchun ham dolzarb hisoblanadi. O‘zbekistonning barqaror rivojlanish strategiyalari, ekologik toza ishlab chiqarishni qo‘llab-quvvatlash siyosati, chiqindilarni kamaytirish bo‘yicha normativ-huquqiy islohotlar korxonalar uchun yangi marketing imkoniyatlarini ochmoqda. Shu bois, reklama jarayonida yashil yondashuv elementlaridan foydalanish nafaqat brend obro‘sini mustahkamlaydi, balki iste’molchilar ongida ekologik madaniyatni shakllantirishga ham xizmat qiladi. Vaqt o‘tishi bilan yashil marketing strategiyalari faqat iste’molchini ekologik ongga yo‘naltirish bilan cheklanmay, balki manfaatdor tomonlarning umumiy barqarorlik manfaatlarini qamrab oluvchi keng qamrovli tizimga aylandi [2]. Natijada, ushbu strategiyalarning tarkibiy determinantlarini chuqur o‘rganish va ularning marketing hamda reklama samaradorligiga ta’sirini tahlil qilish zamonaviy tadqiqotlarning dolzarb yo‘nalishiga aylandi. Mazkur tadqiqot reklama samaradorligini oshirishda yashil marketing strategiyalarining nazariy asoslarini yoritish, ularning amaliy qo‘llanish mexanizmlarini tahlil qilish hamda mahalliy va xalqaro kompaniyalar tajribasi asosida ilmiy xulosalar ishlab chiqishni maqsad qiladi. Tadqiqot natijalari korxonalarning marketing strategiyalarini optimallashtirish, ekologik mas’uliyatli reklama yondashuvlarini joriy etish va raqobat ustunligini mustahkamlashda amaliy ahamiyatga ega bo‘ladi. MAVZUGA OID ADABIYOTLAR SHARHI Zamonaviy texnologiyalarning jadal rivojlanishi global marketing strategiyalarining o‘zgarishiga olib kelgani haqidagi ilmiy qarashlar bir qator tadqiqotlarda tasdiqlanadi. Zafar, Sajjad, Agarwal, Lamprinakos va Yaqub raqamli transformatsiya jarayonida manfaatdor tomonlar barqaror faoliyatni raqamli marketing imkoniyatlari bilan uyg‘unlashtirishga intilayotganini ta’kidlaydi [3]. Tadqiqotchilarning fikricha, brendlar tomonidan yaratilayotgan yashil o‘yin platformalari iste’molchilarning brend bilan o‘zaro aloqalarini kuchaytirish va barqaror rivojlanish tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlashda muhim vosita sifatida shakllanmoqda. Huang, Solangi, Magazzino va Solangi tomonidan olib borilgan tadqiqotlarda eko-yorliqlashning yashil marketing strategiyasi sifatidagi samaradorligi ko‘plab omillar ta’sirida shakllanishi ta’kidlanadi, biroq ushbu omillarni chuqur tahlil qiluvchi ilmiy dalillar hali ham cheklanganligi qayd etiladi [4]. Mualliflar ta’kidlashicha, iste’molchilarning yashil xulq-atvoriga ta’sir qiluvchi asosiy omillar va ularning sub-elementlarini aniqlash zamonaviy marketing amaliyotida dolzarb masaladir. Shuningdek, eko-yorliqlash korxonalar uchun ekologik ongli iste’molchilarni jalb qilishning strategik vositasiga aylangan bo‘lsa-da, turli milliy me’yoriy-huquqiy va madaniy kontekstlar bu strategiyaning samaradorligini sezilarli darajada o‘zgartirishi mumkin. Osiyolik olimlar Khan Md Raziuddin Taufique va Shahidul Islamning tadqiqotlariga ko‘ra, yashil marketing strategiyalarida iste’molchilarning xulq-atvoriga munosabatning bevosita ta’siri, ayniqsa, jamiyatdagi yoshlar o‘rtasida yashil marketingga nisbatan munosabat va xulq-atvor farqini kuchaytirishini, boshqa tomondan, yashil marketingning iste’molchi xulq-atvoriga kuchli ijobiy ta’siri haqidagi dalillar keltirilgan [5]. Ayniqsa, iqlim o‘zgarishi va atrof-muhitning yomonlashuvi bilan bog‘liq jiddiy muammolar kuchaygan sharoitda, yosh iste’molchilarning o‘z-o‘zini samaradorligini oshirish orqali ularni yashil iste’mol xatti-harakatlariga yo‘naltirish zarurligini empirik tarzda asoslab, mavjud yashil iste’molchi adabiyotini yanada boyitishini ko‘rsatadi.
IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1735 2025-yil, noyabr. № 11-son. Adabiyotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, raqamli texnologiyalar va innovatsion platformalar yashil marketingning rivojlanishida muhim o‘rin tutib, iste’molchilarning ekologik ongini shakllantirish jarayonini tezlashtirmoqda. Tadqiqotlar eko-yorliqlash va yashil o‘yin platformalarining samaradorligi ko‘plab me’yoriy, madaniy va kognitiv omillar bilan belgilanib, ularning turli milliy kontekstlarda farqli natijalar berishini ko‘rsatadi. Shuningdek, yosh iste’molchilar orasida o‘z-o‘zini samaradorlikning oshishi yashil marketing strategiyalarining ta’sirini kuchaytirib, ekologik xulq-atvorni rag‘batlantiruvchi asosiy motivatorlardan biri sifatida namoyon bo‘ladi. Umuman olganda, mavjud tadqiqotlar ekologik brendlash, eko-yorliqlash va gamifikatsiyaning integratsiyalashuvi yashil iste’molchi xulq-atvorini kuchaytirishda istiqbolli yo‘nalish ekanini isbotlaydi. TADQIQOT METODOLOGIYASI Ushbu tadqiqot reklama samaradorligini oshirishda yashil marketing strategiyalarining ta’sirini baholashga qaratilgan bo‘lib, metodologiya sifatida kombinatsiyalashgan yondashuv qo‘llandi. Tadqiqot doirasida sifat va miqdoriy metodlar uyg‘unlashtirilgan holda reklama xabarlarining ekologik mazmuni, iste’molchilarning ekologik idroki va reklama samaradorligining asosiy ko‘rsatkichlari tizimli tahlil qilindi. Metod tanlashdan maqsad – yashil reklamaning iste’molchi xatti-harakatiga, ishonchiga va xaridga undovchi omillariga ta’sirini chuqur baholashdir. TAHLIL VA NATIJALAR Tadqiqot natijalari yashil marketing strategiyalarining reklama samaradorligiga sezilarli ta’sir ko‘rsatishini ko‘rsatadi va bu jarayonni mahalliy kompaniyalar tajribasi misolida yanada chuqurroq o‘rganish imkonini beradi. O‘zbekiston bozorida so‘nggi yillarda faol rivojlanayotgan “BESHR ELECTRONICS” MCHJning reklama strategiyalari tahlili shuni ko‘rsatadiki, korxona ekologik yo‘nalishdagi kommunikatsiyalardan foydalanishni asta-sekin kuchaytirib bormoqda. Kompaniyaning maishiy texnika, kichik elektronika va uy uchun energiya tejamkor qurilmalar ishlab chiqarishga ixtisoslashgani yashil reklama strategiyalarini qo‘llash uchun tabiiy imkoniyat yaratadi. “BESHR ELECTRONICS” MCHJ tomonidan so‘nggi yillarda chiqarilgan reklama namunalari energiya tejamkorlik, kam iste’mol qiluvchi texnologiyalar va ekologik xavfsiz materiallardan foydalanish kabi g‘oyalarni yadro kommunikatsiya sifatida qo‘llagan. Bu g‘oyalar reklama mazmunida asosiy e’tibor sifatida aks ettirilgan, iste’molchilarni ekologik mas’uliyatli xarid qilishga rag‘batlantiradi. Ushbu tendensiyani quyidagi 1-jadval orqali ko‘rish mumkin (1-jadval). 1-jadval. “BESHR ELECTRONICS” MCHJning reklama faoliyati bo‘yicha o‘tkazilgan so‘rovnoma natijalari Ko‘rsatkichlar Ulush (foizda) Izoh Reklama ekologik jihatdan ijobiy qabul qilinishi 58 Ekologik xabarlar iste’molchida emosional ijobiy reaksiya uyg‘otadi. Yashil reklama “ijtimoiy foyda” komponentini ko‘rsatib, ishonch va simpatiya hosil qiladi. “BESHR ELECTRONICS” MCHJ brendi ekologik mas’uliyatli kompaniya sifatida shakllanishi 46 Ekologik pozitsiyalash brend imijini mustahkamlaydi. Ekologik kommunikatsiya brend ishonchliligini 30–40% oshirishi isbotlangan. “BESHR ELECTRONICS” MCHJ mahsulotlarini xarid qilishga qiziqishning oshishi 41 Ekologik reklama iste’molchi xarid niyatiga bevosita ta’sir qiladi: e’tibor → qiziqish → istak → xarid . Ekologik reklama ta’sir kuchining oshishi 100 Yashil reklama xarid niyatiga bilvosita, ishonch orqali kuchli ta’sir qiladi. Konversiya o‘sishi ehtimoli 41 Xalqaro tadqiqotlarda yashil reklama xarid niyatini 20–35% oshirishi aniqlangan; “BESHR ELECTRONICS” MCHJ misolida bu ko‘rsatkich 41% ga yaqin. “BESHR ELECTRONICS” MCHJ tomonidan so‘nggi yillarda chiqarilgan reklama namunalarida energiya tejamkorlik, kam iste’mol qiluvchi texnologiyalar va ekologik xavfsiz materiallardan foydalanish kabi g‘oyalar yadro kommunikatsiya sifatida qo‘llangan. Kontent-tahlil natijalariga ko‘ra, kompaniyaning reklama xabarlarida ekologik komponentlar ulushi o‘sib bormoqda: ilgarigi reklamalarda ekologik mazmun 10–15 foizni tashkil etgan bo‘lsa, 2024–2025-yillarda ushbu ko‘rsatkich 35–40 foizgacha oshgan. Ayniqsa, “A+ sinfida energiya tejovchi texnologiyalar”, “Qayta ishlanadigan qadoqlash” va “Xavfsiz va ekologik komponentlar” kabi iboralar
IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1736 2025-yil, noyabr. № 11-son. ko‘p qo‘llanilmoqda. Bu kompaniyaning brendingida barqarorlik tamoyillariga qaratilgan ongli transformatsiyani aks ettiradi. So‘rovnoma natijalari “BESHR ELECTRONICS” MCHJ reklamalari auditoriya tomonidan ekologik jihatdan ijobiy qabul qilinishini ko‘rsatdi. Respondentlarning 58 foizi kompaniyaning energiya tejamkor mahsulotlari haqidagi reklamalari ularda ijobiy taassurot uyg‘otganini bildirgan, 46 foizi esa ushbu reklamalardan so‘ng “BESHR ELECTRONICS” MCHJ ekologik mas’uliyatli kompaniya sifatida shakllanganini aytgan. Ahamiyatli jihat shundaki, iste’molchilarning 41 foizi yashil reklama ta’sirida “BESHR ELECTRONICS” MCHJ mahsulotlarini xarid qilishga bo‘lgan qiziqishi oshganini qayd etgan. Bu yashil marketing strategiyalarining real bozordagi konversiya ko‘rsatkichlariga ta’sirini tasdiqlaydi. Shuningdek, foydalanuvchi fikrlari tahlili “BESHR ELECTRONICS” MCHJ uchun muhim bo‘lgan bir jihatni ko‘rsatdi: iste’molchilar reklamalarda berilgan ekologik xabarlarning haqiqiy texnik ko‘rsatkichlar bilan mos bo‘lishini yuqori baholaydi. “Greenwashing”ga oid xavotirlar darajasi past bo‘lgani sababli kompaniya hozirgi vaqtda ma’lumotlarni to‘g‘ri berishda muvaffaqiyatli deb baholanishi mumkin. Bu reklama samaradorligining barqarorligini ta’minlaydi. “BESHR ELECTRONICS” MCHJ misolida o‘tkazilgan tahlil shuni ko‘rsatadiki, yashil marketing strategiyalaridan ongli ravishda foydalanish reklama samaradorligini oshirishda aniq, o‘lchab bo‘ladigan natijalar beradi. Kompaniya ekologik xabarlarning ulushini oshirish orqali iste’molchi ishonchiga ijobiy ta’sir ko‘rsatmoqda va bu jarayon brendga sodiqlikni mustahkamlab bormoqda. Shu bilan birga, real ekologik ustunliklar – energiya tejamkorlik, sifatli materiallar va qayta ishlanadigan qadoqlash – reklamada asosiy differensiatsiya omili sifatida “BESHR ELECTRONICS” MCHJ uchun samarali strategik vosita bo‘lib xizmat qilmoqda. Energiya tejamkor mahsulotlar ishlab chiqarish va ekologik xavfsiz materiallardan foydalanish kabi kuchli tomonlar, shuningdek, bozorning barqaror texnologiyalarga bo‘lgan ortib borayotgan talabi kompaniyaga “yashil brending”, ekologik sertifikatlash va raqamli ekokommunikatsiyalarni rivojlantirish orqali reklama samaradorligini oshirish va raqobat ustunligini shakllantirish imkonini beradi. Buni quyidagi 2-jadvalda ko‘rishimiz mumkin (2-jadval). 2-jadval. “BESHR ELECTRONICS” MCHJning yashil marketingda foydalanish tajribalari bo‘yicha SWOT tahlili S – KUCHLI TOMONLAR W – ZAIF TOMONLAR • Energiya tejamkor mahsulotlar ishlab chiqaradi. • Ekologik xavfsiz materiallardan foydalanish imkoniyati bor. • Barqarorlikka yo‘naltirilgan reklama xabarlari auditoriyada ijobiy qabul qilinadi. • Brendingda “yashil identitet”ni shakllantirish uchun tabiiy baza mavjud. • Ekologik sertifikatlar tizimli namoyish etilmaydi. • Yashil kommunikatsiya izchil rivojlanmagan. • Raqamli platformalarda ekologik kontent ulushi past. • Yashil marketing bo‘yicha ichki strategiya yetarli darajada shakllanmagan. O – IMKONIYATLAR T – TAHDIDLAR • O‘zbekiston bozorida energiya tejamkor texnika bo‘yicha talab ortib bormoqda. • Yosh auditoriyada ekologik xabarlarga qiziqish kuchaymoqda. • Eko-sertifikatlash orqali brend ishonchini oshirish imkoniyati mavjud. • Qayta ishlanadigan qadoqlash va ekologik aksiyalar orqali raqobat ustunligi yaratish mumkin. • Raqobatchilar (Artel, Samsung, LG) ekologik marketingni kuchaytirmoqda. • Iste’molchilar orasida “greenwashing”ga nisbatan ehtiyotkorlik ortib bormoqda. • Ekologik standartlar bo‘yicha qonunchilik talablarining qat’iylashuvi ishlab chiqarish xarajatlarini oshirishi mumkin. • Narx sezgirligi yuqori bo‘lgan segmentlarda yashil mahsulotlar qimmat qabul qilinishi mumkin. Ushbu tadqiqot doirasida olingan ma’lumotlar reklama jarayonida yashil marketing strategiyalaridan foydalanish reklama samaradorligini sezilarli darajada oshirishini tasdiqladi. Reklama samaradorligini oshirishda yashil marketing strategiyalari muhim rol o‘ynashini, ekologik mazmunga ega reklama esa iste’molchi ishonchi, brend sodiqligi va xaridga undash kabi asosiy ko‘rsatkichlarga bevosita ta’sir ko‘rsatishini tasdiqladi. Shuningdek, “greenwashing” holatlariga nisbatan iste’molchilarning ehtiyotkorligi yuqori ekani va noto‘g‘ri ekologik da’volar reklama samaradorligini keskin pasaytirishi mumkinligi aniqlandi. Bu esa kompaniyalar uchun yashil reklama yaratishda shaffoflik, ishonchlilik va haqiqiy ekologik dalillarga tayanish zarurligini ko‘rsatadi. XULOSA VA TAKLIFLAR Reklama jarayonida yashil marketing strategiyalaridan foydalanish reklama samaradorligini oshirishda muhim ahamiyatga ega bo‘lgan omildir. Ekologik mazmundagi reklama xabarlari iste’molchilarning emotsional
IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1737 2025-yil, noyabr. № 11-son. va kognitiv idrokini kuchaytiradi, brendga bo‘lgan ishonchni shakllantiradi va xaridga bo‘lgan motivatsiyani oshiradi. Regression tahlili ekologik xabarlar va ekologik sertifikatlarning reklama samaradorligiga sezilarli ta’sir ko‘rsatishini tasdiqladi; ayniqsa, mahsulotlarning energiya samaradorligi reklama mazmunining ob’ektiv ishonchliligi sifatida qabul qilinmoqda. “BESHR ELECTRONICS” MCHJ misolida olingan natijalar ekologik yo‘nalishdagi reklama strategiyalarining real bozor sharoitida samarali ekanini ko‘rsatdi. So‘rovnoma va SWOT tahlil natijalari kompaniya reklamalari auditoriya tomonidan ekologik jihatdan ijobiy qabul qilinishini, brendning ekologik mas’uliyatli kompaniya sifatida shakllanishini hamda xaridga qiziqish darajasining oshganini tasdiqladi. Bu yashil marketingni korporativ kommunikatsiyaning muhim bo‘g‘ini sifatida rivojlantirish zarurligini ko‘rsatadi. Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati: 1. Oblakulov B., & Kuvandikov S. 2025. Strategic Growth and Market Position of Artel Electronics Company. Academia Open, 10(2), 10.21070/acopen.10.2025.12710. Vol. 10 No. 2 (2025): Decemberhttps://doi.org/10.21070/ acopen.10.2025.12710 2. Li D. Impact of green advertisement and environmental knowledge on intention of consumers to buy green products. BMC Psychol 13, 220 (2025). https://doi.org/10.1186/s40359-025-02538-x 3. Abaid Ullah Zafar, Aqsa Sajjad, Reeti Agarwal, Grigorios Lamprinakos, Muhammad Zafar Yaqub, Digital transformation portrays a play or ploy for brands: exploring the impact of green gamification as a digital marketing strategy, International Marketing Review, Volume 42, Issue 4, 2025, Pages 585-603, ISSN 0265-1335, https://doi.org/10.1108/IMR-04-20240110 4. Li Huang, Yasir Ahmed Solangi, Cosimo Magazzino, Sheeraz Ahmed Solangi, Evaluating the efficiency of green innovation and marketing strategies for long-term sustainability in the context of Environmental labeling, Journal of Cleaner Production, Volume 450, 2024, 141870, ISSN 0959-6526, https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2024.141870 5. Khan Md Raziuddin Taufique, Shahidul Islam, Green marketing in emerging Asia: antecedents of green consumer behavior among younger millennials, Journal of Asia Business Studies, Volume 15, Issue 4, 2021, Pages 541-558, ISSN 1558-7894, https://doi.org/10.1108/JABS-03-2020-0094 6. Chiou L., & Tucker C. E. 2022. How Do Restrictions on Advertising Affect Consumer Search? Management Science, 68(2), 866–882. https://doi.org/10.1287/mnsc.2021.3980 7. Sugandini D., Muafi M., Susilowati C., Siswanti Y., & Syafri W. Green supply management and green marketing strategy on green purchase intention: SMEs cases. Journal of Industrial Engineering and Management,2024 17(2). https://doi.org/10.3926/jiem.2795 8. Allam D., Elseify E., Youssef A., & Khourshed N. The Relationship between Green Supply Chain Management and Profitability. Open Access Library Journal, 2021 8. http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ 9. Sari G., Çeryan A., & Şahin F. The Impact of Green Supply Chain Management on Green Innovation, Environmental Performance, and Competitive Advantage. Sustainability, 2024 16(22), 9757. https://doi.org/10.3390/su16229757 10. Authors for greenwashing hazard: E.S., N.J.A.M. Greenwashing as a Barrier to Sustainable Marketing: Expectation Disconfirmation, Confusion, and Brand–Consumer Relationships. Sustainability, 2025 17(22), 9979. https://doi. org/10.3390/su17229979 11. Kim W., & Cha S. (2021). How Attributes of Green Advertising Affect Purchase Intention: The Moderating Role of Consumer Innovativeness. Sustainability, 13(16), 8723. https://doi.org/10.3390/su13168723 12. Wang J., & Li A. (2022). The impact of green advertising information quality perception on consumers’ response: An empirical analysis. Sustainability, 14(20), 13248. https://doi.org/10.3390/su142013248 13. Vangeli A., Małecka A., Mitręga M., & Pfajfar G. (2023). From greenwashing to green B2B marketing: A systematic literature review. Industrial Marketing Management, 115, 281299. https://doi.org/10.1016/j.indmarman.2023.10.002 14. Allam D., Elseify E., Youssef A., & Khourshed N. (2021). The Relationship between Green Supply Chain Management and Profitability. Open Access Library Journal, 8. http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ 15. Theofilos Tzanidis, Domitilla Magni, Veronica Scuotto, Adnane Maalaoui, B2B green marketing strategies for European firms: Implications for people, planet and profit, Industrial Marketing Management, Volume 117, 2024, Pages 481-492, ISSN 0019-8501, https://doi.org/10.1016/j.indmarman.2024.01.018 16. Qiuling Gao, Zhu Zhang, Zijie Li, Yi Li, Xuefeng Shao, Strategic green marketing and cross-border merger and acquisition completion: The role of corporate social responsibility and green patent development, Journal of Cleaner Production, Volume 343, 2022, 130961, ISSN 0959-6526, https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.130961 17. Mohammed Almansour, Understanding the associations between social media marketing and green outcomes: A study of employee green behavior,Technology in Society,Volume 82,2025, 102938, ISSN 0160-791X, https://doi. org/10.1016/j.techsoc.2025.102938 18. Li Huang, Yasir Ahmed Solangi, Cosimo Magazzino, Sheeraz Ahmed Solangi, Evaluating the efficiency of green innovation and marketing strategies for long-term sustainability in the context of Environmental labeling, Journal of Cleaner Production, Volume 450, 2024, 141870, ISSN 0959-6526, https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2024.141870