PROJECT–GAME TEXNOLOGIYASI ASOSIDA MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA "4K" YUMSHOQ KO'NIKMALARINI — KREATIVLIK, KOMMUNIKATSIYA, KOOPERTSIYA VA TANQIDIY FIKRLASHNI RIVOJLANTIRISH MEXANIZMI

SCHOLAR ISSN: 2181-4147 VOLUME 3 | ISSUE 14 | 2025 https://t.me/openscholar Multidisciplinary Scientific Journal December, 2025 119 DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.17805201 PROJECT–GAME TEXNOLOGIYASI ASOSIDA MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA “4K” YUMSHOQ KO‘NIKMALARINI — KREATIVLIK, KOMMUNIKATSIYA, KOOPERTSIYA VA TANQIDIY FIKRLASHNI RIVOJLANTIRISH MEXANIZMI Qurbonova Lobarhon Dilshodovna TGFU Pedagogika yo‘nalishi, 1-bosqich magistranti ANNOTATSIYA Maqolada Project–Game texnologiyasidan foydalanish jarayonida maktabgacha yoshdagi bolalarda kreativlik, kommunikatsiya, kooperatsiya va tanqidiy fikrlashni rivojlantirish mexanizmi yoritilgan. Mavzuning dolzarbligi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining raqamli davr chaqiriqlariga tayyor bo‘lgan yosh avlodni tarbiyalash borasidagi strategik vazifalari va normativ hujjatlarida belgilangan maktabgacha ta’limni modernizatsiya qilish talablari bilan asoslanadi [1, b. 2]. Tadqiqotda “4K” yumshoq ko‘nikmalarining psixologik-pedagogik asoslari ochib berilgan, o‘yin loyihaviy faoliyatning samaradorlik shartlari tahlil qilingan, neyropedagogik yondashuv va pedagogik qo‘llab-quvvatlashning ahamiyati ta’kidlangan. Nazariy tahlil va kuzatuvlar asosida Project–Game texnologiyasining rivojlantiruvchi salohiyatini kuchaytiruvchi asosiy mexanizmlar aniqlangan: muammolilik, bolaning erkin tanlovi, emotsional jalb etilish, hamkorlikdagi faoliyat va refleksiya. Pedagogik strategiyalar maktabgacha yoshdagi bolalarning mustaqilligini oshirish va “muvaffaqiyat vaziyatini” yaratishga xizmat qilishi qayd etilgan. Tadqiqot natijalari Project–Game texnologiyasi metodik jihatdan to‘g‘ri tashkil etilganda yumshoq ko‘nikmalarni rivojlantirishning samarali vositasi bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi. SCHOLAR ISSN: 2181-4147 VOLUME 3 | ISSUE 14 | 2025 https://t.me/openscholar Multidisciplinary Scientific Journal December, 2025 120 Kalit so‘zlar: maktabgacha ta’lim; yumshoq ko‘nikmalar; “4K” kompetensiyalari; Project–Game; kreativlik; kommunikatsiya; kooperatsiya; tanqidiy fikrlash; neyropedagogika; o‘yin loyihaviy faoliyat; bola rivoji. МЕХАНИЗМ РАЗВИТИЯ КРЕАТИВНОСТИ, КОММУНИКАЦИИ, КООПЕРАЦИИ И КРИТИЧЕСКОГО МЫШЛЕНИЯ В PROJECT–GAME ПРИ ФОРМИРОВАНИИ «4К» МЯГКИХ НАВЫКОВ У ДЕТЕЙ ДОШКОЛЬНОГО ВОЗРАСТА АННОТАЦИЯ В статье рассматривается механизм развития креативности, коммуникации, кооперации и критического мышления у детей дошкольного возраста в рамках применения технологии Project–Game. Актуальность темы определяется требованиями модернизации национальной системы дошкольного образования, обозначенными в нормативных документах и стратегических задачах, сформулированных Президентом Республики Узбекистан в сфере подготовки молодого поколения к вызовам цифровой эпохи [1, c. 2]. В исследовании раскрываются психолого-педагогические основания формирования «4К» мягких навыков, анализируются условия эффективности игровой проектной деятельности, подчёркивается значение нейропедагогического подхода и педагогического сопровождения. На основе теоретического анализа и наблюдений определены ключевые механизмы, позволяющие усилить развивающий потенциал Project–Game: проблемность, свободный выбор ребёнка, эмоциональная включённость, совместное действие и рефлексия. Особое внимание уделено педагогическим стратегиями, которые повышают самостоятельность дошкольников и создают ситуацию успеха, способствующую устойчивому развитию «4К» компетенций. Работа демонстрирует, что Project–Game может выступать эффективным SCHOLAR ISSN: 2181-4147 VOLUME 3 | ISSUE 14 | 2025 https://t.me/openscholar Multidisciplinary Scientific Journal December, 2025 121 инструментом формирования мягких навыков при условии методически грамотной организации образовательного процесса. Ключевые слова: дошкольное образование; мягкие навыки; компетенции «4К»; Project–Game; креативность; коммуникация; кооперация; критическое мышление; нейропедагогика; игровая проектная деятельность; развитие ребёнка. MECHANISM FOR DEVELOPING CREATIVITY, COMMUNICATION, COOPERATION AND CRITICAL THINKING IN PROJECT–GAME FOR FORMING “4C” SOFT SKILLS IN PRESCHOOL CHILDREN ABSTRACT The article examines the mechanism for developing creativity, communication, cooperation and critical thinking in preschool children through the use of the Project– Game technology. The relevance of the topic is determined by the requirements for modernizing the national preschool education system, as outlined in regulatory documents and in the strategic objectives formulated by the President of the Republic of Uzbekistan regarding the preparation of the younger generation for the challenges of the digital era [1, p. 2]. The study reveals the psychological and pedagogical foundations of forming “4C” soft skills, analyzes the conditions for effective projectbased play activities, and highlights the importance of the neuro-pedagogical approach and pedagogical support. Based on theoretical analysis and observations, key mechanisms that enhance the developmental potential of Project–Game are identified: problem orientation, child’s free choice, emotional engagement, joint action and reflection. Special attention is given to pedagogical strategies that increase preschoolers’ autonomy and create a situation of success that fosters sustainable development of “4C” competencies. The article demonstrates that Project–Game can serve as an effective tool for forming soft skills, provided that the educational process is methodically well-designed. SCHOLAR ISSN: 2181-4147 VOLUME 3 | ISSUE 14 | 2025 https://t.me/openscholar Multidisciplinary Scientific Journal December, 2025 122 Keywords: preschool education; soft skills; “4C” competencies; Project–Game; creativity; communication; cooperation; critical thinking; neuro-pedagogy; projectbased play activity; child development. KIRISH O‘zbekiston maktabgacha ta’lim tizimi bugungi kunda bola shaxsini tez o‘zgarayotgan dunyoga moslashtira oladigan kompetensiyalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan. Mamlakatning davlat hujjatlarida, jumladan, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Maktabgacha ta’lim tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF–5538-sonli Farmonida innovatsion pedagogik yondashuvlarni joriy etish, bolalarning kognitiv va ijtimoiy-kommunikativ qobiliyatlarini rivojlantirish ustuvor vazifa sifatida belgilangan [1, b. 2]. Shu nuqtai nazardan, o‘yin faoliyati va loyihaviy yondashuvni integratsiyalovchi Project–Game texnologiyasi maktabgacha yoshdagi bolalarda “4K” — kreativlik, kommunikatsiya, kooperatsiya va tanqidiy fikrlashni rivojlantirish uchun amaliy imkoniyat yaratadi [4, b. 58]. Zamonaviy raqamli muhit va ortib borayotgan ta’lim talablari sharoitida an’anaviy, bo‘lak-bo‘lak metodikalar bolaning har tomonlama rivojlanishini to‘liq ta’minlamasligi haqida pedagogika va neyropsixologiya bo‘yicha izlanishlarda qayd etilgan [11, b. 74]. Bu xulosani bola axborotni tabiiy qabul qilish mexanizmlari va hamkorlikda faoliyat yuritish imkoniyatlarini hisobga olish zarurligi bilan izohlash mumkin. Mazkur tadqiqotning maqsadi — Project–Game texnologiyasi orqali “4K” ko‘nikmalarining rivojlanish mexanizmini ilmiy asoslash va uning maktabgacha ta’lim amaliyotida qo‘llanilish samaradorligini aniqlashdir. METODOLOGIYA Tadqiqot tizimli–faoliyat yondashuvi va neyropedagogik qarashlarga tayanadi. Bu yondashuvlarga ko‘ra, bola kognitiv va ijtimoiy ko‘nikmalarni predmet va ijtimoiy muhit bilan faol o‘zaro ta’sir jarayonida egallaydi [7, b. 43]. Nazariy asos sifatida SCHOLAR ISSN: 2181-4147 VOLUME 3 | ISSUE 14 | 2025 https://t.me/openscholar Multidisciplinary Scientific Journal December, 2025 123 maktabgacha pedagogika, bolalar psixologiyasi, loyiha faoliyati hamda o‘yin dizayni bo‘yicha o‘zbek va xorijiy olimlarning ilmiy ishlari tahlil qilindi. Empirik qism uchta maktabgacha ta’lim tashkilotida Project–Game modullari joriy qilingan 5–6 yoshli 78 nafar bolani kuzatish orqali amalga oshirildi. Tahlil uchun pedagogik kuzatuv, mikro-guruh diagnostikasi, faoliyat mahsulotlarini o‘rganish va OESR mezonlari asosida “4K”ni baholash modellari qo‘llanildi [18, b. 16]. Kuzatuvlarda bolalarning nutq faolligi, hamkorlikka kirishishi, fikr ilgari surishi va o‘z g‘oyalarini asoslash qobiliyatidagi o‘zgarishlar alohida o‘rganildi. NATIJALAR Tadqiqot to‘rtta muhim qonuniyatni ko‘rsatdi. Birinchidan, o‘yin loyihaviy vaziyatlari kreativlik darajasining oshishiga sabab bo‘ldi. Bolalar topshiriqlarni bajarishda ko‘proq noodatiy yechimlar taklif qildi, materiallardan yangi yo‘llar bilan foydalandi, bu esa “originality” mezoni bo‘yicha 23% o‘sishni ko‘rsatdi [15, b. 91]. Ikkinchidan, kommunikativ faollik sezilarli ravishda kuchaydi: bolalar maqsadlarini ifodalashda, savollar berishda, izohlar keltirishda ancha faol bo‘ldi. Dars davomida tashabbuskor nutq soni 2–3 tadan 7–9 tagacha oshdi. Uchinchidan, kooperatsiya rollarni taqsimlash orqali rivojlandi. Individual o‘yinlarni afzal ko‘rgan bolalar ham jamoaviy faoliyatga qiziqib, umumiy natija uchun harakat qila boshladi, bu esa jamoaviy o‘yinlarning ijtimoiy ko‘nikmalar shakllanishidagi rolini tasdiqlaydi [9, b. 115]. To‘rtinchidan, tanqidiy fikrlash muammoli vaziyatlar orqali faollashdi. “Nega qurilish yiqildi?” yoki “Nima uchun echim ishlamadi?” kabi savollar bolalarda tahlil qilish ehtiyojini uyg‘otdi, bu esa neyrokognitiv funksiyalar bo‘yicha tadqiqotlarni tasdiqlaydi [12, b. 123]. MUHOKAMA Olingan ma’lumotlar Project–Game muhitida “4K” rivojlanish mexanizmini aniqlash imkonini berdi. Ushbu jarayon muammoli–o‘yin vaziyatlariga kirishish, maqsad qo‘yish, rejalashtirish, harakatlarni taqsimlash va natijani baholash SCHOLAR ISSN: 2181-4147 VOLUME 3 | ISSUE 14 | 2025 https://t.me/openscholar Multidisciplinary Scientific Journal December, 2025 124 bosqichlarini o‘z ichiga oladi. Maktabgacha yoshda ushbu jarayonlar emotsional jalb etilish bilan uyg‘unlashganda eng samarali natija beradi [3, b. 67]. Kreativlik — tajriba qilish imkoniyati orqali, kommunikatsiya — kelishuv zarurati orqali, kooperatsiya — rolli taqsimlash orqali, tanqidiy fikrlash — sabab–oqibatni aniqlash vaziyatlari orqali rivojlanadi. Samaradorlik ayniqsa tarbiyachi ko‘rsatmalarni kamaytirib, bolani mustaqil izlanishga yo‘naltirganda kuchayadi. Bu neyropedagogikaning “yaqin rivojlanish zonasi” haqidagi tamoyillariga hamohang [13, b. 140]. XULOSA Tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, Project–Game texnologiyasiga asoslangan “4K”ni rivojlantirish mexanizmi maktabgacha ta’limning samarali vositasidir. U 5–6 yoshli bolalarda kreativlik, kommunikatsiya, kooperatsiya va tanqidiy fikrlashning sezilarli o‘sishiga olib keladi. Bu yondashuv o‘yin faoliyati orqali qobiliyatlarni rivojlantirishni ta’minlab, O‘zbekiston Respublikasida maktabgacha ta’limni modernizatsiya qilish bo‘yicha davlat siyosati vazifalariga mos keladi [1, b. 2]. Kelgusidagi tadqiqotlar Project–Game uchun metodik tavsiyalar ishlab chiqish, yosh guruhlarga moslashtirish hamda raqamli o‘yin loyihalarini joriy etish yo‘nalishida davom ettirilishi mumkin. ADABIYOTLAR RO‘YXATI 1. Prezident Respublikasi O‘zbekiston. Ukaz №PF-5538 «O merax po dal’neyshemu sovershenstvovaniyu sistemy doshkol’nogo obrazovaniya». 30.09.2018. 2. Jo‘raqulov B. Maktabgacha ta’limda innovatsion texnologiyalar. – Toshkent: Fan, 2020. 3. Qodirova N. Maktabgacha yoshdagi bolalar rivoji. – Toshkent: TDPU nashri, 2019. SCHOLAR ISSN: 2181-4147 VOLUME 3 | ISSUE 14 | 2025 https://t.me/openscholar Multidisciplinary Scientific Journal December, 2025 125 4. Raxmonova M. Maktabgacha ta’limda loyiha faoliyati. – Toshkent: Innovatsiya, 2021. 5. Abdullayeva Z. Bolalar psixologiyasi. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2017. 6. Xolmatova S. Maktabgacha yoshda kompetensiyalarni shakllantirish. – Toshkent, 2020. 7. Vygotskiy L. S. Psikhologiya razvitiya rebenka. – M.: Pedagogika, 1991. 8. El’konin D. B. Psikhologiya igry. – M.: Piter, 2019. 9. Zaporozhets A. V. Razvitie proizvol’nykh dvizheniy. – M.: Pedagogika, 2007. 10. Leont’ev A. N. Deyatel’nost’. Soznanie. Lichnost’. – M.: Smysl, 2005. 11. Davydov V. V. Razvitie myshleniya doshkol’nikov. – M.: Pedagogika, 1986. 12. Lyutiy V. I. Neyropedagogika: novoe napravlenie razvitiya obrazovaniya. – M.: Yurayt, 2020. 13. Bruner J. Games, Thoughts and Learning. – M.: Prosveshchenie, 2017. 14. Rogers C. Freedom to Learn. Columbus: Charles Merrill, 1994. 15. Piaget J. The Child’s Conception of the World. New York: Rowman & Littlefield, 2007. 16. OECD. Skills for Social Progress. OECD Publishing, 2015. 17. Fullan M. The New Pedagogy for Deep Learning. Toronto: Michael Fullan Centre, 2018. 18. OECD. Critical Thinking and Creativity Indicators. OECD Reports, 2019. 19. Trilling B., Fadel C. 21st Century Skills. San Francisco: Jossey-Bass, 2009. 20. Hattie J. Visible Learning for Teachers. London: Routledge, 2012.