PEDAGOGIKA FANLARINING KASBIY KOMPETENSIYALARNI SHAKLLANTIRISHDAGI O'RNI
Abstract
Ushbu maqolada pedagogika fanlarining zamonaviy ta’lim tizimida kasbiy kompetensiyalarni shakllantirishdagi ahamiyati, kompetensiyaga yo‘naltirilgan ta’lim konsepsiyasining nazariy asoslari, O‘zbekiston ta’lim siyosati bilan bog‘liq islohotlar, shuningdek, pedagogik tayyorgarlik jarayonida qo‘llaniladigan innovatsion yondashuvlar tahlil qilingan. Tadqiqotda kompetensiyalar tasnifi, ularning shakllanish mexanizmi hamda pedagogika fanlari bilan uzviy bog‘liqligi ilmiy asosda yoritiladi.
Full text
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE “INTEGRATION OF MODERN LINGUISTICS WITH SCIENCE, EDUCATION, AND PRACTICE IN THE PROCESS OF GLOBALIZATION: NEW APPROACHES, OPPORTUNITIES, AND CHALLENGES”, DECEMBER 4, 2025 496 PEDAGOGIKA FANLARINING KASBIY KOMPETENSIYALARNI SHAKLLANTIRISHDAGI O‘RNI 1Axatova Durdona Aktamovna, 2Axatova Xilola Aktamovma, 3Xikmatova Muyassar Ilxomjon qizi 1dotsent, Navoiy davlat universiteti, 2Navoiy davlat universiteti katta o`qituvchisi, 3Navoiy davlat universiteti magistranti https://doi.org/10.5281/zenodo.17814064 Annotatsiya. Ushbu maqolada pedagogika fanlarining zamonaviy ta’lim tizimida kasbiy kompetensiyalarni shakllantirishdagi ahamiyati, kompetensiyaga yo‘naltirilgan ta’lim konsepsiyasining nazariy asoslari, O‘zbekiston ta’lim siyosati bilan bog‘liq islohotlar, shuningdek, pedagogik tayyorgarlik jarayonida qo‘llaniladigan innovatsion yondashuvlar tahlil qilingan. Tadqiqotda kompetensiyalar tasnifi, ularning shakllanish mexanizmi hamda pedagogika fanlari bilan uzviy bog‘liqligi ilmiy asosda yoritiladi. Kalit so‘zlar: Oliy ta’lim, pedagogika, kasbiy kompetensiya, kompetensiyaga yo‘naltirilgan ta’lim, pedagogik texnologiyalar, innovatsiya, nazariy, amaliy, metodik tayyorgarlik, metodologiya. Abstract. This article analyzes the importance of pedagogical sciences in the formation of professional competencies in the modern education system, the theoretical foundations of the concept of competency-based education, reforms related to the educational policy of Uzbekistan, as well as innovative approaches used in the process of pedagogical training. The study covers the classification of competencies, the mechanism of their formation, and their inextricable connection with pedagogical sciences on a scientific basis. Keywords: Higher education, pedagogy, professional competence, competency-based education, pedagogical technologies, innovation, theoretical, practical, methodological training, methodology. Kirish XXI asrning globallashuv jarayonlari ta’lim tizimida tub o‘zgarishlarni yuzaga keltirdi. Yangi iqtisodiyotning rivojlanishi, raqobatbardosh kadrlar tayyorlash talabi, xalqaro standartlarning joriy etilishi pedagogika fanlarining mazmuni va maqsadlariga yangicha yondashuvni talab qilmoqda. Zamonaviy pedagogik va innovatsion texnologiyalarni butun ta’lim tizimiga, jumladan pedagogika fanlarini o’qitish jarayoniga tadbiq etish orqali ta’lim samaradorligiga erishish hozirgi kunning eng muhim talablaridan biri bo’lib qolmoqda. Ushbu talabdan kelib chiqib, oliy ta’lim muassasalarida ta’lim sifatini oshirishga, o’quv-tarbiya jarayonini modernizatsiyalash, pedagog kadrlarni tayyorlash tizimi sifat darajasini oshirishda o’qituvchilarning kasbiy kompetentligini rivojlantirish bo’yicha qator chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Bugungi kunda ta’limning asosiy vazifasi—bilim berishdan ko‘ra kasbiy kompetensiyalarni shakllantirishga qaratilmoqda. Kompetensiyaga asoslangan yondashuvning markazida—talabaning mustaqil fikrlashi, kasbiy vaziyatlarni tahlil qila olishi, amaliy masalalarni hal qilishdagi tayyorgarligi turadi. Bunda pedagogika fanlari nafaqat nazariy bilimlar manbai, balki shaxsning kasbiy-faoliyatga
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE “INTEGRATION OF MODERN LINGUISTICS WITH SCIENCE, EDUCATION, AND PRACTICE IN THE PROCESS OF GLOBALIZATION: NEW APPROACHES, OPPORTUNITIES, AND CHALLENGES”, DECEMBER 4, 2025 497 tayyorlanishida kompleks rol o‘ynaydigan o‘quv-metodik platformadir. Shuning uchun bo`lg`usi o`qituvchilaridan qator umumiy malakaviy va kasbiy kompetensiyalar talab etiladi. Pedagogika fanlarining kasbiy kompetensiyalar tizimidagi nazariy asoslari. Jamiyatimizning hozirgi bosqichida pedagogika fani rivojiga ko`plab olimlarimiz o`zlarining munosib hissalarini qo`shib kelmoqdalar. Pedagogika fanlarining kasbiy kompetensiyalarni shakllantirishdagi ahamiyati bo‘yicha olib borilgan ilmiy tadqiqotlar ko‘p yillik tajribaga ega bo‘lib, mazkur yo‘nalish xorijiy va mahalliy ilmiy maktablar tomonidan ham chuqur o‘rganilgan. Kasbiy kompetensiyalar nazariyasi XX asrning ikkinchi yarmidan boshlab rivojlangan. Jumladan: D. McClelland, R. Boyatzis va L. Spencerlar kompetensiya modelini ishlab chiqqan; ularning ishlarida kasbiy malakani shakllantirishda ta’lim fanlarining roli alohida urg‘u bilan ko‘rsatilgan. J. Raven, B. Bloom, D. Kolblar kompetensiyalar tuzilishi, o‘qitish orqali shakllanishi va o‘quv fanlari bilan bog‘liqligi bo‘yicha fundamental nazariyalar yaratgan. So‘nggi yillarda Yevropa Ittifoqining ET 2020, EQF (European Qualification Framework) standartlarida pedagogik fanlar orqali kasbiy kompetensiyalarni shakllantirish mexanizmlari keng yoritilgan. Rossiya, Belarus, Qozog‘iston olimlari ham kompetensiyaviy yondashuvni keng tadqiq qilgan: A.V.Xutorskoy, V.I.Baidenko, I.A.Zimnyaya—pedagogik fanlar kompetensiyalarni rivojlantirishning asosiy omili ekanini isbotlagan. O‘zbekiston ta’lim tizimida ham kompetensiyaviy yondashuv asosiy pedagogik paradigmalardan biriga aylangan. Mazkur yo‘nalish bo‘yicha ko‘plab tadqiqotlar yaratilgan: A.Abduqodirov, R.Ishmuxamedov, O.Tolipov, N.Sayfurov, S.Usmonov kabi olimlar kasbiy kompetensiyalar mohiyati, ularni o‘quv rejalari va pedagogik fanlar orqali shakllantirish mexanizmlarini ilmiy asoslab bergan. Oliy ta’lim muassasalarida pedagogika fanlari asosida kompetensiyalarni shakllantirishga bag‘ishlangan ko‘plab monitoring, tajriba-sinov ishlari olib borilmoqda. Kasbiy-pedagogik tayyorgarlik sifatining mezoni - bu o'qituvchining kasbiy kompetentsiyasi bo'lib, u jamiyat va davlat tomonidan XXI-asr mutaxassisiga qo'yiladigan barcha talablarni to'liq aks ettiradi. Shu munosabat bilan layoqatli o'qituvchilarni tayyorlash zamonaviy kasbiy pedagogik ta'limning ustuvor vazifalaridan biridir. Mamlakatimizda "o'qituvchining kasbiy kompetentsiyasi" atamasini o'rganish va undan foydalanish XX asrning 80-90 yillariga to'g'ri keladi. Ushbu davrda mahalliy olimlarimiz ushbu ta'lim hodisasi va turli xil kompetentsiya tarkibiy qismlarini chuqur konsepsiyalashga qaratilgan istiqbolli urinishlarni amalga oshirdilar. Hozirgi kunda "o'qituvchining kasbiy kompetentsiyasi" toifasi XXI asr o'qituvchisiga zamonaviy talablar sharoitida yetakchi o'rinlardan birini egallaydi. Shu o’rinda kompetensiya tushunchasiga to’xtalib o’tsak, kompetensiya -lotincha competo so’zidan olingan bo’lib, erishyapman, munosibman, loyiqman (mos, loyiq) degan ma’nolarni bildiradi hamda quyidagi ma’nolarda ishlatiladi: 1)mustaqil davlat organi (mehnat, o`zini-o`zi boshqarish organi) yoki mansabdor shaxsning qonun, ustav yoki boshqa hujjat bilan belgilangan vakolatlari, huquq, burchlari doirasi, 2)u yoki bu sohadagi bilimlar, tajriba, mahorat. Keng ma’noda kompetensiya masalaning, shuningdek, muayyan bilim sohasining mohiyatini muvafaqqiyatli hal etishda amaliy tajribaga asoslanib, bilim va ko’nikmalarni qo’llay olish qobiliyatidir. Kasbiy kompetensiya – kasbiy faoliyatga oid masalalarni amaliy tajriba, bilim va ko’nikmaga tayanib muvafaqqiyatli hal eta olishga qaratilgan faoliyat. Sodda qilib aytganda, kompetensiya – zarur (ko’zlangan) natijaga erishish uchun amalga oshiriladigan faoliyat.
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE “INTEGRATION OF MODERN LINGUISTICS WITH SCIENCE, EDUCATION, AND PRACTICE IN THE PROCESS OF GLOBALIZATION: NEW APPROACHES, OPPORTUNITIES, AND CHALLENGES”, DECEMBER 4, 2025 498 Shuningdek, kompetensiya, bilimdan farqli, amaliy faoliyatsiz namoyon bo’lmaydi va uni baholay olish mumkin emas. Xalqaro ta’riflarga ko‘ra, kompetensiya — bu bilim, ko‘nikma, malaka, motivatsiya va tajribadan tashkil topgan integrativ sifat bo‘lib, kasbiy vazifalarni samarali bajarish imkonini beradi. Pedagogika fani kompetensiyalarni quyidagi jihatlar orqali shakllantiradi: Nazariy tayyorgarlik: pedagogika tarixi, ta’lim metodologiyasi, didaktika, tarbiya nazariyasi sohasidagi nazariy bilimlar. Muvaffaqiyatli ishlash uchun har bir o`qituvchi kasbiy kompetentlikka ega bo`lishi zarur. Kasbiy kompetentlik egasi oz mehnat sarf qilib, katta natijaga erishadi. Ijodkorlik hamisha uning hamkori bo`ladi. Pedagogik ishga qobiliyatli, iste’dodli kishidagina pedagogik mahorat bo`lishi mumkin. Qobiliyat esa faoliyat jarayonida paydo bo`ladi va rivojlanadi. Qobiliyatli va mahoratli o`qituvchi oldida esa hozirgi kun talabi asosida vatanimiz ravnaqi uchun xizmat qila oladigan, buyuk vatanni dildan sevadigan va bu yo`lda o`z jonini ham ayamaydigan yoshlarni vatanga mehr – muhabbat ruhida tarbiyalash vazifasi turadi. Demak, kasbiy kompetentlikning asosiy poydevori - kasbiy bilimlardir. O`qituvchining bilimlari, bir tomondan, o`zi o`qitadigan predmetlarga qaratilgan bo`lsa, ikkinchi tomondan, ularni o`zlashtiradigan o`quvchilarga qaratilgan. Kasbiy bilimlarning mazmunini o`zi o`qitadigan predmetni, uning metodikasini, pedagogika va psixologiyani bilishni tashkil etadi. Pedagogning kasbiy kompetentligini bir qancha yirik olimlar (Gonobolin F.N., Kuzmina N.V., Krutetskiy V.N. kabi) tahlil etganlar. Demak, pedagogning kasbiy kompetentligi - bilimlarni "insoniylashtirish"dadir, ularni auditoriyaga oddiy kitobdangina emas, balki o`zining dunyoqarashi sifatida bayon etadi. Pedagogning kasbiy bilimlari asosida pedagogik ong shakllanadi, uning harakatlari asosida yotuvchi prinsiplar va qoidalar bu psixologik jarayonda kechadigan xususiyat bo`lib, pedagogik faoliyat samarasiga ta’sir etadi. Metodik tayyorgarlik: o‘qitish usullari, pedagogik texnologiyalar, baholash metodlari. Metodik tayyorgarlik — o‘qituvchi kompetensiyalarining “yuragi”. Pedagogika fani shunchaki nazariya o‘rgatadigan fan emas. U bo‘lajak o‘qituvchini amaliy, ijodkor, va zamonaviy texnologiyalarni biladigan mutaxassisga aylantiradigan asosiy maydon. Aynan metodik tayyorgarlik orqali o‘qituvchida ko‘plab kasbiy kompetensiyalar shakllanadi. Metodik tayyorgarlikning birinchi poydevori — o‘qitish usullari. Bu yerda bo‘lajak o‘qituvchi: muammoli ta’lim, interfaol usullar, tadqiqotga yo‘naltirilgan yondashuv, loyihaviy metod, case-study, kommunikativ metodlar kabi metodlarni qo‘llash va tahlil qilishni o‘rganadi. Pedagogik texnologiyalar orqali shakllanadigan kompetensiyalar. Bugungi o‘qituvchi “oddiy tushuntiruvchi” emas — u ta’lim muhandisi. Pedagogik texnologiyalar deganda: modul asosida o‘qitish, blended learning (aralash ta’lim), STEAM, kredit-modul tizimi, raqamli platformalar (Moodle, Google Classroom, LMS) kabi tizimlar tushuniladi.
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE “INTEGRATION OF MODERN LINGUISTICS WITH SCIENCE, EDUCATION, AND PRACTICE IN THE PROCESS OF GLOBALIZATION: NEW APPROACHES, OPPORTUNITIES, AND CHALLENGES”, DECEMBER 4, 2025 499 Baholash metodlari orqali shakllanadigan kompetensiyalar. Baholash bu — “ball qo‘yish” emas, balki o‘quvchining rivojlanish xaritasini tahlil qilish. Metodik tayyorgarlik bo‘yicha baholashda o‘rgatiladi: formatif (jarayonli) baholash: exit-ticket, rubrika, kuzatuv varaqalari summativ (yakuniy) baholash kompetensiya asosida baholash portfoliolar diagnostik testlar refleksiya va self-assessment Bunda shakllanadigan kompetensiyalar: Analitik kompetensiya — o‘quvchilarning o‘zlashtirish jarayonini tahlil qilish; adolatli baholash kompetensiyasi — baholashning shaffofligi, mezonlar asosida ishlash; pedagogik etik kompetensiya — baholash orqali o‘quvchiga motivatsiya berish; Metodik kompetensiya — baholashni o‘qitish jarayoniga uyg‘un integratsiya qilish. Amaliy-kommunikativ tayyorgarlik: muloqot madaniyati, psixologik yondashuv, sinf jarayonini boshqarish. Pedagogika fani bo‘lajak o‘qituvchini nafaqat metodik va nazariy, balki amaliy muloqot, psixologik sezgirlik va sinf jarayonini boshqarish bo‘yicha ham tayyorlaydi. Bu tayyorgarlik turidagi kompetensiyalar — real dars jarayonida eng ko‘p “ishlaydigan”, o‘qituvchining kasbiy muvaffaqiyatini belgilovchi jihatlardan. -Muloqot madaniyati orqali shakllanadigan kompetensiyalar. O‘qituvchi uchun muloqot — bu o‘quvchi bilan o‘rnatilgan oddiy aloqa emas, balki ta’lim jarayonini boshqarish vositasi. Natijada shakllanadigan kompetensiyalar: Kommunikativ kompetensiya: o‘quvchi bilan samarali muloqot olib borish. Pedagogik takt va etik kompetensiya: muloqotda odob, hurmat va professionallikni saqlash. Hamkorlik kompetensiyasi: jamoa, ota-ona, hamkasblar bilan to‘g‘ri aloqada bo‘lish. Konfliktologik kompetensiya: bahs yoki ziddiyatlarni yumshoq hal qilish. -Psixologik yondashuv orqali shakllanadigan kompetensiyalar. Pedagogika fani doimo psixologiya bilan yonma-yon boradi. Chunki o‘qituvchi o‘quvchining ruhiy holati, yosh xususiyatlari va motivatsiyasi bilan ishlaydi. Natijada shakllanadigan kompetensiyalar: Psixologik-pedagogik kompetensiya: har bir o‘quvchining ehtiyojini tushunish. Differensial yondashuv kompetensiyasi: har xil darajadagi o‘quvchilarga mos metod qo‘llash. Emotsional intellekt kompetensiyasi: o‘quvchining ruhiy dunyosini sezish va unga mos aloqa o‘rnatish. Motivatsion kompetensiya: dars jarayonida o‘quvchini faollashtirish. Psixologik yondashuvsiz o‘qituvchi faqat “ma’lumot yetkazuvchi” bo‘lib qoladi. Psixologiyani bilgan o‘qituvchi esa o‘quvchining qalbiga ham, ongiga ham murojaat qiladi. - Sinf jarayonini boshqarish orqali shakllanadigan kompetensiyalar. Bu komponent o‘qituvchining haqiqiy “ustoz”lik qobiliyatini namoyon qiladi. O‘qituvchi quyidagi ko‘nikmalarni o‘zlashtiradi: Darsni boshqarish: vaqt, tartib, faoliyatni tashkil etish Diqqatni jalb qilish texnikalari Intizomni boshqarish
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE “INTEGRATION OF MODERN LINGUISTICS WITH SCIENCE, EDUCATION, AND PRACTICE IN THE PROCESS OF GLOBALIZATION: NEW APPROACHES, OPPORTUNITIES, AND CHALLENGES”, DECEMBER 4, 2025 500 Faoliyatni guruhlarda va juftlikda tashkil etish Sinfning psixologik iqlimini yaratish Dars jarayonida xavfsizlik, tashkiliy madaniyat Stressli vaziyatlarda tez va to‘g‘ri qaror qabul qilish Natijada shakllanadigan kompetensiyalar: Liderlik kompetensiyasi: sinfda lider sifatida jarayonni boshqarish. Organizatorlik kompetensiyasi: darsni uzluksiz va tartibli yuritish. Sotsiopsixologik kompetensiya: sog‘lom muloqot, ishonch va motivatsiya muhitini yaratish. Operativ qaror qabul qilish kompetensiyasi: murakkab holatlarda tezkor va oqilona yechim topish. Sinfni boshqara olgan o‘qituvchi dars vaqtini 100% pedagogik mazmunga yo‘naltiradi. Boshqara olmagan o‘qituvchi esa dars vaqtining yarmini tartibga chaqirishga sarflaydi. Amaliy-kommunikativ tayyorgarlikda professional o‘qituvchi quyidagi integral kasbiy kompetensiyalarni shakllantiradi: samarali muloqot va hamkorlik, sinfni boshqarish va liderlik, o‘quvchi psixologiyasini tushunish, konflikt va stresslarni boshqarish, sog‘lom psixologik muhit yaratish, pedagogik etikaga amal qilish. Pedagogika fani aynan shu komponentlar orqali o‘qituvchini haqiqiy mahoratli, emotsional jihatdan yetuk va kommunikativ jihatdan kuchli mutaxassisga aylantiradi. Aksiologik kompetensiyalar: kasbiy etika, ta’limning g‘oyaviy-ma’naviy asoslarini anglash. Aksiologiya — “qadriyatlar haqidagi fan”. O‘qituvchining professional faoliyati faqat bilim bilan emas, balki qadriyatlar, ma’naviyat, mas’uliyat, etika, dunyoqarash bilan boshqariladi. Shu sabab pedagogika fani talabalarda aynan shu jihatlarni shakllantirishga alohida e’tibor qaratadi. Kasbiy etika o‘qituvchining ichki madaniyati. Pedagogikada o`qituvchining qanday o‘qitishidan ham ko`ra qanday inson ekanligi muhim ahamiyat kasb etadi. Pedagogika fanida bo`lg`usi o`qituvchilarga: o‘qituvchi–o‘quvchi o‘rtasidagi muomala odobi pedagogik adolat va xolislik o‘quvchi sha’ni va qadrini hurmat qilish kasbiy mas’uliyatni chuqur his qilish xizmat madaniyati va etik me’yorlarga amal qilish axborot madaniyati va etik xavfsizlik kasbiy va pedagogik maxfiylik(sir)ni saqlay bilish kabilar o‘rgatiladi. Bunda aksiologik kompetensiya: kasbiy faoliyatni qadriyatlar asosida olib boorish; etik kompetensiya: pedagogik jarayonning barcha bosqichlarida odob, hurmat, xolislikni saqlash; mas’uliyat kompetensiyasi: har bir so‘z va harakatning o‘quvchi hayotiga ta’sirini anglash; professional imidj kompetensiyasi: o‘qituvchining fazilatli, ishonchli o`qituvchi obrazini yaratish kabi kompetensiyalar shakllanadi. Ta’limning g‘oyaviy-ma’naviy asoslarini anglash. Pedagogika fani o‘qituvchiga qadriyatli ta’lim konsepsiyasini o‘rgatadi. Ya’ni o‘qituvchi nafaqat fan o‘qitadi, balki:
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE “INTEGRATION OF MODERN LINGUISTICS WITH SCIENCE, EDUCATION, AND PRACTICE IN THE PROCESS OF GLOBALIZATION: NEW APPROACHES, OPPORTUNITIES, AND CHALLENGES”, DECEMBER 4, 2025 501 tarbiyalaydi, yo‘l ko‘rsatadi, milliy va umuminsoniy qadriyatlarni singdiradi, ma’naviy-axloqiy jihatdan namuna bo‘ladi. Pedagogika fani shu bilan birga milliy qadriyatlar (mehr-oqibat, halollik, vatanparvarlik, mas’uliyat), umuminsoniy qadriyatlar (tinchlik, bag'rikenglik, insonparvarlik), ta’limning ma’naviy-ma’rifiy vazifalari, pedagogik faoliyatning axloqiy chegaralari, tarbiya konsepsiyalari va ma’naviy rivojlanish nazariyalari, ma’naviy xavfsizlik va g‘oyaviy madaniyatni o‘rgatadi. Bu jarayonda ma’naviy-axloqiy kompetensiya: darsni tarbiyaviy maqsad bilan qo`shib olib borish; g‘oyaviy dunyoqarash kompetensiyasi: ta’limning maqsadi va ma’naviy mazmunini tushunish; vatanparvarlik-tarbiyaviy kompetensiya: yoshlar ongida milliy g‘ururni shakllantirish; madaniy kompetensiya: jamiyat qadriyatlariga mos, madaniyatli pedagog shaxsini yaratish kabi kompetensiyalar shakllanadi. Pedagogika fani orqali shakllangan aksialogik kompetensiyalar o‘qituvchini: mehribon, adolatli, prinsipial, ma’naviy yetuk, axloqan pok, mas’uliyatli, jamiyat uchun foydali, haqiqiy ustoz darajasiga ko‘taradi. Bu kompetensiyalar o‘qituvchining barcha ish uslubini — metodikani ham, muloqotni ham, baholash jarayonini ham boshqaradi So‘nggi yillarda O‘zbekiston ta’lim tizimida kompetensiyaviy yondashuv asosiy ustuvor yo‘nalish sifatida belgilandi. Oliy ta’limda o‘quv rejalari va dasturlari kompetensiyalar modeli asosida yangilanmoqda. Bunda pedagogika fanlari: 1. Didaktik kompetensiyalarni shakllantirish 2. Pedagogik-psixologik kompetensiyalar 3. Ijtimoiy va madaniy kompetensiyalar 4. Axborot-kommunikativ kompetensiyalarini shakllantirishda muhim o‘rin tutadi. Xulosa qilib aytganda, pedagogika fanlari bugungi kunda kasbiy kompetensiyalarni shakllantirishning asosiy strategik maydoniga aylangan. Ular nafaqat nazariy bilim beradi, balki shaxsning kasbiy faolligi, innovatsion fikrlashi, amaliy mahoratini shakllantiradi. Dunyo tajribasi va milliy islohotlar pedagogik tayyorgarlik tizimini yangi bosqichga olib chiqmoqda. Demak, pedagogika fanlarining kompetensiya shakllantirishdagi o‘rni — bu kelajak mutaxassisining raqobatbardoshligini belgilovchi asosiy omil bo‘lib qolmoqda. Pedagogika fanlari innovatsion, integrativ va zamonaviy yondashuvlar orqali talabalarda kompleks kompetensiyalar tizimini rivojlantirishda yetakchi rol o‘ynaydi. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR 1. Oʻzbekiston Respublikasining «Ta’lim toʻgʻrisida»gi Qonuni. OʻRQ-637, 23.09.2020й. 2. Axatova D.A.Shaxsga yo’naltirilgan pedagogik texnologiyani amalga oshirish bo’yicha ta’lim turlari. “Zamonaviy fan va talim-tarbiya: muammo, yechim, natija” ilmiy-amaliy onlayn konferensiya materiallari 2020. № 1. Noyabr, 11-13 b 3. G‘afforov Q., Nosirova D. Pedagogik kompetensiyalar va ularning rivoji. — Toshkent: 2022.
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE “INTEGRATION OF MODERN LINGUISTICS WITH SCIENCE, EDUCATION, AND PRACTICE IN THE PROCESS OF GLOBALIZATION: NEW APPROACHES, OPPORTUNITIES, AND CHALLENGES”, DECEMBER 4, 2025 502 4. Mamarasulov O. Kasbiy kompetensiyalar va ularni shakllantirish texnologiyalari. – Toshkent: TDPU, 2022. 5. Mulder M. Competence-Based Vocational and Professional Education. – Springer, 2017