वारली आदिवासी धर्म देव आणि संस्कृती
Abstract
वारली आदिवासींच्या आदिम संस्कृतीचा शोध घेत असताना आपणाला आदिवासींच्या धर्म देव आणि संस्कृतीचे स्वरूप समजावून घेणे आवश्यक आहे. आदिवासींच्या देव आणि धर्माचे स्वरूप हे हिंदू देव आणि धर्मापेक्षा पार वेगळे आहे. आदिवासींचा धर्म प्राथमिक अवस्थेतील असून तो असंकारित स्वरूपात आहे असे आपणाला वाटते. आदिवासी बांधव हा निसर्गाशी एकरूप निसर्गमय झालेला जीव! म्हणून वारली आदिवासींच्या जीवनात येणारे दुःख, दैन्य, दारिद्र्य, उपेक्षा, अज्ञान, अविश्रांत परिश्रम, शोषितता आणि संघर्ष वृत्तीने आपले जीवन अनेक अंगांनी आनंदमय करण्याचा प्रयत्न करतात. आपल्या उत्पत्तीच्या कथा बरोबरच धर्म, देव आणि संस्कृती ,निसर्ग पूजा तसेच धार्मिक विधीच्या माध्यमातून आपापले वेगवेगळे धर्म मर्यादित अर्थाने त्यांना आपण टोळ्याचे धर्म अथवा जमात धर्म असे संबोधू/संबोधता येईल. सृष्टीमध्ये वेगवेगळ्या स्वरूपात प्रगट होणाऱ्या निसर्ग शक्तींची प्रतीके देवता स्वरूप मानणे व त्यांच्या विषयी भीतीयुक्त आदर बाळगणे हे वारली आदिवासी यांच्या देव धर्म आणि संस्कृतीचे वैशिष्ट्य आहे असे आपणाला वाटते. याचा थोडक्यात परावर्ष प्रस्तुत शोधनिबंधाच्या माध्यमातून घेण्याचा प्रयत्न करण्यात आलेला आहे.
Full text
241 International Journal of Advance and Applied Research www.ijaar.co.in ISSN – 2347-7075 Impact Factor – 8.141 Peer Reviewed Bi-Monthly Vol. 6 No. 40 September - October - 2025 . , , . Corresponding Author – . DOI - 10.5281/zenodo.17662084 : . . . ! , , , , , , . , , / . . . : . . . . . . . ,” . .
IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 . 242 , . , , , , , , . . , , , , ”. . , , , . . , , . ,” . - . . . . .” : . . . . , . . . . . . ,, . . , . . .
IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 . 243 . , . . . ,” . . , . . . . . . . , , .” . . : . . . . . . . . . , ‘’ . . . . . . . . . . , ,” . . ‘ ’ .”
IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 . 244 : . . . . . . . . . . . ,” . . . . . . . ‘’ .” : ‘’ . . . . . . . . . . - . . . . . . . . . . . . . .
IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 . 245 . . . ,” . . .” : . . . . . . . . . . . . . , , , : . . ‘’ . . . ‘’ . . ‘’ . . ‘’ . . . . . . ‘’ . . : . . , .
IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 . 246 . . . . . . . . . . . . . . . . . : . , , , , , , . . , . , . : . . ; , ,; -,; - ,; -. . , -. . , -. . . ,; : ,; - ,; , . . . ,; ,; -,; - ,; . . ,; .