YOSH ONALAR UCHUN TRANSFORMATSIYALANUVCHI KIYIMLAR TURLARI VA ULARNING AHAMIYATI

ISSN: 2582-4686 SJIF 2021-3.261, 2022-2.889, 20235.384, 2024-6.875 ResearchBib IF: 9.948 / 2024 VOLUME-5, ISSUE-12 52 YOSH ONALAR UCHUN TRANSFORMATSIYALANUVCHI KIYIMLAR TURLARI VA ULARNING AHAMIYATI Farg‘ona davlat texnika universiteti magistranti Muhammadaminova Robiyaxon Muhammadsiddiq qizi, Farg‘ona davlat texnika universiteti katta o‘qituvchisi Obidova Irodaxon Nozimjonovna Annotatsiya: Ushbu maqolada yosh onalar uchun mo‘ljallangan transformatsiyalanuvchi kiyimlarning turlari, ularning funksional, estetik va ergonomik ahamiyati yoritilgan. Homiladorlik davridan boshlab tug‘ruqdan keyingi hamda emizish davrigacha foydalanish mumkin bo‘lgan ko‘p funksiyali kiyimlar tahlil qilinadi. Kalit so‘zlar: yosh onalar, transformatsiyalanuvchi kiyim, homiladorlik kiyimlari, emizish kiyimlari, ergonomika, ko‘p funksiyali dizayn, qulaylik, modulyar kiyimlar. Аннотация: В данной статье рассматриваются виды трансформируемой одежды для молодых матерей, а также её функциональные, эргономические и эстетические особенности. Особое внимание уделяется одежде, предназначенной для периода беременности, послеродового восстановления и кормления грудью. Анализируются конструктивные решения, направленные на обеспечение комфорта, адаптивности и многофункциональности изделий. Ключевые слова: молодые матери, трансформируемая одежда, одежда для беременных, одежда для кормящих матерей, эргономика, многофункциональный дизайн, удобство, модульная одежда. Annotation: This article explores the types of transformable clothing designed for young mothers, focusing on their functional, ergonomic, and aesthetic characteristics. Special attention is given to garments suitable for pregnancy, postpartum recovery, and breastfeeding periods. The study analyzes design solutions that ensure comfort, adaptability, and multifunctionality. Keywords: young mothers, transformable clothing, pregnancy clothing, breastfeeding clothing, ergonomics, multifunctional design, convenience, modular clothing Kirish Tez rivojlanayotgan zamonaviy texnologiyalar sharoitida ishlab chiqarish va isteʼmolning oʻsishi, shuningdek, inson hayotidagi funksional jarayonlarning doimiy oʻzgarishi tufayli uning barcha ehtiyojlarini qondiradigan, u yoki bu talabga javob beradigan oladigan kiyimlar paydo boʻladi. Zamonaviy odamga vaziyat, vaqt va joylashuvidan qatʼi nazar, oʻzini qulay his qilishiga imkon beradigan qulay kiyim kerak. [1] Kiyim ijtimoiy mavqeini koʻrsata olishi, moda tendensiyalariga mos kelishi va shaxsning xarakteri sifatida namoyon qilishi kerak. Aksariyat isteʼmolchilar kiyim sotib olayotganda nafaqat sifat va narx, balki oʻzlarining individualligini koʻrsatish istagi bilan ham boshqariladi. Kiyim tanlash jarayoni-bu tajriba oʻtkazish, oʻz imidjingizni yaratish imkoniyati. Doimiy kiyim ayrim maʼlumotlar oʻzgaruvchan, bir kishi turli uslubiy yechimlari, uning kostyumining koʻp farqlarni yaratadi. Shunday qilib, koʻplab moda dizaynerlari zamonaviy dunyodagi kiyimlar, boshqa narsalar qatori, kundalik hayotning xilma-xillik qoʻshishi kerak, deb hisoblashadi. Kiyimlarda mavjud boʻlgan koʻplab elementlari, zamonaviy moda va dizaynerlari tomonidan qoʻyilgan talablarga mos kelishi va istemolchining koʻrinishini imijini belgilashi lozim. Kiyim insonning ijtimoiy mavqeining ifodasi sifatida namoyon boʻladi, koʻplab dizaynerlar ISSN: 2582-4686 SJIF 2021-3.261, 2022-2.889, 20235.384, 2024-6.875 ResearchBib IF: 9.948 / 2024 VOLUME-5, ISSUE-12 53 tomonidan kiyimar oʻzgaruvchan shakllarda, imkoniyatlarda, gʻayrioddiy qoʻshimchalar va aksessuarlarda joylashtirilishi orqaliy ushbu vazifa bajarimishi mumkin. XX asrning 20-yillarida allaqachon koʻp funksiyali narsalarning dizayni konstruktorlar va dizaynerlarning vazifalaridan biriga aylanadi. Bu tendensiya tarafdorlarini "funksionalistlar" deb atashgan. Ularning dizaynga yondashuvi, universal narsalarni yaratish istagi inson ehtiyojlarini qondirishga qodir va qoʻshimcha ravishda zamonaviy jamiyat oldida turgan ekologik muammolar nuqtayi nazaridan oʻta dolzarb boʻlgan resurslarni tejashga imkon beradi.[2] Hozirgi kunda respublikamizda kiyim dizayni faqat tashqi ko‘rinishi bilangina emas, balki uning funksionalligi, moslashuvchanligi va inson organizmidagi o‘zgarishlarga mos kelish darajasi bilan ham baholanmoqda. Ayniqsa, yosh onalar — ya’ni homiladorlik, tug‘ruqdan keyingi va emizish davridagi ayollar uchun maxsus, qulay va ko‘p funksiyali kiyimlar yaratish dolzarb masalalardan biridir. Shu ehtiyoj asosida “transformatsiyalanuvchi kiyimlar” tushunchasi paydo bo‘ldi. Bunday kiyimlar tana o‘zgarishiga moslashadi, turli vaziyatlarda ishlatiladi va bir necha davrga xizmat qila olishi bilan ajralib turadi. Transformatsiyalanuvchi kiyimlar shakli, hajmi yoki funksiyasi o‘zgarishi mumkin bo‘lgan, ya’ni bir necha holatda foydalanishga moslashtirilgan kiyim turlaridir. Yosh onalar uchun transformatsiyalanuvchi kiyimlar quyidagi davrlarni qamrab oladi:  homiladorlik davri  tug‘ruqdan keyingi davr  emizish davri  oddiy kundalik foydalanish Bu kiyimlarning asosiy maqsadi–ayol organizmidagi tabiiy o‘zgarishlarga moslashish, harakat erkinligini ta’minlash va qulaylik yaratishdir. Yosh onalar uchun transformatsiyalanuvchi kiyimlar turlari 1. Homiladorlik va tug‘ruqdan keyin foydalaniladigan ko‘ylaklar Bu turdagi ko‘ylaklar keng, yumshoq va elastik materiallardan tayyorlanadi. Ular qorin kattalashib borishini hisobga olgan holda loyihalanadi. Tug‘ruqdan keyin esa tana shakliga moslashib, oddiy kundalik ko‘ylak sifatida kiyilishi mumkin. Transformatsiyalanuvchi kiyimlar xususiyatlari:  elastik matolar  kengayib boruvchi kesim  bel qismi sozlanadigan  yengil va nafas oladigan material 2. Emizish uchun mo‘ljallangan transformatsiyalanuvchi kiyimlar Bu kiyimlar maxsus yashirin fermuarlar, tugmalar yoki ikki qavatli tuzilma bilan ishlab chiqiladi. U bola emizish jarayonini oson va qulay qiladi, shuningdek, onaning shaxsiy hayoti va qulayligini ta’minlaydi. Transformatsiyalanuvchi kiyimlarning asosiy afzalliklari:  tez ochilib-yopiladigan tuzilma  tashqarida turib ham qulay emizish imkoniyati  estetik ko‘rinish saqlanadi Bu kiyimlar bir vaqtning o‘zida bir necha funksiyani bajaradi. Masalan, bir ko‘ylak:  homiladorlikda kiyiladi  tug‘ruqdan keyin kiyiladi ISSN: 2582-4686 SJIF 2021-3.261, 2022-2.889, 20235.384, 2024-6.875 ResearchBib IF: 9.948 / 2024 VOLUME-5, ISSUE-12 54  emizish davrida foydalaniladi Oʻzgaruvchan kiyim isteʼmolchiga turli sharoitlarda ham bir hil kiyim bilan qulaylikka erishish, iste’mol, vaqt va pulni tejash xizmat muddatini uzaytirish imkonini beradi Masalan, transformatsiya tamoyillariga quyidagilarni kiritish mumkin : 1.Bir shaklni boshqasiga aylantirish prinsipi (masalan, mahsulot uzunligini oʻzgartirish, kostyumning bir elementini boshqasiga aylantirish (bosh kiyim sumkaga va hokazo.) 2. Detallarni bir mahsulot shakli ichida oʻzgartirish prinsipi (masalan, kiyim elementlari oʻzgartiriladi (yeg‘ilgan, buklangan, bogʻlangan, oʻrilgan va hokazo.) Umuman olganda, kiyimni (va uning alohida elementlarini) oʻzgartirish – oʻzgartirish jarayoni koʻp boʻlishi mumkin. Ushbu jarayonda ijobiy lahzalar mavjud, chunki ishlab chiqarilgan mahsulot xilma-xilligi va koʻp qirraliligi tufayli bezovta qilishga imkon bermaydi va shuning uchun uning kiyinish muddati uzaytiriladi. Zamonaviy moda dizaynerlari oʻzgaruvchan kiyimlarni loyihalash texnikasi, usullari va tamoyillariga asoslanib, xaridorlarni kiyimni tejashga majbur qilgan iqtisodiy inqirozga oʻziga xos javobni taklif qilishdi: masalan, paltodan koʻylagi ichiga aylantirilishi mumkin boʻlgan "koʻp funksional" modellar va koʻylakdan yubkaga. Maktab kiyimidagi transformatsiyadan foydalanish masalasi ikki sababga koʻra dolzarbdir: oʻquvchining faol fiziologik oʻsishi va talaba shkafining turli xil jihozlariga boʻlgan ehtiyoj. Modellar va tuzilmalarni loyihalashda, shuningdek bolalar maktab kiyimlarining oqilona shkafini sotib olishda samarali foydalanish uchun oʻzgaruvchan tarkibiy elementlarning konstruktiv yechimlari (bolalar kiyimlari turlari, qoʻshimcha buyumlar va kiyim elementlari), kiyim dizaynining oʻzgaruvchan elementlarining tarkibiy ulanishlari turlari va turlari bir oʻquvchi bolaning garderobida tizimlashtirilgan edi. Xulosa Yosh onalar uchun transformatsiyalanuvchi kiyimlar nafaqat zamonaviy moda namunasi, balki kundalik hayotda katta qulaylik yaratuvchi muhim vositadir. Bunday kiyimlar ayol tanasidagi tabiiy o‘zgarishlarni hisobga olgan holda ishlab chiqiladi va bir necha bosqichda foydalanish imkonini beradi. Shu sababli, bunday kiyimlarning ishlab chiqarilishi va ommalashtirilishi kelajakda yanada muhim ahamiyat kasb etadi. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR ROʻYXATI 1. Qodirova M. Kiyim dizaynining ergonomik asoslari. – Toshkent: Oʻzbekiston, 2018. 2. Raximova D. Zamonaviy ayollar kiyimlari dizayni. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2019. 3. Stone, E. The Dynamics of Fashion. – New York: Fairchild Books, 2012. 4. Jones, S. Fashion Design. – London: Laurence King, 2011. 5. Nozimjonovna, O. I. (2022). CONSTRUCTIVE ANALYSIS OF MODERN CIRCULAR NEEDLE KNITTING MACHINES. American Journal Of Applied Science And Technology, 2(06), 75-79. 6. Qaxxorovich, N. Q., Juraevich, Y. N., Nozimjonovna, O. I., & Baxtiyorovna, N. B. (2021). The perspective directions for the development of sericulture. The American Journal of Engineering and Technology, 3(09), 24-27. 7. Mamatkulova, S., Berdyeva, R., Obidova, I., Khoshimova, M., Rakhmonova, M., & Mominov, B. (2024). RETRACTED: The significance of creating embroidery patterns from art decoration techniques in the field of sewing-knitting. In E3S Web of Conferences (Vol. 538, p. 04002). EDP Sciences. ISSN: 2582-4686 SJIF 2021-3.261, 2022-2.889, 20235.384, 2024-6.875 ResearchBib IF: 9.948 / 2024 VOLUME-5, ISSUE-12 55 8. Uralov, L., Obidova, I., Nizamova, B., Kholiqov, K., Ohunov, R., & Mamatova, X. (2023, June). Analysis of the effect of technological parameters of physical and mechanical indicators of two-layer knitted fabrics. In American Institute of Physics Conference Series (Vol. 2789, No. 1, p. 040120). 9. Mirboboeva G., Isroilova N., Rakhmonova M. A COMPARATIVE ANALYSIS OF FLAX FIBRE FOR INDUSTRIAL APPLICATIONS //Western European Journal of Modern Experiments and Scientific Methods. – 2024. – Т. 2. – №. 10. – С. 11-16. 10. Tursumatova S., Tursunov D., Isroilova N. Research on the Production of Special Clothing for Car Repair Workers, Taking into Account Human Ergonomic Characteristics //Eurasian Research Bulletin. – 2023. – Т. 17. – С. 204-209. 11. Isroilova N. RESEARCH ON THE PRODUCTION OF MEDICAL SUITS BASED ON FLAX FIBER FABRICS //Journal of science-innovative research in Uzbekistan. – 2025. – Т. 3. – №. 6. – С. 405-409. 12. Isroilova N. ANALYTICAL STUDY AND FORMATION OF THE ASSORTMENT OF WOMEN'S LIGHTWEIGHT CLOTHING //Journal of science-innovative research in Uzbekistan. – 2025. – Т. 3. – №. 6. – С. 445-451. 13. Nozimjonovna, O. I. (2022). CONSTRUCTIVE ANALYSIS OF MODERN CIRCULAR NEEDLE KNITTING MACHINES. American Journal Of Applied Science And Technology, 2(06), 75-79.