scieee AI-readable full text Open interactive document viewer

भारतीय लोकशाही काल, आज आणि उद्या

इंगळे, कमलाकर शरद

Abstract

प्रस्तावना :- भारतीय लोकशाही जगातील सर्वात मोठी लोकशाही आहे. भारतात लोकशाही मूल्य रुजविण्याची प्रक्रिया काही प्रमाणात ब्रिटिश काळात सुद्धा होत गेली. ब्रिटिशांनी भारतात विविध कायदे, नियम व अधिनियम तयार करून भारताला लोकशाहीची तोंड ओळख करून दिली. तदनंतर भारताला १५ ऑगस्ट १९४७ रोजी स्वातंत्र्य प्राप्त झाले आणि खऱ्या अर्थाने लोकांची शासनपद्धती असलेली लोकशाही भारतात आकाराला आली. २६ जानेवारी १९५० रोजी भारत प्रजासत्ताक झाला. म्हणजेच १५ ऑगस्ट १९४७ रोजी शासन कोण करेल हे तर २६ जानेवारी १९५० रोजी शासन कसे केले जाईल हे निश्चित करण्यात आले. भारतात स्वतंत्र्यासाठी, स्वराज्यासाठी मोठ-मोठे लढे व आंदोलने उभारण्यात आली. ही सर्व आंदोलने स्वराज्यासाठी उदयास आली. स्वराज्य म्हणजे स्वतःचे राज्य म्हणजे सर्व लोकांचे राज्य होय. थोडक्यात लोकांची शासनपद्धती म्हणजेच लोकशाही होय.

Full text

Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10 (III) October2025 260   ,   󰱳 .    󰭈   󰭈󰬀,󰫵󰭓 , 󰭑.   󰲓 󰫽, 󰫥  󰫵 󰱳,  - :- [email protected] Manuscript ID: JRD -2025-171059 ISSN: 2230-9578 Volume 17 Issue 10 (III) Pp. 260-263 October 2025 Submitted: 25 Sept. 2025 Revised: 30 Sept. 2025 Accepted: 22 Oct. 2025 Published: 31 Oct. 2025 󰭈󰬎 :-    󰫦   .   󰬉 󰰈󰫼 󰭈󰲑󰬴  󰭈 󰭊󰲐  󰱮  . 󰭊󰲐   ,     󰰉   󰰣  󰰉 󰲑.    󰬎   󰬎󰮇 󰭈󰱺   󰬬 󰫦  󰱮     .      󰭈󰰌 . 󰬆  󰬎                 󰲀 󰫼 .  󰬎󰮇, 󰬎󰫵 -    󰫼 .  󰫦  󰬎󰫵  . 󰬎󰫵 󰬆 󰬎 󰫵 󰬆 󰫦  󰫵 . 󰫮  󰱮 󰬆  . 󰲑󰱯󰬍󰱘 :- )  󰬉  . )    () 󰬎 󰬅. )   󰫦 󰬎  . )  󰫳 󰬍  .  :- )   󰰌󰰌 󰭈󰬉  . )   󰫵 󰬍 .  󰱮 :-   ,   󰱳     󰫼 󰲄󰫽  󰫽  󰱮  󰫼 .  󰫦 󰫽 󰬆    󰫦󰬶, , 󰫦󰭃      .  󰬉 :-  󰬉  󰫼  󰫦   󰬌    󰱮 . “  󰬄 󰬶 Democracy  󰬄   . Democracy  󰬄 󰬶  Demous + Cratia (󰰌 󰲕 )  󰬄  . Quick Response Code: Website: https://jrdrvb.org/ DOI: 10.5281/zenodo.17797408 Creative Commons (CC BY-NC-SA 4.0) This is an open access journal, and articles are distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International Public License, which allows others to remix, tweak, and build upon the work noncommercially, as long as appropriate credit is given and the new creations ae licensed under the idential terms. Address for correspondence: .    ,󰭈   󰭈󰬀,󰫵󰭓 , 󰭑.   󰲓 󰫽, 󰫥  󰫵 󰱳,  How to cite this article:    . ( 2025).    ,   󰱳. Journal of Research & Development, 17(10(III)), 260-263. Original Article Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10 (III) October2025 261    󰬄 󰫦  (Demous)  󰰌 (Cratia) 󰬆  󰰌 ” . 󰬆   󰰌 󰲕    .󰭊 󰲓 󰫳  “Democracy is a government of the people by the People for the People 󰬆       ”2 .   -  󰬎 󰱿󰬎 󰫦  .  󰫼  󰫵  .   󰬀 󰭊󰲐 󰱿 󰬆   .   󰫽 󰱿  󰰌󰫳 󰱿 󰬉   󰭊 󰱿󰬎  󰰈 .   󰰘 󰭊󰲐  󰫵 .  󰭊󰲐   󰰈󰫼       . )    () ) 󰭈 󰬁  () )  󰬁  () ) 󰰘-󰲓   () ) 󰬁󰫰-󰬆󰫦   () ) 󰭈 󰬎󰰌  () )  󰬎󰭃  ()    󰭊󰲐    󰲐 .  󰬎󰭃  󰫵 󰫼 󰬌  󰲗󰫦 󰫼 ' '  󰫼 󰰘 󰲑. 󰫳   󰫦 󰬂󰬂    󰫦 󰰉 󰭈󰱺  .  󰬎    󰬎󰮇 󰭈󰱺 .  󰬋󰰗    󰲗󰫦 .       󰭈󰰌 . 󰭈󰰌 󰫼󰫳   󰲑  󰬆       󰬎 󰫼 .    󰬀  󰫦󰭃  .   󰭈   󰰉  󰲇 . 󰰗󰭅 󰭈 .  󰭈  󰬀 󰬬 󰫦   󰰌   󰭈   󰬎  . 󰱳   :-    󰬎󰮇  󰫳 󰲗󰫦 ' 󰫽'   .  󰫳 󰲗󰫦  󰫦  󰫦  .   󰫦󰫳    󰲇󰫳 󰬎    󰲇 󰬆  󰫦  .  󰰌󰰌  󰲇 󰫼   .   󰰌 󰫼  󰬎󰱹 󰫽 󰭈 .     󰲗󰫦 󰲒, 󰲇   󰫤󰭃 󰭃  󰭈  .  󰫦 󰭈  󰫳 󰰍   󰲑 .  󰬆  󰲒,  󰲇 󰲕   󰱮 󰫼   󰱆  . 󰱳   󰬎󰰉 :- )     :-   󰱿󰬎 󰲆   󰬉  󰫵 󰬀   󰭈 󰫳  󰫵    󰱿󰬎  󰫼 󰫽  󰭈󰱺  . 󰫮    󰱿󰬎     . )  󰱳   󰫵 :-    󰱮  󰲒 󰫳󰬀 󰫳  󰫵    󰫵         󰲒  󰱿󰱇󰲒      󰱳 󰱿󰱇󰲒 󰬉  󰫮   󰱳󰫳 󰫵  󰰍 . ) 󰰩   :-   󰱮 󰫦 󰲐 󰫵󰱿󰬎  󰫼  󰰌  󰭈󰱺 󰫼     . "  󰱿󰬎 󰲒    󰰀 󰭈 󰫦󰲑 ." 󰭈󰫽  󰲐 󰬉 󰭃󰭈  󰬎󰫦 󰲒  󰫼       . Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10 (III) October2025 262 ) 󰬉 󰭈󰬁 :-   󰱿󰬎 󰫳  󰰍 󰲑  󰬉  󰬀  󰫵   . 󰱳     :- 󰱳    󰫼  󰫳     󰬌 . )  󰫦󰫽 :- “ 󰫵 󰰤󰱍 󰰌 󰫳  ...     󰫳 󰫳      󰫳  󰲐 .  󰫦  󰰉  ”   󰬬 󰫦 󰫦   󰫳 󰭈󰬎 󰰈 󰬆    󰫼  . ) 󰰌 󰰗󰭅 :-   󰱿󰬎 󰰌󰫳 󰰗󰭅  󰫼  .    󰱿󰱇󰲖󰰩 󰫼 󰭈󰱡  . 󰰌󰫳 󰰗󰭅󰰉  󰬎  󰲕   󰲀  . 󰫮 󰬎 󰭈 󰰌 󰰗󰭅 󰫼  󰲒  󰬎 󰫼 .   󰱿󰬎 󰰌󰫳 󰰗󰭅  󰰍 󰫼  . ) 󰫵 󰬎󰫽 :-   󰬉 󰬬 󰫦 󰰈󰫼  󰲗󰫦 󰬌 . 󰰗  󰬀  󰫦 󰫼   󰬎 󰫼 .     󰬋󰰗       . 󰫽       󰭈󰰌 . 󰫮   󰰈  󰰍󰬀 󰫦 󰲑 . ) 󰭈  󰫤 :-  󰰌 󰫤  󰰍  󰫤  .  󰭈  󰫤    󰫤 󰰌 󰫤  󰫼   . 󰰌 󰫤 󰭃  󰫼 󰫼 󰭈󰱡  󰫤   󰬆   󰱿󰬎  󰫤  󰰍   󰭈󰬉  󰫤 󰬉 󰲑. )   :-    󰫳   󰰩  󰫵  󰲐 󰫳 󰫳   󰰩   . ) 󰬎󰭃 󰫦󰭃 :- 󰫦󰭃   󰬎   .  󰬎󰭃, 󰰏  󰬎 󰫦󰭃 .  󰬬 󰫦 󰫳 󰫼 󰰩   󰬀 󰰩 󰫼 󰫦 󰭈  . 󰫦󰭃󰫳 󰬀   󰭈󰬉 󰫼   . ) 󰭈  :- “, ,    󰬆  .”  󰭈  󰬎 󰫼  .   󰫦 .   󰬉 󰭈󰰎󰫳 󰬀 󰰌   . 󰭈 󰫳 󰭈󰲑󰬴    . 󰭈  󰫼   󰬶󰲎     󰫵 󰫽  󰲀  .  󰲒󰫳 󰭈󰲑󰬴  󰫼  󰭈 󰱿󰱇󰲖 󰫼  . 󰬆  󰭈  󰬎󰫼  . ) 󰬎 󰬎 󰬎󰫽 :-  󰭊󰲐  󰱨  󰱮 󰬎 󰫼  .   󰬀󰰏 󰰗󰭅    󰫵 󰫵  󰬎󰫽    󰬎  󰫳 󰬎  󰭈󰲅  󰫼 󰬎 󰬎󰫵 󰬎 󰬎󰫽 󰱮   󰭈󰬉 󰫼   .   󰬍 :-   󰱿󰬎 󰰈󰫼   󰲕   .  󰬉 󰭈󰫼  󰲑 .  󰬎󰮇   󰬉  󰰈󰫼   󰫽       󰬉 󰲑   󰫦󰫳   󰰌󰰩 󰭈  󰭃 󰫽 󰰉        󰬉  󰰌       󰭈󰬉 󰭈󰱺    Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10 (III) October2025 263 󰬉 󰬎      󰱮 󰲇 󰬆 󰫳      󰫦 󰰉 .  󰭈  󰲒  󰰍 .  󰭊󰲐  󰱨 󰱮 󰬎 󰫼  .  󰱨 󰱮  󰰗󰭅     󰫵  󰫵   󰱿󰬎 .  󰰗󰭅   󰫵    󰭈  . 󰫦󰭃    󰫵󰬀 󰬊  󰬊  󰫵󰫳   . 󰫽 󰬀 󰱚 󰭈 , 󰭑   󰱿  .   󰫼  󰰗󰭅    󰫵󰫳     󰫼 󰫱󰱿       . 󰫽 ‘   ’  󰬆.   󰲀 󰫼󰫳 󰫦 .  󰬉  󰰗󰭅    󰫵󰫳     󰬍  .  󰱮  󰰍    󰱿󰬎 󰬍 󰫼  󰫮 .  ,  󰲆    , 󰬎󰮇, 󰬎󰫦 󰲇 󰫦   󰭈 󰱿   󰭈󰱺  . 󰬍󰫦 :- )   󰬉    󰱮 . )   󰭊󰲐     󰬎󰮇    . )    󰫦      󰭈󰱺  . )   󰰌 󰫼   . )   󰰌󰰌 󰭈󰬉    󰬍  . 󰫦 :- )  . ., - 󰲒  󰭈, 󰭈 󰬄󰬁 , , . 󰬴. . ) 󰱇 . 󰬴.  )   -   󰭈󰲑󰬴, 󰭑  󰭈,  󰭈 󰰌,-  󰬂󰰗 ,ISBN - - -- . 󰬴.  )  󰲑 - 󰲒 󰱮 󰫽, 󰱳 󰫮 󰬄󰫦 , 󰬎  . 󰬴.