BOSHLANG'ICH SINFDA INGLIZ TILI DARSLARINI O'YIN ASOSIDA O'QITISH USULLARIDAN FOYDALANISH

Dekabr, 2025-Yil 98 BOSHLANG'ICH SINFDA INGLIZ TILI DARSLARINI O'YIN ASOSIDA O'QITISH USULLARIDAN FOYDALANISH L.S.Elibayeva Buxoro davlat pedagogika instituti dotsenti. N.X. Karimova Buxoro davlat pedagogika instituti 1-kurs magistranti. https://doi.org/10.5281/zenodo.17916251 Annotatsiya. O‘yin faoliyatining psixologik va didaktik xususiyatlari, bolaning til o‘rganish jarayoniga bo‘lgan motivatsiyasini oshirishda muhim vazifani hal qiladi. O‘yin texnologiyasi asosida o‘qitish o‘quvchilarning eshitish, talaffuz, lug‘at boyligini oshirish, guruhda ishlash va muloqot qilish kompetensiyalarining shakllanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga ingliz tili darslarini samarali tashkil etishda o‘yin texnologiyalaridan foydalanish usullari yoritiladi. Kalit so’zlar. boshlang‘ich ta’lim, ingliz tili, o‘yin asosida o‘qitish, didaktik o‘yinlar, interaktiv metodlar, kommunikativ yondashuv, motivatsiya, ko‘nikmalarni rivojlantirish, rolli o‘yinlar, raqamli o‘yin texnologiyalari, o‘quv jarayoni samaradorligi. USING GAME-BASED METHODS OF TEACHING ENGLISH LESSONS IN THE PRIMARY GRADE Annotation. The psychological and didactic characteristics of game activity solve an important task in increasing the child's motivation for the language learning process. Teaching based on game technology has a positive effect on the formation of students' hearing, pronunciation, vocabulary, and the formation of their competences in teamwork and communication. This article discusses the methods of using game technologies in the effective organization of English lessons for primary school students. Keywords. primary education, English language, game-based learning, didactic games, interactive methods, communicative approach, motivation, skills development, role-playing games, digital game technologies, effectiveness of the learning process. ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ИГРОВЫХ МЕТОДОВ ОБУЧЕНИЯ АНГЛИЙСКОМУ ЯЗЫКУ В НАЧАЛЬНЫХ КЛАССАХ Аннотация. Психолого-дидактические особенности игровой деятельности решают важную задачу повышения мотивации ребёнка к изучению языка. Обучение с использованием игровых технологий положительно влияет на формирование слуха, произношения, словарного запаса учащихся, а также на формирование их компетенций в командной работе и общении. В данной статье рассматриваются методы использования игровых технологий в эффективной организации уроков английского языка для учащихся начальной школы. Ключевые слова: начальное образование, английский язык, игровое обучение, дидактические игры, интерактивные методы, коммуникативный подход, мотивация, развитие навыков, ролевые игры, цифровые игровые технологии, эффективность процесса обучения. Dekabr, 2025-Yil 99 O‘yinlarning ta’limiy ahamiyati qadimdan ma’lum. Ko‘plab mashhur pedagoglar o‘quv jarayonida o‘yinlardan foydalanishning yuqori samaradorligini alohida ta’kidlab kelishgan. Ko‘pincha bolalarning yashirin qobiliyatlari aynan o‘yin jarayonida kutilmaganda namoyon bo‘ladi. O‘yin asosidagi ta’lim esa darslarda o‘quvchini faollashtiruvchi va rag‘batlantiruvchi o‘yin texnikalari hamda vaziyatlaridan foydalangan holda tashkil etiladi. Boshlang'ich sinfda o‘yin asosidagi o‘qitishdan foydalanish bir qator muhim metodik maqsadlarga erishishga xizmat qiladi: -o‘quvchilarning og‘zaki muloqotini rivojlantirish; -til materialidan takror va muntazam foydalanishga bo‘lgan tabiiy ehtiyojni shakllantirish;  o‘quvchilarni nutq jarayonida vaziyatga mos ravishda spontan paydo bo‘ladigan ifoda shaklini tanlay olishga o‘rgatish;  dars jarayonida o‘yin usullari va o‘yinli vaziyatlar orqali o‘quvchilarni motivatsiya berib ularni faollikka yo‘naltirish.  Dars davomida o‘yin asosidagi metodlarni qo‘llash quyidagi yo‘nalishlarda amalga oshiriladi:  didaktik maqsad, o‘quvchilarga o‘yin ko‘rinishidagi topshiriq sifatida yetkaziladi.  o‘quv jarayoni o‘yin qoidalari asosida tartibga solinadi;  o‘quv materiali o‘rganish vositasi sifatida qo‘llanib, jarayonga raqobat-unsuri kiritiladi va didaktik topshiriq o‘yin vazifasiga aylantiriladi;  didaktik vazifaning muvaffaqiyatli bajarilishi o‘yin natijasiga bog‘lanadi. O‘yin asosidagi o‘qitishdan foydalanish quyidagi muhim metodik maqsadlarga erishishda samarali vosita bo‘lib xizmat qiladi: 1) O‘quvchilarning og‘zaki muloqotga psixologik jihatdan tayyorlanish darajasini oshirish. 2) Til materialini qayta-qayta qo‘llashga bo‘lgan tabiiy ehtiyojni shakllantirish. 3) O‘quvchilarni nutqda vaziyatga mos ravishda tabiiy ravishda yuzaga keladigan ifoda variantini tanlashga o‘rgatish. 4) O‘yin asosidagi o‘qitish darslarda o‘quvchilarni faollashtirish va rag‘batlantirish uchun o‘yin texnikalari va o‘yinli vaziyatlardan foydalanib tashkil etishdan iboratdir. Dars davomida o‘yin asosidagi texnikalar va vaziyatlarni qo‘llash quyidagi asosiy yo‘nalishlar bo‘yicha amalga oshiriladi:  didaktik maqsad o‘quvchilarga o‘yin shaklidagi topshiriq sifatida taqdim etiladi;  o‘quv jarayoni o‘yin qoidalari asosida tartibga solinadi;  o‘quv materiali o‘rganish vositasi sifatida ishlatiladi, faoliyatga raqobat elementi kiritiladi va didaktik vazifa o‘yin asosidagi topshiriqqa aylantiriladi;  didaktik vazifa muvaffaqiyatli bajarilganda natija o‘yin jarayoni bilan bog‘lanadi. O‘yinlar o‘quv jarayonida quyidagi asosiy funktsiyalarni bajaradi: O‘yinning ta’limiy funktsiyasi: o‘yinlar xotira, diqqat va axborotni tushunish ko‘nikmalarini rivojlantiradi, umumiy akademik qobiliyatlarni oshiradi hamda chet tilini o‘rganishni rag‘batlantiradi. Shu bilan birga kichik maktab yoshidagi bolalr ta’limiy o‘yinlar jarayonida hissiy va aqliy mehnat, shuningdek, qaror qabul qilish ko‘nikmalari, fikrlash qobiliyatlari faollashtiriladi. Dekabr, 2025-Yil 100 O‘yin metodologiyasi xususiyatiga ko‘ra, o‘yinlar quyidagi turlarga bo‘linadi: 1.Mavzuga asoslangan o‘yinlar; 2.Hikoyaga asoslangan o‘yinlar; 3.Rolli o‘ynash o‘yinlari; 4.Biznesga asoslangan o‘yinlar; 5.Simulyatsiya o‘yinlari; 6.Dramatizatsiya o‘yinlari. Ingliz tili darslarida o‘yin asosidagi o‘qitishdan foydalanishning asosiy afzalligi shundaki, u tilni o‘zlashtirishning turli bosqichlarida va barcha yoshdagi o‘quvchilar uchun samarali qo‘llanilishi mumkin. O‘qituvchilar ko‘pincha ingliz tili darslarida o‘yin metodlaridan foydalanadilar. Shu bilan birga, o‘rganish jarayonida faqat o‘yin asosidagi o‘qitishga tayanish mumkin emas, chunki bu o‘quv jarayonining asosiy maqsadidan chekinishga olib keladi. Shuning uchun dars jarayonini ta’limiy o‘yin bilan uyg‘unlashtirish mumkin. Kichik yoshdagi o‘quvchilarga ingliz tillarini o‘rgatish amaliy, rivojlantiruvchi va ta’limiy maqsadlarni qamrab oladi. Ingliz tili darslarida o'yinga asoslangan vaziyatlardan foydalanishning samaradorligi aniqdir. Muayyan vizual vositalardan foydalanib, kommunikativ va o'yinga asoslangan vazifani qo'yish orqali oddiy vaziyatni o'yinga asoslangan holatga aylantirish mumkin. Ikkinchi sinf o‘quvchilari ingliz tili darsida alifboni o‘rganishga qiynaladi. Ingliz tili darslarida ta’limiy o‘yinlardan foydalanish uchta asosiy maqsadga xizmat qiladi: bolalarni o‘yin muhitiga jalb qilish, darsni yanada qiziqarli qilish hamda ularning diqqatini, xotirasini va fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirishdir. Ingliz tili darslarida ta’limiy o‘yinlarning ko‘rinishlari: "Harfni tanib olish" o'yini tasavvur va mavhum fikrlashni rivojlantiradi. O'rganilgan harflar doskada ko'rsatiladi. Harfning bir qismi yashiringan. Bolalar harfni tanib olishlari kerak. "Harfni nomlang." O'yin. Barcha bolalar aylana shaklida turishadi va bir-biriga to'p otishadi, harfni nomlashadi. Harflarni takrorlash mumkin emas. Harfni nomlamagan har bir kishi chetlatiladi. "Qisqa alifbo" o'yini. Bolalar navbat bilan o'ynashadi. O'qituvchi harfni nomlaydi va o'quvchi o'qituvchi nomlagan harfdan boshlab alifboni o'qishda davom etadi. "Unlilarni aytmasdan alifboni ayting." O'yin. Bolalar unlilarni aytmasdan alifboni o'qiydilar. Ular unlini qarsak chalish bilan almashtiradilar. "Harflarni eslang." O'yin. Doskada 10-12 ta harfli kartalar mavjud. O'quvchilar harflarga qarashadi va ularni yodlashadi. O'qituvchi doskadagi harflarni yopadi va o'quvchilar eslagan harflarini yozadilar. "Kimda ko'proq bor?" o'yini. Bolalar bir daqiqa davomida harflar yozadilar. Eng ko'p harflarni to'g'ri yozgan kishi g'alaba qozonadi. "Harfni tugating." O'qituvchi doskaga harf elementini yozadi va o'quvchilar daftarlariga shu elementni o'z ichiga olishi mumkin bo'lgan barcha harflarni yozadilar. "Harfni nomlang" o'yini. O'quvchilardan so'zlar ro'yxatini tezda ko'rib chiqishlari (so'zlar tanish bo'lishi kerak) va keyin berilgan harfni o'z ichiga olgan so'zlarni nomlashlari so'raladi. Eng ko'p so'zni nomlay olgan kishi g'alaba qozonadi. Dekabr, 2025-Yil 101 "Harfni to'ldiring" o'yini. Ikki jamoa tuziladi. Doska ikki qismga bo'linadi. Har bir jamoa uchun so'zlar yoziladi, har birida yo'qolgan harf mavjud. Jamoa vakillari navbat bilan doskaga kelib, yo'qolgan harfni to'ldiradilar va so'zni o'qiydilar. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI: 1. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2012-yil 10-dekabrdagi "Chet tillarini o'rganish tizimini yanada takomillashtirish chora tadbirlari to'g'risida"gi PQ-1875-sonli qarori. 2. Turdaliyeva G.N "Boshlang'ich sinflarda ingliz tilini o'qitishda zamonaviy yondashuvlar va innovatsiyalar"// 2020 . 3. Bekmuratova U.B. " Ingliz tilini o'qitishda innovatsion texnologiyalardan foydalanish" // Toshkent 2012. 4. Toliboboeva, S. J. (2020). TEACHING INTERCULTURAL COMMUNICATION IN ENGLISH. ScienceandEducation, 1(SpecialIssue 2). 5. Толибобоева, Ш. (2020). Ingliz tilini o’qitishdagi zamonaviy ta’lim texnologiyalari. YoungScientist, 19(309), 581-582. 6. Амоношвили Ш.А. Здравствуйте дети!: Пособие для учителя. 2-е изд. - М.: Просвещение, 1988. - 208 с. 7. Ананьев Б.Г. Воспитание внимания у школьника. JL, 1939. 8. Ананьев Б.Г. Человек как предмет познания. // Избранные психологи-. ческие труды. Л.: ЛГУ, 1980. - 232 с. 9. Mirzaeva D. Sh. MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARNI ART PEDAGOGIKA VOSITASIDA IJODIY RIVOJLANTIRISH // Экономика и социум. 2025. №1-2 (128). URL: https://cyberleninka.ru/article/n/maktabgacha-yoshdagi-bolalarni-art-pedagogikavositasida-ijodiy-rivojlantirish (дата обращения: 06.12.2025). 10. Mirzaeva, D., & Husenova, K. (2025). DEVELOPING STUDENTS’ COMMUNICATION COMPETENCIES THROUGH AUTHENTIC MATERIALS. Modern Science and Research, 4(1), 246–250. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/scienceresearch/article/view/63870