BOSHLANG'ICH TA'LIMDA DARS O'TISH METODIKASI

ISSN: 2181-3906 2025 International scientific journal «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» VOLUME 4 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ 536 BOSHLANG‘ICH TA’LIMDA DARS O‘TISH METODIKASI Jumaquliyeva Shabbona Guliston davlat pedagogika instituti Pedagogika fakulteti Boshlang‘ich ta’lim yo‘nalishi 2kurs talabasi. https://doi.org/10.5281/zenodo.17948868 Annotatsiya. Ushbu maqolada boshlangʻich taʼlim jarayonida dars oʻtish metodikasining nazariy va amaliy asoslari yoritiladi. Boshlangʻich sinf o‘quvchilarining yosh va psixologik xususiyatlarini hisobga olgan holda samarali taʼlimni tashkil etish, zamonaviy pedagogik yondashuvlar, interfaol metodlar hamda ularning taʼlim sifatiga taʼsiri ilmiy manbalar asosida tahlil qilinadi. Shuningdek, boshlangʻich taʼlimda dars metodikasini takomillashtirish orqali o‘quvchilarning bilish faolligini oshirish, mustaqil fikrlash va ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish masalalariga alohida eʼtibor qaratiladi. Kalit so‘zlar: Boshlangʻich taʼlim, dars metodikasi, pedagogik texnologiya, interfaol metodlar, taʼlim sifati, o‘quvchi faolligi, kompetensiyaviy yondashuv. Boshlangʻich taʼlim umumiy taʼlim tizimining eng muhim va poydevor bosqichi hisoblanadi. Aynan shu bosqichda o‘quvchilarda bilim olishga bo‘lgan munosabat, o‘qish ko‘nikmalari, mustaqil fikrlash va muloqot madaniyati shakllanadi. Shu sababli boshlangʻich taʼlimda dars oʻtish metodikasini to‘g‘ri tanlash va samarali tashkil etish pedagog oldidagi eng muhim vazifalardan biridir. Zamonaviy taʼlim talablari o‘qituvchidan faqat bilim berishni emas, balki o‘quvchini faol taʼlim jarayoniga jalb etishni, uning qiziqish va ehtiyojlarini hisobga olishni talab etadi. Ilmiy tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, dars metodikasining to‘g‘ri tanlanishi o‘quvchilarning bilimlarni o‘zlashtirish darajasiga bevosita taʼsir ko‘rsatadi. Boshlangʻich taʼlimda dars oʻtish metodikasi pedagogika fanining muhim yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, u taʼlim mazmunini o‘quvchilarga yetkazishning samarali usullari va vositalarini o‘rganadi. Metodika o‘quvchilarning yosh xususiyatlari, psixologik rivojlanish darajasi va individual imkoniyatlarini hisobga olgan holda darsni rejalashtirishni nazarda tutadi. Ilmiy manbalarda taʼkidlanishicha, boshlangʻich sinf o‘quvchilari uchun ko‘rgazmalilik, o‘yin faoliyati va amaliy mashg‘ulotlar asosiy metodik omillar hisoblanadi. Anʼanaviy dars metodlari, jumladan tushuntirish, savol-javob va mashq bajarish usullari hanuzgacha o‘z ahamiyatini yo‘qotmagan. Biroq zamonaviy taʼlim jarayonida interfaol metodlardan foydalanish samaradorlikni sezilarli darajada oshiradi. Ilmiy tadqiqotlar natijalariga ko‘ra, kichik guruhlarda ishlash, muammoli vaziyatlar yaratish, aqliy hujum va loyihaviy faoliyat o‘quvchilarning bilish faolligini kuchaytiradi. Bunday metodlar orqali o‘quvchi faqat tayyor bilimni qabul qiluvchi emas, balki taʼlim jarayonining faol ishtirokchisiga aylanadi. Boshlangʻich taʼlimda kompetensiyaviy yondashuv ham muhim ahamiyatga ega. Ushbu yondashuvga ko‘ra, dars jarayonida o‘quvchilarda nafaqat bilim, balki amaliy ko‘nikma va hayotiy malakalar shakllantiriladi. Masalan, o‘qish darslarida matn bilan ishlash orqali tanqidiy fikrlash, matematikada esa kundalik hayot bilan bog‘liq masalalarni yechish orqali mantiqiy tafakkur rivojlantiriladi. Ilmiy dalillar shuni ko‘rsatadiki, bunday yondashuv o‘quvchilarning bilimlarni uzoq muddat saqlab qolishiga yordam beradi. ISSN: 2181-3906 2025 International scientific journal «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» VOLUME 4 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ 537 Axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish ham dars metodikasining muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. Multimediali taqdimotlar, interaktiv doskalar va elektron resurslar darsni yanada qiziqarli va tushunarli qiladi. Tadqiqotlarga ko‘ra, vizual va audio materiallardan foydalanish boshlangʻich sinf o‘quvchilarining idrok jarayonini faollashtiradi va o‘rganilayotgan mavzuni yaxshiroq o‘zlashtirishga xizmat qiladi. Hozirgi kunda ta'lim jarayonida interfaol metodlar va axborot texnologiyalarini o‘quv jarayonida qo‘llashga bo‘lgan qiziqish kundan-kunga ortib bormoqda. Bunday bo‘lishining sabablaridan biri, shu vaqtgacha an'anaviy ta'limda o‘quvchilar faqat tayyor bilimlarni egallashga o‘rgatilgan bo‘lsa, zamonaviy texnologiyalardan foydalanish esa ularni egallayotgan bilimlarini o‘zlari qidirib topish, mustaqil o‘rganish va fikrlash, tahlil qilish, hatto yakuniy xulosalarni ham o‘zlari keltirib chiqarishga o‘rgatadi. O‘qituvchi bu jarayonda shaxs rivojlanishi, shakllanishi, bilim olishi va tarbiyalanishiga sharoit yaratadi va shu bilan bir qatorda boshqaruvchilik, yo‘naltiruvchilik funksiyasini bajaradi. Bugungi kunda ta'limda «Aqliy hujum», «Fikrlar hujumi», «Tarmoqlar» metodi, «Sinkveyn», «BBB», «Beshinchisi ortiqcha», «6x6x6», «Bahs-munozara», «Rolli o‘yin», FSMU, «Kichik guruhlarda ishlash», «Yumaloqlangan qor», «Zigzag», «Oxirgi so‘zni men aytay» kabi zamonaviy texnologiyalar qo‘llanmoqda. 1 Xulosa Xulosa qilib aytganda, boshlangʻich taʼlimda dars oʻtish metodikasi taʼlim sifatini belgilovchi asosiy omillardan biridir. Ilmiy asoslangan, zamonaviy pedagogik yondashuvlarga tayangan holda tashkil etilgan darslar o‘quvchilarning bilish faolligini oshiradi, mustaqil fikrlash va ijodiy qobiliyatlarini rivojlantiradi. O‘qituvchi tomonidan metodlarning to‘g‘ri tanlanishi va ularni o‘rinli qo‘llash boshlangʻich taʼlimning samaradorligini taʼminlaydi. Foydalanilgan adabiyotlar: 1. Karimov I.A. Yuksak maʼnaviyat – yengilmas kuch. Toshkent, Maʼnaviyat, 2008. 2. Slastenin V.A. Pedagogika. Moskva, Akademiya, 2011. 3. Azizxo‘jayeva N.N. Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. Toshkent, 2016. 4. O‘zbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi. Boshlangʻich taʼlim davlat taʼlim standarti. Toshkent, 2021. 5. https://kun.uz 1 Kun.uz