WEB dasturlash fanining ahamiyati va rivojlanish tendensiyalari

AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI Pedagogika, psixologiya fanlariga ixtisoslashgan ilmiy jurnal ISSN: 3060-4613 Pedagogika fanlari Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar bo‘yicha) Maxsus pedagogika Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqichlari bo‘yicha) Ta’limda menejment Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi Ijtimoiy pedagogika Tarix fanlari Psixologiya fanlari Fizika-matematika fanlari Kimyo fanlari Biologiya fanlari Falsafa fanlari Filologiya fanlari Geografiya fanlari 13.00.00 13.00.01 13.00.02 13.00.03 13.00.04 13.00.05 13.00.06 13.00.07 13.00.08 13.00.09 07.00.00 19.00.00 01.00.00 02.00.00 03.00.00 09.00.00 10.00.00 11.00.00 2025 №12 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI VAZIRLIGI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI Elektron nashr. 1210 sahifa, 2-dekabr, 2025-yil. Muassis: “Tadbirkor va ishbilarmon” MChJ Hamkorlarimiz: O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi, O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti BOSH MUHARRIR: Karimova E’zoza Gapirjanovna – O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vaziri BOSH MUHARRIR O‘RINBOSARI: Ibragimova Gulsanam Ne’matovna – Pedagogika fanlari doktori, professor TAHRIRIYAT KENGASHI A’ZOLARI Ibragimov X.I. – pedagogika fanlari doktori, akademik Shoumarov G‘.B. – psixologiya fanlari doktori, akademik Qirg‘izboyev A.K. – Тarix fanlari doktori, professor Jamoldinova O.R. – pedagogika fanlari doktori, professor Sharipov Sh.S. – pedagogika fanlari doktori, professor Shermuhammadov B.Sh. – pedagogika fanlari doktori, professor Ma’murov B.B. – pedagogika fanlari doktori, professor Madraximova F.R. – pedagogika fanlari doktori, professor Kalonov M.B. – iqtisodiyot fanlari doktori, professor Nabiyev D.X. – iqtisodiyot fanlari doktori, professor Qo‘ldoshev Q. M. – iqtisodiyot fanlari doktori, professor Ikramxanova F.I. – filologiya fanlari doktori, professor Ismagilova F.S. – psixologiya fanlari doktori, professor (Rossiya) Stoyuxina N.Yu. – psixologiya fanlari nomzodi, dotsent (Rossiya) Magauova A.S. – pedagogika fanlari doktori, professor (Qozog‘iston) Rejep O‘zyurek – psixologiya fanlari doktori, professor (Turkiya) Wookyu Cha – Koreya milliy ta’lim universiteti rektori (Koreya) Polonnikov A.A. – psixologiya fanlari nomzodi, dotsent (Belarus) Mizayeva F. O. – Pedagogika fanlari doktori, dotsent Baybayeva M.X. – pedagogika fanlari doktori, professor Muxsiyeva A.T. – pedagogika fanlari doktori, professor Aliyev B. – falsafa fanlari doktori, professor G‘afurov D. O. – falsafa fanlari doktori (Phd) Shomurodov R.T. – iqtisodiyot fanlari nomzodi (PhD), dotsent Mirzayeva F. O. – pedagogika fanlari doktori (DSc), dotsent Jalilova S.X. – psixologiya fanlari nomzodi (PhD), dotsent Bafayev M.M. – psixologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Usmonova D.I. – Samarqand iqtisodiyot va servis institute dotsenti Saifnazarov I. – falsafa fanlari doktori, professor Nematov Sh.E. – pedagogika fanlari nomzodi (PhD) Tillashayxova X.A. – psixologiya fanlari nomzodi (PhD), dotsent Yuldasheva F.I. – pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD),dotsent Doniyorov S. M. –“Yangi O‘zbekiston” va “Pravda Vostoka” gazetalari tahririyati DM bosh muharriri, O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan jurnalist, filologiya fanlari nomzodi (PhD) Yuldasheva D.B. – filologiya fanlari bo‘yicha falsafa (PhD) doktori, dotsent Tangriyev A. T. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti kafedra professori Ashurov R. R. – psixologiya fanlari bo'yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Panjiyev M. A. – Qashqadaryo viloyati Maktabgacha va maktab ta’limi boshqarmasi boshlig‘ining birinchi o‘rinbosari Xudayberganov N. A. – Xorazm Ma'mun akademiyasi Tabiiy fanlar bo‘limining katta ilmiy xodimi, biologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali 26.09.2023-yildan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan №С-5669363 reyestr raqami tartibi bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tkazilgan. Litsenziya raqami: №136361 EDITOR-IN-CHIEF: Karimova E’zoza Gapirzhanovna – Minister of Perschool and School Education of the Republic of Uzbekistan DEPUTY EDITOR-IN-CHIEF: Ibragimova Gulsanam Ne’matovna – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor EDITORIAL BOARD MEMBERS: Ibragimov X.I. – Doctor of Pedagogical Sciences, Academician Shoumarov G‘. B. – Doctor of Psychological Sciences, Academician Qirg‘izboyev A. K. – Doctor of Historical Sciences, Professor Jamoldinova O.R. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Sharipov Sh.S. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Shermuhammadov B.Sh. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Ma’murov B.B. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Madraximova F.R. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Kalonov M.B. – Doctor of Economic Sciences, Professor Nabiyev D.X. – Doctor of Economic Sciences, Professor Koldoshev K. M. – Doctor of Economic Sciences, Professor Ikramxanova F.I. – Doctor of Philological Sciences, Professor Ismagilova F.S. – Doctor of Psychological Sciences, Professor (Russia) Stoyuxina N.Yu. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor (Russia) Magauova A.S. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor (Kazakhstan) Rejep O‘zyurek – Doctor of Psychological Sciences, Professor (Turkey) Wookyu Cha – President of the National University of Education, Korea (South Korea) Polonnikov A.A. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor (Belarus) Mizayeva F. O. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Baybayeva M.X. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Muxsiyeva A.T. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Aliyev B. – Doctor of philosophy, professor Gafurov D. O. – Doctor of Philosophy (PhD) Shomurodov R.T. – Candidate of Economic Sciences (PhD), Associate Professor Mirzayeva F. O. – Doctor of Pedagogical Sciences (DSc), Associate Professor Jalilova S.X. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor Bafayev M.M. – Doctor of Philosophy in Psychological Sciences (PhD), Associate Professor Usmonova D.I. – Associate Professor, Samarkand Institute of Economics and Service Saifnazarov I. – Doctor of philosophy, professor Nematov Sh.E. – Candidate of Pedagogical Sciences (PhD) Tillashayxova X.A. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor Yuldasheva F.I. – Doctor of Philosophy in Pedagogical Sciences (PhD), Associate Professor Doniyorov S. M. – Editor-in-Chief of the Editorial Board of the newspapers "Yangi Uzbekiston" and "Pravda Vostoka", Honored Journalist of the Republic of Uzbekistan, Candidate of Philological Sciences (PhD) Yuldasheva D.B. – Doctor of Philosophy (PhD) in Philological Sciences, Associate Professor Tangriyev A.T. – is a professor of Tashkent State University of Economics Ashurov R. R. – Doctor of Philosophy (PhD) in Psychology, Associate Professor Panjiyev M. A. – First Deputy Head of the Department of Preschool and School Education of the Kashkadarya Region Khudaiberganov N. A. – Senior Researcher of the Department of Natural Sciences of the Khorezm Mamun Academy, Doctor of Philosophy (PhD) in Biological Sciences “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali O‘zbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasining quyidagi qarorlariga asosan pedagogika va psixologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) hamda fan doktori (DSc) ilmiy darajasiga talabgorlarning dissertatsiyalaridagi asosiy ilmiy natijalarni chop etish uchun milliy ilmiy nashrlar ro‘yxatiga kiritilgan: Pedagogika fanlari bo‘yicha: OAK Kengashi tavsiyasi (26.08.2024-y., №11-05-4381/01) asosida: • Ekspert kengashi (29.10.2024-y., №10) • Rayosat qarori (31.10.2024-y., №363/5) Psixologiya fanlari bo‘yicha: Toshkent davlat pedagogika universiteti murojaatiga asosan OAK tavsiyasi (24.04.2025-y., №11-05-2566/01): • Ekspert kengashi (25.05.2025-y., №10) • Rayosat qarori (08.05.2025-y., №370/5) AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 4 2025-yil, dekabr, 12-son MUNDARIJA Yangi O‘zbekiston sharoitida ayollar ijtimoiy faolligini oshirishda psixologik motivatsiya va o‘z-o‘zini rivojlantirish strategiyalari ........................................................................................................26 Xuseynova Abira Amanovna Pragmalinguodidactic Principles in Teaching English for Philologist Students and their Application in Intercultural Communication...................................................................................31 Arzieva Bibi-Sanem Aynazarovna Metakognitiv ko‘nikmalarni rivojlantirishga qaratilgan biologiya o‘quv materiallarini loyihalash, joriy etish va samaradorligini baholash........................................................................................................35 Abdurasulova Gulrux Habibullayevna Oligofreniya holatida neyropsixologik tashxislar qo‘llanilishining umumiy masalalari .................................40 Akramov Dostonbek Ikromjon o‘g‘li, Xojialiyeva Sarvinoz Elyorjon qizi Oliy ta’lim muassasalari talabalarida kreativ kompetensiyani rivojlantirish pedagogik muammo sifatida ...44 Asatova Dildora Aslamovna Ingliz tili o‘qish ko‘nikmalarini takomillashtirishda autentik manbalarning roli .............................................. 49 Bekmuratova Nargiza Arislanbayevna Insultdan keyingi nutqni tiklashda logopedik reabilitatsiya va nevrologik muolajalar integratsiyasi ............52 Boltaboyeva Xurshida Sharofiddinovna The Concept of Symbols in Linguoculturology ............................................................................................56 Hamraqulova Gulandom Sodiq qizi Buyuk ipak yo‘li xalqlari o‘rtasidagi pedagogik va madaniy aloqalarning vujudga kelishi ............................59 Mirxalilova Nargiza Akbarovna Bo‘lajak tarbiyachilarni bolalarni nutqini o‘stirishga bo‘lgan kasbiy-pedagogik tayyorgarligini o‘stirish .......63 Mitaliboyeva Dildora Koxlear implantli bolalarning eshituv–nutqiy faolligini oshirishda differensial yondashuv asosida korreksion-pedagogik ish ..........................................................................66 Nartayeva Shahnoza Yulchibayevna Fasilitatsion yondashuv asosida kichik maktabgacha yoshdagi bolalarda adaptiv ko‘nikmalarni rivojlantirishning psixologik-pedagogik mexanizmlari ..................................................................................71 Normatova Nilufar Komilovna Boshlang‘ich sinflarda disgrafiyasi bo‘lgan o‘quvchilarda yozish kompetensiyalarini shakllantirishning ilmiy-nazariy asoslari (XIX–XXI asrlarda)........................................................................76 Qaxxorova Saidaxon, Mamarajabova Zulfiya Raqamli texnologiyalar va onlayn platformalar orqali olimpiya ta’limini rivojlantirish: yoshlar orasida axloqiy va jismoniy madaniyatni oshirish ...........................................................................80 Qodirov Jurabek Mamatsimonovich Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida sun’iy intellekt bilim va savodxonligini rivojlantiradigan innovatsion jismoniy-interaktiv o‘yinlar: pedagogik model ...........................................................................83 Quvonova Nodirabegim Shavkat qizi “Sab’ai sayyor” asarida qo‘llangan onomastik birliklar haqida mulohazalar ................................................87 Gadayev Oybek Yaxshiboyevich, Ravshanova Sharbatoy Rahmatilla qizi Ijtimoiy tarmoq shifokorlarining masofaviy konsultatsiyalari shaxs psixikasi va salomatligiga ta’siri ...........91 Askarova Nargiza Abdivaliyevna, Ravshanova Zarnigor Daminovna Talabalar ilmiy dunyoqarashini rivojlantirishda innovatsion ta’lim texnologiyalari va interfaol metodlardan foydalanish................................................................................................................95 Satvoldiyev Faxriddin Akbarali o‘g‘li Innovatsion ta’lim texnologiyalari orqali pedagoglarning kreativligini rivojlantirish ......................................99 Saydullayeva Gulasal Umidjon qizi Maktabgacha yoshdagi bolalar motorikasini rivojlantirishning standart modeli ...........................................102 Sirojiddinova Xamidaxon Xasanboy qizi Bo‘lajak o‘qituvchilarning shaxslararo munosabat kompetensiyasini rivojlantirishning pedagogik shart-sharoitlari ..........................................................................................................................106 Turg‘unova Gulnoza Muhammadjonovna, Xodjiyeva Mahliyo AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 5 2025-yil, dekabr, 12-son Shaxsdagi mehnat motivatsiyasi samaradorligini ta’minlashga xizmat qiluvchi korrelyatsion bog‘liqliklar tahlili ....................................................................................................................109 Xusanov Samariddin Maxmadaminovich Auditoriyadan tashqari musiqiy mashg‘ulotlarni art-terapiya yordamida tashkil etish asoslari ....................112 Yarashev Jo‘rabek To‘rayevich Формирование творческого мышления школьников на уроках музыки ................................................117 Габдульманова Ильнура Минисламовна Теоретико-методологические основы коллаборативного обучения, кооперативных подходов и интерактивных педагогических методов ..................................................................................................119 Жураева Мафтуна Бахтиёр кизи Педагогическое колесо как инструмент формирования цифровой компетентности будущих педагогов дошкольного образования ........................................................................................ 124 Уразова М. Б., Усманова У. Б. Особенности гражданского воспитания обучающихся в системе “школа–махалля” в Узбекистане ..130 Хайдаров Шавкат Шамсиддин угли Педагогические условия формирования языковой грамотности у учащихся с тяжелыми нарушениями речи ................................................................................................................... 135 Юсупова Зулайхо Бахром кизи Valeologik tarbiyada o‘yin texnologiyalarining ahamiyati .............................................................................139 Berkinova Charos Islomovna O‘quvchilarda faol fuqarolik kompetensiyasi tushunchasi, mazmuni va shakllanishi ..................................142 Buvorayeva Gulruh Shoikrom qizi Boshlangʻich ta’limda STEAM yondashuvi asosida o‘qitishning didaktik imkoniyatlari ...............................145 Choʻtboyeva Munisxon Eshpoʻlat qizi Tabiatga muhabbat: maktabgacha ta’limda milliy qadriyatlar va o‘yinlar orqali ekologik tarbiya .................150 Ergasheva Umrinisso Komilovna Zamonaviy ta’lim – talabalar ijtimoiy intellektini shakllantirsh omilidir..........................................................153 Ermatova Gulnoz Pirimovna O‘zbekistonning eng yangi tarixi fanini o‘qitishda pedagogik texnologiyaning o‘rni ....................................156 Gazibekova Feruza Hakimovna Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining raqamli texnologiyalar muhitida tanqidiy va mustaqil fikrlashini rivojlantirish metodikasi .................................................................................................159 Haydarova Feruza Haydar qizi Talabalarda maʼnaviy-axloqiy fazilatlar va sifatlarni shakllantirish mexanizmi ............................................. 162 Jumanazarova Dilnoza Umurzaqovna Maktabgacha yoshdagi bolalarning kasbga bo‘lgan qiziqishlarini shakllantirishda interfaol metodlarni qo‘llash texnologiyasi ...................................................................................................165 Jumayeva Malika Aliyevna Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarda kasbiy-nutq madaniyatini rivojlantirish ........................................ 168 Lutfetdinova Ra’no Xusnetdinovna Maktabgacha yoshdagi bolalarda matematik rivojlanishga zamonaviy yondashuvlar va jahon tajribalari ..172 Masharipova Barno Erkin qizi, Adilbayeva Dilnoza Adilbay qizi Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida til o‘yinlari texnologiyalarining nazariy asoslari .........................................175 Masharipova Dilfuza Muxammatjon qizi Maktabgacha ta’lim tarbiyachisi pedagogik faoliyatining o‘ziga xosligi .......................................................178 Muhammadiyeva Feruza Turakulovna Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirishda aksiologik yondashuvdan foydalanish metodikasi .......................................................................................181 Muhiddinova Munira Xayrullayevna Boshlang‘ich ta’lim jarayonida matematika fanini o‘qitishda raqamli transformatsiya vositalaridan foydalanishning metodik paradigmasi .........................................................................................................184 Narzullayeva Sevara Omonovna O‘qituvchining muloqot madaniyatini shakllantirishning pedagogik-psixologik xususiyatlari .......................187 Nizamova Nodira Paxritdinovna Integrativ yondashuv asosida o‘quvchilarning nutqiy kompetentligini rivojlantirishning mazmuniy izohlanishi ..................................................................................................................................191 Oysha Qurbonova, Nodira Abduraimova Boshlang‘ich ta’limda Finlandiya tajribasi ....................................................................................................195 Nodira Sherboyeva AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 6 2025-yil, dekabr, 12-son Kutubxonachi kutubxona-axborot xizmati jarayonining yetakchi ishtirokchisi sifatida .................................198 O‘ktam Nosirov Pedagogik ta’lim transformatsiyasida talabalarning tadqiqotchilik kompetensiyalarini rivojlantirish texnologiyasi ............................................................................................................................ 204 Rustamova Shoxista Omonjonovna Globallashuv sharoitida axborot-psixologik xavfsizlikni shakllantirish masalalari ........................................ 208 Rаxmаtjonov Shoxjаhon Dilshodbek o‘g‘li Talabalarga ingliz tilini o‘qitishning zamonaviy innovatsion texnologiyalari .................................................212 Sa’dullayeva Rushana Boshlang‘ich sinf matematika darslarida o‘quvchilarning mantiqiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirish ...........215 Saidova Dilbar Erkinovna Pedagog xodimlarda tolerantlik namoyon bo‘lishining determinantlari ........................................................ 218 Sattorova Maxliyo Dilmurod qizi Kreativ metodlar orqali maktabgacha yoshdagi bolalarda kreativ tafakkur va fikrlashni rivojlantirish .........223 Sultonboyeva Baxriniso Ilhomjon qizi Artpedagogika texnologiyalaridan foydalanib maktabgacha yoshdagi bolalarda dialogik nutqni rivojlantirish metodikasi .......................................................................................................226 Xolmatova Fotima Baxtiyor qizi Boshlang‘ich ta’limda yashil kompetensiyalarni shakllantirish yo‘nalishlari .................................................229 Yaqubova Shoira Tog‘aymuratovna Emotsional intelektni rivojlantirishning nazariy asoslari ............................................................................... 233 Yarmatov Raxmboy Baxramovich Boshlang‘ich ta’limda o‘quv veb-saytlari orqali til kompetentligini rivojantirish ............................................239 Zokirova Sohiba Muxtoraliyevna, Muxammadjonova Diyorabonu Muzaffarjon qizi Языковые изменения в русском языке XXI века: исследование новых слов, сленга, интернеткоммуникации, влияния англицизмов и глобализации на современный русский язык .......................242 Марупова Дилфуза Давроновна Oliy ta’limda talabalarning ilmiy-tadqiqot faoliyatining maqsad va vazifalari ...............................................247 F. R. Xosilova Boshlang‘ich ta’lim texnologiya darslarida o‘quvchilarni tabiiy materiallar bilan ishlashga o‘rgatish ...........251 Kambarov Nodirjon Sattarovich, Nasirjanova Feruzaxon Alixon qizi Boshlangʻich taʼlimda STEAM yondashuvining qoʻllanilishi va uning samaradorligi .................................... 256 Abdulazizova Yulduz Abdujabbor qizi Tabiiy fanlarni o‘qitishda STEAM yondashuvi asosida kreativlikni rivojlantirish metodikasi ........................259 Abdullayeva Dilrabo Fayzulla qizi Umumta’lim maktablarida o‘quvchilarda shaxs ma’naviy qiyofasini shakllantirishning zamonaviy pedagogik texnologiyalari .......................................................................................................... 262 Aliyeva Zuxra Tursunboyevna Yosh avlodni madaniy-tarixiy yondashuv asosida tarbiyalashda madaniy-ma’rifiy muassasalarning o‘rni ..265 Aripov Shokirjon Olimovich Ta’limda yangi texnologiya: 4K modeli va uni amalga oshirish yo‘llari.........................................................268 Avliyoqulova Nasiba Choriyevna Badiiy-tarixiy materiallarni ta’lim jarayoniga integratsiyalashning metodologik asoslari ..............................272 Baratov Baxtiyorjon Qodirovich Bolaning maktabgacha ta’lim tashkilotiga moslashishida o‘yinning roli ....................................................... 275 Barno Masharipova Erkin qizi, Zuhrobova Mahliyo Abdulatif qizi Boshlang‘ich sinf o‘qish savodxonligi darslarida integrativ yondoshuvdan foydalanish texnologiyasi ........278 Ernazarova Laylo Abdusaitovna, Saidahmadova Gulrux Farrux qizi Bo‘lajak tarbiyachilarda metarefleksiv fikrlashni rivojlantirishning psixologik-pedagogik asoslari ...............284 Ismailova Nilufar Isroildjanovna Semantic and Cross-Cultural Features of Food-Based Idioms in Karakalpak and English Languages ......289 Jiemuratova Gulistan Koshkinbaevna Filolog talabalarida mustaqil fikrlash va qaror qabul qilishni rivojlantirishda metakognitiv yondashuvlarning didaktik mexanizmlari ................................................................................ 292 Jo‘rayeva Dilnoza Ro‘zimat qizi Rivojlantiruvchi sohalar kompetensiyalariga integratsion yondashuv asosida maktabgacha yoshdagi bolalarni ma’naviy-axloqiy tarbiyalash texnologiyasini rivojlantirish .............................................296 Jo‘rayeva Zilola Sayfiddin qizi AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 7 2025-yil, dekabr, 12-son Psixologlar kasbiy komponentlarini rivojlantirishda matematik usullardan foydalanishning o‘ziga xos xususiyatlari ................................................................................................................................ 302 Kuziyeva Dilnura Dilmurotovna O‘zbekiston metodik maktabida sotsiolingvistik kompetensiyani shakllantirish bo‘yicha olib borilgan ilmiy tadqiqotlar tahlili ..................................................................................................................................306 Madaminova Gulzira Gulamkadirovna Maxsus pedagogika fanlarini o‘qitishning nazariy-metodik asoslari ............................................................313 Maqsudova Nodira Alijonovna Maktabgacha yoshdagi bolalarda metakognitiv ko‘nikmalarni rivojlantirishda ertakterapiya texnologiyalaridan foydalanish metodikasi ............................................................................317 Muxiddinova Dilfuza Sherdor qizi Nutq madaniyatini shakllantirishda o‘qituvchi nutqining roli.........................................................................320 N. Q. Olimova Boshlang‘ich ta’lim jarayonida matematika fanini o‘qitishda raqamli transformatsiya vositalaridan foydalanishning metodik paradigmasi .........................................................................................................323 Narzullayeva Sevara Omonovna O‘quvchilarda ekologik madaniyatni shakllantirish metodikasi ....................................................................326 Normirzayeva Maftunaxon Ilyosjon qizi Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida tadqiqot faoliyatini rivojlantirishda intensiv ta’lim texnologiyalarining metodik asoslari ............................................................................................................ 329 Olloqulova Farzona Umedillayevna Maktabgacha ta’lim yoshidagi giperaktiv bolalar bilan ishlashda pedagogik kompetentligini oshirish metodikasi ......................................................................................................................................332 Raimqulova Sojida Abdusaid qizi Talabalarning tadqiqotchilik kompetensiyalarini shakllantirishning nazariy asoslari ....................................335 Rustamova Shoxista Omonjonovna Inklyuziv ta’limni tashkil etishning xorijiy pedagogik amaliyotdagi modellari ...............................................339 Sultonova Zarina Uchqun qizi Xalq pedagogikasida ertaklarning tarbiyaviy va ma’naviy-ma’rifiy ahamiyati: ma’naviy begonalashuvga qarshi tarbiyaviy omil sifatida ............................................................................343 To‘xtasinova Farida Davlatali qizi B1 darajadagi talabalar uchun xorijiy tilni o‘qitishda audiovizual texnologiyalar yordamida ta’lim samaradorligini oshirishning metodik asoslari .............................................................................................347 Toshpulatova Shaxsanam Xolmurodovna Kontekstli ta’lim va uning boshlang‘ich ta’lim matematikasidagi ahamiyati haqida .....................................350 Umarova Nigora Alisherovna Oiladagi psixologik muhitning o‘spirinlarda to‘liqsizlik kompleksi shakllanishiga ta’siri ...............................353 Xalmuratova Dilorom Abdikarimovna Ta’limda faktcheking: misinformatsiya va dizinformatsiyaga qarshi kurashishning pedagogik asoslari ......356 Xidirova Maftuna Ilhom qizi Maktab o‘quvchilarini falsafiy va dunyoqarashga tayyorlash omillari ..........................................................362 Xo‘shboqova Farida Komiljon qizi Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida nutq faoliyatini rivojlantirishning lingokognitiv asoslari .............................370 Xusanova Gulruxsor To‘lqin qizi, Aliyeva Muhlisa Baxodir qizi Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining nutqiy kompetensiyasini oshirish ...........................................................374 Zokirova Sohibaxon Muxtaraliyevna, Erkinova Nazokatxon Anvarjon qizi Эффективность занятий кроссфитом в повышении уровня общей физической подготовленности слушателей института повышения квалификации МВД Республики Узбекистан ................................377 Албеков Шокир Адилбекович Роль торговых и кочевых маршрутов в формировании лингвокультурных заимствований между Хорезмом и Южной Сибирью ........................................................................................................381 Сатымова Светлана Сатымовна Использование искусственного интеллекта в обучении русскому языку как иностранному: проблемы и решения ................................................................................................................................. 385 Ташева Дилором Салимовна Проблемы использования коммуникативного метода в преподавании русского языка студентам ....389 Тоджибоева Наргиза Джумабоевна AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 8 2025-yil, dekabr, 12-son Maktab–oila–mahalla hamkorligining qizlar ijtimoiy faolligini oshirishga ta’siri ............................................393 Abdurazoqova Marg‘uba Muxammad qizi Ta’lim tizimida musiqiy madaniyatni takomillashtirshning metodologik imkoniyatlari...................................397 Asqarova Xurshida A’zamjon qizi Maktab biologiya kursini o‘qitishda dars va darsdan tashqari mashg‘ulotlarning o‘zaro bog‘liqligi asosida metodologik savodxonlikni shakllantirish ............................................................. 404 Azimov Bekjon Ibrohimjon o‘g‘li Oliy ta’lim tizimida iqtidorli talabalar bilan ishlash samaradorligini ta’minlash usullari ................................. 407 Delov To‘lqin Erkinovich Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarni badiiy asarlarni janriy xususiyatlariga ko‘ra izohli o‘qishga o‘rgatish .......... 410 Gulmira Abdullayeva Oʻzbekiston bokschilarining dunyo reytingida yetakchi o‘rinlarni egallashining asosiy omillari ................... 413 Insapov Ismoil Tuychialiyevich Improving Learners’ Engagement Through Game-Based Techniques in Language Education .................. 416 Ismailova Ma’rifat Bakhrambek kizi STEAM yondashuvi boshlang‘ich ta’limda ijodiy fikrlashni rivojlantirishning zamonaviy kaliti sifatida ........ 421 Jo‘rayeva Nasiba Komil qizi O‘quvchilarni milliy qadriyatlar asosida tarbiyalashning ijtimoiylashuvi ....................................................... 426 Jo‘rayeva Sayyora Vahobjon qizi O‘smirlarda xarakter aksentuatsiyasining o‘ziga bo‘lgan ishonch rivojlanishiga ta’sirining psixologik xususiyatlari ................................................................................................................................429 Jurayev Xaydarjon Odilboyevich O‘spirinlarda agressiv xulqga ta’sir qiluvchi omillar .....................................................................................433 Konratbayeva Ayjamal Bazarbayevna Rus va o‘zbek tillarida chorvachilik terminlarining qiyosiy tahlili .................................................................. 436 Kurbanova Guzal Abduraximovna Texnologiya darslarida murakkab mexanizmlarni o‘qitishning zamonaviy usullari ...................................... 441 Mamadaliyev Furqat Xolmamatovich Umumta’lim maktab o‘qituvchilarining sun’iy intelekt texnologiyalaridan foydalanish madaniyatini shakllantirish usullari .............................................................................................................. 446 Mamatova Fazilat Ixtiyorovna, Xolmirzayeva Zebo Ravshan qizi Nutqda badiiy tasviriy vositalardan foydalanish yo‘llari................................................................................ 450 Murodova Farangis G‘anisherovna Kichik yoshdagi o‘quvchilarning yozma savodxonligini oshirish yo‘llari ....................................................... 454 N. Abduvaliyeva, M. Odinajonova Kichik maktab yoshidagi nutqida nuqsoni bo‘lgan bolalar shaxslararo munosabatini korreksiyalashda ertak terapiyasidan foydalanish ....................................................................................... 458 Nig‘matova Nodirabegim Lutfillo qizi Boshlang‘ich sinf matematika darslarida o‘quvchilarning mantiqiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirish ........... 463 O‘rinova Ro‘zigul Jumanazar qizi Voleybol o‘yinida blok qo‘yish texnikasini o‘rgatishda yangi pedagogik yondashuvlar ................................ 467 Qambarov Kozimjon Texnik yo‘nalishda tahsil olayotgan talabalarga ingliz tilini o‘qitishning yangi texnologiyalari ..................... 472 Babayeva Gulnozaxon Latibjonovna Maktabgacha ta’lim sifatini oshirishda pedagog malakasining roli .............................................................. 481 Davlatova Dildora Nuriddinovna Talabalarda sog‘lom turmush tarzini rivojlantirishning pedagogik tamoyillari .............................................. 485 Davronov Nurzod Ismoilovich Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalar: toifalari va tasniflash mezonlari .......................................................... 490 Djurayeva Sohiba Barat qizi Blum taksonomiyasiga asoslanib boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirish usullari .............................................................................................................. 495 Husenova Aziza Sharipovna Tabiiy fan darslari jarayonida o‘quvchilarda loyihaviy ishlarni tashkil etish ko‘nikmasini shakllantirish ....... 498 Matniyazova Diyora Jumanazarovna Boshlangʻich taʼlimni modernizatsiya qilishning asosiy yoʻnalishlari: innovatsion taraqqiyot, metodik yangiliklar va istiqbollari ................................................................................................................. 501 Nazarova Mohigul Akmalovna, Asatova Mashhura Asomiddin qizi AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 9 2025-yil, dekabr, 12-son Kasbiy pedagogikani shakllantirish va rivojlantirish masalalari ................................................................... 506 Sanaqulov Xamroqul Rizaqulovich O‘qituvchining shaxsiy fazilatlari va suggestiv kompetentligining o‘zaro bog‘liqligi ..................................... 513 Shermatova Manzura Ikromjanovna Tez qalamchizgilarda innovatsion texnologiyalarni qo‘llash tajribasi ........................................................... 518 Suyunov Navro‘z Alisher o‘g‘li Kognitiv tilshunoslik asosida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining nutqini rivojlantirish ................................... 523 Teshabiyev Dilmurod Raxmadjonovich, Madazimova Muxlisa Abdurashid qizi Kombinatorik masalalar asosida ijodiy topshiriqlarni tuzish va ularning o‘quvchilarga ta’siri ...................... 526 Toshboyeva Saida Rahmonberdiyevna, Yusupova Latofat Abduqodir qizi Linguodidactic Foundations for Enhancing Professional Competence in Practice-Oriented Language Education ................................................................................................... 530 Uktamova Navruza Botir qizi Audiovizual usul qo‘llanilganda o‘quvchilarning til ko‘nikmalaridagi o‘zgarishlarni baholash ...................... 535 Umarov Aziz Avazovich Ona tili – ART texnologiya va kreativlik fanida so‘z san’atining omili sifatida .............................................. 540 X. Sanaqulov, Sh. Nurmatova Etnopedagogik yondashuvning boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida ijtimoiylashuv jarayoniga ta’siri ............... 543 Xamroqulova Xilola Qosimjon qizi Ajdodlarimiz o‘gitlari asosida o‘quvchi-yoshlarda axloqiy sifatlarni shakllantirish texnologiyasi .................. 547 Xatamova Nilufar Xaydarovna Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kreativ o‘qish madaniyatini rivojlantirishda generativ sun’iy intellekt texnologiyalarining didaktik imkoniyatlari ............................................................................. 550 Xayitova Firuza Abdullayevna Rivojlangan mamlakatlarda maktabgacha ta’limning mazmuni va tarixiy taraqqiyoti .................................. 554 Yoziyeva Umida Lutfullayevna O‘quv vaziyatlarini loyihalash orqali talabalar o‘quv faolligini oshirish ......................................................... 558 Zakirova Dilfuza Sayidolimovna O‘quvchilar orasida jismoniy faollikni oshirish uchun yangi ilmiy yondashuvlar .......................................... 561 Zaynobidinov Dilshodbek Qobilovich Активные методы обучения как коммуникационная основа современного урока ............................... 566 Ахмедова Мукаддас Ходиматовна Инклюзия как путь к равным возможностям: развитие системы образования Узбекистана ............... 570 Баротова Шохсанам Бахтиёр кизи, Мауш Ребия Джамшедовна, Мурадова Дилфуза Махмудовна “Qurilish konstruksiyalari” fanini o‘qitishda kasbiy-amaliy kompеtеntlikni rivojlantirish................................ 576 No‘manova Soxiba Ergashboyevna Креативный педагогический подход в музыкально-теоретических и практических занятиях по искусству макома ........................................................................................... 582 Нурматова Фируза Муминовна Система упражнений по методике обучения средствам речевой выразительности узбекского языка ........................................................................................................................................ 587 Фаттахова Д. А. Oliy ta’limda kompеtеnsiyaga asoslangan o‘qitish modеllari....................................................................... 592 Ernazarov Alisher Ergashevich, Chinqulova Gulmehra The Concept of Symbols in Linguoculturology ............................................................................................ 598 Hamraqulova Gulandom Sodiq qizi Raqamli o‘yinlarga (mobile games) qaramlikning kognitiv samaradorlikka salbiy ta’siri .............................. 601 Turamov Muhammadzohid Rustamjon o‘g‘li OTM talabalarini vatanparvarlik ruhida tarbiyalash asosida ilmiy tadqiqot ishlariga yo‘naltirishning zamonaviy metodlari ........................................................................................................... 605 Sobirov Zahriddin Sadriddinovich Boshlang‘ich sinflarda o‘quvchilarda kiryativlikni rivojlantirish ..................................................................... 609 Qo‘chqarov Mirzavali Qo‘zibayevich Maktabgacha ta’lim muassasalari tarbiyalanuvchilarining axloqiy tarbiyasini shakllantirish ....................... 613 Yаqubovа Dinorа Bаhodirovnа Zamonaviy ta’lim tizimida AR (Augmented Reality) texnologiyalarining qo‘llanilishi.................................... 617 Abdumo‘minov Burxonjon Sunnatillo o‘g‘li AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 1000 2025-yil, dekabr, 12-son WEB DASTURLASH FANINING AHAMIYATI VA RIVOJLANISH TENDENSIYALARI Ovxunov Iqboljon Abdunabiyevich Andijon davlat universiteti “Kompyuter Injiniringi” kafedra mudiri, PhD, dotsent Abdullayev Javohirbek Zokirjon o‘g‘li Andijon davlat universiteti, “Kompyuter tizimlari va ularning dasturiy ta’minoti” 1-kurs magistranti Annotatsiya: Ushbu maqolada web dasturlash fanining ahamiyati hamda uning rivojlanish tendensiyalari yoritilgan. Web dasturlashning ta’lim jarayonidagi o‘rni, loyiha asosida o‘qitish metodikasi va zamonaviy web texnologiyalarining ta’lim sifatiga ta’siri tahlil qilingan. Shuningdek, fanni samarali o‘qitishni ta’minlashda amaliy yondashuvlar va innovatsion o‘quv uslublaridan foydalanish zarurligi ilmiy asoslab berilgan. Kalit so‘zlar: web dasturlash, loyiha asosida o‘qitish, Project Based Learning, web texnologiyalar, ta’lim metodikasi, raqamli kompetensiya, interaktiv o‘quv platformalari, zamonaviy texnologiyalar, amaliy ko‘nikmalar, integratsiya, innovatsion ta’lim, ta’lim jarayoni. Abstract: This article examines the importance of web programming and the main trends in its development. The role of web programming in the educational process, the methodology of project-based learning, and the impact of modern web technologies on the quality of education are analyzed. In addition, the necessity of applying practical approaches and innovative teaching methods to ensure effective mastery of the subject is scientifically justified. Key words: web programming, project-based learning, Project Based Learning, web technologies, educational methodology, digital competence, interactive learning platforms, modern technologies, practical skills, integration, innovative education, educational process. Аннотация: В данной статье рассматриваются значение веб-программирования и основные тенденции его развития. Проанализированы роль веб-программирования в образовательном процессе, методика обучения на основе проектов (Project Based Learning), а также влияние современных веб-технологий на качество обучения. Кроме того, научно обоснована необходимость использования практико-ориентированных подходов и инновационных методов преподавания для эффективного освоения дисциплины. Ключевые слова: веб-программирование, обучение на основе проектов, Project Based Learning, веб-технологии, методика преподавания, цифровая компетенция, интерактивные образовательные платформы, современные технологии, практические навыки, интеграция, инновационное обучение, образовательный процесс. KIRISH Bugungi kunda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining jadal rivojlanishi jamiyat hayotining barcha sohalariga chuqur kirib bormoqda. Raqamli transformatsiya jarayonlari natijasida ta’lim, tibbiyot, sanoat, xizmat ko‘rsatish va hatto kundalik turmushda ham axborot tizimlari hamda web texnologiyalarining o‘rni tobora ortib bormoqda. Shu boisdan web dasturlash fanini o‘rganish nafaqat IT sohasi mutaxassislari, balki har bir zamonaviy inson uchun zarur bo‘lgan muhim kompetensiyalardan biriga aylanmoqda. Web dasturlash – bu internet muhitida ishlaydigan dasturiy mahsulotlar, saytlar va platformalarni yaratish jarayonidir. U HTML, CSS, JavaScript, PHP, Python, MySQL kabi texnologiyalar majmuasini o‘z ichiga oladi. Mazkur fan yordamida foydalanuvchi bilan interaktiv muloqot qiluvchi, ma’lumot almashuvchi va turli xizmatlarni taqdim etuvchi tizimlar ishlab chiqiladi. Bugungi kunda davlat boshqaruvi, ta’lim, biznes, elektron savdo, tibbiyot va boshqa ko‘plab sohalarda web texnologiyalar asosiy axborot infratuzilmasining ajralmas qismi hisoblanadi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan qabul qilingan “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi doirasida IT sohasini rivojlantirish, malakali dasturchilarni tayyorlash hamda web texnologiyalarni keng joriy etish muhim ustuvor yo‘nalishlardan biri sifatida belgilangan. Shu nuqtai nazardan, web dasturlash fanini o‘qitish jarayonini takomillashtirish, uni amaliy loyihalar bilan boyitish, o‘quvchilarda mustaqil fikrlash va muammolarni hal etish ko‘nikmalarini shakllantirish bugungi ta’lim tizimi oldida turgan dolzarb vazifalardan biri hisoblanadi. AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI 1001 MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 2025-yil, dekabr, 12-son Web dasturlashning rivojlanish tendensiyalari zamonaviy ta’lim va ishlab chiqarish sohalarida yangi yondashuvlarni talab qilmoqda. So‘nggi yillarda frontend va backend texnologiyalarining uyg‘unlashuvi, full stack dasturchilarga bo‘lgan ehtiyojning ortishi, sun’iy intellekt, bulutli hisoblash hamda responsive design kabi yondashuvlar ushbu sohaning yangi rivoj yo‘nalishlarini belgilab bermoqda. Shu bilan birga, web dasturlash fanini o‘qitishda loyiha asosida o‘qitish (Project Based Learning), aralash ta’lim (Blended Learning) va masofaviy o‘qitish (E-learning) kabi zamonaviy pedagogik metodlardan foydalanish tobora keng ommalashib bormoqda. Shu boisdan ushbu maqolada web dasturlash fanining zamonaviy ta’lim tizimidagi o‘rni, uning ahamiyati, rivojlanish tendensiyalari hamda uni o‘qitishda samarali yondashuvlar tahlil qilinadi. Mazkur yondashuvlar web dasturlashni o‘qitish jarayonini takomillashtirish, ta’lim sifatini oshirish va o‘quvchilarning amaliy ko‘nikmalarini mustahkamlashga xizmat qiladi. MAVZUGA OID ADABIYOTLAR SHARHI Zamonaviy web dasturlash fanining ta’lim tizimidagi o‘rni va ahamiyati ko‘plab mahalliy va xorijiy tadqiqotlarda yoritilgan. Xususan, O‘zbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi tomonidan ishlab chiqilgan “Raqamli ta’lim strategiyasi – 2030” hujjatida raqamli kompetensiyalarni rivojlantirish, web texnologiyalarni o‘quv jarayoniga joriy etish hamda zamonaviy IT mutaxassislarini tayyorlash ustuvor vazifa sifatida belgilangan. Ushbu strategiya web dasturlash fanining ta’lim tizimidagi dol zarbligini normativ-huquqiy asosda mustahkamlaydi. Web dasturlashning nazariy va amaliy asoslari masalasida Karimov tomonidan 2021-yilda chop etilgan “Web dasturlash asoslari” asari muhim manba hisoblanadi. Unda HTML, CSS, JavaScript kabi asosiy texnologiyalar, web sahifalarning tuzilishi va ishlash mexanizmlari bosqichma-bosqich yoritilgan. Shuningdek, Nurmatov va Sattorov tomonidan 2020-yilda nashr etilgan “Axborot texnologiyalari va dasturlash asoslari” kitobida web dasturlashning umumiy dasturlash muhitidagi o‘rni, uni boshqa IT yo‘nalishlari bilan integratsiyasi ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilingan. Qodirov tomonidan 2022-yilda chop etilgan tadqiqotlarda esa zamonaviy web texnologiyalarning rivojlanish tendensiyalari, “frontend” va “backend” yondashuvlari hamda ularning ta’lim jarayoniga ta’siri keng yoritilgan. Xorijiy tadqiqotlarda web dasturlashni o‘qitish metodikasi va amaliy jihatlari muhim o‘rin tutadi. Thomas va Roy tomonidan 2019-yilda yozilgan qo‘llanmada web dizayn va dasturlashni integratsiyalashgan holda o‘rganish yondashuvi asoslab berilgan. W3C va Mozilla Developer Network tomonidan 2024-yilda taqdim etilgan texnik hujjatlar web standartlar, xavfsizlik va moslashuvchan dizayn masalalarini ochib beradi. Qodirova tomonidan 2023-yilda olib borilgan tadqiqotlarda loyiha asosida o‘qitish metodikasining web dasturlash fanida qo‘llanishi talabalarning amaliy ko‘nikmalarini rivojlantirishda samarali ekani isbotlangan. UNESCO tomonidan 2023-yilda ishlab chiqilgan pedagoglar uchun raqamli kompetensiyalar modeli hamda Stack Overflow Developer Survey 2024 natijalari web dasturlashning global tendensiyalari va mehnat bozoridagi ahamiyatini yaqqol ko‘rsatib beradi. TADQIQOT METODOLOGIYASI Web dasturlash fanining ahamiyati va uning rivojlanish tendensiyalarini o‘rganish jarayonida bir qator ilmiy-tahliliy metodlardan foydalanildi. Asosiy metodlar sifatida tahliliy, taqqoslama, tizimli yondashuv hamda empirik kuzatuv usullari qo‘llanildi. Avvalo, tahliliy metod yordamida web dasturlashning ta’lim tizimidagi o‘rni, uning boshqa dasturlash yo‘nalishlaridan farqli jihatlari hamda zamonaviy axborot texnologiyalari tizimidagi roli o‘rganildi. Shuningdek, web dasturlashning jamiyatdagi amaliy ahamiyatini yorituvchi manbalar, ilmiy maqolalar, xalqaro tashkilotlar (UNESCO, OECD, W3C) hisobotlari hamda O‘zbekiston Respublikasi IT sohasini rivojlantirishga oid davlat dasturlari tahlil qilindi. Taqqoslama metodi orqali web dasturlashning turli bosqichlardagi rivojlanish tendensiyalari, dastlabki statik sahifalardan tortib bugungi kundagi dinamik, interaktiv va sun’iy intellekt asosidagi web tizimlargacha bo‘lgan jarayon solishtirildi. Bu orqali texnologik taraqqiyotning ta’lim va ishlab chiqarish sohalariga ko‘rsatgan ta’siri aniqlab chiqildi. Tizimli yondashuv metodi esa web dasturlashni yagona o‘quv tizimi sifatida ko‘rib chiqish imkonini berdi. Unda o‘qituvchi, o‘quvchi, o‘quv muhiti, dasturlash vositalari hamda amaliy loyihalar o‘zaro bog‘liq komponentlar sifatida tahlil qilindi. Ushbu yondashuv orqali web dasturlashni o‘qitishda loyiha asosida yondashuvning (Project Based Learning) afzalliklari aniqlanib, o‘quvchilarda mustaqil ijodiy fikrlash, muammoli vaziyatlarni hal etish hamda jamoaviy ish ko‘nikmalarini rivojlantirish imkoniyatlari ko‘rsatildi. AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 1002 2025-yil, dekabr, 12-son Bundan tashqari, empirik kuzatuv metodi yordamida bir nechta oliy ta’lim muassasalarida web dasturlash fanini o‘qitish tajribalari o‘rganildi. Jumladan, Andijon davlat universiteti hamda ayrim xorijiy onlayn ta’lim platformalarida (Coursera, FreeCodeCamp, Udemy) qo‘llanilayotgan o‘quv metodlari tahlil qilindi. Tadqiqot natijalarini shakllantirishda statistik ma’lumotlar tahlili, internet manbalarini o‘rganish hamda amaliy loyihalar tahlili asosiy manba sifatida xizmat qildi. Shu orqali web dasturlash fanining ta’lim tizimidagi dolzarbligi, zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish istiqbollari yuzasidan ilmiy asoslangan xulosalar chiqarildi. TAHLIL VA NATIJALAR Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, web dasturlash bugungi raqamli jamiyatda eng muhim va istiqbolli sohalardan biri sifatida shakllanmoqda. Web texnologiyalar nafaqat axborot almashinuvi vositasi, balki ta’lim, biznes, davlat boshqaruvi va kommunikatsiya tizimlarining asosi bo‘lib qolmoqda. O‘rganish jarayonida aniqlanishicha, web dasturlash fanining ta’limdagi ahamiyati quyidagi asosiy omillar bilan izohlanadi: 1. Amaliy yo‘naltirilganlik. Web dasturlash o‘quvchilarni real loyihalar asosida ishlashga o‘rgatadi. Bu jarayonda talaba nafaqat nazariy bilimlarni, balki amaliy ko‘nikmalarni ham egallaydi. Natijada bitiruvchilar mehnat bozorida talab yuqori bo‘lgan mutaxassislar sifatida shakllanadi. 2. Ijodkorlik va muammoli fikrlashni rivojlantirish. Web dasturlash fani talabalarda mantiqiy va tizimli fikrlashni, muammolarga ijodiy yondashishni va ularni samarali hal qilish ko‘nikmalarini rivojlantiradi. 3. Integratsion xususiyat. Web dasturlash boshqa fanlar – algoritmlash, ma’lumotlar bazasi, dizayn, axborot xavfsizligi va sun’iy intellekt yo‘nalishlari bilan uzviy bog‘langan. Shu sababli u IT sohasining markaziy komponenti sifatida qaraladi. Tahlil shuni ko‘rsatdiki, so‘nggi yillarda web dasturlashning rivojlanish tendensiyalari quyidagi yo‘nalishlarda namoyon bo‘lmoqda: 1. Frontend va backend texnologiyalarining uyg‘unlashuvi. Zamonaviy dasturchilar ko‘p hollarda full stack yondashuvidan foydalanib, bir vaqtning o‘zida foydalanuvchi interfeysini hamda server qismini ishlab chiqmoqda. 2. JavaScript ekotizimining kengayishi. React, Vue.js, Angular kabi freymvorklarning rivojlanishi web ilovalarni yaratish jarayonini tezlashtirib, ularning moslashuvchanligi va interaktivligini oshirdi. 3. Sun’iy intellekt va avtomatlashtirishning kirib kelishi. Sun’iy intellekt yordamida veb-saytlarni optimallashtirish, foydalanuvchi tajribasini tahlil qilish hamda shaxsiylashtirilgan kontent yaratish imkoniyatlari paydo bo‘ldi. 4. Bulutli texnologiyalar va mikroxizmatlar. AWS, Google Cloud, Azure kabi platformalar yordamida veb-ilovalar yuqori darajadagi barqarorlik, xavfsizlik va masshtablanish imkoniyatiga ega bo‘lmoqda. 5. Moslashuvchan (responsive) dizaynning ustuvorligi. Mobil qurilmalardan foydalanuvchilar sonining ortishi web dasturchilarni barcha ekran o‘lchamlariga mos interfeyslar yaratishga faol e’tibor qaratishga undamoqda. Tadqiqot davomida o‘tkazilgan kuzatuvlar shuni ko‘rsatdiki, O‘zbekiston oliy ta’lim muassasalarida web dasturlash fanini o‘qitishda hali ham nazariy yo‘nalish ustunlik qiladi, amaliy loyiha asosidagi yondashuvlar esa yetarli darajada keng joriy etilmagan. Shu bilan birga, ayrim ta’lim muassasalarida Project Based Learning metodini joriy etish bo‘yicha dastlabki ijobiy tajribalar mavjud bo‘lib, bu talabalarning fan bo‘yicha qiziqishini hamda mustaqil ishlash ko‘nikmalarini sezilarli darajada oshirgan. Tahliliy natijalar shuni ko‘rsatadiki, web dasturlashni o‘qitishda amaliy loyihalarga asoslangan yondashuv, zamonaviy texnologiyalardan foydalanish hamda ta’lim jarayonida onlayn platformalardan (GitHub, CodePen, Replit va boshqalar) foydalanish o‘quv samaradorligini oshiradi. Shuningdek, o‘qituvchilarning raqamli kom - petensiyasini kuchaytirish, o‘quv dasturlarini xalqaro standartlarga moslashtirish va mahalliy sharoitlarga integratsiya qilish dolzarb masala hisoblanadi. Umuman olganda, olib borilgan tahlil web dasturlash fanining nafaqat texnik, balki ijtimoiy va iqtisodiy jihatdan ham muhim o‘rin tutishini tasdiqlaydi. Mazkur fan zamonaviy ta’lim tizimining ajralmas qismi bo‘lib, yoshlarning ijodkorlik salohiyatini, axborot madaniyatini va raqamli tafakkurini rivojlantirishda beqiyos ahamiyat kasb etadi. AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI 1003 MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 2025-yil, dekabr, 12-son XULOSA VA TAKLIFLAR Tadqiqot davomida olingan natijalar shuni ko‘rsatadiki, web dasturlash bugungi kunda nafaqat IT sohasi mutaxassislari, balki turli yo‘nalishlarda faoliyat yurituvchi mutaxassislar uchun ham muhim ahamiyat kasb etmoqda. Biroq ushbu fan o‘qitilishida bir qator muammolar mavjud bo‘lib, ular takomillashtirishni talab etadi. Avvalo, ta’lim jarayonida nazariy bilimlarning ustunligi amaliy ko‘nikmalarning yetarlicha shakllanmasligiga olib kelmoqda. Aksariyat hollarda talabalar kod yozish, loyiha ishlab chiqish yoki veb-ilovalarni amaliy sinovdan o‘tkazish tajribasiga ega bo‘lmaydi. Natijada bitiruvchilar mehnat bozorining amaliy talablariga to‘liq javob bera olmaydi. Shu sababli o‘quv jarayonida Project Based Learning (PBL), ya’ni loyiha asosida o‘qitish metodikasini keng joriy etish muhim ahamiyat kasb etadi. Ta’lim resurslarining yetarli emasligi ham muhim muammolardan biridir. Ko‘plab oliy ta’lim muassasalarida web dasturlash bo‘yicha zamonaviy laboratoriyalar, test muhitlari yoki onlayn o‘quv platformalari yetarli darajada yo‘lga qo‘yilmagan. Shuningdek, o‘qituvchilar uchun malaka oshirish kurslari va amaliy seminarlarning soni cheklangan. Bu holat fan bo‘yicha ta’lim sifatining pasayishiga olib keladi. Boshqa tomondan, jahon miq yosida web dasturlashning rivojlanish sur’atlari juda yuqori bo‘lib, har yili yangi texnologiyalar, dasturlash tillari va freymvorklar paydo bo‘lmoqda. Xususan, JavaScript ekotizimining kengayishi, TypeScript, Next.js va boshqa yangi vositalarning joriy etilishi o‘quv dasturlarini muntazam ravishda yangilab borishni talab etadi. Bu esa o‘qituvchilardan doimiy ravishda o‘z ustida ishlashni va yangiliklarni o‘zlashtirib borishni taqozo etadi. Bundan tashqari, mahalliy sharoitlarda ingliz tilidagi texnik adabiyotlardan foydalanishdagi muammolar ham mavjud. Talabalar ko‘pincha o‘zbek yoki rus tillaridagi manbalarga tayanadi, biroq ularning aksariyati eskirgan yoki cheklangan mavzularni qamrab oladi. Shu boisdan o‘zbek tilida zamonaviy web dasturlash bo‘yicha sifatli darsliklar, video kurslar va interaktiv o‘quv platformalarini yaratish dolzarb vazifalardan biri hisoblanadi. Yana bir muhim jihat web dasturlash fanini boshqa sohalar bilan integratsiya qilish zarurati bilan bog‘liq. Hozirgi kunda axborot xavfsizligi, sun’iy intellekt, ma’lumotlar tahlili va dizayn kabi fanlar bilan uzviy aloqadorlikni ta’minlash talabalarga keng qamrovli bilim berishga xizmat qiladi. Bu esa nafaqat dasturchilarni, balki murakkab va kompleks yechimlar ishlab chiqishga qodir mutaxassislarni tayyorlash imkonini beradi. Shuningdek, web dasturlashni o‘qitishda motivatsiya masalasi ham muhim ahamiyatga ega. Amaliy loyihalar, musobaqalar (hackathon), onlayn tanlovlar hamda jamoaviy dasturlash jarayonlari orqali talabalarda fanga bo‘lgan qiziqish ortadi, jamoada ishlash va muammolarni birgalikda hal etish ko‘nikmalari rivojlanadi. Xulosa qilib aytganda, munozara natijalari web dasturlash fanini samarali o‘qitish uchun quyidagi yo‘nalishlarda islohotlarni amalga oshirish zarurligini ko‘rsatadi: • o‘quv jarayoniga loyiha asosida o‘qitish metodikasini keng joriy etish; • o‘qituvchilarning kasbiy malakasini muntazam oshirib borish; • o‘zbek tilidagi zamonaviy va sifatli o‘quv resurslarini yaratish; • ta’lim jarayonida real loyihalar va startaplar asosida mashg‘ulotlar tashkil etish; • xalqaro tajribani chuqur o‘rganish va uni mahalliy sharoitlarga moslashtirish. Bunday yondashuv web dasturlash fanini nafaqat texnik jihatdan samarali o‘qitish, balki talabalarda ijodiy, innovatsion va tanqidiy fikrlashni rivojlantirish imkonini yaratadi. Olib borilgan tadqiqotlar natijasida aniqlandiki, web dasturlash bugungi raqamli jamiyatda eng dolzarb va istiqbolli yo‘nalishlardan biridir. U nafaqat texnik ko‘nikmalarni, balki ijodkorlik, tanqidiy fikrlash va muammolarni hal etish qobiliyatlarini ham rivojlantiradi. Web dasturlash fanining ta’lim tizimidagi o‘rni yil sayin ortib borayotgani uning zamonaviy iqtisodiyot, kommunikatsiya va ta’lim sohalaridagi ahamiyatini yanada kuchaytiradi. Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, web dasturlashni o‘qitishda Project Based Learning (loyiha asosida o‘qitish) metodikasini keng joriy etish o‘quvchilarning amaliy tayyorgarligini oshirishda eng samarali yondashuvlardan biridir. Ushbu metodika orqali talaba real loyihalar ustida ishlashni o‘rganadi, jamoaviy muhitda faoliyat yuritish ko‘nikmalarini egallaydi va o‘z kasbiy kompetensiyalarini mustahkamlaydi. Biroq ushbu yo‘nalishda hamon yechimini kutayotgan masalalar mavjud. Jumladan, o‘qituvchilarning zamonaviy texnologiyalar bo‘yicha malakasini oshirish, o‘zbek tilidagi sifatli ta’lim resurslarini kengaytirish, laboratoriyalar va amaliy platformalarni takomillashtirish zarur. Shuningdek, web dasturlash fanini axborot xavfsizligi, dizayn, ma’lumotlar bazasi va sun’iy intellekt yo‘nalishlari bilan integratsiyalash muhim ahamiyat kasb etadi. AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 1004 2025-yil, dekabr, 12-son Kelgusida web dasturlash fanini o‘qitish quyidagi yo‘nalishlarda rivojlantirilishi maqsadga muvofiqdir: • ta’lim jarayonida amaliy loyihalar ulushini oshirish; • onlayn o‘quv platformalarini joriy etish va ularni doimiy takomillashtirib borish; • xalqaro standartlarga mos o‘quv dasturlarini ishlab chiqish; • o‘qituvchilarning raqamli kompetensiyasini tizimli ravishda rivojlantirish; • talabalarni startaplar, tanlovlar va innovatsion loyihalarda faol ishtirok etishga rag‘batlantirish. Xulosa qilib aytganda, web dasturlash fanini o‘qitish samaradorligini oshirish nafaqat ta’lim sifati, balki mamlakatning raqamli taraqqiyot darajasini belgilovchi muhim omillardan biri hisoblanadi. Shu sababli mazkur fan bo‘yicha ilg‘or yondashuvlarni joriy etish, xalqaro tajribani chuqur o‘rganish va mahalliy sharoitlarga mos innovatsion yechimlar ishlab chiqish O‘zbekistonning axborot texnologiyalari sohasidagi raqobatbardoshligini yanada oshirishga xizmat qiladi. Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati: 1. O‘zbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi (2024). Raqamli ta’lim strategiyasi – 2030. Toshkent. 2. Karimov, A. (2021). Web dasturlash asoslari. Toshkent: “Fan va texnologiya” nashriyoti. 3. Nurmatov, B., & Sattorov, M. (2020). Axborot texnologiyalari va dasturlash asoslari. Toshkent: TATU nashriyoti. 4. Qodirov, D. (2022). Zamonaviy web texnologiyalar va ularning rivojlanish tendensiyalari. Toshkent: Innovatsion ta’lim markazi. 5. Thomas, J., & Roy, P. (2019). Learning Web Design: A Beginner’s Guide to HTML, CSS, JavaScript, and Web Graphics. O‘Reilly Media. 6. W3C (World Wide Web Consortium). (2024). Web Standards and Best Practices. https://www.w3.org 7. Mozilla Developer Network (MDN). (2024). Web Development Documentation. https://developer.mozilla.org 8. Qodirova, M. (2023). “Loyiha asosida o‘qitish metodikasining web dasturlashda qo‘llanishi.” Oliy ta’limda innovatsiyalar jurnali, №4, 55–61-betlar. 9. UNESCO. (2023). ICT Competency Framework for Teachers. Paris: UNESCO Publishing. 10. Stack Overflow Developer Survey (2024). Global trends in programming and web development. https://survey.stackoverflow.com AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 564 2025-yil, dekabr, 12-son Pedagogika fanlari Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar bo‘yicha) Maxsus pedagogika Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqichlari bo‘yicha) Ta’limda menejment Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi Ijtimoiy pedagogika Tarix fanlari Psixologiya fanlari Fizika-matematika fanlari Kimyo fanlari Biologiya fanlari Falsafa fanlari Filologiya fanlari Geografiya fanlari 13.00.00 13.00.01 13.00.02 13.00.03 13.00.04 13.00.05 13.00.06 13.00.07 13.00.08 13.00.09 07.00.00 19.00.00 01.00.00 02.00.00 03.00.00 09.00.00 10.00.00 11.00.00 AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI 565 MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 2025-yil, dekabr, 12-son 2025. №12 Mas’ul muharrir: Ramzidin Ashurov Ingliz tili muharriri: Murod Xoliyorov Musahhih: Alibek Zokirov Sahifalovchi va dizayner: Iskandar Islomov © Materiallar ko‘chirib bosilganda “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali manba sifatida ko‘rsatilishi shart. Jurnalda bosilgan material va reklamalardagi dalillarning aniqligiga mualliflar ma’sul. Tahririyat fikri har vaqt ham mualliflar fikriga mos kelamasligi mumkin. Tahririyatga yuborilgan materiallar qaytarilmaydi. Manzilimiz: Toshkent shahar, Yunusobod tumani 19-mavze, 17-uy. “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali 26.09.2023-yildan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Adminstratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan №C–5669363 reyestr raqami tartibi bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tkazilgan. Litsenziya raqami: № 136361.