TA'LIM JARAYONIDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNING O'QUV SAMARADORLIGIGA TA'SIRI

315 TA’LIM JARAYONIDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNING O’QUV SAMARADORLIGIGA TA’SIRI Isayeva Aynura Musayevna Chirchiq davlat pedagogika universiteti 1-bosqich talabasi https://doi.org/10.5281/zenodo.17972082 Annotatsiya: Raqamli texnologiyalar zamonaviy ta’lim jarayonining ajralmas qismiga aylangan bo‘lib, o‘quv jarayonining samaradorligini oshirishda muhim omil sifatida ta’riflanadi. Elektron darsliklar, multimediya vositalari, masofaviy ta’lim platformalari va interfaol dasturlar o‘quvchilarning bilimlarni o‘zlashtirish jarayonini tezlashtiradi hamda o‘quv motivatsiyasini kuchaytiradi. Pedagogik tadqiqotlarda ta’kidlanishicha, raqamli vositalar ta’limning individual va differensial yondashuv asosida tashkil etilishiga yordam beradi, o‘quvchi faolligini oshiradi va mustaqil ta’lim ko‘nikmalarini shakllantiradi. Raqamli texnologiyalarning samaradorligi ularning interfaollik darajasi, vizual materiallarning boyligi, o‘quvchining amaliy ishtiroki va o‘z vaqtida beriladigan fikr-mulohazaga bog‘liq. Annotation: Digital technologies have become an integral part of the modern educational process and are regarded as an important factor in enhancing learning efficiency. Electronic textbooks, multimedia tools, distance learning platforms, and interactive applications accelerate students’ knowledge acquisition and strengthen their learning motivation. Educational research emphasizes that digital tools support individualized and differentiated instruction, increase learner engagement, and contribute to the development of independent learning skills. KIRISH: Bugungi globallashuv va axborot asri sharoitida ta’lim tizimining samaradorligini oshirishda raqamli texnologiyalardan foydalanish eng muhim omillardan biriga aylandi. Dunyo miqyosida ta’lim jarayonlari tobora raqamlashtirilayotgan bir paytda, O‘zbekistonda ham elektron ta’lim resurslari, onlayn platformalar, masofaviy o‘qitish tizimlari va sun’iy intellektga asoslangan o‘quv dasturlari keng qo‘llanilmoqda. Raqamli ta’lim o‘quv jarayonini interfaol, qulay, qiziqarli va shaxsga yo‘naltirilgan shaklga olib kiradi. Raqamli texnologiyalar yordamida bilim olish jarayoni nafaqat o‘qituvchi uchun, balki o‘quvchi uchun ham yangi imkoniyatlar yaratadi: darslarni vizuallashtirish, virtual tajribalar o‘tkazish, onlayn testlar orqali o‘zlashtirishni nazorat qilish, mustaqil ta’limni kengaytirish va ta’lim sifati monitoringini yaxshilash imkoniyati paydo bo‘ladi. Shuningdek, zamonaviy texnologiyalar o‘quvchilarning mantiqiy fikrlash, ijodkorlik, tahlil qilish va muammo yechish kabi ko‘nikmalarini rivojlantirishda muhim rol o‘ynaydi. Shu bois, ta’lim jarayonida raqamli texnologiyalarning qo‘llanilishi va ularning o‘quv samaradorligiga ta’sirini o‘rganish bugungi kunda dolzarb masala hisoblanadi. Mazkur tezis ushbu jarayonning ahamiyatini ilmiy asosda tahlil qilishni, raqamli vositalarning ta’limdagi afzalliklari, imkoniyatlari va samaradorlikka ta’sirini o‘rganishni maqsad qiladi. Bugungi o‘quvchilar raqamli dunyoda ulg'ayishdi va kundalik hayotlarida va o'qishlarida gadjetlardan foydalanishni yoqtirdilar. Bugungi kunda o'quv jarayonini moslashtiradigan ko'plab "aqlli" elektron darsliklar va noutbuklar mavjud - har bir talaba o'zining hozirgi bilim darajasiga mos keladigan topshiriq va mavzular bilan ishlaganda. Talaba ma'lum bir mavzuni o'zlashtirar ekan, raqamli darsliklar unga o'rganish va mustahkamlash uchun yangi vazifalarni ochadi yoki joriy mavzu doirasidagi vazifalarning murakkabligini oshiradi. Raqamli texnologiyalar o‘quv natijalarini yaxshilaydi. 2017 yilda Education Endowment Foundation tomonidan o‘tkazilgan 316 tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, interaktiv o‘quv dasturlari va onlayn mashqlarni qo‘llash o‘quvchilarning matematika va til bilimlarini o‘rtacha 5–10% ga oshiradi. Ta'lim tizimida raqamli texnologiyalarni rivojlantirish sabablari orasida ko'plab tadqiqotchilar sinfdagi yuklamaning kamayishi va mustaqil ishlar ulushining ko'payishini ta'kidlashadi. Shu bois ta’lim sifatini saqlab qolish va yaxshilash maqsadida o‘quvchilarning bilim olishidagi kamchiliklarni o‘z vaqtida bartaraf etish uchun o‘qituvchi va talabaning o‘zaro hamkorligini ta’minlovchi raqamli ta’lim texnologiyalari faol joriy etilmoqda. Ta’kidlash joizki, о‘quvchi va talabalarni o‘qitishda raqamli texnologiyalarning imkoniyatlari qatorida quyidagilar qayd etilgan: - topshiriqlar va o'quv materiallarini bajarish harakatchanligini oshirish; - talabalar motivatsiyasini oshirish; - o'quv jarayonini individuallashtirish; - materiallarning ko'rinishini oshirish; - o'qituvchiga tezkor fikr bildirish; - talabalarga topshiriqni bajargandan so'ng darhol natijalarga kirishni ta'minlash. Ta’limni raqamlashtirish deganda ta’lim sifatini oshirish, ta’lim resurslarining mavjudligini oshirish hamda o‘qish va o‘quvchilar muvaffaqiyatini baholash uchun yangi imkoniyatlar yaratish maqsadida zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) va raqamli vositalarni ta’lim jarayoniga integratsiya qilish tushuniladi. Ta’limni raqamlashtirish global ta’lim resurslariga kirish, o‘rganishni individuallashtirish, hamkorlik va bilim almashish, ta’lim oluvchilar o‘rtasida raqamli ko‘nikmalar va tanqidiy fikrlashni rivojlantirish, shuningdek, ta’lim samaradorligini oshirish kabi keng ko‘lamli yangi imkoniyatlarni ochib beradi. Taʼlimni raqamlashtirishning asosiy tarkibiy qismlariga nafaqat texnik vositalardan foydalanish, balki raqamli oʻquv materiallarini ishlab chiqish, elektron platformalar va taʼlim dasturlarini ishlab chiqish, shuningdek, oʻqituvchilarni oʻz faoliyatida raqamli texnologiyalardan foydalanishga oʻrgatish ham kiradi. Raqamli vositalar o‘quv motivatsiyasini oshiradi. 2020 yilda OECD hisobotida qayd etilganidek, raqamli platformalarda o‘qish tajribasi bo‘lgan o‘quvchilar an’anaviy darslarga qaraganda 21% ko‘proq darsga qiziqish ko‘rsatadi, chunki ular interaktiv kontent, o‘yinga asoslangan mashqlar va vizual materiallardan foydalanadi. XULOSA Zamonaviy ta’lim jarayonida raqamli texnologiyalar o‘quv samaradorligini sezilarli darajada oshiradi. Interaktiv dasturlar va onlayn platformalar yordamida o‘quvchilar individual darajasiga moslashtirilgan mashqlarni bajarish imkoniga ega bo‘lib, bu ularning bilim darajasini oshirishga xizmat qiladi. Shu bilan birga, raqamli vositalar o‘quv motivatsiyasini kuchaytiradi, dars jarayonini qiziqarli va jozibador qiladi, natijada o‘quvchilar darsga ko‘proq e’tibor qaratadi va mustaqil o‘rganishga intiladi. Shu sababli, ta’limda raqamli texnologiyalarni qo‘llash nafaqat samaradorlikni oshiradi, balki o‘quv jarayonini yanada interaktiv va innovatsion qiladi. Adabiyotlar, References, Литературы: 1. https://ilmiyanjumanlar.uz/uploads/journal/20231025CO10.pdf 2. Raqamli ta’lim texnologiyalarining samaradorligi Kenjaboyev J.M. 3. Kadirov Tulkin Baxridinovichning Raqamli texnologiyalarning asosida maktab ta’limining integratsiyasini ta’minlash 317 4. Multimedia Learning (2 nd ed) Mayer.R.E 5. O‘G‘Li, O. O. B. (2024). Vatanparvarlik ruhini talаbalarda rivojlantirish pedagogik muammo sifatida. Central Asian Journal of Academic Research, 2(10-2), 37-41. 6. Bahodir o'g'li, O. O. (2024). RAHBAR VA XODIM MUNOSABATLARINING BOSHQARUV JARAYONIDAGI PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI. ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 41(1), 110-113. 7. Bahodir o'g'li, O. O. (2024). Samadova Laylo Alisher qizi 2024. FANLAR TIZIMIDA PEDAGOGIKA FANINING BOSHQA FANLAR BILAN ALOQADORLIGI. ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 41(1), 103-106. 8. Ozodqulov, O. B. O. G. L. (2020). O’RTA OSIYODA CHO’L MINTAQASINING EKOLOGIK OQIBATLARI. Academic research in educational sciences, (2), 196-200.