Boshlang'ich sinf o'quvchilarining ijodkorlik qobiliyatini rivojlantirishda interfaol ta'lim metodlarining pedagogik samaradorligi

AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI Pedagogika, psixologiya fanlariga ixtisoslashgan ilmiy jurnal ISSN: 3060-4613 Pedagogika fanlari Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar bo‘yicha) Maxsus pedagogika Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqichlari bo‘yicha) Ta’limda menejment Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi Ijtimoiy pedagogika Tarix fanlari Psixologiya fanlari Fizika-matematika fanlari Kimyo fanlari Biologiya fanlari Falsafa fanlari Filologiya fanlari Geografiya fanlari 13.00.00 13.00.01 13.00.02 13.00.03 13.00.04 13.00.05 13.00.06 13.00.07 13.00.08 13.00.09 07.00.00 19.00.00 01.00.00 02.00.00 03.00.00 09.00.00 10.00.00 11.00.00 2025 №12 MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI VAZIRLIGI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI Elektron nashr. 1210 sahifa, 2-dekabr, 2025-yil. Muassis: “Tadbirkor va ishbilarmon” MChJ Hamkorlarimiz: O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi, O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti BOSH MUHARRIR: Karimova E’zoza Gapirjanovna – O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vaziri BOSH MUHARRIR O‘RINBOSARI: Ibragimova Gulsanam Ne’matovna – Pedagogika fanlari doktori, professor TAHRIRIYAT KENGASHI A’ZOLARI Ibragimov X.I. – pedagogika fanlari doktori, akademik Shoumarov G‘.B. – psixologiya fanlari doktori, akademik Qirg‘izboyev A.K. – Тarix fanlari doktori, professor Jamoldinova O.R. – pedagogika fanlari doktori, professor Sharipov Sh.S. – pedagogika fanlari doktori, professor Shermuhammadov B.Sh. – pedagogika fanlari doktori, professor Ma’murov B.B. – pedagogika fanlari doktori, professor Madraximova F.R. – pedagogika fanlari doktori, professor Kalonov M.B. – iqtisodiyot fanlari doktori, professor Nabiyev D.X. – iqtisodiyot fanlari doktori, professor Qo‘ldoshev Q. M. – iqtisodiyot fanlari doktori, professor Ikramxanova F.I. – filologiya fanlari doktori, professor Ismagilova F.S. – psixologiya fanlari doktori, professor (Rossiya) Stoyuxina N.Yu. – psixologiya fanlari nomzodi, dotsent (Rossiya) Magauova A.S. – pedagogika fanlari doktori, professor (Qozog‘iston) Rejep O‘zyurek – psixologiya fanlari doktori, professor (Turkiya) Wookyu Cha – Koreya milliy ta’lim universiteti rektori (Koreya) Polonnikov A.A. – psixologiya fanlari nomzodi, dotsent (Belarus) Mizayeva F. O. – Pedagogika fanlari doktori, dotsent Baybayeva M.X. – pedagogika fanlari doktori, professor Muxsiyeva A.T. – pedagogika fanlari doktori, professor Aliyev B. – falsafa fanlari doktori, professor G‘afurov D. O. – falsafa fanlari doktori (Phd) Shomurodov R.T. – iqtisodiyot fanlari nomzodi (PhD), dotsent Mirzayeva F. O. – pedagogika fanlari doktori (DSc), dotsent Jalilova S.X. – psixologiya fanlari nomzodi (PhD), dotsent Bafayev M.M. – psixologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Usmonova D.I. – Samarqand iqtisodiyot va servis institute dotsenti Saifnazarov I. – falsafa fanlari doktori, professor Nematov Sh.E. – pedagogika fanlari nomzodi (PhD) Tillashayxova X.A. – psixologiya fanlari nomzodi (PhD), dotsent Yuldasheva F.I. – pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD),dotsent Doniyorov S. M. –“Yangi O‘zbekiston” va “Pravda Vostoka” gazetalari tahririyati DM bosh muharriri, O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan jurnalist, filologiya fanlari nomzodi (PhD) Yuldasheva D.B. – filologiya fanlari bo‘yicha falsafa (PhD) doktori, dotsent Tangriyev A. T. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti kafedra professori Ashurov R. R. – psixologiya fanlari bo'yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Panjiyev M. A. – Qashqadaryo viloyati Maktabgacha va maktab ta’limi boshqarmasi boshlig‘ining birinchi o‘rinbosari Xudayberganov N. A. – Xorazm Ma'mun akademiyasi Tabiiy fanlar bo‘limining katta ilmiy xodimi, biologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali 26.09.2023-yildan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan №С-5669363 reyestr raqami tartibi bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tkazilgan. Litsenziya raqami: №136361 EDITOR-IN-CHIEF: Karimova E’zoza Gapirzhanovna – Minister of Perschool and School Education of the Republic of Uzbekistan DEPUTY EDITOR-IN-CHIEF: Ibragimova Gulsanam Ne’matovna – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor EDITORIAL BOARD MEMBERS: Ibragimov X.I. – Doctor of Pedagogical Sciences, Academician Shoumarov G‘. B. – Doctor of Psychological Sciences, Academician Qirg‘izboyev A. K. – Doctor of Historical Sciences, Professor Jamoldinova O.R. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Sharipov Sh.S. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Shermuhammadov B.Sh. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Ma’murov B.B. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Madraximova F.R. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Kalonov M.B. – Doctor of Economic Sciences, Professor Nabiyev D.X. – Doctor of Economic Sciences, Professor Koldoshev K. M. – Doctor of Economic Sciences, Professor Ikramxanova F.I. – Doctor of Philological Sciences, Professor Ismagilova F.S. – Doctor of Psychological Sciences, Professor (Russia) Stoyuxina N.Yu. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor (Russia) Magauova A.S. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor (Kazakhstan) Rejep O‘zyurek – Doctor of Psychological Sciences, Professor (Turkey) Wookyu Cha – President of the National University of Education, Korea (South Korea) Polonnikov A.A. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor (Belarus) Mizayeva F. O. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Baybayeva M.X. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Muxsiyeva A.T. – Doctor of Pedagogical Sciences, Professor Aliyev B. – Doctor of philosophy, professor Gafurov D. O. – Doctor of Philosophy (PhD) Shomurodov R.T. – Candidate of Economic Sciences (PhD), Associate Professor Mirzayeva F. O. – Doctor of Pedagogical Sciences (DSc), Associate Professor Jalilova S.X. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor Bafayev M.M. – Doctor of Philosophy in Psychological Sciences (PhD), Associate Professor Usmonova D.I. – Associate Professor, Samarkand Institute of Economics and Service Saifnazarov I. – Doctor of philosophy, professor Nematov Sh.E. – Candidate of Pedagogical Sciences (PhD) Tillashayxova X.A. – Candidate of Psychological Sciences (PhD), Associate Professor Yuldasheva F.I. – Doctor of Philosophy in Pedagogical Sciences (PhD), Associate Professor Doniyorov S. M. – Editor-in-Chief of the Editorial Board of the newspapers "Yangi Uzbekiston" and "Pravda Vostoka", Honored Journalist of the Republic of Uzbekistan, Candidate of Philological Sciences (PhD) Yuldasheva D.B. – Doctor of Philosophy (PhD) in Philological Sciences, Associate Professor Tangriyev A.T. – is a professor of Tashkent State University of Economics Ashurov R. R. – Doctor of Philosophy (PhD) in Psychology, Associate Professor Panjiyev M. A. – First Deputy Head of the Department of Preschool and School Education of the Kashkadarya Region Khudaiberganov N. A. – Senior Researcher of the Department of Natural Sciences of the Khorezm Mamun Academy, Doctor of Philosophy (PhD) in Biological Sciences “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali O‘zbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasining quyidagi qarorlariga asosan pedagogika va psixologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) hamda fan doktori (DSc) ilmiy darajasiga talabgorlarning dissertatsiyalaridagi asosiy ilmiy natijalarni chop etish uchun milliy ilmiy nashrlar ro‘yxatiga kiritilgan: Pedagogika fanlari bo‘yicha: OAK Kengashi tavsiyasi (26.08.2024-y., №11-05-4381/01) asosida: • Ekspert kengashi (29.10.2024-y., №10) • Rayosat qarori (31.10.2024-y., №363/5) Psixologiya fanlari bo‘yicha: Toshkent davlat pedagogika universiteti murojaatiga asosan OAK tavsiyasi (24.04.2025-y., №11-05-2566/01): • Ekspert kengashi (25.05.2025-y., №10) • Rayosat qarori (08.05.2025-y., №370/5) AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 4 2025-yil, dekabr, 12-son MUNDARIJA Yangi O‘zbekiston sharoitida ayollar ijtimoiy faolligini oshirishda psixologik motivatsiya va o‘z-o‘zini rivojlantirish strategiyalari ........................................................................................................26 Xuseynova Abira Amanovna Pragmalinguodidactic Principles in Teaching English for Philologist Students and their Application in Intercultural Communication...................................................................................31 Arzieva Bibi-Sanem Aynazarovna Metakognitiv ko‘nikmalarni rivojlantirishga qaratilgan biologiya o‘quv materiallarini loyihalash, joriy etish va samaradorligini baholash........................................................................................................35 Abdurasulova Gulrux Habibullayevna Oligofreniya holatida neyropsixologik tashxislar qo‘llanilishining umumiy masalalari .................................40 Akramov Dostonbek Ikromjon o‘g‘li, Xojialiyeva Sarvinoz Elyorjon qizi Oliy ta’lim muassasalari talabalarida kreativ kompetensiyani rivojlantirish pedagogik muammo sifatida ...44 Asatova Dildora Aslamovna Ingliz tili o‘qish ko‘nikmalarini takomillashtirishda autentik manbalarning roli .............................................. 49 Bekmuratova Nargiza Arislanbayevna Insultdan keyingi nutqni tiklashda logopedik reabilitatsiya va nevrologik muolajalar integratsiyasi ............52 Boltaboyeva Xurshida Sharofiddinovna The Concept of Symbols in Linguoculturology ............................................................................................56 Hamraqulova Gulandom Sodiq qizi Buyuk ipak yo‘li xalqlari o‘rtasidagi pedagogik va madaniy aloqalarning vujudga kelishi ............................59 Mirxalilova Nargiza Akbarovna Bo‘lajak tarbiyachilarni bolalarni nutqini o‘stirishga bo‘lgan kasbiy-pedagogik tayyorgarligini o‘stirish .......63 Mitaliboyeva Dildora Koxlear implantli bolalarning eshituv–nutqiy faolligini oshirishda differensial yondashuv asosida korreksion-pedagogik ish ..........................................................................66 Nartayeva Shahnoza Yulchibayevna Fasilitatsion yondashuv asosida kichik maktabgacha yoshdagi bolalarda adaptiv ko‘nikmalarni rivojlantirishning psixologik-pedagogik mexanizmlari ..................................................................................71 Normatova Nilufar Komilovna Boshlang‘ich sinflarda disgrafiyasi bo‘lgan o‘quvchilarda yozish kompetensiyalarini shakllantirishning ilmiy-nazariy asoslari (XIX–XXI asrlarda)........................................................................76 Qaxxorova Saidaxon, Mamarajabova Zulfiya Raqamli texnologiyalar va onlayn platformalar orqali olimpiya ta’limini rivojlantirish: yoshlar orasida axloqiy va jismoniy madaniyatni oshirish ...........................................................................80 Qodirov Jurabek Mamatsimonovich Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida sun’iy intellekt bilim va savodxonligini rivojlantiradigan innovatsion jismoniy-interaktiv o‘yinlar: pedagogik model ...........................................................................83 Quvonova Nodirabegim Shavkat qizi “Sab’ai sayyor” asarida qo‘llangan onomastik birliklar haqida mulohazalar ................................................87 Gadayev Oybek Yaxshiboyevich, Ravshanova Sharbatoy Rahmatilla qizi Ijtimoiy tarmoq shifokorlarining masofaviy konsultatsiyalari shaxs psixikasi va salomatligiga ta’siri ...........91 Askarova Nargiza Abdivaliyevna, Ravshanova Zarnigor Daminovna Talabalar ilmiy dunyoqarashini rivojlantirishda innovatsion ta’lim texnologiyalari va interfaol metodlardan foydalanish................................................................................................................95 Satvoldiyev Faxriddin Akbarali o‘g‘li Innovatsion ta’lim texnologiyalari orqali pedagoglarning kreativligini rivojlantirish ......................................99 Saydullayeva Gulasal Umidjon qizi Maktabgacha yoshdagi bolalar motorikasini rivojlantirishning standart modeli ...........................................102 Sirojiddinova Xamidaxon Xasanboy qizi Bo‘lajak o‘qituvchilarning shaxslararo munosabat kompetensiyasini rivojlantirishning pedagogik shart-sharoitlari ..........................................................................................................................106 Turg‘unova Gulnoza Muhammadjonovna, Xodjiyeva Mahliyo AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 5 2025-yil, dekabr, 12-son Shaxsdagi mehnat motivatsiyasi samaradorligini ta’minlashga xizmat qiluvchi korrelyatsion bog‘liqliklar tahlili ....................................................................................................................109 Xusanov Samariddin Maxmadaminovich Auditoriyadan tashqari musiqiy mashg‘ulotlarni art-terapiya yordamida tashkil etish asoslari ....................112 Yarashev Jo‘rabek To‘rayevich Формирование творческого мышления школьников на уроках музыки ................................................117 Габдульманова Ильнура Минисламовна Теоретико-методологические основы коллаборативного обучения, кооперативных подходов и интерактивных педагогических методов ..................................................................................................119 Жураева Мафтуна Бахтиёр кизи Педагогическое колесо как инструмент формирования цифровой компетентности будущих педагогов дошкольного образования ........................................................................................ 124 Уразова М. Б., Усманова У. Б. Особенности гражданского воспитания обучающихся в системе “школа–махалля” в Узбекистане ..130 Хайдаров Шавкат Шамсиддин угли Педагогические условия формирования языковой грамотности у учащихся с тяжелыми нарушениями речи ................................................................................................................... 135 Юсупова Зулайхо Бахром кизи Valeologik tarbiyada o‘yin texnologiyalarining ahamiyati .............................................................................139 Berkinova Charos Islomovna O‘quvchilarda faol fuqarolik kompetensiyasi tushunchasi, mazmuni va shakllanishi ..................................142 Buvorayeva Gulruh Shoikrom qizi Boshlangʻich ta’limda STEAM yondashuvi asosida o‘qitishning didaktik imkoniyatlari ...............................145 Choʻtboyeva Munisxon Eshpoʻlat qizi Tabiatga muhabbat: maktabgacha ta’limda milliy qadriyatlar va o‘yinlar orqali ekologik tarbiya .................150 Ergasheva Umrinisso Komilovna Zamonaviy ta’lim – talabalar ijtimoiy intellektini shakllantirsh omilidir..........................................................153 Ermatova Gulnoz Pirimovna O‘zbekistonning eng yangi tarixi fanini o‘qitishda pedagogik texnologiyaning o‘rni ....................................156 Gazibekova Feruza Hakimovna Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining raqamli texnologiyalar muhitida tanqidiy va mustaqil fikrlashini rivojlantirish metodikasi .................................................................................................159 Haydarova Feruza Haydar qizi Talabalarda maʼnaviy-axloqiy fazilatlar va sifatlarni shakllantirish mexanizmi ............................................. 162 Jumanazarova Dilnoza Umurzaqovna Maktabgacha yoshdagi bolalarning kasbga bo‘lgan qiziqishlarini shakllantirishda interfaol metodlarni qo‘llash texnologiyasi ...................................................................................................165 Jumayeva Malika Aliyevna Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarda kasbiy-nutq madaniyatini rivojlantirish ........................................ 168 Lutfetdinova Ra’no Xusnetdinovna Maktabgacha yoshdagi bolalarda matematik rivojlanishga zamonaviy yondashuvlar va jahon tajribalari ..172 Masharipova Barno Erkin qizi, Adilbayeva Dilnoza Adilbay qizi Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida til o‘yinlari texnologiyalarining nazariy asoslari .........................................175 Masharipova Dilfuza Muxammatjon qizi Maktabgacha ta’lim tarbiyachisi pedagogik faoliyatining o‘ziga xosligi .......................................................178 Muhammadiyeva Feruza Turakulovna Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirishda aksiologik yondashuvdan foydalanish metodikasi .......................................................................................181 Muhiddinova Munira Xayrullayevna Boshlang‘ich ta’lim jarayonida matematika fanini o‘qitishda raqamli transformatsiya vositalaridan foydalanishning metodik paradigmasi .........................................................................................................184 Narzullayeva Sevara Omonovna O‘qituvchining muloqot madaniyatini shakllantirishning pedagogik-psixologik xususiyatlari .......................187 Nizamova Nodira Paxritdinovna Integrativ yondashuv asosida o‘quvchilarning nutqiy kompetentligini rivojlantirishning mazmuniy izohlanishi ..................................................................................................................................191 Oysha Qurbonova, Nodira Abduraimova Boshlang‘ich ta’limda Finlandiya tajribasi ....................................................................................................195 Nodira Sherboyeva AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 6 2025-yil, dekabr, 12-son Kutubxonachi kutubxona-axborot xizmati jarayonining yetakchi ishtirokchisi sifatida .................................198 O‘ktam Nosirov Pedagogik ta’lim transformatsiyasida talabalarning tadqiqotchilik kompetensiyalarini rivojlantirish texnologiyasi ............................................................................................................................ 204 Rustamova Shoxista Omonjonovna Globallashuv sharoitida axborot-psixologik xavfsizlikni shakllantirish masalalari ........................................ 208 Rаxmаtjonov Shoxjаhon Dilshodbek o‘g‘li Talabalarga ingliz tilini o‘qitishning zamonaviy innovatsion texnologiyalari .................................................212 Sa’dullayeva Rushana Boshlang‘ich sinf matematika darslarida o‘quvchilarning mantiqiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirish ...........215 Saidova Dilbar Erkinovna Pedagog xodimlarda tolerantlik namoyon bo‘lishining determinantlari ........................................................ 218 Sattorova Maxliyo Dilmurod qizi Kreativ metodlar orqali maktabgacha yoshdagi bolalarda kreativ tafakkur va fikrlashni rivojlantirish .........223 Sultonboyeva Baxriniso Ilhomjon qizi Artpedagogika texnologiyalaridan foydalanib maktabgacha yoshdagi bolalarda dialogik nutqni rivojlantirish metodikasi .......................................................................................................226 Xolmatova Fotima Baxtiyor qizi Boshlang‘ich ta’limda yashil kompetensiyalarni shakllantirish yo‘nalishlari .................................................229 Yaqubova Shoira Tog‘aymuratovna Emotsional intelektni rivojlantirishning nazariy asoslari ............................................................................... 233 Yarmatov Raxmboy Baxramovich Boshlang‘ich ta’limda o‘quv veb-saytlari orqali til kompetentligini rivojantirish ............................................239 Zokirova Sohiba Muxtoraliyevna, Muxammadjonova Diyorabonu Muzaffarjon qizi Языковые изменения в русском языке XXI века: исследование новых слов, сленга, интернеткоммуникации, влияния англицизмов и глобализации на современный русский язык .......................242 Марупова Дилфуза Давроновна Oliy ta’limda talabalarning ilmiy-tadqiqot faoliyatining maqsad va vazifalari ...............................................247 F. R. Xosilova Boshlang‘ich ta’lim texnologiya darslarida o‘quvchilarni tabiiy materiallar bilan ishlashga o‘rgatish ...........251 Kambarov Nodirjon Sattarovich, Nasirjanova Feruzaxon Alixon qizi Boshlangʻich taʼlimda STEAM yondashuvining qoʻllanilishi va uning samaradorligi .................................... 256 Abdulazizova Yulduz Abdujabbor qizi Tabiiy fanlarni o‘qitishda STEAM yondashuvi asosida kreativlikni rivojlantirish metodikasi ........................259 Abdullayeva Dilrabo Fayzulla qizi Umumta’lim maktablarida o‘quvchilarda shaxs ma’naviy qiyofasini shakllantirishning zamonaviy pedagogik texnologiyalari .......................................................................................................... 262 Aliyeva Zuxra Tursunboyevna Yosh avlodni madaniy-tarixiy yondashuv asosida tarbiyalashda madaniy-ma’rifiy muassasalarning o‘rni ..265 Aripov Shokirjon Olimovich Ta’limda yangi texnologiya: 4K modeli va uni amalga oshirish yo‘llari.........................................................268 Avliyoqulova Nasiba Choriyevna Badiiy-tarixiy materiallarni ta’lim jarayoniga integratsiyalashning metodologik asoslari ..............................272 Baratov Baxtiyorjon Qodirovich Bolaning maktabgacha ta’lim tashkilotiga moslashishida o‘yinning roli ....................................................... 275 Barno Masharipova Erkin qizi, Zuhrobova Mahliyo Abdulatif qizi Boshlang‘ich sinf o‘qish savodxonligi darslarida integrativ yondoshuvdan foydalanish texnologiyasi ........278 Ernazarova Laylo Abdusaitovna, Saidahmadova Gulrux Farrux qizi Bo‘lajak tarbiyachilarda metarefleksiv fikrlashni rivojlantirishning psixologik-pedagogik asoslari ...............284 Ismailova Nilufar Isroildjanovna Semantic and Cross-Cultural Features of Food-Based Idioms in Karakalpak and English Languages ......289 Jiemuratova Gulistan Koshkinbaevna Filolog talabalarida mustaqil fikrlash va qaror qabul qilishni rivojlantirishda metakognitiv yondashuvlarning didaktik mexanizmlari ................................................................................ 292 Jo‘rayeva Dilnoza Ro‘zimat qizi Rivojlantiruvchi sohalar kompetensiyalariga integratsion yondashuv asosida maktabgacha yoshdagi bolalarni ma’naviy-axloqiy tarbiyalash texnologiyasini rivojlantirish .............................................296 Jo‘rayeva Zilola Sayfiddin qizi AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 7 2025-yil, dekabr, 12-son Psixologlar kasbiy komponentlarini rivojlantirishda matematik usullardan foydalanishning o‘ziga xos xususiyatlari ................................................................................................................................ 302 Kuziyeva Dilnura Dilmurotovna O‘zbekiston metodik maktabida sotsiolingvistik kompetensiyani shakllantirish bo‘yicha olib borilgan ilmiy tadqiqotlar tahlili ..................................................................................................................................306 Madaminova Gulzira Gulamkadirovna Maxsus pedagogika fanlarini o‘qitishning nazariy-metodik asoslari ............................................................313 Maqsudova Nodira Alijonovna Maktabgacha yoshdagi bolalarda metakognitiv ko‘nikmalarni rivojlantirishda ertakterapiya texnologiyalaridan foydalanish metodikasi ............................................................................317 Muxiddinova Dilfuza Sherdor qizi Nutq madaniyatini shakllantirishda o‘qituvchi nutqining roli.........................................................................320 N. Q. Olimova Boshlang‘ich ta’lim jarayonida matematika fanini o‘qitishda raqamli transformatsiya vositalaridan foydalanishning metodik paradigmasi .........................................................................................................323 Narzullayeva Sevara Omonovna O‘quvchilarda ekologik madaniyatni shakllantirish metodikasi ....................................................................326 Normirzayeva Maftunaxon Ilyosjon qizi Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida tadqiqot faoliyatini rivojlantirishda intensiv ta’lim texnologiyalarining metodik asoslari ............................................................................................................ 329 Olloqulova Farzona Umedillayevna Maktabgacha ta’lim yoshidagi giperaktiv bolalar bilan ishlashda pedagogik kompetentligini oshirish metodikasi ......................................................................................................................................332 Raimqulova Sojida Abdusaid qizi Talabalarning tadqiqotchilik kompetensiyalarini shakllantirishning nazariy asoslari ....................................335 Rustamova Shoxista Omonjonovna Inklyuziv ta’limni tashkil etishning xorijiy pedagogik amaliyotdagi modellari ...............................................339 Sultonova Zarina Uchqun qizi Xalq pedagogikasida ertaklarning tarbiyaviy va ma’naviy-ma’rifiy ahamiyati: ma’naviy begonalashuvga qarshi tarbiyaviy omil sifatida ............................................................................343 To‘xtasinova Farida Davlatali qizi B1 darajadagi talabalar uchun xorijiy tilni o‘qitishda audiovizual texnologiyalar yordamida ta’lim samaradorligini oshirishning metodik asoslari .............................................................................................347 Toshpulatova Shaxsanam Xolmurodovna Kontekstli ta’lim va uning boshlang‘ich ta’lim matematikasidagi ahamiyati haqida .....................................350 Umarova Nigora Alisherovna Oiladagi psixologik muhitning o‘spirinlarda to‘liqsizlik kompleksi shakllanishiga ta’siri ...............................353 Xalmuratova Dilorom Abdikarimovna Ta’limda faktcheking: misinformatsiya va dizinformatsiyaga qarshi kurashishning pedagogik asoslari ......356 Xidirova Maftuna Ilhom qizi Maktab o‘quvchilarini falsafiy va dunyoqarashga tayyorlash omillari ..........................................................362 Xo‘shboqova Farida Komiljon qizi Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida nutq faoliyatini rivojlantirishning lingokognitiv asoslari .............................370 Xusanova Gulruxsor To‘lqin qizi, Aliyeva Muhlisa Baxodir qizi Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining nutqiy kompetensiyasini oshirish ...........................................................374 Zokirova Sohibaxon Muxtaraliyevna, Erkinova Nazokatxon Anvarjon qizi Эффективность занятий кроссфитом в повышении уровня общей физической подготовленности слушателей института повышения квалификации МВД Республики Узбекистан ................................377 Албеков Шокир Адилбекович Роль торговых и кочевых маршрутов в формировании лингвокультурных заимствований между Хорезмом и Южной Сибирью ........................................................................................................381 Сатымова Светлана Сатымовна Использование искусственного интеллекта в обучении русскому языку как иностранному: проблемы и решения ................................................................................................................................. 385 Ташева Дилором Салимовна Проблемы использования коммуникативного метода в преподавании русского языка студентам ....389 Тоджибоева Наргиза Джумабоевна AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 8 2025-yil, dekabr, 12-son Maktab–oila–mahalla hamkorligining qizlar ijtimoiy faolligini oshirishga ta’siri ............................................393 Abdurazoqova Marg‘uba Muxammad qizi Ta’lim tizimida musiqiy madaniyatni takomillashtirshning metodologik imkoniyatlari...................................397 Asqarova Xurshida A’zamjon qizi Maktab biologiya kursini o‘qitishda dars va darsdan tashqari mashg‘ulotlarning o‘zaro bog‘liqligi asosida metodologik savodxonlikni shakllantirish ............................................................. 404 Azimov Bekjon Ibrohimjon o‘g‘li Oliy ta’lim tizimida iqtidorli talabalar bilan ishlash samaradorligini ta’minlash usullari ................................. 407 Delov To‘lqin Erkinovich Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarni badiiy asarlarni janriy xususiyatlariga ko‘ra izohli o‘qishga o‘rgatish .......... 410 Gulmira Abdullayeva Oʻzbekiston bokschilarining dunyo reytingida yetakchi o‘rinlarni egallashining asosiy omillari ................... 413 Insapov Ismoil Tuychialiyevich Improving Learners’ Engagement Through Game-Based Techniques in Language Education .................. 416 Ismailova Ma’rifat Bakhrambek kizi STEAM yondashuvi boshlang‘ich ta’limda ijodiy fikrlashni rivojlantirishning zamonaviy kaliti sifatida ........ 421 Jo‘rayeva Nasiba Komil qizi O‘quvchilarni milliy qadriyatlar asosida tarbiyalashning ijtimoiylashuvi ....................................................... 426 Jo‘rayeva Sayyora Vahobjon qizi O‘smirlarda xarakter aksentuatsiyasining o‘ziga bo‘lgan ishonch rivojlanishiga ta’sirining psixologik xususiyatlari ................................................................................................................................429 Jurayev Xaydarjon Odilboyevich O‘spirinlarda agressiv xulqga ta’sir qiluvchi omillar .....................................................................................433 Konratbayeva Ayjamal Bazarbayevna Rus va o‘zbek tillarida chorvachilik terminlarining qiyosiy tahlili .................................................................. 436 Kurbanova Guzal Abduraximovna Texnologiya darslarida murakkab mexanizmlarni o‘qitishning zamonaviy usullari ...................................... 441 Mamadaliyev Furqat Xolmamatovich Umumta’lim maktab o‘qituvchilarining sun’iy intelekt texnologiyalaridan foydalanish madaniyatini shakllantirish usullari .............................................................................................................. 446 Mamatova Fazilat Ixtiyorovna, Xolmirzayeva Zebo Ravshan qizi Nutqda badiiy tasviriy vositalardan foydalanish yo‘llari................................................................................ 450 Murodova Farangis G‘anisherovna Kichik yoshdagi o‘quvchilarning yozma savodxonligini oshirish yo‘llari ....................................................... 454 N. Abduvaliyeva, M. Odinajonova Kichik maktab yoshidagi nutqida nuqsoni bo‘lgan bolalar shaxslararo munosabatini korreksiyalashda ertak terapiyasidan foydalanish ....................................................................................... 458 Nig‘matova Nodirabegim Lutfillo qizi Boshlang‘ich sinf matematika darslarida o‘quvchilarning mantiqiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirish ........... 463 O‘rinova Ro‘zigul Jumanazar qizi Voleybol o‘yinida blok qo‘yish texnikasini o‘rgatishda yangi pedagogik yondashuvlar ................................ 467 Qambarov Kozimjon Texnik yo‘nalishda tahsil olayotgan talabalarga ingliz tilini o‘qitishning yangi texnologiyalari ..................... 472 Babayeva Gulnozaxon Latibjonovna Maktabgacha ta’lim sifatini oshirishda pedagog malakasining roli .............................................................. 481 Davlatova Dildora Nuriddinovna Talabalarda sog‘lom turmush tarzini rivojlantirishning pedagogik tamoyillari .............................................. 485 Davronov Nurzod Ismoilovich Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalar: toifalari va tasniflash mezonlari .......................................................... 490 Djurayeva Sohiba Barat qizi Blum taksonomiyasiga asoslanib boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining og‘zaki va yozma nutqini rivojlantirish usullari .............................................................................................................. 495 Husenova Aziza Sharipovna Tabiiy fan darslari jarayonida o‘quvchilarda loyihaviy ishlarni tashkil etish ko‘nikmasini shakllantirish ....... 498 Matniyazova Diyora Jumanazarovna Boshlangʻich taʼlimni modernizatsiya qilishning asosiy yoʻnalishlari: innovatsion taraqqiyot, metodik yangiliklar va istiqbollari ................................................................................................................. 501 Nazarova Mohigul Akmalovna, Asatova Mashhura Asomiddin qizi AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 9 2025-yil, dekabr, 12-son Kasbiy pedagogikani shakllantirish va rivojlantirish masalalari ................................................................... 506 Sanaqulov Xamroqul Rizaqulovich O‘qituvchining shaxsiy fazilatlari va suggestiv kompetentligining o‘zaro bog‘liqligi ..................................... 513 Shermatova Manzura Ikromjanovna Tez qalamchizgilarda innovatsion texnologiyalarni qo‘llash tajribasi ........................................................... 518 Suyunov Navro‘z Alisher o‘g‘li Kognitiv tilshunoslik asosida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining nutqini rivojlantirish ................................... 523 Teshabiyev Dilmurod Raxmadjonovich, Madazimova Muxlisa Abdurashid qizi Kombinatorik masalalar asosida ijodiy topshiriqlarni tuzish va ularning o‘quvchilarga ta’siri ...................... 526 Toshboyeva Saida Rahmonberdiyevna, Yusupova Latofat Abduqodir qizi Linguodidactic Foundations for Enhancing Professional Competence in Practice-Oriented Language Education ................................................................................................... 530 Uktamova Navruza Botir qizi Audiovizual usul qo‘llanilganda o‘quvchilarning til ko‘nikmalaridagi o‘zgarishlarni baholash ...................... 535 Umarov Aziz Avazovich Ona tili – ART texnologiya va kreativlik fanida so‘z san’atining omili sifatida .............................................. 540 X. Sanaqulov, Sh. Nurmatova Etnopedagogik yondashuvning boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida ijtimoiylashuv jarayoniga ta’siri ............... 543 Xamroqulova Xilola Qosimjon qizi Ajdodlarimiz o‘gitlari asosida o‘quvchi-yoshlarda axloqiy sifatlarni shakllantirish texnologiyasi .................. 547 Xatamova Nilufar Xaydarovna Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kreativ o‘qish madaniyatini rivojlantirishda generativ sun’iy intellekt texnologiyalarining didaktik imkoniyatlari ............................................................................. 550 Xayitova Firuza Abdullayevna Rivojlangan mamlakatlarda maktabgacha ta’limning mazmuni va tarixiy taraqqiyoti .................................. 554 Yoziyeva Umida Lutfullayevna O‘quv vaziyatlarini loyihalash orqali talabalar o‘quv faolligini oshirish ......................................................... 558 Zakirova Dilfuza Sayidolimovna O‘quvchilar orasida jismoniy faollikni oshirish uchun yangi ilmiy yondashuvlar .......................................... 561 Zaynobidinov Dilshodbek Qobilovich Активные методы обучения как коммуникационная основа современного урока ............................... 566 Ахмедова Мукаддас Ходиматовна Инклюзия как путь к равным возможностям: развитие системы образования Узбекистана ............... 570 Баротова Шохсанам Бахтиёр кизи, Мауш Ребия Джамшедовна, Мурадова Дилфуза Махмудовна “Qurilish konstruksiyalari” fanini o‘qitishda kasbiy-amaliy kompеtеntlikni rivojlantirish................................ 576 No‘manova Soxiba Ergashboyevna Креативный педагогический подход в музыкально-теоретических и практических занятиях по искусству макома ........................................................................................... 582 Нурматова Фируза Муминовна Система упражнений по методике обучения средствам речевой выразительности узбекского языка ........................................................................................................................................ 587 Фаттахова Д. А. Oliy ta’limda kompеtеnsiyaga asoslangan o‘qitish modеllari....................................................................... 592 Ernazarov Alisher Ergashevich, Chinqulova Gulmehra The Concept of Symbols in Linguoculturology ............................................................................................ 598 Hamraqulova Gulandom Sodiq qizi Raqamli o‘yinlarga (mobile games) qaramlikning kognitiv samaradorlikka salbiy ta’siri .............................. 601 Turamov Muhammadzohid Rustamjon o‘g‘li OTM talabalarini vatanparvarlik ruhida tarbiyalash asosida ilmiy tadqiqot ishlariga yo‘naltirishning zamonaviy metodlari ........................................................................................................... 605 Sobirov Zahriddin Sadriddinovich Boshlang‘ich sinflarda o‘quvchilarda kiryativlikni rivojlantirish ..................................................................... 609 Qo‘chqarov Mirzavali Qo‘zibayevich Maktabgacha ta’lim muassasalari tarbiyalanuvchilarining axloqiy tarbiyasini shakllantirish ....................... 613 Yаqubovа Dinorа Bаhodirovnа Zamonaviy ta’lim tizimida AR (Augmented Reality) texnologiyalarining qo‘llanilishi.................................... 617 Abdumo‘minov Burxonjon Sunnatillo o‘g‘li AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI 1123 MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 2025-yil, dekabr, 12-son BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINING IJODKORLIK QOBILIYATINI RIVOJLANTIRISHDA INTERFAOL TA’LIM METODLARINING PEDAGOGIK SAMARADORLIGI Ortiqova Zulfiya Nurmaxamatovna Fargona davlat universiteti, p.f.b.f.d (PhD) ORCID: 0000-0002-2797-0512 Oripova Shaxzodaxon Otamurod qizi Farg‘ona davlat universiteti magistranti ORCID: 0009-0003-8660-3493 Annotatsiya: Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ijodkorlik qobiliyatini shakllantirish va rivojlantirish jarayonida interfaol ta’lim metodlarining o‘rni, mohiyati hamda didaktik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Interfaol metodlar orqali o‘quvchilarning mustaqil fikrlashi, kreativ muammolarni hal qilish ko‘nikmalari hamda ijodiy faolligining ortishi ilmiy-amaliy misollar asosida asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari interfaol metodlarning o‘quvchilarning o‘quv faoliyatini faollashtirish, motivatsiyasini oshirish va kreativ tafakkurni shakllantirishda yuqori samaradorlikka ega ekanini ko‘rsatadi. Maqola yakunida interfaol metodlarni amaliyotda samarali qo‘llash bo‘yicha takliflar, metodik tavsiyalar hamda innovatsion yondashuvlar taqdim etilib, boshlang‘ich ta’limda ijodiy faoliyatni rivojlantirishning ilmiy-amaliy asoslari yoritilgan. Kalit so‘zlar: interfaol metod, ijodkorlik, kreativ tafakkur, boshlang‘ich ta’lim, muammoli ta’lim, divergent fikrlash, kommunikativ kompetensiya. Abstract: This article analyzes the role, essence, and didactic potential of interactive teaching methods in the process of developing creative abilities among primary school students. Through scientific and practical examples, the study substantiates that interactive methods enhance students’ independent thinking, creative problem-solving skills, and overall creative activity. Research findings demonstrate that interactive techniques are highly effective in increasing students’ learning engagement, motivation, and in fostering creative thinking. At the end of the article, recommendations for the effective application of interactive methods in practice, methodological guidelines, and innovative approaches are presented, and the scientific and practical foundations for developing creative activity in primary education are explained. Key words: interactive method, creativity, creative thinking, primary education, problem-based learning, divergent thinking, communicative competence. Аннотация: В данной статье анализируются роль, сущность и дидактические возможности интерактивных методов обучения в процессе формирования и развития творческих способностей учащихся начальных классов. На основе научно-практических примеров обосновано, что использование интерактивных методов способствует развитию самостоятельного мышления, умений творческого решения проблем и повышению творческой активности учащихся. Результаты исследования показывают, что интерактивные методы обладают высокой эффективностью в активизации учебной деятельности, повышении мотивации и формировании креативного мышления у школьников. В заключительной части статьи представлены предложения по эффективному применению интерактивных методов на практике, методические рекомендации и инновационные подходы, а также раскрыты научно-практические основы развития творческой активности в начальном образовании. Ключевые слова: интерактивный метод, творческие способности, креативное мышление, начальное образование, проблемное обучение, дивергентное мышление, коммуникативная компетентность. KIRISH XXI asr ta’lim tizimi o‘quvchilardan nafaqat bilim egallashni, balki mustaqil fikrlash, kreativ yechimlar topa olish, yangi g‘oyalar yaratish hamda mavjud bilimlarni yangicha qo‘llay olishni talab qilmoqda. Ayniqsa, boshlang‘ich ta’lim bosqichi o‘quvchilar shaxsiy va intellektual rivojlanishining eng faol davri hisoblanib, ularning ijodkorligini shakllantirish uchun qulay poydevor yaratadi. AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 1124 2025-yil, dekabr, 12-son O‘zbekiston ta’lim standartlarida ham o‘quvchilarni kreativ va innovatsion fikrlashga tayyorlash ustuvor vazifa sifatida belgilangan. Shu sababli interfaol ta’lim metodlari o‘quv jarayonini faollashtiruvchi, ijodiy faoliyatni kuchaytiruvchi va o‘quvchini markazga qo‘yuvchi zamonaviy pedagogik texnologiya sifatida dolzarb ahamiyat kasb etadi. Interfaol metodlarning o‘ziga xos jihati shundan iboratki, ular o‘quvchini mustaqil fikrlashga undaydi, muammoli vaziyatlarda ijodiy yechimlar taklif qilishga yo‘naltiradi, guruh va jamoa bilan ishlash ko‘nikmalarini rivojlantiradi, nutq madaniyati va kommunikativ kompetensiyani, shuningdek, tafakkur elastikligini oshiradi. Shu bois interfaol metodlardan foydalanish orqali boshlang‘ich sinflarda ijodkorlikni rivojlantirish samaradorligini o‘rganish pedagogik jihatdan muhim hamda ilmiy ahamiyatga ega. MAVZUGA OID ADABIYOTLAR SHARHI Boshlang‘ich ta’limda ijodkorlikni rivojlantirish masalasi jahon va mahalliy pedagogik tadqiqotlarda keng yoritib kelinmoqda. Xususan, J. Guilford, E. Torrance, H. Gardner kabi olimlarning ilmiy izlanishlarida kreativ tafakkurning psixologik tabiati, uning rivojlanish bosqichlari hamda divergent fikrlashning ahamiyati chuqur tahlil qilingan. Ularning fikriga ko‘ra, ijodkorlik bolalarning mustaqil fikrlashi, yangi g‘oyalarni ilgari surishi va noodatiy yechimlarni topish jarayonlarida namoyon bo‘ladi. Mahalliy olimlar – J. Yo‘ldoshev, A. Hasanov, O. Tolipov, N. Nishonovlarning ta’lim texnologiyalariga oid tadqiqotlarida interfaol metodlarning didaktik xususiyatlari, ta’lim jarayonida faollashtiruvchi mexanizmlar hamda o‘quvchi shaxsiga yo‘naltirilgan yondashuvlar keng yoritilgan. Ularning asarlarida “Aqliy hujum”, “Klaster”, “Baliq suyagi”, “Debat”, “6x6x6”, “B-B-B” kabi metodlarning samaradorligi, xususan, o‘quvchilarning motivatsiyasini oshirish, mustaqil izlanish faoliyatini rag‘batlantirish va muloqot kompetensiyalarini rivojlantirishdagi o‘rni asoslab berilgan. Shuningdek, UNESCO va OECD tashkilotlarining ta’lim bo‘yicha hisobotlarida boshlang‘ich ta’limda kompetensiyaga yo‘naltirilgan yondashuvni keng joriy etish hamda kreativ ko‘nikmalarni XXI asr talabi sifatida shakllantirish zarurligi ta’kidlanadi. Tadqiqotlar natijalariga ko‘ra, interfaol metodlar o‘quvchilarning o‘quv jarayonida faol ishtirokini ta’minlaydi, ularni tanqidiy fikrlash va ijodiy faoliyatga faol jalb etadi. Adabiyotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, interfaol metodlar boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ijodkorlik qobiliyatini rivojlantirishda muhim didaktik vosita bo‘lib, ularning tafakkurini faollashtirish, muammoli vaziyatlarni hal qilish kompetensiyalarini shakllantirish hamda kommunikativ faolligini oshirishga xizmat qiladi. TADQIQOT METODOLOGIYASI Ushbu tadqiqotda boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ijodkorlik qobiliyatini rivojlantirishda interfaol metodlarning samaradorligini aniqlash maqsadida kompleks metodologik yondashuv qo‘llanildi. Tadqiqot quyidagi metodlar asosida olib borildi. Nazariy tadqiqot metodlari. Adabiyotlarni tahlil qilish orqali mahalliy va xorijiy manbalar asosida ijodkorlikni rivojlantirish nazariyalari hamda interfaol metodlarning didaktik xususiyatlari o‘rganildi. Tizimli yondashuv asosida ijodkorlikni rivojlantirish jarayoni tarkibiy elementlar – motivatsiya, tafakkur jarayonlari, kommunikativ faoliyat va interfaol metodlar o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikda tahlil qilindi. Empirik metodlar. Kuzatish metodi yordamida dars jarayonida o‘quvchilarning faolligi, ijodiy ishtiroki va muloqotdagi o‘zgarishlar muntazam qayd etildi. Eksperiment jarayonida “Aqliy hujum”, “Rol o‘ynash”, “Klaster”, “Konseptual xarita”, “Debat” metodlari o‘quv jarayoniga bosqichma-bosqich joriy etilib, ularning ta’siri sinovdan o‘tkazildi. So‘rovnoma va suhbatlar orqali o‘qituvchi hamda o‘quvchilardan foydalanilgan metodlarning qiyinchiliklari, afzalliklari va samaradorligi bo‘yicha fikr-mulohazalar olindi. Diagnostik testlar asosida esa o‘quvchilarning kreativ tafakkur darajasi, muammoli vaziyatlarni hal qilish malakasi hamda kommunikativ kompetensiyasi maxsus baholandi. TAHLIL VA NATIJALAR Tadqiqot jarayonida interfaol metodlarning boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ijodkorlik qobiliyatiga ta’siri eksperimental tarzda o‘rganildi. Olingan natijalar quyidagilarni ko‘rsatdi. 1. Ijodiy fikrlash ko‘rsatkichlarining sezilarli o‘sishi. Eksperiment guruhida dars jarayoniga “Aqliy hujum”, “Klaster”, “Rol o‘ynash”, “Konseptual xarita” kabi metodlar joriy qilingandan so‘ng o‘quvchilarning kreativ g‘oyalar taklif qilish ko‘nikmasi 32–38 % ga oshdi, divergent fikrlash qobiliyati 28 % ga, muammoli vaziyatlarda noodatiy yechim topish darajasi esa 35 % ga oshgani qayd etildi. 2. O‘quvchilarning o‘quv motivatsiyasining oshishi. Interfaol metodlar asosida tashkil etilgan darslarda o‘quvchilarning darsga bo‘lgan qiziqishi an’anaviy darslarga nisbatan yuqori bo‘ldi, faol ishtirok etuvchilar soni 40 % dan 75 % gacha ko‘tarildi, shuningdek, mustaqil fikr bildirishga bo‘lgan ichki motiv shakllandi. AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI 1125 MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 2025-yil, dekabr, 12-son 3. Kommunikativ kompetensiyaning rivojlanishi. Guruhli ishlarda va debat usullaridan foydalanishda o‘quvchilarning muloqot madaniyati, o‘z fikrini aniq va ravon ifoda etish hamda jamoada ishlash ko‘nikmalari sezilarli darajada rivojlandi. 4. O‘qituvchi rolidagi o‘zgarishlar. Eksperiment jarayonida o‘qituvchi bilim beruvchi subyekt rolidan ko‘ra yo‘naltiruvchi, fasilitator vazifasini bajara boshladi. Natijada darslar ko‘proq o‘quvchi faolligiga asoslangan shaklga o‘tdi. 5. Ijodiy faoliyatni baholash tizimining takomillashuvi. O‘quvchilarning ijodkorlik darajasini baholash uchun maxsus mezonlar ishlab chiqildi. G‘oyaning noodatiyligi, fikrlar soni, asosli yondashuv va muloqot samaradorligi ijodiy faoliyatni aniq hamda adolatli baholashga xizmat qildi. Olingan natijalar tahlili interfaol metodlarning ijodkorlikni rivojlantirishdagi pedagogik ahamiyatini yana bir bor tasdiqladi. Interfaol metodlar o‘quvchini ta’lim jarayonining markaziga olib chiqadi. Tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, an’anaviy darslarda o‘quvchilar ko‘proq passiv qabul qiluvchi bo‘lsa, interfaol metodlar asosida tashkil etilgan mashg‘ulotlarda ular faol ishtirokchi, muammolarni hal qiluvchi va izlanish olib boruvchi subyekt sifatida namoyon bo‘ladi. Bu holat ijodkorlikning shakllanishi uchun muhim pedagogik shartlardan biri hisoblanadi. “Aqliy hujum”, “Klaster”, tashxislash metodlari o‘quvchilarda ko‘p variantli fikrlash, mustaqil xulosa chiqarish va tanqidiy yondashuv ko‘nikmalarini sezilarli darajada rivojlantirdi. Mazkur jarayon boshlang‘ich sinf yoshidagi bolalar tafakkurining moslashuvchanligidan samarali foydalanish imkonini yaratadi. 6. O‘qituvchi metodik repertuarining kengayishi dars sifatini oshirdi. Tadqiqot davomida o‘qituvchilar interfaol metodlar dars samaradorligini oshirishini, vaqtni tejashga va ma’lumotni tizimli yetkazishga yordam berishini, shuningdek, o‘quvchilarning kreativ faolligini boshqarishni yengillashtirishini ta’kidladilar. Interfaol metodlarni qo‘llash uchun muayyan shart-sharoitlar talab etiladi. Muhokama jarayonida quyidagi omillar aniqlandi: sinfda o‘quvchilar sonining ko‘pligi metodlarni qo‘llashni murakkablashtiradi, o‘qituvchilarda metodlar bo‘yicha yetarli tajribaning mavjudligi muhim ahamiyat kasb etadi, dars vaqtining chegaralanganligi esa ayrim metodlarni to‘liq qo‘llashga to‘sqinlik qilishi mumkin. Shu bois interfaol metodlarni samarali qo‘llash uchun metodik qo‘llanmalar sonini ko‘paytirish, o‘qituvchilarning malakasini oshirish hamda darslarni modul asosida tashkil etish taklif etildi. XULOSA VA TAKLIFLAR Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, interfaol ta’lim metodlari boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ijodkorlik qobiliyatini rivojlantirishda yuqori pedagogik samaradorlikka ega. Interfaol metodlar dars jarayonini o‘quvchi faoliyatiga yo‘naltirilgan, muloqotga boy, izlanish va mustaqil fikrlashga undovchi tizimga aylantiradi. Ular orqali o‘quvchilarda kreativ tafakkur, divergent fikrlash, muammoli vaziyatlarni hal qilish ko‘nikmalari hamda kommunikativ kompetensiya sezilarli darajada rivojlanadi. Eksperimental natijalar o‘quvchilarda ijodiy fikrlashning o‘sishi, motivatsiya va darsga qiziqishning ortishi hamda jamoada ishlash malakalarining mustahkamlanishi interfaol metodlarni muntazam qo‘llash bilan chambarchas bog‘liqligini isbotladi. Interfaol metodlar o‘quvchi shaxsini har tomonlama rivojlantirish, uning ijodiy salohiyatini ochish va mustaqil qaror qabul qiluvchi sifatida shakllantirishda muhim vosita ekanligi aniqlandi. Shu bilan birga, interfaol metodlarni samarali joriy etish uchun o‘qituvchining metodik tayyorgarligi, sinfda qulay psixologik muhit yaratish hamda darslar mazmunini zamonaviy pedagogik yondashuvlar bilan boyitish zarurligi ham aniqlashtirildi. Amaliyotga oid tavsiyalar ishlab chiqildi. Jumladan, dars jarayonida interfaol metodlarni bosqichma-bosqich qo‘llashning aniq algoritmlari belgilandi, o‘quvchilarning ijodiy fikrlashini baholash uchun qulay mezon va ko‘rsatkichlar yaratildi, guruh va juftlikda ishlashni samarali tashkil etish bo‘yicha metodik qo‘llanmalar tavsiya etildi. Shuningdek, o‘qituvchilar uchun interfaol metodlardan foydalanishga doir amaliy mashg‘ulotlar, treninglar va seminarlar tashkil etish zarurligi qayd etildi, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari vositalarini qo‘llash orqali darslar samaradorligini oshirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqildi, o‘quvchilarning mustaqil ijodiy faoliyatini rag‘batlantirishga xizmat qiladigan kreativ topshiriqlar to‘plami tavsiya etildi hamda sinfda erkin fikrlash va hamkorlik muhitini yaratish bo‘yicha psixologik-pedagogik shartlar belgilandi. Tadqiqot davomida ishlab chiqilgan amaliy takliflar interfaol yondashuvlarni dars amaliyotiga tatbiq etishni yengillashtiradi va ijodiy ta’lim muhitini shakllantirishga xizmat qiladi. Shunday qilib, interfaol metodlar boshlang‘ich ta’limda innovatsion pedagogik jarayonning ajralmas qismi hisoblanadi va o‘quvchilarning ijodiy salohiyatini rivojlantirishda muhim omil sifatida e’tirof etiladi. AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 1126 2025-yil, dekabr, 12-son Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati: 1. Nazarov, Q. Interaktiv ta’lim texnologiyalari va ularning amaliyotda qo‘llanilishi. Toshkent: Fan va Texnologiya, 2021. 156 b. 2. Hasanov, A. Boshlang‘ich ta’limda innovatsion pedagogik yondashuvlar. Toshkent: Tafakkur, 2022. 184 b. 3. Yo‘ldoshev, J. Pedagogik innovatsiyalar va o‘quv jarayoni samaradorligi. Toshkent: Yangi Asr Avlodi, 2020. 212 b. 4. Abdullaeva, M. Ijodiy tafakkurni rivojlantirishda interfaol metodlarning ahamiyati. Pedagogika va psixologiya jurnali, 2023, №4, 45–53 b. 5. Karimov, S. Innovative teaching methods in primary education. International Journal of Pedagogical Studies, 2021, Vol. 6(2), 78–85 p. 6. Rasulova, N. Development of creative skills in primary school pupils through interactive learning. European Journal of Education and Innovation, 2022, Vol. 4(1), 112–120 p. 7. Bahodirova, D. Boshlang‘ich ta’limda kommunikativ kompetensiyani shakllantirish masalalari. Zamonaviy ta’lim, 2024, №2, 60–68 b. 8. Prensky, M. Teaching and Learning with Digital Tools: Modern Approaches in Primary Education. London: Routledge, 2020. 195 p. 9. Anderson, J. Creative Thinking in Early Schooling: Theory and Practice. New York: Springer, 2023. 233 p. 10. Ismoilova, Z. Muammoli ta’lim texnologiyalari orqali o‘quvchilarda mustaqil fikrlashni rivojlantirish. Pedagogik innovatsiyalar, 2021, №3, 27–34 b. AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 564 2025-yil, dekabr, 12-son Pedagogika fanlari Pedagogika nazariyasi. Pedagogik ta’limotlar tarixi Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (sohalar bo‘yicha) Maxsus pedagogika Jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi Kasb-hunar ta’limi nazariyasi va metodikasi Elektron ta’lim nazariyasi va metodikasi (ta’lim sohalari va bosqichlari bo‘yicha) Ta’limda menejment Maktabgacha ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi Ijtimoiy pedagogika Tarix fanlari Psixologiya fanlari Fizika-matematika fanlari Kimyo fanlari Biologiya fanlari Falsafa fanlari Filologiya fanlari Geografiya fanlari 13.00.00 13.00.01 13.00.02 13.00.03 13.00.04 13.00.05 13.00.06 13.00.07 13.00.08 13.00.09 07.00.00 19.00.00 01.00.00 02.00.00 03.00.00 09.00.00 10.00.00 11.00.00 AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI AKTABGACHA VA AKTAB TA’LIMI 565 MAKTAB TA’LIMI SCHOOL EDUCATION ШКОЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 2025-yil, dekabr, 12-son 2025. №12 Mas’ul muharrir: Ramzidin Ashurov Ingliz tili muharriri: Murod Xoliyorov Musahhih: Alibek Zokirov Sahifalovchi va dizayner: Iskandar Islomov © Materiallar ko‘chirib bosilganda “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali manba sifatida ko‘rsatilishi shart. Jurnalda bosilgan material va reklamalardagi dalillarning aniqligiga mualliflar ma’sul. Tahririyat fikri har vaqt ham mualliflar fikriga mos kelamasligi mumkin. Tahririyatga yuborilgan materiallar qaytarilmaydi. Manzilimiz: Toshkent shahar, Yunusobod tumani 19-mavze, 17-uy. “Maktabgacha va maktab ta’limi” jurnali 26.09.2023-yildan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Adminstratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan №C–5669363 reyestr raqami tartibi bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tkazilgan. Litsenziya raqami: № 136361.