PEDAGOGIK FAOLIYATDA MULOQOT

433 PEDAGOGIK FAOLIYATDA MULOQOT Tursunaliyev Behruz Temurmalikovich Chirchiq davlat pedgogika universiteti Xorijiy til va adabiyoti yo‘nalishi 1-bosqich talabasi [email protected]/ https://doi.org/10.5281/zenodo.17980102 Annotatsiya: Maqolada pedagogik faoliyatda muloqotning ahamiyati, pedagog va o‘quvchilar o‘rtasidagi samarali kommunikatsiya usullari, muloqotning ijtimoiy va psixologik jihatlari tahlil qilinadi. Pedagogik muloqotning o‘quv jarayonidagi roli, uning ta’lim sifatini oshirishdagi funksiyalari, shuningdek, o‘qituvchi va talaba o‘rtasidagi ishonchli va konstruktiv muloqot shakllariga e’tibor qaratiladi. Kalit so‘zlar: pedagogik muloqot, kommunikatsiya, o‘quvchi-o‘qituvchi aloqasi, ijtimoiypsixologik kommunikatsiya, samarali ta’lim, pedagogik interaksiya. Annotation The article examines the significance of pedagogical communication, methods of effective interaction between teachers and students, and the social-psychological aspects of communication. The role of pedagogical communication in the learning process, its functions in improving the quality of education, as well as forms of constructive and trust-based teacherstudent interaction are analyzed. Keywords: pedagogical communication, interaction, teacher-student relationship, socialpsychological communication, effective learning, pedagogical interaction. KIRISH Pedagogik faoliyatning samarali tashkil etilishi, ta’lim sifatini oshirish va o‘quvchilarni rivojlantirishda muloqotning o‘rni beqiyosdir. Muloqot nafaqat ma’lumot yetkazish vositasi, balki pedagog va o‘quvchilar o‘rtasida ishonchli va samarali munosabatlar o‘rnatish vositasi hisoblanadi. Pedagogik muloqot orqali o‘qituvchi talabalarning qobiliyatlari va ehtiyojlarini tushunadi, ularning o‘qish jarayonida faol ishtirokini rag‘batlantiradi va ijtimoiy-psixologik qo‘llab-quvvatlashni ta’minlaydi. Pedagogik faoliyatning samarali tashkil etilishi, ta’lim sifatini oshirish va o‘quvchilarning shaxsiy rivojlanishini ta’minlashda muloqotning roli beqiyosdir. Muloqot nafaqat ma’lumot yetkazish vositasi, balki pedagog va o‘quvchilar o‘rtasida ishonchli, konstruktiv va samarali munosabatlarni o‘rnatish vositasidir. Har bir dars jarayoni pedagogik muloqot orqali o‘quvchilarning ehtiyojlari, qobiliyatlari va qiziqishlarini aniqlash, ularni faol o‘rganishga jalb qilish imkonini beradi. Pedagogik muloqotning asosiy vazifalaridan biri – o‘quv jarayonini interaktiv qilish, o‘quvchilarni mustaqil fikrlashga undash, shuningdek, ularning shaxsiy va ijtimoiy fazilatlarini rivojlantirishdir. Samarali pedagogik muloqot orqali o‘qituvchi o‘quvchilarning individual xususiyatlarini inobatga olib, ularni faoliyatga jalb qiladi, ijtimoiy-psixologik qo‘llab-quvvatlashni ta’minlaydi va konfliktlarni oldini oladi. Shuningdek, pedagogik muloqot nafaqat verbal, balki noverbal shakllarda ham amalga oshadi. Pedagogning imo-ishoralari, mimikasi, tana harakatlari, ovoz ohangi va shaxsiy yondashuvi o‘quvchilarning darsdagi faoliyatiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Shu bois, pedagogik muloqotni tizimli o‘rganish va uni samarali usullar bilan qo‘llash ta’lim jarayonining sifatini oshirishda muhim ahamiyatga ega. Pedagogik muloqotning asosiy funksiyalari quyidagilardan iborat: 434 Ta’lim jarayonida ma’lumot yetkazish va tushuntirish; O‘quvchilarning fikrini anglash va ularni faoliyatga jalb qilish; Ijtimoiy va psixologik qo‘llab-quvvatlash; Muomala va etiket qoidalarini shakllantirish; Konfliktlarni oldini olish va hal etish. Samarali pedagogik muloqot o‘quvchilarning qiziqishini oshiradi, ta’lim jarayonini yanada interaktiv qiladi va ularning o‘zini ifoda etish qobiliyatini rivojlantiradi. Pedagogik muloqot quyidagi shakllarda amalga oshiriladi: Verbal muloqot: darsda tushuntirish, savol-javob, suhbat; Noverbal muloqot: imo-ishora, mimika, tana harakatlari orqali ifoda; Pedagogik maslahat va tavsiyalar: shaxsiy suhbat, maslahat berish; Guruhli interaksiya: jamoaviy mashg‘ulotlar, muammoli vazifalar orqali o‘zaro aloqalar. Har bir shakl pedagog va o‘quvchi o‘rtasida konstruktiv va samarali aloqalarni mustahkamlashga xizmat qiladi. Pedagogik faoliyatda muloqot insonning bilim, ko‘nikma va shaxsiy fazilatlarini rivojlantirishda markaziy o‘rin egallaydi. Samarali pedagogik muloqot orqali o‘qituvchi o‘quvchilarning qobiliyatlari va ehtiyojlarini tushunadi, ularni faoliyatga jalb qiladi, konstruktiv munosabatlar va ijtimoiy-psixologik qo‘llab-quvvatlashni ta’minlaydi. Pedagogik muloqot ta’lim jarayonining interaktiv va samarali bo‘lishini ta’minlaydi, o‘quvchilarning shaxsiy va ijtimoiy rivojlanishida muhim vosita hisoblanadi. Verbal va noverbal kommunikatsiya shakllari, pedagogik maslahatlar va guruhli interaksiya orqali muloqot o‘quvchilarni mustaqil fikrlashga, muammolarni hal qilishga va jamoadagi hamkorlik ko‘nikmalarini rivojlantirishga yordam beradi. Shu bois pedagogik faoliyatda muloqot nafaqat ma’lumot yetkazish, balki o‘quvchilarni rivojlantirish, ularning ijtimoiy integratsiyasini ta’minlash va ta’lim sifatini oshirishning asosiy vositasi sifatida qaraladi. XULOSA. Pedagogik faoliyatda muloqot insonning bilim, ko‘nikma va shaxsiy fazilatlarini rivojlantirishda markaziy o‘rin egallaydi. Samarali pedagogik muloqot orqali o‘qituvchi o‘quvchilarning ehtiyojlarini tushunadi, ularni faoliyatga jalb qiladi va ijtimoiy-psixologik qo‘llabquvvatlashni ta’minlaydi. Shu sababli pedagogik muloqot ta’lim jarayonining samarali va sifatli bo‘lishini ta’minlaydigan asosiy vosita hisoblanadi. Adabiyotlar, References, Литературы: 1. Kozlova, I. V. Pedagogicheskaya psikhologiya. Moskva: Akademiya, 2016. – 352 b. 2. Qodirov, R. Umumiy psixologiya. Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2020. – 356 b. 3. Jo‘rayev, F. Pedagogik muloqot va uning ta’lim jarayonidagi ahamiyati. Toshkent: Yangi asr avlodi, 2019. – 224 b.