DANIEL DEFOENING "ROBINZON KRUZO" ASARI VA UNING JAHON ADABIYOTIDAGI O'RNI

YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo 218 DANIEL DEFOENING “ROBINZON KRUZO” ASARI VA UNING JAHON ADABIYOTIDAGI O‘RNI Talaba: Xaydarova Dildora O‘quv muassasasi: Termiz iqtisodiyot va servis universiteti Fakultet: Filologiya (ingliz tili) Kurs: 2-kurs, 3-24-guruh https://doi.org/10.5281/zenodo.18010506 Annotatsiya: Ushbu tezisda ingliz adabiyotining yirik namoyandasi Daniel Defoe tomonidan yaratilgan “Robinzon Kruzo” romani tahlil qilinadi. Asarda insonning tabiat bilan kurashi, mehnatsevarlik, sabr-toqat, irodaviy kuch va hayotiy tajriba masalalari yoritilgan. “Robinzon Kruzo” nafaqat sarguzasht roman, balki ma’naviy-axloqiy tarbiya beruvchi muhim asar sifatida o‘rganiladi. Kalit so‘zlar: Daniel Defoe, Robinzon Kruzo, sarguzasht roman, realizm, inson va tabiat, mehnat, ijtimoiy hayot. Kirish. XVIII asr ingliz adabiyoti taraqqiyotida Daniel Defoe muhim o‘rin egallaydi. Uning “Robinzon Kruzo” asari jahon adabiyotida ilk realistik romanlardan biri sifatida e’tirof etiladi. Asar birgina insonning yovvoyi orolda omon qolish kurashi orqali butun insoniyat hayotining ramziy ifodasini beradi. Asosiy qism: Roman bosh qahramoni Robinzon Kruzo yoshligidan sarguzasht va sayohatga qiziqqan, o‘z hayotini dengiz bilan bog‘lagan inson sifatida tasvirlanadi. U otaonasining nasihatlariga quloq solmay, uzoq safarlarga chiqadi. Natijada kema halokatga uchrab, u yolg‘iz holda kimsasiz orolda qolib ketadi. Robinzonning oroldagi hayoti asarning markaziy qismini tashkil etadi. U dastlab umidsizlikka tushadi, biroq asta-sekin mehnat qilish, aql va tajribadan foydalanish orqali yashash uchun zarur sharoitlarni yaratadi. U uy quradi, ov qiladi, dehqonchilik bilan shug‘ullanadi va vaqtni rejalashtirishni o‘rganadi. Asarda inson mehnatining ulug‘ligi alohida ta’kidlanadi. Robinzon o‘z aqli va mehnati bilan tabiatni o‘ziga bo‘ysundira oladi. Bu esa Defoening inson imkoniyatlariga bo‘lgan ishonchini ko‘rsatadi. Shuningdek, romanda diniy-falsafiy qarashlar ham muhim o‘rin tutadi. Robinzon yolg‘izlikda Allohga yuzlanadi, tavba qiladi va hayotining ma’nosini qayta anglaydi. “Robinzon Kruzo” asari mustamlakachilik davri bilan ham bog‘liq. Robinzon o‘zini orol egasi sifatida his qiladi, bu orqali Yevropa dunyoqarashi va o‘sha davr ijtimoiy munosabatlari aks ettiriladi. Juma obrazining paydo bo‘lishi esa insonlar o‘rtasidagi do‘stlik va hamkorlik g‘oyasini ifodalaydi. Xulosa. Xulosa qilib aytganda, “Robinzon Kruzo” romani insonning yashash uchun kurashi, mehnatga bo‘lgan munosabati va ma’naviy kamoloti haqida muhim asardir. Ushbu asar bugungi kunda ham o‘z ahamiyatini yo‘qotmagan bo‘lib, yosh avlodni mustaqil fikrlashga, sabrtoqatli bo‘lishga va mehnatsevarlikka undaydi. Adabiyotlar, References, Литературы: 1. Defoe D. Robinson Crusoe. – London. 2. Qodirov A. Jahon adabiyoti tarixi. – Toshkent. 3. Karimov B. Ingliz adabiyoti tarixi. – Toshkent.