INGLIZ VA O'ZBEK TILLARI MAQOLLARIDA ANTITEZA (TAZOD)NING QIYOSIY-LINGVOSTILISTIK XUSUSIYATLARI

ACTIVE RESEARCHER SCIENTIFIC JOURNAL activeresearcher.com December, 2025 volume 2 issue 13 90 DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.18021395 UDK: 81’373 INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARI MAQOLLARIDA ANTITEZA (TAZOD)NING QIYOSIY-LINGVOSTILISTIK XUSUSIYATLARI Odilova Moxinur Erkinjon qizi Aniq va ijtimoiy fanlar universiteti Lingvistika (ingliz tili), 2-kurs talabasi ANNOTATSIYA Mazkur ilmiy maqolada ingliz va o‘zbek tillari maqollarida uchraydigan antiteza (tazod) stilistik vositasining qiyosiy-lingvostilistik xususiyatlari kengaytirilgan holda tahlil qilinadi. Antitezaning semantik, pragmatik va lingvomadaniy jihatlari ochib beriladi hamda xalq og‘zaki ijodidagi o‘rni izohlanadi. Tadqiqot natijalari ingliz va o‘zbek maqollarida antitezaning umumiy va milliy xususiyatlarga ega ekanini ko‘rsatadi. Kalit so‘zlar: maqol, antiteza, tazod, stilistika, qiyosiy tilshunoslik, lingvomadaniyat, ingliz tili, o‘zbek tili. ABSTRACT This article presents an expanded comparative linguostylistic analysis of antithesis in English and Uzbek proverbs. The study examines semantic oppositions, pragmatic functions and linguocultural aspects of antithesis. Numerous examples demonstrate how contrast enhances meaning and reflects national mentality in both languages. Keywords: proverb, antithesis, stylistics, contrast, comparative linguistics, English, Uzbek. ACTIVE RESEARCHER SCIENTIFIC JOURNAL activeresearcher.com December, 2025 volume 2 issue 13 91 KIRISH Zamonaviy tilshunoslikda xalq og‘zaki ijodini, xususan maqollarni qiyosiy va stilistik jihatdan o‘rganish dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Maqollar xalq tafakkuri, tarixiy tajribasi va ijtimoiy qarashlarini aks ettiruvchi lingvistik birliklar bo‘lib, ularning mazmuniy ta’sirchanligi ko‘pincha stilistik vositalar bilan bog‘liq.Zamonaviy tilshunoslikda xalq og‘zaki ijodini, xususan maqollarni qiyosiy va stilistik jihatdan o‘rganish dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Maqollar xalq tafakkuri, tarixiy tajribasi va ijtimoiy qarashlarini aks ettiruvchi lingvistik birliklar bo‘lib, ularning mazmuniy ta’sirchanligi ko‘pincha stilistik vositalar bilan bog‘liq.Zamonaviy tilshunoslikda xalq og‘zaki ijodini, xususan maqollarni qiyosiy va stilistik jihatdan o‘rganish dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Maqollar xalq tafakkuri, tarixiy tajribasi va ijtimoiy qarashlarini aks ettiruvchi lingvistik birliklar bo‘lib, ularning mazmuniy ta’sirchanligi ko‘pincha stilistik vositalar bilan bog‘liq. ANTITEZA TUSHUNCHASINING NAZARIY ASOSLARI Antiteza stilistik figura sifatida qarama-qarshi tushunchalarni taqqoslash orqali fikrni kuchaytiradi. U semantik oppozitsiya, baholash va ekspressivlik bilan chambarchas bog‘liq.Antiteza stilistik figura sifatida qarama-qarshi tushunchalarni taqqoslash orqali fikrni kuchaytiradi. U semantik oppozitsiya, baholash va ekspressivlik bilan chambarchas bog‘liq.Antiteza stilistik figura sifatida qarama-qarshi tushunchalarni taqqoslash orqali fikrni kuchaytiradi. U semantik oppozitsiya, baholash va ekspressivlik bilan chambarchas bog‘liq. INGLIZ MAQOLLARIDA ANTITEZANING QO‘LLANILISHI Ingliz maqollarida antiteza ko‘pincha ratsional fikrlash va hayotiy tajribani umumlashtirish vositasi sifatida xizmat qiladi. Masalan, “No pain, no gain”, “Better late than never” kabi maqollar antitezali tuzilishga ega.Ingliz maqollarida antiteza ko‘pincha ratsional fikrlash va hayotiy tajribani umumlashtirish vositasi sifatida xizmat ACTIVE RESEARCHER SCIENTIFIC JOURNAL activeresearcher.com December, 2025 volume 2 issue 13 92 qiladi. Masalan, “No pain, no gain”, “Better late than never” kabi maqollar antitezali tuzilishga ega.Ingliz maqollarida antiteza ko‘pincha ratsional fikrlash va hayotiy tajribani umumlashtirish vositasi sifatida xizmat qiladi. Masalan, “No pain, no gain”, “Better late than never” kabi maqollar antitezali tuzilishga ega. O‘ZBEK MAQOLLARIDA ANTITEZANING MILLIY XUSUSIYATLARI O‘zbek maqollarida antiteza asosan axloqiy va tarbiyaviy mazmunda namoyon bo‘ladi. “Mehnat qilgan to‘yar, yotgan och qolar”, “Yaxshidan ot qoladi, yomondan dod qoladi” kabi maqollar bunga misoldir.O‘zbek maqollarida antiteza asosan axloqiy va tarbiyaviy mazmunda namoyon bo‘ladi. “Mehnat qilgan to‘yar, yotgan och qolar”, “Yaxshidan ot qoladi, yomondan dod qoladi” kabi maqollar bunga misoldir.O‘zbek maqollarida antiteza asosan axloqiy va tarbiyaviy mazmunda namoyon bo‘ladi. “Mehnat qilgan to‘yar, yotgan och qolar”, “Yaxshidan ot qoladi, yomondan dod qoladi” kabi maqollar bunga misoldir. QIYOSIY TAHLIL VA MUHOKAMA Qiyosiy tahlil natijalariga ko‘ra, ingliz maqollarida antiteza pragmatik vazifani bajarsa, o‘zbek maqollarida u axloqiy baholashga xizmat qiladi.Qiyosiy tahlil natijalariga ko‘ra, ingliz maqollarida antiteza pragmatik vazifani bajarsa, o‘zbek maqollarida u axloqiy baholashga xizmat qiladi.Qiyosiy tahlil natijalariga ko‘ra, ingliz maqollarida antiteza pragmatik vazifani bajarsa, o‘zbek maqollarida u axloqiy baholashga xizmat qiladi. XULOSA Xulosa qilib aytganda, antiteza ingliz va o‘zbek maqollarida mazmunni kuchaytiruvchi muhim lingvostilistik vosita hisoblanadi.Xulosa qilib aytganda, antiteza ingliz va o‘zbek maqollarida mazmunni kuchaytiruvchi muhim lingvostilistik vosita hisoblanadi.Xulosa qilib aytganda, antiteza ingliz va o‘zbek maqollarida mazmunni kuchaytiruvchi muhim lingvostilistik vosita hisoblanadi. ACTIVE RESEARCHER SCIENTIFIC JOURNAL activeresearcher.com December, 2025 volume 2 issue 13 93 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR 1. Mieder W. Proverbs: A Handbook. Greenwood Press, 2004. 2. Crystal D. The Cambridge Encyclopedia of the English Language. Cambridge University Press, 2003. 3. Galperin I.R. Stylistics. Moscow: Higher School, 1981. 4. Kunin A.V. English Phraseology. Moscow, 1996. 5. Rahmatullayev Sh. O‘zbek tili stilistikasi. Toshkent, 2006. 6. Mahmudov N. Til va madaniyat. Toshkent, 2010. 7. Vinogradov V.V. O yazyke khudozhestvennoy literatury. Moscow, 1971. 8. Gibbs R. The Poetics of Mind. Cambridge University Press, 1994. 9. Lyons J. Semantics. Cambridge University Press, 1977. 10. Yuldashev B. O‘zbek frazeologiyasi. Toshkent, 1999.